장음표시 사용
321쪽
IN LOC. LIB. LVI LIVMNI 3 19 fiebat; tantum per occasiones levibus proeliis cert
batur, captabanturque nocendi tempora, contra se
mentatores maxime dispositis insidiis: fuissetque albquando magnum detrimentum acceptum nam palam circumventi Romani erant , ni Flaccus, qui eam manum ducebat, utili mendacio stuporem hostibus incussisset, dedito per manipulos rumore, Pa --
fiam a consule αρω- esse; quam ad Vocem quum accensi laetitia milites eonclamassent, perturbati hostes, veriunque nuntium rati, Prae moerore et
taedio salsae cladis, certam victoriam e manibus db
IX. Flaccus cum copiis et frumento in castra rediit. Non tamen ideo semes et inopia diutius a castris vinmanis arceri potuit, comumptis Cirea omnibus , aut metu barbarorum intactis: iamque non modo iumenta passim, sed homines quoque multi in riebantur , donec omni patientia speque Consum-Ρta , proconsul reΡente sub quartam vigiliam indici prosectionem iussit. Ibi longinqua miseria et terror subito , cui licentia noctis accesserat, nihil ordine, nihil consi Ilo gestum. Urgebantur a tribunis et centurionibus, per castra discurrentibus, ut ante lucem iter in ederentur: ea festinatio tumultum mirifice nuxit, quum subito discedere coaetis, nihil in usum itineris, nihil adversus ho m provisum esset. X. Sua sponte trepidos ni is etiam consternabant sauciorum aegrorumque fletus et queresae , qui circumsusi vasa colligentibus , complexi abeuntes ,
omnia necessitudinum sacrorumque nomina ciebant,
invalidos ae indefensos harbaro irritatoque hosti ad extrema crudelitatis exempla relinqui deprecantes.
322쪽
mi timor occupavit animos, nullus Pietati Iocus esso potest: pro se quisque vicinum periculum exire properi , dum sua corpora servarent, nihil pensi habebant aliariam rerum omnium amissione Pacisci.
XI. Ergo nullo cuiusquam imperio, nullis ordinibus servatis, quum trepidi atque semiermes, sugue simili prosectione abirent, acrem et vigilantem hostem haud diu latuerunt: effusa summis viribus Pallanti. norum iuventus, ab ortu diei usque ad occasum in tergo aut lateribus agminis haerebat; multique s binde , quum animo cet viribus impares, simul submovere obiicientem se hostem, simul iter sacere cogerentur , ab Hispanis intersiciebantur: neque proconsul his malis occurrere , aut subvenire poterat. nimia mole corporis ineptus ad imperatoria munia, et propemodum immobilis. Sustentata tamen utcumque acies est, donec tenebrae obortae certamini intercesserunt: harum. beoesicio Romani se per globos, ut quemque nox pi desperatio tulit, in campos eiecerer neque ultra institurunt hostes contentique victoria
domum redierunt. sXII. Servati exorcitus gloriam hominum nemo tulit. Diis egere gratias, quorum profecto aliquis hanc hostibus mentem iniecisset, ut dissipatos, ac fame et labore consectos, quum delere nullo negotio possent superesse paterentur. Millia tamen hominum sex desiderata, similis sio Νumantinae habita clades, quum utrobique, frustra oppugnatis urbibus, castra deserta, in itinere pugnatum, et amissa copiarum parte, Para illic misericordia hostium , hic negligentia evasisset. Neque dissimilis imperatorum sors fuit; namque et
323쪽
Aemilius, abrogato imperio, privatus in Urbein rediit. Accusatio deinceps , et iudicium sequutum : sed ad extremum pecunia lis aestimata ost. In Sicilia quoquo male cum sugitivis hoc anno pugnatum a Cornelio Lentulo praetore; magnaque pars exercitus cum ipsis
XIII. Inter haec in Hispaniam, P. Furius Consul venit, qui dedendum Numantinis C. Hostilium deducebat. Mirabile spectaculum, ct ad arguendam ingenii
humani securitatem esticax, ille modo Consul, numeroso exercitu, et tota imperii maiestate stipatus, nunc solemnibus caerimoniis a patre patrato hostium in potestatem nudus vinctusque tradebatur. XIV. Neque hic miseriarum et ignominiae sinis di quum a Numantinis non exciperetur, vilem Daudatae Pacis victimam aspernantibus, ante portas expositus
est, ibique in oculis civium hostiumque , ab illis relictus , ab his non admissus , ab utrisque desertus despectusque in noctem usque perstitit. Τum demum quasi propitiata iam fortuna respexit , Romanique velut omni sua obligatione defunctum recipiendum censuere. Ne tamen inde piaculum aliquod exercitui,
popuIoque romano contraheretur, Consulere aveS visum , iisque addicentibus , in CaStra reductus , Civitatique redditus, postea etiam senatorium recepit ordinem, petiitque Priae turam, et Consequutus eSt:
neque tamen sine Certamine res transacta.
XV. Quum enim reversus domum Mancinus, introire curiam non dubitasset, P. Rutilius M. F. tribunus plebis, M Cuperem, inquit, C. Mancine, ultro M potius abstinuisses curia, quam indebitum honorem
324쪽
IΟ. FREINSMEMII SUPPLEM. usurpando, durius me , quam Vellem, agere C
r gisses. Ego te quum hoc in rempublicam animo dis gnissimum esse putem, qui summo patriae consilio is interesses, nisi religio et leges vetarent, contra quasis ne meis quidem caritatibus integrum esset parcere. γ Quo tempore pater patratus, ad solvendam religioneis civitatem, hostibus te populi romani dedidit, civisis noster esse desiisti: neque tibi prodest, quod non
γγ es receptus: eXCludere te sua civitate Numantini v potuerunt; non potuerunt in nostram restituere.
XVI. is Postliminium autem frustra appellas; quum D sit memoriae proditum, quem Pater suus, aut ρο-n pulus vendidisset, aut Pater patratus dedidisset, D ei nullum postliminium esse. Invitus haeo, eoque a lenius , quam pro causae magnitudine dico; quiis sermonis omnem acrimoniam contra malos potius, a quam Contra calamitosos cupiam effundere. Tuis vero talis in ea tua sortuna suisti, ut sis misericordia, quam odio dignior: sed misericordiae ius nonis dedimus. Salvum te sospitemque ad tuos revertissera gratum est: neque Conspectum huius urbis, pro-υ Pinquorumque et amicorum solatia invidemustra usurpari a te ius alienum, et pro Senatore osse , D qui civis romanus non sit, minime Patimur. XVII. o Te quoque pro cetera tua verecundia de-D ceat, non uItra appetere, quam retinere Salvis minis ribus et iure populi romani queas. Paulo ante ma-D gno animo non solum hanc curiam et urbem relio quisti, sed quidquid in ea carum atque iucundum n fuit; ut corpus animamquo in eorum manus tΓara deres , quos acerbissimos tibi insensissimosques existimare debuisti : sed hoc secisti, quo Salvae
325쪽
is religiones essent: nunc igitur eandem ob causam, a Pro qua tam aspera subiisti lubens, carebis hocis ordine, cui te contra fas et religiones inseris. Νο- is bilissimo apud nos genere natus , ignoraro nonis potes, quam indigna res visa maioribus, in senatura quemquam Peregrinum eSse. XVIU. . Haec ideo sum praefatus, ut Pudori tuora consulerem, Mancine. Quod si nequo amplissimum, ordinem dedecore, neque te ignominia ultra Oxsol- γγ vis , educi te de senatu iubeo. M Vicit tamen sententia mitior, quod vir optimus adversae sortunae culpam satis luisse tanta ignominia miseriaque videretur. Aderat et iuris species, poteratque defendi, nihil videri traditum posse, quod ab eo , cui traderetur, acceptum non esset. Itaque ne aut homini, aut legi iniuria fieret, auctore senatu, ad populum latum est, uti C. Mancinus cisis romanus haleretur', meque
deditio ei fraussi foret. Consecravit utramque hanc fortunam suam Mancinus, posita sibi statua, eodem habitu, quo deditus suerat. XIX. Eodem anno censores Ap. Claudius Pulcher, Q. Fulvius Nobilior lustrum duodesexagesimum Condidere. Censa sunt civium capita trecenta viginti tria millia. Magistratus temperatus suiu, atque prae servido alteri .censoris , alterius leni ingenio bene mixtus, Quippe Fulvius praecipitem collegae iracundiam obsequio Dangebat; sicut intractabilem contra tendentibus, ita, dum cedi sibi credit, ultro cedentem. Sub eadem tempora quum Illyricum ab Ardyaeis,
Macedoniae confinia a Scordiscis vexarentur, senatus sortiri novos magistratus, et mature in pro incias
326쪽
proficisci iussit. Ardyaei vicinas nationes, quae inditione Romanorum et ipsae erant, incursionibus da- innisque multis affecerant, ipsius etiam Italiae, qua propinqua Illyrico est, Populatores. Ne legationem quidem reveriti erant, abstinere iniitriam a Civitatibus, quae in fide populi romani essent, iubentem. Datum igitur negotium magistratibus est, uti peditum millia decem, equites sexcenti ad coercendam Ardyaeorum insolentiam Scriberentur. XX. Illi, quoil nondum satis ad bellum parati orant, oratoribus missis avertere Periculum tentaverunt, in potestate senatus populique romani se soro polliciti. Senatus ob res in Hispania et Sicilia Parum prosperaS, Iubens veniam petentibus dedit, imperata mulcta , quam civitatibus, queis damnum iniuria datum esset , exsolverent. Barbari, quia Primus metus decesserat, mandata senatus insuper habuerunt. Itaque quum de his rebus novi consules Petulissent, Ser. Fulvio Flacco Ardyaei evenerunt , Q. Calpurnio Pisoni citerior Hispania. Macedoniam M. Cosconius praetor est sortitus. Reliquorum magistratuum tam nomina, quin pro inciae ignorantur ; nisi quod Sex. Atiliues Proconsulem ex senatusconsulto Atestinis et Vicetinis, tollendarum inter finitimos 'discordiorum
causa, terminos Statui SSe reΡerio. .
XXI. Frequentia illo anno prodigia nuntiata: hos loquutus; Aetna maioribus solito ignibus exaestuans :ot puer Romae natus , nullo ad purgandum alvum exitu: in bononiensi ngro fruges in arboribus natae sunt: bubo, cuius vox in Capitolio, deinde circa ivbem audita suerat, praemio proposito ab aucupe
327쪽
captus, cinisque combusti in amncm sparsus est. II is de more Procuratis, prosectus in IllyPicum valido cum exercitu Serv. Fulvius, quum hostes imparo robore, et ob hoc egredi ad aequum pugnam non ausos, arctis Iocis premeret, postremo ad arma tentanda compulit; et eruptione pugnantes, uno vix iuxto proelio vicit subegitque. XXII. Ablatis, Iuae ad mare possederant, in mediterranea loca relegari gentem placuit, ut sine vicinorum iniuria, victum agri Cultura quaerere Cogeretur. Nihil deinde Αrdyaei valuerunt: ita non modo scrocia hominum, sed robur etiam ac multitudo vehementer hoc consilio attrita est; quum, aSSueti maritimo latrocinio, ad rusticum opus Segnes ESserit; et terrae steriles, etiam quum diligentius subigerentur,. labori speique colentium minime responderent.
XX ΙΙΙ. Collega Sor. Fulvii Q. Calpurnius Piso, quum
in Hispaniam venisset, Numantiam quidem omittendam censuit; at Pallantinam regionem vaStare aggressus est. Illis vero contra exeuntibus, nam res bene
gestae spiritus viris addiderant, consul exigua, quam Ceperat, Praeda, contentus, in Carpetaniam abiit; eaque in regione totum imperii tempus exegit. Ea res moerorem atque taedium, quod ex Ieuto et ignominioso bello dudum senatum Populumque Pomanum ceperat, auxit: respici inde ad P. Scipionem coeptum. Illum tinum a diis immortalibus ducem ciuitati datum , qui docilia et pudenda bella omnia tolleret. Sic Carinthaginem , Post mullorum in eratorum in elices, omnium irritos conatus , non ante cessisse, quam ad exercitum cum imperio missus Scipio foret. Idque tam fir-
328쪽
IO. FRCINS HEMII SUPPLEM. initer mentibus omnium inhaesit, ut in annum se luentelii minime Petenti Consulatum deserrent.
XXIV. Quippe comitiis, Pium Scipio in campum
descendisset, ut Q. Fabium Buteonem fratris filium tribubus commendaret quaesturae candidatum , Consensu omnium consul designatus domum rediit. Quod quia contra leges actum videbatur, rogationem ad plebem tribuni tulere, uti lege de magistratibus non iterandis Scipio solveretur. Ita singulari virtutis testimonio solus omnium , quum nunquam petiisset consulatum, bis adeptus est; non consuetudine, non
scriptarum legum potestate ad impediendos viri iustissimos honores satis valida. Collega ei additus Q. Fulvius Flaccus. Hi quum magistratu inito de provinciis retulissent, Hispania et Sicilia consulibus provinciae decretae: nam Macedoniae res tranquilliores Per Cosconium essectae erant, qui praetor Scordiscos in Thraeia vicerato
XXV. De Hispania dubitatio non fuit, quin P.
Scipioni extra sortem traderetur: Siciliam C. Fulvius accepit, quum praetores ortum in ea insula serviIebellum opprimere nequivissent; nam et Piso nuper , Qt modo Hupsaeus victi a fugitivis suerant. Eius originem initiumque belli reserendum esse duxi, ut constaret, nullum esse genus hominum, unde periculum non sit etiam validissimis imperiis, ni sit in Iegibus et moribus , quod in reipublicae perniciem itura mala diu ante providere, et in ipso semine OΡ-primere possit. XXVI. Postquam, hannibalici belli sine, accisa Carthaginiensium potentia, et intra suam Africam
329쪽
eohibita, per annos semesexagintaSiciliae tranquillam pacem, atque in sertilissima insula securas opes reliquit; et romani cives, qui latifundia ibi possidebant , et Siculorum multi, aucta in immensum re miliari, maximam servorum multitudinem undique coemere coeperunt: eos notis crudeliter compunctos ad varia ministeria destinabant, validissimis quibusque , et iuventae robore florentibus, ad pecora pascenda ablegatis. Hi quum ab hominibus superhis et avaris, inter durissimos labores, famelici nudique
haberentur, necessitate victi ad latrocinia convertebantur : utque magnus erat passim perditorum numerus , brevi eaedibus et rapinis omnia complebant. Et conabantur quidem obviam ire praetores; sed metu dominorum, etiamsi deprehendissent sontes, supplicio non audebant afficere. XXm. Quod enim iam tum in manu romanorum equitum iudicia erant, eiusque ordinis homines multos in Sicilia sundos, magnamque vim se vitiorum obtinebant , Verebantur magistratus, ne post praeturam quoquo modo accusati, ab insensis iudicibus, etiam innocentes condemnarentur. His rebus fiebat, ut in dies magis magisque convalesceret latrociniorum im-Punitas, iamque non modo singidis aut paucis viatoribus fierent insidiae, verum etiam villae pauperiorum , noctu expugnatae, cum caede resistentium diriperentur. Pastores enim clavis et lanceis armati, et
corpora lupinis aprugnisque pellibus tecti , haud procul militari specie, terrorem incutiebant aliis, ipsi
inter sese visu aspectuque, et impunitorum facinorum memoria, firmabantur.
330쪽
IO. FREINSIIEMII SUPPLEM. XXIIII. Accedebant acerrimorum canum agmina: utque ipsa ciborum, vitaeque sub dio agendae natura , eosdem efferabat animis. et corporibus ad quosvis Iabores robur addebat. Hac disciplina persectum tandem est, ut quum neque numeri, nec audaciae et virium poeniteret, clandestinis per occasionem colloquiis de vindicanda libertate cogitarent. Seroire tot egregios iuuenes Paucis et luxu enematis hominitas, Non mmis re importunum, quom ratione alsurdum esse. Non se natura deleriores alias, sed, oi hanc inconditionem adiactos, rim eam alia ta repellare, et exuere iniqua μρeria, uindicarido se in libertatem, Posse. Ne gentium quidem iure secum is inhumanis heris igi; quod utique Ῥeras et obsequium semis , sed tamen et necessaria tolerandae pilae reliquisset: at sedeteriore loco apud dominos, quamn iumentia, aut canes esse: sibi aerumnas intolerabius Preferendas, sibi contumelim et atrocia Derbera Pe euenda, nullo nequesne, neque modo , nisi quem herorum imma nis lGido dictata Set. XXIX. Praestare, semel Per Dirtiam mori, quam per tot sumticia miseram inuisamque vitam ducere: l cere Iti m et melius ominari, rePManimus, quot et quales contra quos essent arma sta Iuri. Paucis et luxuria dissuenissus, quot serui forent, tot hostes δε-turos : eoque acriores , quod et laborum patientia adsis. et maximus inter mortales stimulus recuperandis libertiis. Eliam aliquando sermonibus se interfuta re referensium , quoties seruis rebellare ausis fortuna fuisset. ει Non longe abhinc abest, aiebant, Hetruria, cuius . magnam urbem Volsinios aliquando servi, dominis