장음표시 사용
341쪽
ingenti numero, duoque Praeterea scortorum millia castris expulit: expulit et sacrificulos vatesque, metum militum vana superstitione augentes: edixitque, ne in posterum osctimas disinationis causa, aditi non necessaria i orta re liceret. Sed et plaustra maioreinque partem sarcinarum, item iumenta, ex eptis maxime necessariis, ne militem onere levarent, vendi iussit: vasa cibi causa , Praeterquam Veru et aeneam ollam , et poculum unum, habere vetuit; itemque alium cibum, nisi carnem assam eliXamve parari.
IV. Prohibuit et lectos, primusque dedit exemplum
humili toro recubando: neque Passus est, inter eundum mulis insidere milite&; quin etiam fluminum vada pedibus cogebat traiicere. Quid enim exspectes, M aiebat, in bello ab eo homine, qui ambulare nonis possit is Calones etiam dimitti iussit: et quum nonnulli causarentur, in balneis ad fricandum et ungendum famulorum opera indigere, Scipio, ut erat acuti ad iocos ingenii facetique; αΜulis quidem, is inquit, ignoscendum est, si alieno laboro Dicantur,
is manibus enim carent: sed tamen et horum solertiam, imitantes, alter alterum defricate. M His rationibus saetum est opinione citius, ut totis castris intemperantia luxusque pesteretur, sensim pie ad laborem
et parcimoniam homines reveraerent. V. Neque minus studebat conservandae auctoritati suae, conciliabatque sibi rovorentiam dissicili aditu, neque promiscua in meritos immeritosque liberalitate. Solebat enim dicere, austeros et finaces recti duces fias, faciles ac liberales hostibus utiles: nam ud h- laeta quidem avectu, celerum ignara obsequii
342쪽
34O Io. FREINSII EUII SUPPLEM. castra esse; apud ilios tristia, sed morigera , et ad omne impersum intenta. Quumque huc ratione magnam partem vitiorum in exercitu rescidisset, ne sic quidem ad Numantinos propius accedere ausus, multo prius labore durandum sibi militem existimavit. Igitur quotidianis serme itineribus propinquos agros obeundo , ut luto inquinarentur, qui sanguine nolloni sic enim
dixisso ipso traditur , nova subinde Castra Communi bat, quae mox dirueret; lassas ducebat prosun- dissimas, et statim complanabat; muros struebat,
pauloque post iterum demoliebatur: his omnibus ipso
ab incipiente luce ad desinentem Praeerat. I. In itineribus autem, nς qui s. ut antea solebat, ordines relinqueret, agmine quadruto Semper ducebat : ita, quem quisque Primum acceperat locum , deserere non poterat, quin statim deprehenderetur rdeprehensus, si Romanus esset, vitibus; si foetorum aliquis, virgis caedebatur. Circumibat agmen imperator , et inter postremos plerumque incedens, infimmos in equis collocabat, descendere iussis equitibus iumentis, quae nimium gravata Videbantur, demebat onera, imponebatque militum cervicibus: quos alioquin complurium dierum cibaria portare cogehat, et interdum triginta dierum frumentum, ac sestenos palos serre. . VII. Annois tuque vox est, quum militem propter onus aegrius incedentem Vidisset, dicentis, et quum is gladio vallare te scieris, vallum ferre desiniton ealii list scutum elegantius solito gestanti dixit, se nour rehendere , quod tanta Cura Orn Set, in quo Plus
vel, quam in gladio iussitque scutum Wnρlius
343쪽
IN LOC. LIB. LviI LIVIANIίμsto ferre. Ita subinde timiditatem et mollitiem e probrando , simul labore subigebat, simul contumelia stimulabat ad desiderium recuperandae per vim tutem famae, quam per ignaviam perdiderant. Ne a nobilioribus Fiidem severitatem abstinebat: ex quibus C. Metello, quo tribuno militum utebatur, stoma chabundus aliquando dixit, si quintum pareret maseriaras, asinum fuisse Parcturam e et C. Memmium tribunum increpans, quod in expeditione vasa delicatioris usus secum serret, et Mihi, inquit, paulisper, tibi etra reipublicae Semper nequam EriS. MVIII. Nam et hoc more utebatur , at inter proficiscendum , sarcinis suspectiorum replicatis , reperta vitae mollioris instrumenta Confringeret, abiiceretque. Stativorum porro ponendorum hic erat ordo; ut quique inter prosiciscendum in primo agmine suerant, ita locum, ubi castra erant ponenda, armati cingebant; circum hos laxiore paulum spatio campos circumibat amicorum equitum ala: interius, diviso inter se omre, reliquus exercitus ducebat lassas, aedificabat muros, tentoria erigebat: eratque praefinitum tempus, intra quod quamlibet operis partem perfici
necessum esset; inStabat enim imperator, iubebatque' segnes ad adia belli munia, Dissi labore defungi. IX. His artibus quum obsequentem sibi militem, patientemque laboris, et ad imperia promptum esse-cisset, tum vero propius Numantiam Coepi accederer Dumque in ipsorum agro Castra posuisset Omnes eopias intra vallum habuit, nullis per castella, ut assolet, praesidiis aut stationibus antepositis. Valdo enim vitandum Putabat, ne inter initia, quamquam
344쪽
modico incommodo' accepto, contemptibilis hosti
fieret; qυa in re maximum victoriae impedimentum sore providebat, contra sortissimos viros, et militaris rei peritissimos : sed neque tentare ullius certaminis sortunam volebat, donec ab diuturno contemptu vindicare exercitum suum potuisset; id vero, quo maturius assequeretur, rationem totius belli, suasque occasiones, et hostium - consilia quo Vergerent, attente speculabatur. X. Inter haec a tergo castrorum pabulatum mittebat, frugesque, licet nondum Satis maturas, ubivis desecabat: quod ubi persectum est, ulteriusque promoveri ca stra placuit, ut reliquus etiam ager, unde
Numantinis copia aut spes CommeatuS erat, Vastaretur,
concilium vocari iubet. ibi quum pler que praeter
urbem numantinam ducendum CenSerent, quod ea bre-pissimum in campos , qui petebantur, iter erat: cc ΝonM repugnarem, ait Scipio, nisi mihi non de eundo is tantum , sed etiam de redeundo deliberandum videretur: nam certe uti viam istam ingrediamur, in is nostra manu est; sed ingressos nisi sertuna sprvet, is quod in nostris consiliis est, perire meruimus.' XI. . Ducimus exercitum, qui paulo ante ViX COn- γγ spectum, aut Vocem hostis numantini sustinebat: is neque dubitari potest, quin acerrimi mortalium a non patiantur nos praeter muros urbis suae quietum ,, iter sacere: pugnandum igitur erit Sed, qua utroruinis que conditione, considerate. Illos leves et expeditos, di, ubi Occasionem suam viderint, emittet urbs munita , is et, ubi voluerint, recipiet: nos, a frumentationeis adhuc sevi, multumque impedimentorum trahentes,
345쪽
iN LOC. LIB. LVll LIvi Ni 343υ non incipere pugnam, non finire , nisi ex hostium
D commodo, Poterimus. XII. . Vn te neque aequum nobis aut periculumn Certaminis, aut praemium erit; victis enim imma- is nis exspectanda clades est, Victoribus perquam minis dica utilitas: magnum autem periculum exiguiis commodi causa susci Pere, extremae dementiae essera puto : mihique magnus semper imperator visus est, . non qui ante occasionem cum hoste poterat conis nigere, sed qui, provisis omnibus, tum demum is experitur armis, quum ulterius disserri ratio non pa-- titur. Ne medici chijdem serrum et ignem, nisi is sollicite prius perpurgatis corpi, bus, admovent: ra et nos adversus praecocem Vii l contumaces hostes m inopia prius et fame attenuem IS. DXIII. Haec ubi dixisset, longiore circuitu duci copias iussit: statimque, qui castris oppositus erat, ager vastatus est. Flexit deinde in Vaccaeos, qui Numantinis sorum rerum venalium praebebant: ibi quoque demessa omnaa, servatisque in usum exercitus, quae idonea erant, cetera in fasciculos collecta, ignique supposito, consumpta sunt. Accidit autem, ut in campo pallantini agri, cui Coplanio nomen, ciuum messoribus hostes improvisἱ incubuissent, Scipio tribunum militum P. Rutilium Rufum, qui rerum harum historiam scripsit, cum equitum alis quatuor subsidio frumentatoribus mitteret: ibi Rutilius , pulsos acriter insectatus, quum ad sublimiora loca et impeditiora pervenisset, consurgentibus insidiis, quas hostes ibi collocaverant, subito in periculum incidit. XIV. Neque succurrebat alia ratio, nisi ut eodem in loco proiectis hastis co-sistentes, exciperent irruituros ; ipsi neque lacesserent hostem, timue ceden-
346쪽
tem persequerentur: nam secus si fieret, distrali bantur ordines, quod summa contentione Rutilius stanquam praesentis exitii, vitabat. Sed immoti equi-ies a velitibus hispanis impune vulnerari poterant: neque diu restitissent, nisi diligentissimi imperatoris
providentia fuissent erepti. Quippe Scipio , simul atque Rutilium longius iusto provectum vidisset, id
quod erat suspicatus, confestim sequi instituerat. Viso igitur praesenti statu rerum, bipartito divisis equitibus, alternatim Procurrere, et consertim tela coniicere, deinde se recipere iubet; non eundem in Iocum, unde prorupissent, Se aliquanto versus campum longius: ita quum semin altera pars submoveret hostem, altera retro legeret viam , evolvit se I eorum dissicultatibu , planitieque recuperata incolumes suos abduxit. XV. Moventi deinde castra, quum ad vadum amnis, quem transiturus videbatur, e spectare eum hostiles
insidiae dicerentur; nolens in dis scili et coenoso traiectu cum hostilius confligere, ilexit iter, et longioro .via, minusque insidiis opportuna, nocturnis itineribus
regressus est: urgebat enim aestus et aquarum penuria , Cui ut subveniretur, passim sodi puteos imperavit, in quibus amara plerumque regua reΡem. Quare magno cum labore servatis militibus, equor unitamen aliorumque iumentoruni pars interiit. XVI. Hinc ad Caucaeorum fines perventum: hic , quia peOsugerant incolae, Luculli memores, a quo decepti vastatique fuerant, Proclamatum est, cau- eos reperti adsti de Scipionis posse. Transiit deinda in Numantinorum sines, ut eos potissimum hibernis premeret: ibi Iugurtha ad eum venit Masinissae
I. ιε. Veli. U. s. - Appian. - Sallusti Iugurth. eap. 7.
347쪽
nepos, quem auxiIio Scipioni cum duodecim elepham
iis , et contributo his sagittariorum et funditorum numero Micipsa miserat: non honori eius studens, 'sed ut, gravem aetati suae liberorumque iuvenem, asperrimis hostibus obiectum, citra invidiam Suam periculumque amoliretur. Sed id consiIium fgni in comtrarium vertiti et Iugurthaconsilio manu e strenuus brevi permagnam virtutis opinionem sibi peperit, et ab imperatore multis honoribus affectus est. XVII. Mira enim humanitate viros ille sortes complectebatur ; et, prout tempus aut DCCasio erat, modo munificentia donisque , modo Verborum ii nore laudibusque eximiis uberaliter esserebat. Νam et C. Marium , qui fatalis mox hostis Iugurtae , tum iisdem in castris tirocinium et ipse ponebat , ob singularem viri virtutem, et ad pericula ac latiores impigram alacritatem , vehementer carum habebat: multaque eius erga Marium honorifica m morantur. Nam Proverbio, quo muli mariani appellantur , hanc originem suisse volunt, quod inspicero volente Scipione, quemadmodum ab unoquoque immenta curarentur, Marius optimum equum, Pulche rimoque habitum, et mulum robustissimum eundem mansuetissimuinque produxisset : inde iactum, ut imperatore Marii iumenta mirifice commendante ,
mariani muli pro praestantissimis dici coeperint. XVIII. Sed longe amplissimi testimonii excepta vox
est , quum sorte Post Coenam sermones Sererentur,
dixissetque aliquis, M quid Sc*ioni accidisses, ecquem nam alium similam i eratorem halitura respublica Scipio enim, percusso leniter humero Marii, fortassis respondit: aiuntque ab ilIa voce, lan-
348쪽
quam divinitus emissa, Marium erectum, dignos rebus, quas postea gessit, iam tum Spiritus concepisse. XIX. Dum ad hunc modum in Numantinis hibernatur, M. Mucius Scaevola, L. Calpurnius Piso Frugi
Consulatum iniverunt, magnarum rerum Evtatibus nobilem. 'Nam et belli expugnata Numantia est, et domi seditionibus tribunitiis ultra veterum turbarum exempla laboratum. Ti. enim Gracchus et M. Octavius inimici tribuni plebis totam civitatem odiis Co tentionibusque miscuerunt. Sed antequam domesti ae calamitates reserantur . externa bella memorabimus.
Igitur P. Mucio Italia, L. Psoni Sicilia provinciae evenerunt. P. Scipio, D. Bra tus imperatores nam et Brutus nondum ex Lusitania decesserat IIispanias proconsulari imperio obtinere iussi. XX. Quorum Scipio, qui tempore et inopia commeatuum frangendam sibi Numantinorum pugnacissimam gentem statuerat, quum per hiemem, et sequentivere, quidquid ad propositum suum sacere videbatur, diligentissime administravisset; in multam aestatem
usque hoc unum maxime agebat, ut omnem non CO-Piam modo, sed etiam spem annonae, hostibus com rumperet. Itaque Numantini, quum agros suos impune vastari non ferrent, insidias ad vicum quendam coli IOCaverunt, maxime opportuno ad eiusmodi fraudes situ: quum enim maiori ex parte vicus limosa palude cingeretur, qua sicco itinere adibatur, vallis prosunda subsederat; in hac occulta hostium manus occasionem
ΔΙ . Romani quum ad eum locum venissent, alii, relictis anto vicum signis, ad diripiendas domos irru-
349쪽
pere; alii, manus non adeo magna, eminus circum-
equitabat: in hos impetum secere, qui conditi in insidiis suerant; neque dissiculter, ut paucos, et taIenihil opinatos pepulerunt. Sed Scipio, qui sorte apud
signa restiterat, revo alis classico, qui vicum intra erant , quum pauciores mille accurrissent, opem ferre laborantibus coepit. Conserta pugna, pari aliquandiu marte certatum est, donec, subinde pluribus, ex vico succurrentibus, hostes fugerunt: neque Cedentibus institit Scipio, contentus, a se tandem Epsectum esse, ut rem Prodigio similem, numantini militis terga victor Romanus adspiceret. Pulici utrinque desiderati reseruntur. Numantinos, quum ad urbem refugissent, acriter increpantibus senioribus, quod ab iisdem illis pessi sustinuerans, quos toties SVerassens, responsum a quodam esse dicitur, Ores quesidem easdem esse, sed altam habere Pastorem. .
XXV. Sed impexator, his successibus laetus , et militi iam sidens, proxime urbem numantinam adducere exercitum instituit; geminisque castris dispositis, alteris fratrem Q. Fabium praefecit, altera servavit sibi. Numantini, frustra tentata spe pacis et conditionum, certare Prius cupientes, quam hostibus magis
etiam ut quotidie fiebat animi crescerent, instructa acie progressi copiam pugnandi per multos dies sacere non destiterunt. Fixum contra haec destinatum-
quo Scipioni suit, serre potius suum publicumque dolorem, quam ancipiti remedio solliciture malum, quod patientia moraque non dubitabat expugnari
XXIII. Didicerat enim, eos non tam ad Ρugnam,
350쪽
quam mortem ruere destinasse, convivatos prius inter se tanquam Postrema voluptate , repletosque potu cellae: sic vocant Hispani potionem ex frumento. Igitur et hostium convicia, et suorum preces facetiis eludebat: insanorum esse, manus conserere Cum deveratis, quam inclums Penuria et inedia consumere malle. Sibi quidem mire probari miris sui L. Paulli sententiam, qui nega ra cum hoste pugnundum esse, nisi summa necessctas, avi sunmia occasio avi isset. Quod ex ore Scipionis exceptum Sempronius AseIIo, qui tribunus in illis castris meruit, annotavit. Huic rationi tam constanter, tamque certa fiducia adhaerescebat, ut aliquando pabulatum egressos hostes, quum opprimere posset, intersici vetuerit, cuius alsumpturos
esse, quod halerent frumenti, dictitans, si Alare uis
XXN. Eum ad finem circumvallare urbem instituit, missis circum socios Populos, qui auxilia imperata cogerent: singulis enim, quantum ab unoquoque hominum cuiusque generis mitti vellet, praeceperat; sunditores maxime sagittariique Ρetebantur: quos, ubi venerunt, Suo quoque exercitu varie diviso, omnibus non cohortibus tantum , sed etiam conturiis interposuit. Assignata deinde cuique manui parte operis, quam deberet Persicere, sossa valloque cim cumvenire urbem Coepit. Erat in colle sita Numantia , tria passuum millia compleetente ambitu: sive totum illud spatium resertum aedificiis suit; sivo verior est opinio. habitatum urbis partem, pro paucitate hominum, longe minorem suisse; cetera belli tempore pecoribus alendis, aut exercendo securius agro destinata.