Elementa metaphysicae mathematicum in morem adornatorum ab Antonio Genuensi ..

331쪽

Tertium Dei sarum argumentum ex iis Novi Tesumenes

dogmatibus depromptum, quibus totidem rationis naturalis decreta oppugnari opinantur,

refellitur.3. XI. Ertium autem argumentum ex iis Novi Te- A flamenti doctrinis depromunt Deitae, qui

bus decreta quaedam eaque prima,rationis naturalis convelli opinantur. Sunt dero huiusmodi Novi Τestamenti do. rinae praecipue tres. Trinitas , Incarnatis divini Verbi, Peccatum originiae. Primo dogmate hoe naturale decretum , quae sunt unum eidem . sirent unum inter litu, oppugnari putant et Altero plura rationis naturalis scita, quibus eonstat infinitam esse inter naturam Dei, &hominis di istant a m r Tertio hoe Philosophorum omnium dogma, qualitates non migrare de Dbjecto in subjectum sne subjecto. In quibus argutationibus resel lendis paulo erimus longiores et nisi enim tota aberremus via & r tione, ea asseremus, quibps prolixitas compensetur. Ita autem refellemus, ut principio demonstraturi simus, esse illas ineptas: mox particulatim enucleaturi. XII. Ae in primis ineptas voco, quod non de suis & propriis principiis eonriventur, quodque idcir- eo hoc unum concludere possint, Mentem nostram etiis breuissimam, ac esse plura quae ejus captum excedunt . Omnium primum quatuor esse dico gradus hu manae cognitionis, I. Sensum . II. Phantaliam , III. Pationem puram, IV. Fidem , seu aisensum superiori rationi praei situm. Primus, isque ut mihi quidem videtur imperfectissimus gradus est sensus. Is enim non attingit nisi praesentia, &a quibus tangitur. Praeterea non attingit nisi singularia , & eorporea. Hoc primum omnium utuntur pueri. Alter gradus huic connexus, sed paulo latior, & provectior, est imaginatio, seu phantasa r extenditur enim ad illa etiam quibus tensus minime tangitur. Sed & in hoe cum sensa convenit . quod nonnisi sngularia λ corporea imagina-

332쪽

Pans TERTIA. 333ri possimus . Tertius est pura ratio, quae longo inseris vasio a sensu , ac phantasia distat , A progreditur

longissime, & incorporea , ac universalia quoque eomplectitur. Quartus tandem est communicatio superioris rationis , eaque pertendi in infinitum potest, per gradus, quorum alii aliis snt altiores r nam & finita est mens humana , & infinita Dei ratio , quae humanae menti paulatim , & per gradus tommunicari potest . Perspicua sunt haec, & certa . f. XIII. Deinde constituendum est, nec totam re rum Naturam a nobis comprehendi posse Q , & Naturam Dei omnino esse ineomprehensibilem . Constat hoc inter nos ex una parte, & Collinum , Baelium , aliosque

Dei stas ex altera . Itaque neutrum longiori demonstratione indiget. Sed ne repetere idem saepius cogamur, paucis id totum explicabo. Primum Naturam ego rerum heic dico totam hanc rerum universitatem , quae substantiis constat corporeis, atque incorporeis . Eam comprehendi a nobis non posse pronuncio r sed omnεSidem ultro fatentur. Posita autem in his est ea ineom- .rehensibilitas: Primum genera substantiarum minimescimus ; perridiculum enim est asserere nullas esse alias, praeter intelligentes, seu spiritus, & eorporeas. II. Ignoramus substantiarum intimas essentias : inde tot super iis philosophorum concertationes. III. non omnes substantiarum proprietates in numerato habemus. IV. Naturam , & extensionem virium activarum minime Comprehendimus. U. Quae ex his consecutura sunt in

longius tempus, & omnia quae compossibilia cum illis sunt. VI. Omnia quae minime incompossibilia. Ex quibus consequitur manifesto, ut plurima nohis vera Ruperiori ratione communicari possint de iis, quae in

rerum

a Facit hue Plinianum illud . Furor est mensuram

ejus animo qm suam agitasse , atque prodere ausos . . . a UMasi vero mensuram ullius rei possit opere , qui sui nestiar.

333쪽

314 ELEMENT. METAPH. rerum universitate sunt , quae omnem nostrum capiunt superent. Tum communicari nobis possunt plurima compossibilia , quae item captum nostrurn exc*dunt , aut videntur incompossibilia . - IV. Secundo , quod de rerum natura' diximus, id potiori iure de Deo dicamus oportet. plene ejus naturam, & essentiam 'sa comprehendunt nec omnino unquam comprehendere poterunt meates creatae. Quum

enim sit ens extensis, & intensis infinitum , quamula datam amplissimam , sed finitam, capacitatem , infinito semper intervallo exuperat. Itaque Ι. non omnia Dei attributa intelligit hum a ratio , quamvis purgatissima. II. Nec totam gi triburorum eius extensionem III. Nec naturam di extensionem interioris actionis,& necessariae intellectionis, & volitionis. IV. Nec totam utensionem potentiae , aut actionum externarum, Ei liberarum U. Nec omnia compossibilia cum his, aut incompossibilia. Ea interim omnia Deus i plecomprehendit . Possunt erbo infinita vera nobis a Deo

communicari, quae interea nos nullo modo , aut ratione nost ra metiri, aut intelligere valeamus . Haec aquis negat, is dicere . quoque debet, uni versorum iustam. mensuram esse mentem humanari; Quod si quis dicit, cum eo disputatio omnis erit intercisa . g. XU. Qui sus constitutis subducamus nunc rationes accuratius , ac videamus, quaenam cum ratione rectare Vera pugnent, quae esse falsa neeesse est , cum illa quae excedunt, non . idcirco salsia dici possunt, quod excedant, ne perabsurdi esse velimus. Principio aio, ea pronunciata contraria esse rationi naturali, ac propterea falsa, quae posita in uno gradu cognitionis, suis clare perceptis manifesto adversari Tintelliguntur ; ut quum eronunciatur de sensu, vel phantasia, quae clargperceptis sensus & phantasiae mamreta ail vertantur ; aut quum pronunciatur. de paenu rationis, quae clare .pe ceptis a ratione.contraria sunt; aut de ratione superiori, seu.auctoritate divina , quae mani seile auctoritati divinae repugnant. Ita si quis pronunciet non esse coris

334쪽

pora, ant non non esse solida , aut non esse lucida , idque veluti ex sensuum,experimentis, is contraria rationi pronunciat'. Item si quis proserat velut ex ratione tres trianguli avulos aeguales esse tribus rediis, aut, idem Fimul esse ρο non esse is salsa profert. Praeterea si quis a serat velut de aud ita te divina , futuram non esse resurrectionem corporum , quod manifestae auctoritati divinae estdppositum , id falsum est . Hujus primae propositionis ratio est , quia ut clarae sensuum perceptiones in rebus sen-sbilibus caeteris praeseruntur; ita clarae rationes in in

telligibilibus ; & clarae auctoritates divinae in iis,

quae non assequimur iacultatibus nostris , veri criteria

g. XVI. Deinde aio, ea pronunciata, quae de in riori gradu cognitionis adversus claras testificationes gradus superioris depromuntur , quantumvis videantur manifesta, esse rationi contraria , & falsa , standumque ii iiDesse superioris gradus evidentiae , non in se toris . Enimvero tota ratio dictat meliori, & perfectiori rationi credendum, quam imperfectiori. Itaque si quis Geometricam demonstrationem perceptis sensuum , vel phantasiae, Oppia gnat, is plane est absurdus. Si in eadem basi intra easden

parallelas duo parallelogramma constituantur , alterum que in infinitum per totam aeternitatem protrahatur , dum alterum uno digito comprehenditur, semper esse aequalia demonstratur a Geometris , reluctante phanta'sia . Curvam ad suam asyntoton per totam aeternitatem

accedere, quin sese contingere possint, est perspicuum quamvis datam lineam in infinitum dividi posse, nemo, nisi stupidus dubitat: extitisse ab aeterno ens aliquod ,

ac aeternitatem sάe ullo initio nos praecedere, aper tissimum est. His omnibus reluctatur phantasia , gradus scilicet cognitionis . ratione pura inferior : nec interim auditur: superiora illa non attingit: sallitur: de ratione pura nemo una subdubitat. Id ipsum dici necesse est, si de ratione pura oppugnantur ea, ad quae pura ratio progredi nequit, qualia sunt quae nobis communican

tur a Deo, aut de rerum nasura , alit de natura sua ra-

335쪽

316 ELEME T R. METAPH. tioni nostrae incomprehensibilia. Ridet Geometra pu rum, qui quod phantasia intelligere theorema nequit, illud falsum esse inclamat. Ridet Metaphysicus idiotam,

qui quod substantias incorporeas tangere nequit , nullas esse contendit. Distantia maior est inter rationem hominum purgatissimam, & Dei rationem , quam inter sensum, & intelligentiam . Ergo is quoque ridiculus est, qui de humana ratione divinae rationis theorealata ον Pugnat . ,. XVII. Aio, tertio, recte oppugnari theoremata in serioris gradus cognitionis , quantumvis videantur clara, de clara superiori ratione, veluti purae humanae rationis de divina, quae sit certa: sensuum, & pharistasae, de ratione. Nam quum videntur sibi adversari, par est ut inferior superiori concedat : id recta dictat 'ratio; atque id in philosophicis agimus. Remum rectum aqua ex parte mersum curvum distincte & constanter intuemur omnes: Solem omnes pedalis magnitudinis robiecta corporea omnia extra nos Videre, perpetuum ocu.

Iorum praejudicium est. Quum interim aperte demonstrationes Opticae , & Astronomicae adversentur, reperias neminem, qui non in his falli sensus intelligat. Scilicet potior omnibus est 'intelligentia pura , quam sensuum, & phantasiae fides. Itaque tunc sensibus assentimur, eosque sectamur duces, quum superior ratio non reluctatur. Quoniam vero constat inter omnes, Deum lesse, & Dei rationem esse infinitam , & eam homini communicari posse: si quae snt theoremata sensuum , phantasiae , aut rationis , quibus Dei auctoritas clara refragatur, nemo esse potest, qui non Dei rationi potius auscultandum esse fateatur , quam humanae; id autem dico, non quod theorematis purae intelligentiae ulla esse divinitus revelata contraria putem, sed ut in- itelligant omnes, quam momenti nullius sit ratio huma

na , si, quod ex hypothesi ponimus, ea divinae videatur

contraria. ιβ. XUIII. His, quae hunc in modum demonstrata sunt. omnia argumenta, quae Deistae ea ratione humana adversus .

. Diuisa

336쪽

PARs TERTIA. 3IT versus dogmata revelata produxere, aut produeere ponsent . ita re sessuntur, ut ipsa humana ratio unicuique di,are comprehen8atur, non posse illa et se, nis P s phismata. Sed nunc particulatim quoque iis est rei poris dendum. Tres divinae Personae una tunt numero subis stantia divina. Ea est & Scripturarum, & Iraflitionis,& Catholicae Ecelesiae doctrina . Id ergo de superi xi constat ratione; ejus scilicet generis, adversus quam ratio humana nihil iuris habet, quemadmodum nihiI .iuris inest sensibus in ea, quae purae sunt rationis. Audienda ergo non est humana ratio. Idipsum dictum volo de tribus aliis recensitis in eo g. mysteriis. Sed quae sunt unum cum eodem , unum sunt inter se : omnium hominum est axioma . Non refragor. Id rogo, ex quibus ideis id natum axioma Aut ideae, quibus continetur, ex quibus tandem rebus haustae , Naturae , an Dei Naturae prosecto . Testem do Deistis Lockium, quem hominem scio quanti faciunt ca . Non ergo majorem extensio

nem trabere potest, quam rerum naturam. Nam ex singularibus rerum nostrarum ideis proficiscuntur axi mala , & paullatim ut humana mens eapacior, ita ea universaliora essiciuntur, intra rerum tamen naturam sunde nascuntur. Naturam itaque Dei non attingit. Ergo inde, nec prn, nec contra argumentum duci P teit. Quo modo ex rationibus rerum corporearum. quas deserunt sensus , utcumque universalibus , sed nunquam attingentibus incorporea, pro, aut contra in

telligibilia argumentari non licet. Itaque eos hoc in loco probo Scholae Theologos, qui perspectissime pro sus respondent, hoc ut & similia alia axiomata , in

Creatis rebus locum habere, non in Divinis . Nec eos probare ullo modo milum, qui ratione humana, aut

probare conantur, aut in modum rerum nostrarum nimis itudiose explicare fidei mysteria. Apposite , & praeclare

a Lib. I. de Inteu. human. cap. 3.

337쪽

a18 ELEMENTO R. ΜΕ ΡΗ. clare R Thomas ta . Qui probare , inquit, nititur Trianitatem Persenarum naturali ratione, fidei dupliciter derogat . Primo quidem quantum ad dignitatem ipsius mei, quae es , ut si de rebus λυψbilibus , quae rationem hu

manam excedunt . . . . . fecundum quantum ad utilitatem

trahendi alios ad fidem. Quum enim aliquis ad probandam fidem inducit rationes , quae non sunt cogentes, cessit in irrisonem infidelium e cruunt enim quod hujusmodi r rionibas innitantur, propterea credamus . 'Quae igitur

fidei fuηt Q non sunt tentanda probare nisi per auctoritates his qui anctoritates suscipiunt. Apud alios vero su scit defenaere non esse impossibile quod praedicat Mes . Consule & Sylvanum Regis Usage ce la raison de la Fotlib. III. Ac vero non esse impossibilem Personarum Trinitarem in eadem numerica substantia duo demon prant: P imo quod intrinsecae emanationes Filii a Pa tre, & Spiritus Sancti a Ρatre & Filio cum eadem substantia numerica , individua, ac immutabili , consistere possint, cui coexistunt necessario. yide D. Thom. Q.

II. quod tres Personae, id est unius essentiae tres relatio- .fies subissentes, ut loquitur B. Thomas, minime pugnant cum Natura Dei, ut pluribus idem S. Doctor illo postremo loco probat. f. XIX. Super Incarnationem porro ineptissime ratiocinantur Deistae . Uta enim eam doctrinam accipiunt , quasi divinitas transmutata sit in humanitatem, in quo nescio stupiditatem ne prius, an malitiam redarguam . Catholica doctrina est , quam paucis symbolum Ath/nasiarum complexus est': Deus ex subsantia Patris ante saecula genititus : o Homo ex subsantia Matris in

saeculo natus . Perfectus Deus, persectus Homo . . . unus Christus non conversone Divinitatis in carnem , sed assumptione humanitatis in Deum . Untis omnino non con

adversui juri eum .

338쪽

, PAR s TERTIA. 319fusiona substantiae , sed unitate Personare . Quocirca ita inter se duae convenere Naturae , ut post unionem duae nihilominus perseveraverint, salvis suis proprietatii hos , invicem distinctae. Tenet enim, inquit S. Leo Pa-' pa - sine defectu propietatem suam utraque natura . Itaque non aeternum, increatum , immensum, & immutabile conversum in hominem , uti Deistae ineptiunt; sed aeternum , immensum, immutabile, hominem nam ita veteres loquuntur Patres assumpsit , salva propristate utriusque Natarae , ut ejusdem S. Leonis verbisi utar b . Unis illas ambas , sne tilla confusione naturas confrevo, ait Cyri l lus. Origenes contra Celsum , qui idem hoc argumentum objiciebat Christianis, exemplo apud Gentiles usu recepto Apollinis, & Uatis, respondit; ut quomodo Apollo vati iungitur, Pin quidquam 4e Natura sua immutet , ita , licet arctiori unione,

quae dicitur H Hlatica , divinum Verbum cum humanitate coniunctum est. Ac est aliquid in hoc exemplo, quo intelligebant Ethnici non suis notionibus eam uniciis Rem adversari ; sed , quod in caeteris similitudinibuet contingit , non in omnibus sui partibus urgendum est . Athanasiani Symboli Auctor hominis utitur exemisplo : nam scut , inquit', anima rationalis o curo unus est homo , ita Deus o homo unus es Chrsus . Ac pro

Pterea , ut non pugnat cum natura, mentem corpori

uniri, ita nihil prohibet Deum uniri cum homine. Et

praeterea nil ex mente humana, & corpore non duae

eonstituuntur personae, quamvis sint illae duae substantiae diversi generi se ita ex Uerbo , mente humana, &corpore , tribus scilicet substantiis, unus Christus , una Periona , una hypostasis efficitur': quibus vocabulis significatur moduς subsistendi, quo tres illae substantiae individuantur in uno singulari : Nomiae , inquit, B.

339쪽

dio ELEMENTOR. METAPH. Τfonias ta generum , o specierum , Mi homo ves an maι , sunt imposta ad senificandum ipsas natumias eomismunes . . . . sed individuum vagum , ut aliquis homo , fgη cat naturam communem, cum determinato modo exiissendi , qui competis sngularibus : sed in nomine finguliris is signati significatur determinatum Hytinguens . . . . Hoc autem nomen persona , non es impostum ad sanimeandum individuum ex parto naturae , sed ad significamdam rem subsistentem in tali natura . Persona uitur in in quacumque natura muscat id, quod es disinfitim in natura illa . Sicut in humana natura Anificat has eamnes, o haec ossa , o hane animam , quae sunt princia pia individuantia hominem c Ita argutationes Baesii articulo orrho evanescunt omnes . 3. XX. Tandem minus quoque molestiae est in oriaginali peccato cum ratione conciliando, si quid sit peccatum originale intelligamus e nam illa obiectio inde tota proficiscitur , quod Dei stae id dogma non satis intelligunt. Antequam Adam peccaret , gratia sanctificante & iustitia originali praeditus erat. Id Scripturae divinae aperte docent . Quoniam autem unum7uodque habet speciem a Da forma inquit praeclare B. Thomas ae , oportet , ut formale peccati originalis in ea formast posta , quae iusiliae Originali es opposta . Iam tota ordinatio jusitiae originalis in eo erat consitura , quod voluntas hominis erat Deo subjecta , quae quidem Iubje-

Elis primo oe principaliter erat per voluntatem ζ myus es movere omnes alias partes in finem ἱ uuis ex aversone voluntatis a Deo consecuta est inordinatio in omni-hus aliis animae viribus; se ergo privatio originalis justilaes

earn. lib. II. cap. 3.

340쪽

in peccato origι uali et Omuis alia autem inordinatio Dirium animae se habet in peccato origi si , sicut quiddam materiale . Eodem modo ratiocinantur alii Tneologi , Bonaventura , Scotus, Darandus , Gabriel , Eilius O . Quoniam igitur peccatum hoc non eli positum in aliqua reali entitate , ted in privatio ae , tota illa objectio evan eicit ; non enim dissicilius intelligitur ex Adamo orbato jultitia ori in ali nasci homines jullitia originali orbatos , quam ex illitterato nasci illitteratum , ex oleat ro oleastrum , ut loquitur laepe Augustinus. Non ignoro Augu lino ipsi , quo nemo diutius in haec inquisi Vir, difficilem semper rem visam elle propagatio nem peccati originalis , uti constat ex Epit t. ad Hieronymum 29. vet. edit. & lib. I. de Moribus Eccles. cap. xx ii. Sed quoniam posita doctrina & communis eli inter Catholicos, & clara , non video qui pugnet i cum ratione eo modo propagari in posteros Adae prec tum. Sed hac de rediti erant Theologi copiosius. Resellantur argutationes melia.

f.XXI. C Ed est nunc Baelius refellendus , qui in illustra-

O tionibus , ut vocat, ad Diction. b) quo potest maiori conatu de nitrare contendit, mysteria fidei Christianae non superiora tantum , sed contraria quoque esse principiis atque argumentis rationis naturalis , ita ut e ratione naturali petita argumenta adversus fidem

consulari nullo pacto possint . Quod si, inquit, naturalis ratio argumenta adversus fidei mysteria solvit, jam mysteria sibi subiicit . potestque eadem opera ex suignotionibus demon lirare illa ac explicare; ita ejus ambitum non excedunt ; id quod aperte falsum eli . Agnoscen- γm. III. X ' dum,

a) In 3. Lombardi librum dis. 3. Bee. pag. 293. Vide oe