장음표시 사용
571쪽
tudine,id quod est aquosunt in sensu ine,a crastiore parte segregat,
atq; secernunt: ltiam quidem tenuiore partem renes trahetes,ad uesicam mittunt,& sic urina maiore ecmia aggregatum qua itim habet. prccipue inter uina, ea quae antiqua sunt, utpote ad tertiam calefacie di ordinem eleuata. Uina uero parii ab aquae natura recedentia, ipsa
potius per seipsi, urina fiunt, quam quὀd a fanguibe illam eliciant. Et quod de uino nouo dictum est de musto quoq; intelligedum, habita tamen ipsius in seipso . pro crassitie uidelicet, turbulentia, atque euiusq; propria ui, sed & iaculentae partis consideratione: ut mirari nemo debeat,utranq; uina, sistendi uidelicet&prouocandi lotium, ab A ald'. non usquequaq; aspernando medico, musto adscribi. In tanta situr musti & uinorum uarietate,damnari absoluteno debet, qui ungulo quoq; mane os uino abluit praesertim magna exisse
te inter ipsa quoq; capita differentia. Colluere quidem, nisi hyems est,'s aqua frigida docet Celsus: quod tamen tutum non uidetur ei qui imbecille caput habet, ob nigiditatem, sed tutius id uidetur fa-aurus cum uino, uel diluto,uel paria ab aquae natura remoto. si quis uero robusto sit capite, nec uehenientius aut calido aut sicco,hic nobili uino non Qtum tuid, sed cum magno quoq; emolumeto uti poterit,praesertim si id longo tepore abique noxa fecerit, secumq; miscuerit: quod nobilis ille de quo scribis facit,corallium & mastichen adijciendo. Mithridati ussim de quo ultimo loco quaeris tantu abest ut in omni aetate & teperatura probem, ut pueris,& biliosis omnibus,aestate praesertim, nocuum putem,etia si bene paratu esset: quod superiore tempore fieri no posse,in epistola quada ad Caballu medicii ostedi. An uero delatis in Italiam non ullis, quibus patres nostri carebat, bene nunc parari possit, non duc6pertum habeo, cum multa adhue desideremus quae in eo recipi deberenti repugnantibus etiam Venetis quibusdam medicis, qui propriam ignorantiam tueri quam de-- precari malunt. Haec sunt quae mihi alioqui imbecilli & occupato occurrerunt tuis petitionibus respondenda: quae qualiacunq;.siint. Iro tua in me beneuolentia boni consules, meque, ut soles, amabis. x Ferraria. XV. Calend. Apriles, M. D. XXXV.
EPIST. III. Pro uiro quodam praecli , uisione corrupta laborante.
Raeclarissimi huius uiri affectio,iit ex his quae retulit exc l. tua coprςhendo, est uisio corrupta: uidet enim circii uolates muscas,atq; alia id genus, quae uidendano essent,quado no adsint. Est ergo symptoma, quod corruptio a Gai uocatur. re cosideradu est primo it symptoma,& quena eius morbi causi, deinde morb ille euius sit inebri: his enim ignoratis, scopi seu curati ut in tetiones inueniti no possunt. Dico Titur morbum a quo haec corrupta operatio immediate procedit, este morbu in uia pqua& uisiui spirit',&species rerum uisatum pertranseunt.Protenditur autem haec uia ab L 1 extima
572쪽
ia, IO. MANARDI EPIST. MEDICIN.
extima oculi tunica, per reliquas tunicas & humores omnes, uisualesq; neruos,&totu sipatium quod inter oculum & sedem primarii senilis mediat.Causa uero eius sunt fumi has uias obstruentes,atque motu quodam inordinato pererrates, quorum species sensui occurrens id facit uideri exterius, quod fit interius. Sed quoniam fumus necessarid ex aliquo corpore eleuatur, quod etia corpus oportet alicubi sedem habere,adhuc perscrutandii quodnam sit huius corpus,& in qua parte locatum.Verum cii color earum rerii quς aptarent niger sit, ut Excell.tua testatur,no est dubitandii quin humor a quo eleuatur fumi, niger & ipse sit,& ex eo genere quod nigra bilis dicitur. Cu haec pr terea passio cotinua sit, nec uno magis quam alio tempore contingat, sequitur materiam hanc in capite contineri, nec ab alio
membro fumos istos ad caput mittissix quibus demit & aliud liquet
quod perquiredum proposueramus, cuius uidelicet membri sit naee passio: no enim dubiti est quin capitis sit propria. Sed cu plures eius partes sint,adhuc dubitare cotingit quae pars laedaturi nec ambigendum quὁd sit illius partis cuius est uisio. Tantu ergo contingit dubitare de parte laesa,quantu de parte in qua fit uisio, quam aliqui pupilla alii coniunctionem neruorum, quos opticos,hoc est, uisivos voca alij crystalloidem putant.Nos ex Gal. sentetia tenemus primum sensiam in cerebro nec in primis uentriculis,ut qui, ipso teste, nulla pollent nobilitate, sed uel in medio, uel in postremo, ubi & imaginationis& memoriae operationes perficiuntur, &quinq; exteriores sensus ueluti a regia & principiti capiunt & perfectionem. No negamus tamen oculii quoq; ipsum esse uisionis instrumentu, eo uidelicet modo quo apparitores & nuncis qui ad iudice sceleratos homines ducunt, seruire iudicio dictitur, utpote sine quoru opera iudiciu fieri no posset.Non totum tamen oculum huic muneri aeque conducere,sed ea praecipue partem quam crystalloidem uocat, cui caeterae oculi partes, Gal.teste, famulatur.Erit ergo laesio haec crystalloidi primiq; sensus sedi comunis. Si quis uero quaereret a me, cuius sit illa operatio quae corrumpitur: dicerem quod potius impeditur opera tio sensus communis, quam oculi: siquidem oculus suscipitrei speciem prout est: sensus uero coin unis in hoc fallitur, quod rem, cuius similitudo per oculum offertur, putat extra oculum esse, cum sit interius:& propterea puto antiquos huic affectui imaginationis nome indidisse. Operatio uero uisus ideo corrupta est,quoniam nodebet uidere, seu specie recipere reru quae intra sunt,sed earu tantuctuae extrinsecus occurrunt.Vix etia fieri potest,quin ex huiusmodi rumiς impedimentu aliquod uisioni caeterarii rerum praestetur. Mul ota addi possent ad theorice spectatia, sed haec catis sint ad curativas intentiones in uestigandas .Resoluendo enim causiam simplomatis huius inuenimus, quae ut ultimo nobis occurrit in cosideratioriita primo ei intendere debemus in opere. Occurrebat enim primo uisio corrupta, qua & pr clarissimus h c uir,& nos amouere desideramus.
573쪽
sumo ipso: qui tolli quoq; non ualet, nisi auferatus nigra bilis,a qua
eleuatur.Primo ergo uacuanda haec est. Secundo ditibluendus fumus. Tertio & cerebrum & oculus roborada sunt,& tota illa regio; ne humorem uaporemq; de caetero suscipiant: enitendumq; sempetne inger ille humor uel abii det in corpore, uel ad superiora feratur. Vacuatio igitur optime fiet per uenae sectionem. Sed quonia tempus nunc minime ad id idoneum est, differre satius est usq; ad secundum quadra lunae Februaris.Eo igitur tempore secetur uena cubiti
exterior, quam capitale uocant,& extrahantur unciae tres sanguinis
qui dili genter consideretur:&si niger crassus sit fluere sinatur aduncias nouem vive, uel lib.in totum una, secundum praesentis medici iudicium. Fam uero interpolatione unius uel duorum dierum; aporiantur uenet quae sunt post aures, si fieri potest: si non,sanguisugae eisdem locis applicentur,sinanturq; fugere donec per se cadant; postq; earum casum sanguis fluere permittatur, donec ex singula aure binae efflixerint unciae. Interim uero,hoc est, ante phlebotomiae tepus,tertia quaq; uel quarta nocte tribus horis post exigua coena, ca piat pitula faciam ex scrupulo pulueris hierae Archigenis, quς cum decoctione stoechados & sampsuchi formetur. Nodibus uero qui bus catapotium non accipit,comedat eadem hora nucem myristicλ hoc est,moschatam conditam: quam si habere no potest, nucis ipsiust no conditae frustum masticet,& deglutiat. Facta uenae sectione,de hirudinibus, ut supra diximus, ainibitis, bibat octo hqris accena hanc potion E:Syrupi de stoechados c6pleti,oxymelitis simplicis an a I. i.
aquae in qua iampsuchus decocta sit, tres unciae: misceantur haec inuicem,beneq; usitato modo excolentur,atq; cum nuce moschata odorata reddatur. Qira potione ter bibita mutatio fiat oxymelitis simplicis ad compositu & iterii ter bibatur,rursus, ad Oxymel scilliticum fiat permutatio, alijs no mutatis,&ter quoq; bibatur. Manὰ uero de 3o ciniae diei capiat drachmam superiorem pitularii, ex qua tres formetur.Seluenti die accipiat boni mithriditati avellanae magnitudine, Seode modo duobus sesuentibus diebus: quibus peractis,iam ad particularem euacuatione accedendii erit.Naribus igitur inuciaturaeiuno tres guttae succi radicit betae,uel cyclaminis, uel sampsucbi. uel anagallidis, uel cucumeris sylvestris sint avisi omnia tepida, uermasticet una ex hisce pitulis: Nucis moschatae . I. etingiberis scrupulos duos, mastiches drachmas quinq;: liquefiat mastine, Salia bene conterantur,& cu eo pitulae quinq; formentur.Vel si quando pilialaa non habet, uel mastiche ipsa per se,uel passulae cu pipere madentur. Peractis his, adhibita bona uictus ratione iuxta ea quae inferius dicturi sumus, satis puto completum id erit quod primo intendeba mus,hoc est,humoris a quo fumus eleuatur uacuatio: bonaq; pars secundi,id est, fumi ipsius resolutio: si quid tamen adhuc superfluerit erit per haec ingenia discutiedum. Caput in suturarum maxime loco,puluere hoctene ieiuno stomacho perfricetur:Nucis moschais, gariophyllorum ana drachmae pondus, trium piperum ana scrupu- Ium. Pilauiter haecasiidue odoretur, Maioranae,foeniculi ana semu
574쪽
eiam , nucis moschatae,gariophyllorum ana drachmam unam lasempitii, benΣoi iemidrachmam,moschi scrupulum,m mucilagine,tragacanthi ficta cum aqua rosari,in qua diliolutus ut moschus,forme
Sleum uero hoc tepidum erebrd auribus instilletur. Amy alae
amarς decoriatae in vasculo in quo moschus rec6ditur,tandiu ne clause teneantur, donec moschi odorem bene imbiberint,ex his soleum iuxta consuetum modum extrah xur' . L u. . Oculi uero & tota frons uino albo in quo ros ranus bullierit, quouis mane abluatur. Quod si sortὸ uini odore abhorreat, ex aqua rorismarini per uas duplex,id est,modo quem per balneum Mariae uocant destillata eodem modo ablutio fiat: in qua destillatione r sti una uasis in quo herba est,cum suscipiente ita conglutinandum,ut
ethalare uaporis nulla portio postix . . . . . Caput singulo mane abluatur lixivio Iacto ex cinere iuniperi, in
quo lauri folia, sampsuchus & sent solliculi bullierint,guttasi eius in loco suturarum recipiatur,postq; ablutionem oleo nucis mosinatae chymice facto inungatur.Silere motano saccharo leuiter cooperto, singulo quoq; die utatur: uel si id abhorreat, semine foeniculi Aseleam eodemodo utatur. Quod si omnia haec parii contulerint, cataplas zoma sinapisminu prorae capitis applicetur,& per tres horas ieiuno stomacho quotidie teneatur,ueriq; opobalsami& recentis guttula ocuo G msi lis instilletur.Verum ab adulterino & factitio,olfactu cognoscitur,ue,Vn auomo quem syncerum, non subacidunt habet:&gustu, quoniam astringit, do ab adulteri & quadan tenus remordet:& praeterea quia lac coagulat, celeriterimi dignoscatur in aqua subsidet:& quod gutta laneae uesti inspersa, ablutaq; , nullammaeulam dimittit.
At si cum his omnibus paria profecerit,setanea chordula iuxta conretii chirurgis modum intra occiput insuatur:& si neceue fuerit demii locus colunctionis suturaria anteriorsi auro ignito aduratur, & Nustionis locus perquadraginta dies plus minus,post crustae amotionem apertus teneatur. Cessante in totu symptomate, non minor ne bis succedit labor tuendi uidelicet id quod partii erit: quod certe naciscemur, tu congrua uictus ratione,tum uacuatione, distractione , ac postremo cerebri roboratione.Primsi paulὁ insea docebimu5Vacuatione per sectione mediae uenae cubita,quam comunem uocat, iactam, post autumnale aequino iiii, in quibus cadeseruari uolum , quae supra in uernali docuimus.Creber quoq; usus harum pilularum omni tepore,pr terqtia in magno ςstu, erit utilissimus. Acccipe aloes hepatici, rheu barbarici electi,epithymi orientalis, ana binas drach- Α.mas, uini elleboritis uncias duas: misceatur inuice in uase vitreato, saepe comouendo cia foeniculi caule,& in sole permittatur, donec uin si in totu cosiamptu sit fiant' pitulae magnae.Vinu uero elleborite praedictu sic fiat: Recipiatur uini Cretici, uel alterius consimili non dulcis unciet tres,ellebori nigri orietatis,semina foeniculi ana drachmas duas: bulliant paru, postea ab igne amoueantur,& per horas dece in uino dimittatur,deinde elleborus dc sceniculi hciatur. Valet. autem
575쪽
autem liae nil ulae no solum ad praeseruandii,sed etiam curationi non parti conferunt si saepe a dormituro una uel duaneglutiantur. Distractio ter frictio es, cucurbitulas ligaturas, aliaq; id genus assidue molienda. Summ8 uero conduceret vacuatio sanguinis per ani uenas, ut quae simul uacuant & distrahut.Et propterea si quo in loco ad - est tumor uenae,ille uel hirudinibus,uel alio ingenio est aperiedus. Roborabitur pr terra cerebria ex multis quae supra dicta sunt: sed efficacistima ad id esset uera acorus codita.Vera dico, quonia haec qapud nos pro acoro utisitur,alia potius res cst quam acorus.Vera sia1o uuide acorus folio est iridis,uersi angustiore& 15giore pediculo, radice n5 dissimili, no recta,& csiplicara,colore subaliua, uel, ut ait Pi nius, nigra,& minus quam iridis uenosia,sapore acri, odore no instaui. Vulgaris uero haec, quanq folio ab iride penitus no abhorreat, radice tam e cst loge dissimili,odoro quoq; inurauem omnino uel potius foetidii habens. Alijs uero c5ditioninus in totu caret.Vtendu autem potius cosulo radice quae calamus aromaticus Alib dicitur, quonia uel uera acorus est, uel ei uirib' no dissimilis. Macer quoq;,quod uulgo macis uocatur,& odoratu,& masticatu,& capite ex puluisculo eius persticato, optime ad iduco ducet.proderit&myrobalanusso codita,& napi melle conditi, puluere gariophylloria insperso. sed &zingiber conditu liyemis tempore, Deniculi 'uoq; ,& praecipue orietatis semina saccharo secunda comune modii operta Proderit & seseli semen, uulgd siler montanu uocatum,ad eundem modii paratu. Sed quoniam cuncta quae diximus paru prodessent,nisi uictus ratio recte institueretur, iueo hanc quoq; breuiter subiungere necesse est. Aerem ergo quantu fieri potest temperatu habite ab omni excessii remotu:& siqua in partem declinetivergat potius ad tenuemquam ad crassima,& calidia quam si igidum. Fugiendus omnium ue hementium uentorii perflatus, sed praesertim austri, pulvisq; uel ab
so illorii uehementia, uel aliter excitatus. Nocturnus* aer,& praecipue sub lunae radiis, mora in sole,quantum fieri potest, dimittenda. Uni quoq; magno,& prcsertim ubi adsit sumus,propinquare non debeti neq: in hypocaustis, cubilibusue supra modii calefactis degere.Odo' . res uehementes,suis mentorii praecipue odio habeat: odore tamen P modico per interualla uti rorest. Exercitio quotidie niatur, sed istomacho uacuo,& quo in reriores corporis partes potius qnam su- Lleriores moueatur. Cauere autem debet n5solu auelocibus moti-.: us,sed etia ab aspectu rei quae uelociter. uel in gyrii moueatur, im dia cuiuslibet reter sertiin lucidae, longo aspectu. virides aute res creΑo bro resipiciat. No cantet alta uoce,nsiciana et n5mininas ac tenues Illteras legat.Vehementes sonos ac strepitus quantum potest effugiat. e Cocubitus, cibus,potus, somnus,omnia sint moderata. Ira atque se tu malium in immodicum, ueluti canitates hostes euitet. Cibis boni succi & facilis concoctionis moderate utatur. Pane utatur autopy
ro potius quam similagineo , id est, non ex mirissima farina,sed ex ea in qua utriculi aliqua portio remanserit , confecto beneq; iumentato , di modice culto,additis etiam una cum salesceniculi be
576쪽
sas I O. MANARDI EPIST. MEDICIN.
minibus.Carnibus igitur phasianorum,perdicum, gallinarii,& caponum, columborum iuuenibus,&paruarum avicularum,praecipue au
Ex quadrupedib' uero licedinis,uitulinis,uervecinis, assisq; poti
quam elixis: caeteras evitet.Pisces omnes praeterquam petri nos dia inittat, qui etiam sceniculi seminibus S pipere condiantur. Ouis prettetqua sorbilibus S recentibus no utatur. Caseu, omnis, creberque brat sicaru ac lactucaria usius,&dem ii quaecunq; replere turbulentis uaporibus caput possunt, euitentur. Ex Ferraria.
EPIST. III L Proreuerendistimo D. Cracou,
ensii episcoposuere tertiana laborante.
v v bi totum illud tempus, quod publicis Iem onibus,
aesrotatibusq;,qui tum in hac ciuitate,tum ex circun- statibus locis mea ope quotidie implorat, suffurari potera, in cosulendo D.T. Reuerend. pro uictus ratione expedere, nouus me nucius cu duabus literis adortus
est,quibus certior factus sum,febre quς antea uagari, nullosin certos circuitus habere c6sueuerat,ia certos sibi terminos costituisse,& tertio quoq; die lares D. T.Reue.inuisere, mitius tame aliquatis per se rogerere,il antea cosueuerat. Ad qua in totu eliminanda, & a latibus excludenda an baculo utendii sit ex ligno Indico cofecto, non ab repetit, cu eius haustii anno ante huc tertio magnopere commendauerim.Ego aute D. mi reueredi sis. ut breuiter re expedia, ligni illius potu in praesenti, casibus tuis minime comendauerim: satis enim impeia calet: sed etia impestus exiccandi uim habet, quare nec febri conaduceret, nec corpori ia diuturnis morbis attenuato: ueruetia tenuiorem uictu exposcere uidetur,q ut ferre ualeat D. T.Reuered. Quare eo uel penitus reiecto, ii et in aliud comodius tepus dilato,alijs auxili,s tertianarius ille periodus arcedus est.Inter omnia maxime excel 3o Iit chamaemila uocata, siue introrsum,sive extrorsum ea utamur,poto uidelicet eius decocto per horam unam ante accessionem cyathi mensura,hoc est,pondere duodecim, uel ad summum sexdecim drachmarum: cuius potio si fastidio forte fuerit,eius uice aqua ex ipsa herba cum flore per balneu Mariae uocatum elicita,bibatur.Dorsoq; ex oleo inuncto, in quo ter noui semper flores bullierint. Cum ipso potu non incommode miscetur saccharum,& glycyrrhietae puluis. ιEx succis quoq; foeniculi & inlybi cum Oxysaccharo mixtis, sit anti- ' dotum antiquis febribus amouendis maxime conducens.Dioscoridis etiam unguento,quod ex araneis potius quam ex eorum tela cu εω oleo paratur, non inutiliter arteriae manus inurauntur. Sed & batrachiu c6tritu, id praecipue quod columbinu pede uocant,si cotundatur,eisside arteriis admoueatur. Licet aute lignit ipsum Indicu D. T. Reuexed. hoc tepore dixerim no congruere,id tame no aded exacte intellisi uolo ut eius usus usquequaq; sit interdicedus,sed de eo locutus tum comuni modo ebibito.Si enim struporii modo iemel mane tertio quoq; die,hoc est,eo die quo accessio no timetur,bibitum fuerit
577쪽
suerit, no mutataaliter uictus ratione,putauerim fore utile. Modus autem sit, ut semuncia ramentorum ligni, in uncijs decem aquae dulcis tandiu bulliant, donec media pars aquς cosumpta sit, adiiciaturq; tantum mellis rosacei, quantum fatis sit ad dulcorandum.Poterit &ex ipso ligno in tenuissimu puluerem redactes,eodeq; rosa o melle elecitiarium parari,cuius usus erit non insalubris:esto autem pulueris p. I. mellis p. uel ad summum sex. Quod ad destillatum uero pertinet, profuturum magis putauerim, si ei tertia par iuris in quo purulus consumptus esset, adderetur,uel duo ouorum uitelli. Modum ta- Io men parandi destillati, eis literis adnexui, in quibus rationi uictus consului, quae est communi praestantior. Haec sunt quae acceleranti
nuncio, dare nunc potui,paucos post dies latius scripturus. Vnum ramen prςteriretion possum,quod maxime urget,oportere D. T.labores animi minuere, praesertim duabus horis a cibo,& corporeas,hoc est, exercitationes ante illum augere,iuxta illud Hippocratis: Motus cibum praecedat,quies sequatur. Vale princeps & D.mi obseruan- dissime ,& me in numero tuorum adserua. Ex Ferraria, VI. Iunis,
bEPI ST. V. Ioam Manard Iacobo Pharusiio s. P. D. . De catulis talisve nucum, an inter purgatoria medic mina connumeranda: deq; lappa purpure .
O LIM te existimare mi Pharusi alia filisse causam qui
fecerit me tandiu distulisse res odere tuis literis, ut necessariu tibi fuerit me itorii interpellare, quilin uarias,&quas intermittere non potera, Occupationes, praesertim cu nec tu,ut modestus es, uidebaris celeritate a me
exigere, sed potius ut per odium re siderem,per primas tuas literas 3o exposcere: quod certe si expectandum mihi erat,nunqua re bondis sem, quu tum mihi plus sit negocij, quit plus uidetur adesse ocu H beo enim semper domi multa iandiu per me coepta, & a multis, qui aliquid me esse putant, expetita,& quod plus me mouet, etiam eiide promissa, in quibus,cum nihil est quod agere cogar, me exerce Cogunt autem me,&quasi a meipso distrahunt, studia* interpellant .grotates,qui tum hic, tu alijs ex locis orem mea, quam negare nemini possum,expostulat.Ex omnibus his hi, ut nihil in ulto studio ac diligentia eleboratu a me possit exire,sed quicquid,ut ille est,in bucca mihi scriptii uenerit, uel in calamist,id absq; alio citi tu ieiuna & exilio oratione emitta. d cu semper tecum eserim,nescio quare nunc minus accurata quaeras epistola, quasi n5 iamiliarissime antehac, desine ullo cultu orationis & expolitione tecum locutus sim:a quo more non recedens, binis tuis literis simul respondebo,tuisq; quaesitinquantu potero breuiter & facile satisfacere conabor. Quaeris in primis de catulis uocatis, tulisve nucu,quos quandoq; inter purgatoria
medicamina c5numeraui, an eos puto ita per uentre purgare, ut me
iuuar in muliere purgationes non moueant, sed potius reuellendo
578쪽
138 IO. MANARDI EPIST. MEDICIN. '
sistant. In qua dubitatione ego eos siderandii esse duco, id quod per
se,uel ab his, uel ab alio medicamelo finatq; ab eo secernedii, quod . fit ex accidenti. Hoc enim iieluti principiti statu edum, quoties alicuius medicamenti uis per eius operationes est inuestiganda, cu multa ex accidente quopia fieri ab aliquo medicamine saepenumero uia deamus, quae sint his quae per se facit aduersantia: sicuti cum aquam ipsi Dipida,& ui,&ea ouam actu habet qualitate iuuenem robu- calefacereseci a rigore a pituita iacto, videmus liberare.
Si igitur hae in tulis ii si fuerimus indagine, uidebimis ipsos,Muti &quassibet alias arboris nucis partes, adstringedi uires habere,quae dc pergustii,qui ueluti quidam tactus est,& per id quod aliis corporis
partib admotae faciunt,faciliter agnoscuntur: quae tamen adstrictio non facit, quo minus & per se nim etia purgandi obtineant,quli uis haec non primas qualitates sed nec secutas sequatur,ueru ex tota, ueaiunt,substantia proficiscatur,& propterea non ulla ratione,sed sola experientia cognoscatur. Coniungi autem hanc purgandi uim cum medicamine,quod alioqui adstringendi uires habet, in multis cel bratis purgatorijs medicaminibus cognoscimus, in aloe uidelicet. myrobalanis,rheo,tenui centaurio,rosis, nonnullis alius quae receserenuc non est oper rectit. Quod si Auerrois eonsidera t, non is ita audacter Galenu in rheo barbaro taxasset, qui tamen no de barbaro,sed de pontico Ioquens,adstringendi uires ei adscripsit. Duas igitur has uires in his tulis per se esse no ambigimus. An uero una cum his ciere menses possint, non usqueadeo eli manifestu, cum plera'
agnoscamus,quae simul uentre pumam,& menses educum,ut agaria ' colocyn this,scanam oniu ,absinthium, uitis alba, cyclamen, sagapenu,ammoniacu. An uero simul cum his, cum purgatione uidelicet& mensiu citatione stare possit uis adstringenai,non aeque est manifestu .Ego tamen id quoq; fieri posse ut creda,illud me mouet,quod
minus uidentur inuicem pugnare adstrictio&mensu prouocatio, quam adstrictio de uentris purgati Myrins uero ostendimus multa esse Pae utrunq; possint. Quare non pertinaciter negatam uid tur, posse & illa duo inuice coniungi,adstrictione uidescet & mensu prouocatione,praesertim cu de non ullis medicamentis id idonei
scriptores prodi: derint,ut de maiore cetaurio,eroco,paeonia, seluia.
Diuersae aute hae uires non aliunde fieri uidentur, st ex eo quὁd isti medicamina,sicutj & multa alia, licet simplicia uideantur,ex diuersa tamen partibus coponuntur: ex quoru numero cis sit & rheon, ii pote substantia aeream atq; igne. a habens terrestrico mixtam, no est ut admireris, siquandoq; uitum tibi est in muliere, alioqui ad id p orata meses ciere. Sicuti nec admiratione dignu est, esse non ulla quae diuentre& urina per se moueat,praesertimes illud,ut diximus tota substantia sequatur,hoc a calore acri nascatur,siccitati masnae coluntio.Coniungi tame necessariό has duas uires,purgandi umelicet ut tu dicis caua de gibba hepatis, ego nequaqua putarim: cusinimus Dentre subducentia,quae non ita impense calent, siccaq; sunt, ut uri
nas per se possint mouere Ser is dico , quonia sortesiis ex accide quia
579쪽
quia uidelicet materia obstruentem extrudent,urina mouere uid buntur.Vel quia ex uicinitate ductuit,per quς utraq; excremet alui uidelicet & uesic traseunt, comotio quae in in viis urinae fiet.per
qua ipsa quoq; educetur. Hinc enim fieri puto ex huiusmodi uideliacet uicinia, ut plerunq; , in sano etia homine emittente urina,naturaliter alui excrementa quoq; uel inuito simul exeant. Ad quod etiam facit, quod ad utraq; excernenda superiores musculi,ventris scilicet septo transueriis,quod & ipsum uel musculus est, uel eande cum musculis uim habet, concurrui. Ob eandem quoq; uicinia fortassis Io contingit, ut medicamen purgatoriu,quod propria ui meses ducere non posset, eos tamen quandoq; mouere uideatur,csi uterus ipse Isigmone, per que alui excrementa exeut, pro lectulo habeat & strato. re ubi menses impensius fluunt, cum magna cautela medicus exhibere ea medicamina debet quae uentrem pulsant: tantum abest ut revulsiones per ea possit expectare, quam ad maxime distates ut nosti partes fieri oportet. Et si derivatione utendit, hoc est, distractione ad pr inqua,tutior latis esse uidetur ea quae per urinam fit: licet enim uesica straguli instar utero superiaceat,quia tamen medicamεta ab urina prouocanda diuretica uocata, quae calida sunt,&uehemeter sicca, offerationem sua, ob quam peculiariter id nomen meru ru non ta in ipsam uesicam, quis in iecur superioresq: uenas exercent,uel potius in ipsum sanguinem, quem attenuando fundunt,
crassiore aqueam partem segregant, quam renes trahentes & excolantes, ad uesicam mittunt, nulla ui in ea remanente,quae ciere menisses possit. Quin potius sanguis,segregata illa aquea parte, assior remanens,minus aptus redvitur, ut ad uterum fluat: propter quam causam, in uteri uocatis fluctionibus,hoc est,assiduo locorum madore,
diureticorum huiusmodi usus plus quandoo; iuuat, quam adstringelia,& per os exhibita,& locis madentibus admota, ueluti materiam alida orantia, &crassiorem remanentem fuaguinem facientia. Et haec quidem dicaa sint, non tantum ut primet tuae dubitationi respodeamus, quatum ut reliquis quoq; eide annexis satis faceremus. Qui d ad principale uero quaesitum pertinet,ego tutos illos certa
experientia didici altriam purgare, non esse tamen inter illa eximia, scammonium uidelicet,colocynthida,& id genus caetera connumerandos,sed cum myrobalanis,manna,rosis, siliqua Aegyptia, leuioribusq; aliis,ita, qudd si in purgatorus etia medicamini b. ordines st tuendi sunt, quemadmodu & Gentilis,& nonnulli ex recentio ibiis non inutiliter secerunt,in secundo ordine sint collocandi,quoru scilicet dosis possit integra uncia excedere.An uero uires habeant,quibus ualeant urinam uel menses remorantes ciere mea sontentia es
neutrum ab illis fieri posse,&, quod sorid maiore te admiratione aia
sciet,ssores illos,pyri & cotonei,inter medicamina quae menses mouent, nunqua reponendos putauerim: in hac re magis Ges. credens,
quam illi, quisquisnam fuerit,qui eu librii sub Aetii nomine scripsit. Jui in sexcentis postea uoluminib. publicatus inspuit apud me supra X V. annos pars libri titulo Aetii insignita, in qua multa aliter legun
580쪽
o IO.. MANARDI EPIST. MEDICIN.
leguntur,quam in exemplarab. Latine & Graece nuper inuit aliis Retulit quoq; mihi Fabius Antimachus non minus Graecae & Latine linguae eruditione,quam medicinae scientia insignis, & qui per id te pus Venetiis agebat quo Aetius Graece imprimebatur: inter multa exemplaria qliae apud typographos erant, uix duo inuenta que simul
concordarent: cuius rei non exile argumentum est discrepantia Gret corii & Latinorum Aetij codicum, qui nuperrime in uulgus exiere. Quam discrepantiam ego non alia causa euenisse puto, quam quod multo tempore fuerit eius aiatoris usus Graecis medicis ira communis, sicut nostris Avicennae:& propterea quenq; suo libro medicum, ropro arbitrio, quet placebant,& uel usu uel ab alio autore didicerat, superaddidisse:quae postmodii ab alijs scriptoribus, ueluti Aetij essent, fuerint trascripta. Quomodo enim crediderim flores illos a docto uiro, qualem proculdubio fuisse Aetium credo. rum pipere,rutabori Ino,abrotono,baccis lauri, quasi similium uirili copulatos ZSed ui-e huius rei apertissimum argumentum. Alumen,quod omnium , xime,etiam ipsom et Aetio leue,adstringit,inter ea quae potu meses mouent, eodem capite connumeratur. Augent meam hanc suspicio,
ne Oribasius & Georg.Valla, Aetium ad uerbum rescribens: ille quidem lanuginem, si interpreti credimus, Graecum enim uidere non- ΣΟdum potui, pro floribus scribens,llic floribus addens succum,neiuro eorum pyri forum mentione faciente. Quisquis uero fuerit qui illa scripsit, ego illi nunquam tantum tribuam,ut credam aut alume,aut
flores illos pyri & cotonet,per se meses ciere, sicuti nec aliud quo piam medicamen,quod no sit in tertio ordine calidum,& pauid mi , nus siccum,cum partium tenuitate. Et de nucum quidem tulis,atq; de his quae ab illis natae sunt quaestiones,haec dicta lant. De lappa uero illa purpurea,ab Ambrosio Benedicto tantopere inpleuritide comedata, quid sentia,paucis accipe.Ea mihi proculdubio uidetur, qua Graeci arctonprosopida uel pro sopion,Latini persona- 3 tia, uulgares uoce ut solenta Latina depr/uata, sparpanatiam uocat. Radice enim eius in puluere redacta, scio plebei um quendam hominem non infelici plerunt successu in pleuritide ulum. Scio etiam Dioscoridem eandem raticem in suppuratis de sanguinem exereantibus commendare, qui morbi a pleuritide non sunt magnopere distates: testimonio cuius,Dioscor.scilicet, fretus, cum multoties in illis morbis usus sim, manifestum inde cognoui iuvamentum. Si quis uero lappam minorem intelligere maluerit, quod Graecὸ xanthion, a colore flavo dicta sit, qui color ad purpureum accedat, ei non m Mopere repugnabimus. Nam & haec diicutiendi ui qua multum pol siet, rorid non parum pleuritidi conducet: sed huius rei cum ego nulliam habeam experimentum, priorem sententiam magis probo. In calce demum tuae primae epistolae petis,ut castigationes in Leoniceni commentationes, & meas Galeni interpretationes in lucem eda,idin in nouis interpretationibus iacia, suod in Dioscorideper
Marcellu Latinitate donatum,ante decenniu feceram. Scias aute uelim, me priusquam tot undiq; prodirent ex uniuersa Europa Graecorum