Titi Livii Patavini Opera quae exstant omnia ex recensione G. Alex. Ruperti cum supplementis Freinshemii. Tomus primus decimus quartus

311쪽

IN LUC. Llli. LV I.lVl x. I 3O9 duobus imperatoribus bellum milDenique, et frumentum , et Pecuniam a Vaccaeis Numantiam mis5a accepissent; praesertim quia reos lis exercisibus, uniuersae mmaniae, tanquam in conferas Romanorum metu , rebellaturae Diderentur. Cum hoc responso irritos Senatus

legatos I emisit, datis literis, qui hus eadem illa por- scribebantur. Gravius haec ab senatu accepta, quod inter alius dii sicultates publicas, otiam in vicina Sicilia servile bellum se commovevat; praetorque Manilius . victus a fugitivis, Castrisque exiitus, non modo detrimento rempublicam, sed magis etiam Sudore assecisse videbatur. XXIX. Vnus D. Brutus rerum clarissime gestarum nuntiis spes animosque civitatis recreabat. Quippe maximam Ilispaniarum partem pervagatus, urbibus triginta in potestatem reductis, Celticos Lusitanosque ad Oceanum et occasum usque perdomuerat. Ma Ximo insigne habitum, quod oblivionis flumen , vix auditum antea, primus Romanorum cum exercitu transiit. Formidabilem illum amnem militibus superstitio, quod inferni flusii. nomen referret, secerat; transgredique non secus atque certissimi exitii limen verebantur: quum Brutus, signo e manu signiferi rapto , α Iam, inquit, hoc signum et vester impe- . Pator trans flumen erant: Vos , quid facturi sitis, γ, videritis ra; atque eum dicto transiens, non ultra recusare Obsequium sinente pudore, universos transduxit. XXX. Neque praetereatur utilis vitae admonitio; quam etiam ad res gerendas opportunum Sit mentem

bonis artibus excoluisse: quae disciplina quanto iu

312쪽

unaquaqtie natione latius dissundi potest, inepta sul erstitio, et per vanam credulitatem obiecta negotiis impedimenta minuuntur. Quis enim hodie non ridoat inanem tot millium metum, sortissimum exercitum, serocissimarumquo gentium domitorem , unius non maximi amnis no nuctus quidem Eut vortices, sed solum nomen, atque nudam appellationem horruisse Τ Scilicet evenit rudibus hominum animis, quod in belluarum quarumdam natura miramur; quae, quum immani robore polleant, nullaque visint supetrabiles, contemptissimorum animalculorum terrore coercentur. Leo quae formidare dicatur, vix dignum relatu est; elephantus, armatas acies obterere solitus, ad conspectum muris, aut grunnitum suis,

XXXI. Quibus haud dissimilis eorum exercituum pusillanimitas fuit, qui per ignorantiam ad res inno-Cum exterriti, robur veris periculis indomitum, inanibus terriculamentis ovilescere passi sunt; quia classem Atheniensium sub Nicia, macedonicum exercitum sub Perseo pessumdedere: idemque periculum sub ea tempora, quae nunc describimus, ad Numantiam exercitibus romanis fuit, donec a Scipione vates et harioli a castris amandarent . Atqui his malis, ceterisque plerisque, certa sunt a sapientiae studiis, et rerum gestarum scriptoribus remedia: nam et illa mentem, Cognitione veri munitam , vanis terroribus liberant, et isti paucorum experimentis animos omnium ad incommoda paria vitanda instruunt. XXXII. Sed ad rerum ordinem redeamus. Brutus, Oblivionis iluvio superato, transiit et Minium amnem,

313쪽

ultra quem Bracari colunt qui omnium Lusitaniaossuminum maximus esse Creditur ; ut Barbarorum audaciam castigaret, quia partem Commeatuum, qui in castra Bruti vehebantur, interceperant. His etiam armare seminas moris erat; neque segnius hae, quam viri, proeliabantur; non sugae, non eiulatus inter dura memores, sed uno metu Ser itutis, quam adeo tristiorem morte iudicabant, ut captae seque et Iiberor'nterficerent, hoc solo placente ipsis generomanumissionis. Venere tamen in deditionem aliquot urbes, et inter ceteras insignis Talabrica: nequo dimisus in fido mansere, quam Praesentis exercitus terror exigeret; digresso illo, iterum ad priora consilia

revoluti.

XXXIII. Ea desectio retraxit Brutum; suntque de integro domitae, quae iugum ex umerant, Civitates. Haec suorum fortuna Talabricenses coegit, ut iterum oratores humillimis cum precibus mitterent, omnia sacere paratos, quae imperaturus esset. Sciebant, prae aliis iratum insensumque sibi Romanum esse, quod saepius petitam acceptamque fidem ludibrio contemptuique habuerant. XXXIV. Brutus, captivos perfugasque et arma omnia tradere, deinde cum uxoribus liberisque oppido excedere, iussit: quod ubi ab hominibus extre- uia necessitate subactis obedienter iactum est, armato milite circumfusos acriter increpuit, quoties mutassent fidem, ad quot bella se coegissent, enumeranS: additis deinde conviciis multis quum ad ultimos metus adduxisset, subiecit, nihilominus se potius in eos, Pro moris romani lenitate, quam ipsorum debito, consulturum. Equis deinde, et quod in publico

314쪽

3 i a IO. FRE. ΝSHEMII SVl PI EM.fraimenti pecuniaeque, et rerum aliarum fuerat, ademptis, oppidum ipsis incolendum, praeter omnem exspectationem, reddidit. Ilaec prius a Bruto gesta, quam cum M. Aemilio in Vaccaeos irrumperet, existimavi : nam interdum in scriptoriam incuria, aut

pugna, dissici limum sit suis quaeque gesta temporibus

reddere.

XXXV. Quum tanti per Europam ubi sae motus

essent, haud leviore tumultu concussa Orientis nain tremucrunt: quas ob res frequentes in Urbem' Iegationes ex Asia, et a Diodoto ex Syria, venere, qui regnum illud recens occupaverat. Quippe Demetrio

Νicatore, ut supra memoravimus, a Parthis capto, quum uxor eius Cleopatra sexu, frater Antiochus

annis et inopia invalidi, parum aflerre praesidii rebus aselictis possent, Diodotus animum adiicere coepit ad regnum Syriae, puero rege interfecto, sibi comparamdum. In eo consilio quum adversaturum sibi Iona- inanem Iudaeum 'intelligeret, sallacibus promissis Ptolemaida evocatum vincit, deinde occidit. XXXVI. Neque multo post Antiochum regem , puerum decennem, opera medicorum interficit. qui, ad populum, valetudine regis anxiura, calculi dolor

. consumi eum singentes, dum secant, interemerunt.

Dio lotus, amicis circum praesidia mi Iitum dimissis, 1 homines, de praesenti tantum utilitate sollicitos, precibus et promissis prensare instituit. Neque decora in speciem arguihonta deerant: Neminem aut melius de reg no exercusiusque meritum , aras tanto Ma se

digniorem esse: neque ad Seleucidas revictandum. . saepius hostes exercituum , quam duces PruronOSque: P melereia Demetrium Di yotestine Piari rum agere.

315쪽

AnfMchvm λίmicitias iramque tanquam aduersus δε- jectores pro Ieri; mroces at inrisis Poenas exacturum, si quam facultatem eius rei habuisset; ne bene quidem merentibus digna sperari Praemia ah inopi posse : as in Diodoti milia aeraria thesaurosque esse, quous et aliashmid Parce usus, nunc tanto liberalius daturus Pecunias Sel, quinto maiorem ad spem soragia militum p

rarentur.

XXXVII. At illi, olim omnia suis commodis metiri assueti, facile assentiuntur: neque civitates abnuunt, promptis praesertim Apamensibus, apud quos edincatus fuerat Diodotus, quum Cossianis, quod agriapumeni castellum cst, lucem primum adspexisset. Sic igitur Syria potitus, continuo , quidquid hactenus vitiorum honestiore persona obtexerat , explicuit. Quamdiu enim privatum egerat, insigni speCie comitatis et modestiae ductare vulgum solitus, tum aperte suo ingenio uti coepit, verumque Tryphonem agere, quod cognomen occupato regno ipseMelegerat. Quam- quam autem Satis se munitum potentia putabat adversus aemulos, tamen ad securitatem suam decusque plurimum pertinere videns, si senatus romani decreto ititulum regni munire potuisset, legatos misit, qui auream Victoriam denum millium aureorum pondere, donum populo serrent. Id enim commentus fuerat, ea spe , suturum, ut simul sompendii, simul ominis causa acciperet senatus donum , regemque Se et amicum appellaret. Sed ista calliditas, prudentia Patrum elusa, essectu caruit: accepta enim Victoria, dedicataque est sub Antiochi, quem Tryphon occiderat, titulo, tanquam ipse donavisset; intelligi sue

316쪽

314 O. PREINSi I. SVPPL. IN LOC. LIB. LV LIVIANI potuit, curae fuisse senatui, ne quis ab eo Probalam pueri caedem, et ab impiis hominibus accepta munera iudicaret.

317쪽

LIVIANORUM

LIBER XXI

IN LOCvM LIBRI LVI LIVIANI.

Decimus Iunius Brutus in ulteriore Hispania seliciter ait versus Gallaecos pugna. it: dissimili eventu M. Aemilius Lepidus proconsul adversus Vaccaeos rem gessit; et ademque similem Numantinae passus esti Ad exsolvendum numantini foederis religione populum. Mancinus, quum huius rei auctor suisset, deditus Νumantinis, non est receptus. Lustrum a censoribus conditum est. Censa gunt civium capita trecenta viginti tria millia. Fulvius Flaccus consul Vardaeos in Illyrico subegit. M. Cosconius praetor in Thracia cum Scordiscis prospere pa-gnavit. Quum bellum numantinum vitio ducum non sine publico pudore duraret, delatus est ultro Scipioni Africano a senatu populoque romauo consulatus: quem quum illi capero ob legem, quae vetabat, queinquam intra decem annos iterum consulem fieri, non liceret, sicut priori consulatu, legibus, solutus esti Bellum servile , in Sicilia ortum, quum opprimia praetoribus non potuisset, C. Fulvio consuli mandatum esti1Iuius belli initium fuit Eunus servus, nations Drus; qui, Contracta agrestium servorum manu, et solutis ergastulis, iusti exercitus numerum implevit. Cleon quoque, alter servus, ad septuaginta millia servorum contraxit; et, copiis iunctis contra populum romanum exercitumque eius hellum saepe

gesserunt.

318쪽

puer ex ancilla nutus geminato Pedum, manuum, oculorum , aurium sine niunero, sed et pudendo duplici, iussu haruspicum crematus est, cinisque in mare sparsus. Eorundem de sententia procurata fulmina sunt, quibus multa Vrbis loca quassata suerunt , et ostentum sanguinis, qui Puteolis inter rivos aquarum calidarum fluxerat. Etiam incendium rheginae urbis inter prodigia relatum est, quae sine ullo humanae fraudis et negligentiae vestigio paene tota conflagravit. Tanto maiore cura rempublicum capessi placuit, quaeque ad stabiliendam cius incolumitatem pertinerent, sestinari.

II. Nihil prius, neqtie instantius habitum, quam

ut de causa C. Mancini referretur, uti senatus censuerat; suetumque est senatusconsultum, Tribuni

plebis ad Mopulo : ferrent, uti pax, iniussu ρνuli Cum

Num inlinis Pu pro infecta esset', auctores Paciscendae hosti dederentur: tulerunt ex senatusconsulto L. Furius, Sex. Atilius. Magnum eo tempore virum, dignumque meliori fortuna Mancinus praestitit, legem suo capiti exitiosam suadendo: retulitque vultum eius diei, quo Postumius Veturiusque consules, in simili noxa haud dispari animo usi, non minus misericordiam omnium procurando poenam suum meruere , quam indignationem culpa commoverat. III. At non eadem Ti. Graccho voluntas erat: quin ille, quantum savore Populi, quantum eloquentia valeret, contendere; indignam sibi ceterisque pro servato exercitu referri gratiam, vociferari; an mos hominum anxietate, pudore, miseratione CO*

319쪽

plere: neque Pauci, quorum cognati amnesque e dem in causa erant, tanquam suo periculo movebantur. Tandem populus de laedere, uti rogatus erat, iussit, dedi neminem praeter Mancinum. Ferunt et Scipi nem Africanum, quocum nudia Gracchorum Soror erat, Summa Potentia et gratia virum, periculo assinis aisuisse: noque tamen effugit odia multorum,

ipsiusque postremo Tiberii, quod non etiam Manc. num , et initum auctore ProPinquo suo foedus defendisset. IV. Mancinum in Hispaniam deducendum P. Furius consul accepit, cui ea provincia evenerat: quam quia exambitam ei duo Quinti, Metellus atque Pompeius, viri consulares, obiecere, multis et vehementibus verbis inimici enim eius erant cupididatem consulis acerbum fore civitati vaticinantes: ille, α Vt, Winquit, um Sciatis, quo animo quoque proposito rempublicam υ gerere aggrediar, vos mecum legatos ducam .: neque destitit, quin sequi eos cogeret; magno bonae

conscientiae argumento , quum hominum Secum et inter se discordium usurus ministerio, neque imP dimenta rerum gerendarum ex aemulatione, neque obtrectationem gestarum ex malignitate AP daret.

V. Sed priusquam in Hispaniam hi . pervenissent, D. Brutus et M. Aemilius proconsules, divisis iterum copiis consiliisque,dissimiles etiam eventus habuerunt. Bruto felix expeditio suit, multisqye urbibus et hominum vi magna captis, gloria ingens, et GaIlaeci cognomen partum. Lusitanis, qui a Bruto premebantur,

gens ea suppetiaS venerat, maximus exercitus; nam

320쪽

sexaginta eorum millia suisse invenio. Non erat paeaperto robore Brutus, nisi auxilium viribus ab astu ita doloque petivisset. VI. In ulteriore Hispania res gerebatur; estque dumetis silvarumque ae callium anfractibus opportuna ad struenda celandaque belli surta regio: et ille M aeonem oppidum communiverat, ad aestuaria Tagi situm; inde, dispositis in utraque ripa castellis, navigatione Iibera, et subvectione necessariorum tutus, locum insidiis quaeritabat. In quas haud dissiculter praecipitati barbari, suopte ingenio seroces , et mul- itodinis fiducia incauti, taurum cladem acceperunt, ut quinquaginta millibus Occisis, sex captis, de tanto mumero mimma manus incolumis ad lares suos r

verteret.

6. Post hanc Hadem tota sere Lusitania deditiovem secit: quo maius mirum est, unius urbis incolas animorum serociam exuere necdum potuisse. Cinninienses enim, quum Pecuniam Brutus imperasset, Iegatis eius respondere sunt ausi',Ierrum ubi ad tuendam libertatem suam, non α-- ad onendum, relictumia maioribus esse. Ceterum inutilis sine viribus contumacia est: nec ambigitur, quin ad pacandos universae Hispaniae populos tantae pugnae vi toria valere potuisset, ni male a M. Aemilio gesta respublica sub idem tempus in Vaccaeis seret. . m. Is , negl- senatus mandato , quo aistinereoim innocentibus, iubebatur, in obsidione Pallantiae, machinisque compingendis, et frumento convehendo totus erat. Vaccaei contra nihil inusum relinquebant, quo insensi et importuni hostis conatis et consilia angerent: tamen a neutra Paris' pugnandi copia