장음표시 사용
71쪽
populusque aliquandiu stans Iudos spectavit. Carthaginienses quum adversus foedus bellum Masinissae intulissent, victi nbeo , annos habente nonaginta duos, et sine pulpamine mandere et gustare panem tantum solito, insuper romanum hel
1. Lustrum deinde quintum et quinquagesimum Con
ditum est a M. Valerio, L. Cassio Censoribus: censa sunt civium capita trecenta viginti quatuor millia. Hoc Iustro, quum in capitolio, prostrata tempestatibus palma. quae aliquot ante annis eodem in loco Surrexerat, ficus enata esset, prodigii loco res est habita, et, ex eo tempore sutoresam in Urbe pudicitiam, L. ΡisO, non spernendus auctor, tradidit. certe moribus , ad omnem turpitudinem ruent;bus , legum auxilio suit opus, ut detestabili flagitio iretur obviam. Lata est scatinia, quae Perversae Veneris foeditae , in eum , qui fecisse, quiue passus esse rideretuir, mulcta decem millium nummum vindicaret. Ceterum plerisque, ut assolet, morum dehonestamenta strenue negligentibus , ea sola cura erat, ne bella, et ab hostibus discrimen, imperio portenderentur. Huc trali
bant , quod et Ariciae lapidibus pluerat, et Romae
multis locis vanae togatorum species, accedentium visentiumque manus et oculos eluserant.
II. Senatui maius certiusque portentum videbatur, quod super omnes bellorum apparatus, qui contra foedus a Carthag;n Iensibus fieri dicebantur, exercitum illi frandem coegerant. Igitur M. Claudius M. F. M. N. Marcellus, L. Valerius L. F. P. N. Flaccus consulatu inito, ad Patres retulerunt, magnas Nur
72쪽
sto. FBElNSII EUH SUPPLEH. mirimum eopses , duce Ariobarzane, Syphacis ne is, in Crethaginiensium finibus essem praetexi a Masinissa metum ; sed consideraridum, ne imperium Populi romani his a mamitibus peti Possit. Plerisque ad hanc suspicionem inclinantibus, praecipuus M. Catonis ardor fuit: tum multa vi orationis bellum suadentem
P. Scipio Nasica, contrariae senteotiae auctor, eXC
Pit, movitque Patres, ut lenioribus remediis ageretur. Ita legatio Carthaginem missa, cuius princeps idem fuit, qui mittendam pervicerat, senatum Poenorum
castigavit, quod matertiam nais alem ex rectumque contra Medus haberent: illisque necessitatem, quae leges nesciret, et Masinissae iniurias obtendentibus, obtulerunt legati, cum reo acturos , ut aequissimis conditionibus arma ponstret: tantumque industria eorum et auctoritas apud Masinissam valuit, ut agro controverso honoris Romanorum gratia cessurum ΡOllic
m. Praeclare consectum negotium erat, Senatu
quoque carthaginiensi legatorum iudicio rem permittente , nisi fortuna urbis periturae unius hominis temeritatem ad excitandum id incendium perpulisset , Pao paulo post tantae antiquitatis potentiaeque ros- publica conflagravit. Agebat in magistratu Gisgo Hamilcaris fidius, homo seditiosus : is pro concione non
in Romanos magis, quam senatum urbis suae, invectus , imbellem eundem et scrocem populum adeo incitavit, ut adcersus romanam Mersutiam, qua toties rebus Punicis , amplius, quam bello, nocuissarit, armis agendiam conclamaret, ac, velut inde rectissime inciperetur, legatox ipsos ad exitium quaereret. Sed illos quidem, licet aegre, tamen explicuit fuga. Principes
73쪽
IN LOC. LIB. XLVIII Livi AN icivitatis, qui Romanorum et Μasinissae rebus studere arguebantur, quadraginta serme in exsilium pulsi ;obstrictusque iureiurando populus, ne aut reciperes exsules unquam, aut etiam de recipiendis uerba fieri a
IV. At pie hi quidem, ad Masinissam pergentes,
illum ad bellum patriae suae inserendum stimulabant: . neque minores iras excitabant, reversi Romam, legati; ertum pie iam habebatur, insolentiam carthaginiensis populi severioribus minis retundi opo re. Quo minus bellum statim iuberetur, nihil tam 'obstitisse, atque Celtiberiae motus . credi potest, qui tum ma-. ximis cum terroribus effervescebant i nam in Gallia ProSperae res erant; et, ea in provincia hoc anno sene pugnatum, tradunt. At M. Marcello consuli, et M. Atilio praetori, quorum ille citeriorem Hispaniam, hic ulteriorem obtinebat, ut ad extremum selix expeditio, iis multis emenda periculis, fuit. Iam primum Marcello, advenienti cum legionibus duabus, in quibus quaterna millia peditum, equites duceni quinqua geni suere, structae sunt ab Hispanis insidiu; quibus
ille sapienter evitatis, ad Ocilin, quae nuper ab Romanis defecerat, penetravit: quam ipso adventus sui terrore perculsam extemplo accepit in fidem , obsisdibus, et argenti talentis triginta imperatis. V. Asperiorem adversum desertores suturam crediderant victoriam Celtiberi: ergo clementiam imp ratoris romani admirata Nergosrigum civitas misit quaesituros, quo sidei et obsequii Pignore in grasiam recipi posses. Petiit consul egi lites auxiliares centum: et accepta est conditio. Verum donec legati MUobrigum pacis vias legescpie cum Romano tractant,
74쪽
IO. FREINSHEMII SUPPLEM. alia manus , partem exercitus iter facientem adorta turbavit postremos, impedimentorumque nonnihil abripuit. Redierunt nihilominus cum promissis equitibus legati; veniamque delicti petentes, excusabant ignaris inuae Pactionis commissum. At Marcellus equites in vincula coniici, equos vendi iussit: et mox
vastatis Νergobrigum agris, praedaque militibus divisa, oppidum obsidione cinxit. Conspicati periculum hostes strui enim Marcellus agg es, admoverique machinas iis erat) caduceatorem misere, pacem
orantes. λmictus ille suit pelle lupi, quod iis gentibus pro caduceo pacifici nuntii signum est. Consul, nihil iis exspectandum pacati, respondit, nisi Amacci omnes, Beliorumque et Tuthorum populi una morent: neque mora in illis suit; venere trium civitatum Iegati, rogitanues, ias, toleratili mulam im rara, reciperet omnes in Graccha ni sederis leges. VI. Contradicebant his aliarum gentium oratores, qui, ab Arvaccis sociisque bello vexati, quod romanariun partium essent, obtestabantur consuIem, tristiae Minotae simul securisiisque rationem ageret.
Consul, non minus belli adversus duram gentem Gniendi cupidus, quam voluntatem suam callide tegens , utrosque reiecit ad senatum, inductasque cum hostibus, donec Iegati reverterentur, pactus, hibe natum abiit Cordubam, eumque locum abundantibus circa agris alendae hominum multitudini non incommodum videns, in urbis speciem atque magnitudinem
exaedificavit. Sed in Lusitania, postquam L. Mummius ad triumphum decessisset, M. Atilius praetor provinciam accepit: ubi quum, septingentis hostium intersectis, urbem Oxthracas, iis locis maximam, oc-
75쪽
eupasset, eoque metu vicina oppida Romanis adiunxisset inter quae pars aliqua vettonum fuit, vicinae Lusitanis nationis in hiberna abduxit exercitum.
Τum vero subita desectione omnium de integro tu batae res, et quaedam urbium cuin Romanis sentiemtium circumsesSae.
VII. Dum in eo statu hispaniense bellum est, Romae senatus Astymedi datur Rhodiorum legato, quem praesectum simul classis creaverant. Erat his bellum cum Cretensibus, adversus quos sociorum opes sollicitabant. Decrevit extemplo legatos senatus, qui bello finem imponerent. Idem negotium Achaeorum erga Romanos detexit obsequium, libertati gentis haud sane conveniens, sed Ρro tempore necesSarium. Rhodiis, auxilium petentibus, plerique mi tendum censuerant. SedCallicrates Leontesius negavit,sa Achaeis esse uel indicendi cuiquam belli, pel δε--rendi auxilii, Romanis inconsultis. Hac oratione tamquam sesmine percussi, qui diversum cenSuerunt, quievere. Multae deinceps legationes Romam quum venissent, prae reliquis auditus Attalus est, Eumenis filius. Venerat is in urbem admodum puer, ut Secommendaret Patribus, amicitiamque et hospitii paterni ius cum populo romano recoleret. Hic igitur Perbenigne comiterque tum ab senatu, tum ab paternis amicis , exceptus, cum reSponso, quale OPtaverat , honoribus aetati convenientibus, domum rediit; insigni favore graecarum urbium, per quas iter ipsi erat, prosusae benevolentiae signis Venientem abeuntemque prosequentium: nam pater pueri Eumenes unus omnium sua aetate regum, plurima in Graecos publice privatimque beneficia contulerat.
76쪽
Venit similiter discessitque Roma Demetrius puer. mediocribus, ut anni eius erant, assectus honoribus. VIII. Hoc digresso, Heraclides, qui cum Laodice et Alexandro dudum in urbe commorabatur, postquam ad causam suam sulciendam nihil calliditatis et praestigiarum praetermisisset, quos iacillimos fraudi putabat Patres ambiendo, tandem in curiam est introductus. Prior Alexander oravit senatum, ut αmicitiae, qu e cum Prure suo Antiocho fuisset, memor, maxime quidem regnum Syriae sibi restitui iuberes; sin uero, at certe permitteres oum suis fatis, neque aut abeuntem moraretur, aut polentibus Δι re paternas opes r et n-tem iNedimento esset. Excipiens deinde Heraclides, multis collaudata regis Epiphanis memoria, multis incusato Demetrio, sermonem eo deduxit, ut, quando res et tempus ita se daret, iustum esse diceret, a lescentes , ueram Antiochi Misyem, modis omns s adiu- pari. Diversae super his sententiae senatorum suere. Optimus quisque atque sapientissimus commentum improbum, et actorem sabuIae Heraclidem, abominabatur : at plures, quos aut mendaciis suis dememtaVerat, aut promissis corruperat, senatusconsulti in haec verba scribendi auctores fuerunt: quod Akxarider et Godice regis socii a micique liberi in senatu perba fecerunt, senatus censuit, dimittendos in paternum regnum, atque, uti petierunt, auxiliis adtauandos pia deri. IX. Hoc armatus senatusconsulto Heraclides non distulit extemplo conducere militem, . Et, quos e ilIustribus viris ei consilio opportunos noverat, RPCe sere. Quibuscum Ephesum delatus, totis viribus ad
77쪽
. bellum, quod parabat, se coepit accingere. Demetrius , ut adversus hunc terrorem se Romanorum benevolentia tueretur, quum alia ipsis ossicia attente praestitit, tum Adramyttenum quendam Andi isco nomen erat sub custodia Romam misit, quia Persei se silium is serebat, qui postremo rex Macedoni fuerat: neque parvi aestimandum hoc ossicium Demetrii suisse, mox eventus docuit, quum ille Veterator, Clam elapsus, Macedoniam ThracIamque ingenti motu concitaret, ut in loco reseremus. Quum haec diversis terrarum partibus agerentur, Romae insignes aliquot viri obierunt: M. Aemilius Lepidus pontifex maximus, et M. Porcius praetor; alter quoque consulum L. Flaccus in magistratu mortuus est. M. Porcium Cato pater pro modo facultatum, quas habebat non amplissimas, honore ac assectu, quam impensa, maiore extulit: et eum quidem carissimum habuissE, ipse sibi testimonio est, qui tanquam Pra stantissimi animi virum passim in scriptis suis Praedicat : mortem tamen pius, quum pro Cetera morem
constantia sortiter tulit, tum, Plia philosophiae studiis eruditus, negabat int rire, qui mori dicantiar; sperabatque, se silium meliore in vita, coetibusque piorum esse TePerturum.
X. Memorabile etiam in M. Lepido fuit, quod .
Priusquam moreretur, praecepit filiis, Iecto se strato sine linteis, sine purpura, efferrente in reliqurim su-nus etiam modicam consumi pecuniam iussit, dictistans , imaginum suetae, non sumptibus, nobilismi ma-Morum Mortam itinera solere. Huius in Iocum P.
l. s. Liv. Epit. XLVIII et XLIX. - L. Ampel. - Fasti CapitoL -- Cic.
In Catone . eap. et ΙΑ. - Plutarch. in Catoue maior. e. 48.
78쪽
Cornelius Scipio Nasica pontifex maxinius Iectus est Aliorum deinde complurium obitus admonebant homines, quod initio anni, quum ante aedem Iovis in
campo Columna cum signo aurato decussa esset, hu-ruspices interuum magistratu tim et sacerdotiam freresponderant. Sed et in suspicionem venisse matronas Erediderim, antiquum eas scelus retulisse: nam et olim fraude muliebri magnus principum romanorum numerus eodem anno interceptus serebatur. Certe
Publicia et Lucinia, nobiles seminae , quarum hae Claudium Asellum, illa L. Postumium, qui tertio
ante anno consul obiverat, Viros suos veneno ne a Visse arguebantur, cognita causa, quum vades Pra
tori dedissent, ad cognatorum iudicium remissae, horumque decreto strangulatae sunt. Ne sic quidem satis expiatae prodigiorum minae videbantur: iniri remo erentur, in quos intentatae illae fuissent: ita monitis haruspicum magistratus omnes abdicarunt. XI. Comitia per interregem habita. L. Licinius L. F. Lucullus, A. Postumius A. F. Sp. N. Albinus consules iacti. Animos deinde, his eventibus tristes, aliae aliaeque perturbationem causae ConCuSSerezmaxima fuit omnium, quod in Africa simul Hispaniaque res parum pro Voluntate senatus Successerant. Ex Africa filius Masinissae nuntiabat, se per c-Sam deprecandi pro exsulibus cum friare Mic*sa, ραrenua missu, Carthaginem Denisse: ceterum in urbem non esse admissos: et fusi, ginum rGerierem; , ab Hanni se Samnite, qui caput factionis popularis esset, insidias atructas, et ex comitatu suo quosdam linteremptos; se a salutem quaesisisse. Ceterum Pro comperira se in
79쪽
ferre, cartha ne delectus iam, Parciri classem, neque
dissimulanter iam aut obscure bellum contra Romanos strui. Non erat ita prostratus domestico vulnere Catonis animus, ut aut publicis consuItationibus abstinendum, uut de solito rigore quidquam remittendum esse, duceret. Itaque tum quoque, ut SemΡer, belluminiaci Poenis Vortere, magna asseveratione tendebat: neque segnius opinionem suam P. Scipio Nasica tuo-batur , omnis Prius evertanda. Sic iterum in hano sententiam discessum, saeto Senatusconsulto, uti δε- em legari qua rimum mitterentur, Veculaturi, quid Carthaginiensius animi consiliDe esset.
XII. Interim Celtiberorum legati, quum Romam pervenissent, diversimode excepti sunt: nam qui a sociis civitatibus venerant, iis in urbe hospitium praebitum: reliqui trans Tiberim manore iussi. Die
senatus, priores Vocati sociorum Oratores, civitatis 'cuiusque separatim, eandem in Sententiam verba.
cerunt : Eam esse conditionem Hlvaniae, ut alias nihil carius romano imperio, aliis nihil intoleratilius uidea-rurr has inlar factiones necessario intuta inimicaqua omnia esse: nec altera m Posse stafili in fortuna consistere , nisi δερressis partis alterius viribus. ec Quod si is igitur, aiebant, duces Vestros exercitusque bello is nondum consecto revocatis, nihil suturum est cemis tius, quam ut in nos, tanquam proditores patriae, is omnis communium hostium cooriatur impetus: nam
is si hoc constiterit, arma Vobis impune inserri posse, is nectine aliud inde timendum, nisi ut vindictam mi- is nitemini, deinde omittatis, non erit tam imbecillisis animi quisquam, ut vim romanam sibi magnopereis formidandam esse putet. Eorum deinceps exemplo
80쪽
M animi: quando inter seroces et periculis laetosis haud disticulter imitatores invenit felix temeritas. Nos igitur, ut in certo et propinquo timore, merito is fidem vesti am inVOeamus, Patres conscripti, ne is deserti et proditi praeda nostris vestrisque inimicisis relinquamur. Arvaecorum magna potentia et in is nos inexpiabile odium est: neque nobis ullumis sollicitudine ac pericuIo Vacuum tempus erit, nis M aut Perpetuo Consularis exercitus in Hispania sit: is aut, priusquam decedat, ita castigentur hostes, nois aut ipsi possint ultra nocere sociis Romanorum, is aut alii audeant M. XIII. Secundum hos placuit Arvaccorum Iegatos audiri: his sermo, quam animus , modestior demissior suo suisse dicitur. Pacem orabant: sed ut nε hellum quidem recusaturi Viderentur, nisi, quod petebant, fieret: petebant autem, ut certa sibi mulcra indiceretur ; quam ubi Missent, iter m fuerentur foederis eius Dysius, quod olim cum iis Ti. Gracchus icisset: ad hoC, ut reputatione sortis humanae inclinarent animos, inter locPiendum saepe ambiguos so1 tunae lusus Commemorabant, Ρugnarumque Cum romanis ducibus ita iaciebant mentionem, ut, quamquam gloria belli cederent, Plus tamen successuum aliquanto habuisse intelligerentur. Post Omnes intro ducti in senatum sunt, quos proconsul miserat. Illitoras M. Marcelli attulerunt, quibus pacem suadebat: et epistolis consentientia ipsi loquerintur. Pa tres, re expensa, Sociis consulendum esse, spiritusque Arva coriun deprimendos, non dubitabant; quibus id ivitissimurn rationibus fieret, ambigebatur: