Christian. Gottlieb. Schwarzii De ornamentis librorum et varia rei librariae veterum supellectile dissertationum antiquariarum hexas

131쪽

DE CODICIBUS, SEU LIBRIS QUADRATIS.

IL De nomine codicam. III. De aliis nominibus Bbrorum oua δε

torum.

IIII. De Oaria materia codicum, 'ciatim de codicibus membranaceis V. De codisibus rarius usitatis acgiliat ista de aereis et plumbeis libris. Vl. De eboreis, ligneis ceratisquete codicibus. VII. De codicibus ex charta Ae ptia G. VIII. De coesicibus ex charta c0rti Pa. VIUI. De codicibus ex charta hombstri Ic. X. 1 e codicibus ex recentiori lintea oburta. XI. De cod ribtis, qui ex membranis et

chartis nu permistis compositi fuerinit XII. De codicum singulis tabulis, Fufeliis, itemque de eorum paginis, harunseque m eruuduram ratione. XIII. De Euerniobus , ternionibus , et ' quaternionibus, codic m. XIHI. De ratione scribendi in codicibus :υbi et de columnis pagiuarum. XV. De m situdine codicum vetertim, eorumque quadrata Agura. XV . De construendorum compingend Vmmque veterum codicvim ratione. XUi I. De externis tabellis et integumentis veterium Codicum, eoru*que vario

XVlΙΗ. De frontibus et titulis codis sim XX. De tempore, quo maxime infuerint codices Θ

132쪽

D. B. V

Formas librorum tres potissimum veteribus usitatas fuisse, deprehendimus. Alii enim proprie dicebantur u o L v id I N A ; alii,

- CODICES; alii VIBRI PLICATILEs Q luminum rationem

iam alibi, in altera Disputatione de ornamentis librorum veterum, exposuimus; copioseque ostendimus, tum papyraceoS, CUm membranaceos libros, tunc velut in cylindri formam, et fere ad modum chartarum nostrarum Geographicarum, Conuolatos, ac, Paginis ad paginas agglutinatis , in longam saepe seriem extensos fuis. se; hisqtie in extrema ora , umbilicum, seu paruium bacillum, admeia suram latitudinis, qua liber praecisus erat, plerumque addi

consueuisse, eiusque bacilli capita, Volumine conuoluto, ceu -- hinc et inde prominuisse. Cum istis vero Graecorum Romanorumque Voluminibus quomodo IUDAEORUM UOLUMINA conuenerint, in tertia Disputatione tradidimus. Sequitur, ut de C o-D1Ci AVS, qui quadrata fuere forma, in praesenti Disputatione potissimum agamUS.

II Demadmodum vero haud ambiguum est, vetustissimos homines primum non nisi rudioribus et simplicibus tabulis v s esse in quibus aliquid perscriberent; ita fieri facile potuit, ut deinceps

istiusmodi tabulae, pro argumenti ratione, multiplicarentur, et vel pauciores, vel plures, inter sese coniungerentur, ac sensim magis magisque ornarentur. Qu9dsi paucioribus minoribusque τετρι δίοις, seu tabellis, continebantur; audierunt CODICILLI

' τἰλα, et sic porro: quortim formam atque usum suo tempore ex instituto describemus. Sin plures, eaeque paullo maiores tabulae ConiungerentUr, vi maiora inde existerent corpora eiusdem sormae, 9uae hodie nostrorum librorum esse solet; CODICES praecipue dicebantur. Tabulae enim, aliae super alias structae compactaeque, Vocabantur codices et tabelgae, a voluminibus distinguerentur; qua ratione, praeter alios, sic luculenter codiceS a voluminibus distinxit VLPifixus, loco paullo post, n. IV, citando. Co D Ex veteribus proprie est plurium tabellarum contextus: quod testatur SENECA, ubi L. de Breuisate vitae, e. XII L ita scribit: ΡIurium tabularum contextus cΑvDEx apud antiquos dicitur i unde publicae tabulae coDic Es dicuntur: es naves nunc quo-ρ ei

133쪽

que, quae ex antiqua consuetudine per Tiberim eoni meatus subue-hum. caudicariae vocantur. Eodem fere modo hoc nomen explicat ISIDORUS HIS ΡΛLENSIS, Orig. L. VI, c. I S. Codex, inquit, multorum librorum est. s Voluit quasi dicere: codex multorum corticum, seu multarum tabellariam est. Et dicitur codex, pertranslationem a corticibus arborum, seu vitium, quasi coudex: quod in se multitudinem librorum, quas ramorum, contimeat. Et paullo post idem is 1 Dostvs scribit: Liber es interior tunica corticis, quae ligno cohaeret, in qua antiqui scribebant. Quam notionem ipse ci- ' CERO, L. II de Natur. Deorum, voci libri subiicit, obducuntur. inquit, libro aut cortice trunci, quo sint a frigoribus et caloribus tutiores. Quamuis vero deinceps a Consuetudine codices ex Cortice et ligno arborum conficiendi recessissent; vetus tamen appellatio maxime apud scriptores aurei et argentei aeui remansit in iis maxime libris, qui ex quacunque materia compositi quadrangulam formam referebant. Alias constat, in Iure consultorum scholis, Iustinianeum constitutionum Imperatoriarum librum Codicem appellari. III Huiusmodi codicem, seu plurium tabellarum contex- Itum, significantius appellauit Μ A R T I A L i s ' flam, quae tabeL la Multiplicis ructa est. Libro enim XIV, Epigr. Na, scribit: Haec tibi multiplici quae ructa es massa tabesia,

Carmina Nasonis quinque decemque gerit.

Multiplicem pedem poetice codicis dixit idem Poeta, L. XIV,

Epigr. II . Ilias et Priami regnis inimicus VII ses, Multiplici pariter condita pelle latent.

Frequentius me ranarum nomine a veteribus intelligebantur libri forma quadrangula constructi. Sic ivvENALIS, Sat r. VII, v. ab , in sequentibus verbis codicem membranaceum intellexit: Si qua aliunde putas rerum spectanda tuarum Praesidia, atque ideo croceae membrana tabellae Impletur; Cetera. Hinc et in lemmatibus Epigrammatum quorundam MARTIALI, L. XIV, V. g. Ouidius in membranis; Homerus in membrunis ἰCr-cero et Liuius in membranis , accipiendi omnino sunt de membranaceis illorum scriptorum codicibus. Quod et animaduertit S ALMA SIVS, L. de modo usurarum, p. v. Itaque existimQm,

134쪽

haud incommode posse exponi codices membraneos formae quadranguloe, ubi Paullus, in Epistola II ad Timotheum, c. IIII,

v. 13 , iust sibi afferri τον φωλοκην, - μεαβράνοις. Equidem non nescio, alias, diuersasque, vel ex ipsis Patribus diuis, afferri huius loci interpretationes, ita , ut per φαιλονην intelligant podium, aut certe quoddam vestimenti genus; ac per membranas, Iudaeorum PE seu volumen Iegis ; et denique per βιCλία aliud genus librorum: dum praeter alios THEODORE-Υvs ad istum Paulli locum de membranis ita scribit: MεμCoανοις

bant Romani. Diuinas autem Aripturas olim habebant in voluminibus ; atque ita etiam in praesentem diem hρbent Iudaei. vid. svic ni Thessaurus Eccles P. II, p. 3 I. Eandem THEODORETI interpretationem sequitur OECvMEN IVS, additque; βιςλἰα .vocari eos libros, qui fortasse fuerint εν ετέρου σχημ απι, alius formae, quam

'iuae membranae. At enim Jero, quia non selum iam CHRYSO

erant repositi; sed etiam OECUMEN ius indicat, alios per φωλονην intelligere Aδος βιChia, genus libris adhaec quia HESYCHIUS, S UΙ-DAs, et auctor Et mologici magni, docent, ς α λονην etiam dici

έλητάριον μεριςραῖνον, ἡ γλωσσόκομον, η , volumen membranaram, capsulam siue inuolucrum, vel tuniculam: nescio, cur non

satis opportune per φ λον ν hic intelligere possimus volumen quo idam grandius, in lucro suo circumdatum, cui fortasse Iudaeorum more lex diuina fuerit inscripta. Huc enim et illud accedit, quod etiam Syrus interpres, et Arabs Erpenianus, φαιμονην Paulli per

thecam, vel vas et domum librorum, reddidπe. Bιουλία Vero exponerem de voluminibus, iisque papyraceis, ad morem Graecorum Romanorumque compositis; utpote cum, docente SALMASIO L. de modo Usur. p. II, Graecorum βιCλία, et Romanorum Libri, proprie et κατ huius generis chartacea volumina notarint. Per εχεμCράνας vero intelligerem codices membranaceos quadratae formae ; in quibus non quidem ipsa lex diuina, more Iudaeorum, fuerit preseripta; sed qui, ipso sic censente ΥHEOPHYLACTO, generatim ώφελιφιωτερά τινα περιειχον, agia quaFdam utilia continuerint. Cur enim non putemus, Paullum, dum iam Ro-

135쪽

ma ad Timollieum scriberet, Romanaque uteretur voce, huic ipsi voci etiam notionein tunc Romanis familiarem subiecissiep Iam vero libros quadratae formae membranas ς vel libros in membranis dici consueuisse, modo indicauimus. Sed ista nunc susticiant ad interpretationem hulias loci sacri; de quo plura disseruit A CTOR. GΟTFR. ΜASIVS, theologus quondam Danicus, in diff. de pallio Paulli. Deinde vero codices etiam dicebantur tabulae; quia ex pluribus tabulis inter se conjunetis construebantur. Vnde aliquoties CICERO, in eadem oratione pro Roscio, et alibi, dixit, referre in eo licem, quod antea dixerat, referre in imbutus. Haud aliter codices a quaternionibus; ex quibus constabant,

aut certe a forma quadrata, Graece dicebantur τετρά ς. Ita EPIPHANIUS, , meminit alicuius Diaconi, qui sua scripta ex schediis, in quibus extemporaneas meditationes priamum scripserat, retulerit in eo lices quadratos. 'Ο την inquit, ἀπο τ--D τετράσι ποιησάμ ενος. Hinc nOS, discriminis significandi caussa, codices hosce passim appellamus libros quadratos. Praeterea SALMASIVS, t. c. p. G, tradit, huiusmodi massas multiplicium membranarum Graecis proprie dici consueuisse σωμάτια, i. e. corpora. Et Certe omnino deprehendimus, libros saepe σωμάτια, et Latine corpora appellari. Apud DIONYsivM LONGINvΜ, δεα IX, n. ψ, legitur σωμάτιον 'Ιλιάδος.

Sic et HESYCHivs Iliadem σωματιον, et utrumque Poema, MARI vs v ICTO; INVS, de Arte Grammiat. duo corpuscula vocavit.

ci cello, L. V Epist. famia ep. are a principio , inquit, coniurationis, usque ad reditum nostrum videtur mihi modicum quoddam corpus constei posse. Etiam Livius, L. III, c. I , leges duodecim tabul

rum vocat corpus omnis Romani iuris. Quid vero nunc freque lius dicitur, quam corpus iuris ciuilis Z Quamuis vero sic manifestum sit, libros appellari σύμ ατα et corpora; haud tamen lubens assenserim S ALMA 8 Io, ita eos appellatos esse a forma, hocque nonien eodicibus fuisse proprium. Potius crediderim, libros comporis nomen a multiplici argumento, et a plurium opusculorum in unum Corpus coniunctione, primum inuenisse. Sic PL1NI us, L. II, Epist. io, suasit, versus, qui sparsim in vulgus exierant, in corpus retrahendos, h. e. in unum librum et συιςημα colligendos. Et luculentius SVETON Ius, c. VI de Idui . Grammat. hac de re loquitur. Aurelius Opilius, inquit, composuit variae eruditionis alia R a quor

136쪽

quot volumina , ex quibus nouem UniuS corporis. Interim tamen, cum codices, quorum tabellae ex utraque parte scribebantur, spis-s0ra opera possent capere, quam volumina, quae non erant οπι- hinc facile usu venit, ut libri amplioris et multiplicis ar-' gumenti, qui σωματα et corpora dicebantur, frequentius in codicibus, postquam hi inuenti erant, quam in voluminibuS, eXararentur. Quod denique ad alia codicum nomina attinet, huc ea omnia pertinent, quibus et singulae tabulae olim appellabantur; Vtpote quarum nomina, per figuratam orationem, etiam deinde ad codices significandos sunt translata, ita, ut exempli causia et hi

δελτοι, πυκτί ς, πτυκτιοι, σανί ς, dicerentur. Cuiusmodi nomina ex parte iam explicauit BERN HARDvS MONTE FALCON.

L. Inlaeograph. Graecae, c. IIII. Quarumcunque vero materiarum tabulae scribendi caussa ita coniungi poterant, ut aliae super alias struerentur, eae libros dederunt, qui coiiceS appellarentur. Hinc enim non tantum , sed etiam eborei, plumbei, membranei, et res taceis aliique, apud scriptores leguntur. Quemadmodum enim ex quavis materia, quae volui in cylindrum et scribi poterat, volumina tunc conficiebantur; ita etiam, de quacunque materia plures tambulae ad scribendum idoneae concinnari contexique poterant, eX

ea materia libri, qui codices proprie dicuntur, Compingebantur. Vtriusque formae opera, generali nomine dicebantur libri, uti

.Disp. II, n. a. et 3, ostendimus. Hinc VLPI ANvS, L. Fagatis III. ait: L i B R o R V M appelgatione continentur omnia V o L U M I N Α,

siue in charta, siue tu membrana sint, siue in quavis alia materia sed et si in phibra, aut in tilia, ut non nutu consiciunt, aut in alio corio; idem erit dicendum. Vuod F in C o I, I C s B v s sint MEMBRANEIS, UPI CHARTACEIS, vel etiam EBORE1S, vel ALTERIUS MATERIAE, vel in CERATIS CODICILLIS; an debeantur, videa

mus ' Passim videmus, huiusmodi antiquitatis monimenta a S i-ptoribus lannotari. At omnium frequentissime codices olim ex membrania, siue pergamenis, compositos edis patet; ubi quidem

membranarum apte praeparandarum usus innotuerat. Hinc merito, vel ob frequentiorem usum, vLPIANus primo loco in codicibus posuit membraneos. . Huius generis codicem MARTIALIS,

uti diximus, L. XIIII Epigr. V., vocavit 'nultiplicem sellam; obtabcllas plures, seu folia, in quae membrana ex pelle parata pagi

137쪽

133natim plicabatur, atque consuebatur. Praeter alia loca, huc etiam referre possumus eiusdem Poetae Epigramma in Hirgilium iu membrana, quod extat L. XIV, n. ISMuuam breuis immensum cepit membrana Maronem ZIpsius vultum prima tabelia gerit. Intelligimus hinc, membraneos istos libros distinctas habuisse tabellas, sime folia, haud secus ac nostri libri, easque tabellas ex ordine

suo numeratas esse. Ceterum, hoc loco non ea repetimus, quae in Iet III DV . de discrimine corii et membranae, item de te nuibus, de candidis, de luteis, purpureisque membranis, iam ala notauimus. Neque nunc de vetustate membranaceorum codicum, horumque durabili usu, disquirimus. M AB ILLO Nivs, hac de re agens, c. III Supplem. de re diplom. prouocauit ad Virgilium Bibliothecae Vaticanae, qui in membranaceo codice scriptus Videatur saeculum a Christo nato quartum antecessisse; idem comme morauit alium codicem Regiae Bibliothecae, paullo inferioris aetatis; neque non eiusdem Bibliothecae Prudentium, qui ad parem aetatem accedat. In bibliotheca Medicea exstat Virgilii codex in membrana maiusculis litteris perscriptus, qui ab ALDO MANV-

Tlo, in Orthographia, saepius appellatus Virgilius Carpensis; quia prius asseruatus fuit a Rudolpho Pio, Cardinale Carpensi. Hunc codicem, iam a Macario senatore sibi dono datum, Romae anno salutari CCCCXCIIII, XI Kal. Maii, teste subscriptione coaeva,

ipse legit, distinxit, et emendauit, Tu pCivS RVFIUS APRONI RNVS ASTERIUS, V. C. Consul, ita quidem, ut ipse codex Vt, que antiquiore adhuc manu, et, voLsTENio quidem iudice, Ci

ca Valentis, vel Theodosii, tempora fuerit scriptus. De quo Cindice copi6sius egit HEN p. Nostis, m Cenotaphiis P nis, Distri. IIII, cap. 6 Quam venerandae antiquitatis sit codex membranaceus Dioscoridis in Augustissima Bibliotheca Vindobonensi, vel exinde intelligitur, quod is, referente LAMBECio, in sexto solio exhibet imaginem Iuliatrae Aniciae, diademate Regio ornatae, quae sub initium imperii Iustiniani M. decessit, et in cuius gra' tiam idem Codex utique scriptus fuisse videtur. Silentio pra*x rimus multo plures alios codices membranaceos, in utraque soli orum singulorum parte scriptos ut forma quadrangula ad ir ar HO strorum librorum compactos, quos iam saeculo quinto, sexto Qx septimo post Christum natum exaratos adhuc in celebrioribus Bi-

R a bliothecis

138쪽

bliothecis stiperesse constat. De cuiusmodi libris breuiter MoNTE FALCONi us , T Iu Autiquit. Libr. cap. s, p. Libri quarti, inquit, quint0me saeculi, qui supersunt, in membranis fantscriptio talis Virgilius Vaticanus, Terentius P rentinus, quaedam folia Bibliorum in biblioth/ca Glbertina . et libri quidam in Legis. Atque adeo, et testimoniis veterum scriptorum, et exemplo Codicum, certo indicio ex vetustis temporibus superstitiam , satis liquet, iam Iustiniani Magni, Imperatoris, aevo, librorum artifices non solum membranas ita praeparare nouisse, ut hae ex utraque pugina, aduersa et auersa, scribi potuerint; sed etiam praeter voli mina , Codicibus hodiernae formae usos esse: quamuis id nimis confidenter negauerit Illustr. L DE IGius, in vita Iustiniani a

V. Sed libet etiam non . nihil de codicibus extraordinariis, aut rarius usitatis, dicere. Si singulae tabulae, in quibus olim aliquando res consignarunt, multiplicari et coniungi potuerunt; mirum non est, etiam ex pretiosiori materia integros libros, adeoque, tum ad magnificentiam, tum Perennitatem, exempli Caussa, aureos, argenteos , aereosque codices, confici potuisse, sicubi plures huius generis tabulae, in quibus identidem res consignatas fuisse legimus, coniungerentur. Exemplum aurei codicis afferrem e ΡLvΥAn cui Lib. V Sympos. Quaest ir, ubi haec scripta eXtant: τρινυν ἐυρη- σετε γεγραμμDον ως εν τῶ ἀνεκειτο βιβλIον ἀναθηματοι της monητρίας. i. e. Ibi ergo legetis , in Stacdionio rhesauro repositum libellam aureum dedicatum ab Ariuo chatoreris. Sed Vereor ne, βιβλιον etiam aureus, isque voltibilis, adeoque diuersus a quadrato codice, libellus exponi possit. Aerei codicis indicium quoddam suppeditat nobis GRvΥΕ Rus, hi Syntagmate Inscriptio m p. CI XXXII, in ubi refert, fuisse Patauit, inter Pinelliana cimelia, lamellas aereas duas, utrinque scauptas, charactere quadrato informi: ex foraminum indicio licuisse suspicari, plures paginas fuisse in libri morem compactas. SERT

nivs j v RSATVS, in monumentis Rutuuinis, p. Πν, earundem is

bellarum Pinellianarum mentionem facit, easque putat fuisse ex iis libris, qui apud librarios in legionibus habebantur; sed et illas auia reas misse scribit, incertum, an memoria lapsus p Neque satis luquet, qua materia constiterint duodecim tabulae legum Romanarum: et virum illae , more codicis cuiusdam compactae, et in publico propositae fuerint; an hulae seorsum rostris astixae pependerint p

139쪽

v ALEstius prERivs tradidit, istas tabulas legum Romanarum primum roboreas fuisse, deinde aereas , eboreas. Qua de re quid in Epist. ad Reinesium, inter Reinoianas pag. 671, alalaotarit CHRISTO PII. ADAM. R UPER aeus, huius academiae Altorfi-nae olim Ornamentum, non possum, quin huc transferam.

nos, inquit, legum tabulas in historia Anci Morei diligenter nρt sit Dion sis Halicarnos . Libr. III aeri postea in riptas leges XII Tabularum non solum idem Libr. X; sed et Liuius Libr. inpr.

ex emendatione car. Sigonii, et Diodorus Siculus Lib. XII et XXI Eboreas nunquam et nusquam legi nisi apud Amponium, cuius t men verba vitii ' mihi suspectar non, quod Scaligero accedere velim, qui Comment. in Guilandinum, Iectionem veterena mutat, quod eboris materia inepta foribendo sit, nec diuturna ; ut quae pauescat vetu- sate. Iam pridem huic satisfactum es a Sametasio, in notis ad Vopisci Tacitum , p. .i , et a Vos o Libr. L de Arte Grammat. cap. Sed et quod ibidem vult bcaliger, neque t beatos , neque adeo tam delicatos eo tempore fiasse Romanos , ut in eburneis tabulis leges proponerent , .d de uendam vulgatam lectionem prorsus in fidum mihi videtur. Breuiter: neque roboreas, neque eboreas , apud Po=ponium probare possum; neutrum enim de XII Tabulis ab olla historicorum traditum est. Γubod scribit Scaliger, solum omnium veterum Dion um aereas prodidisse, in eo vir diuinus immensam illam m moriam suam non aduocauit; nam praeter Dion sium iam et alios adduximus. Contra roboreas fuisse XV Tabulas, nusia unquam dixit historia. Porporionis verbo e Aereis tabulis antiqui non suntvssi sed roboreis. His incidebant leges; unde adhuc Athenis legum tabulae axones vocantur; quae Scaligero haud dubie in animo fusrant , nihil nos morantur. Positat intedigi de Atheniensium legibus, et Romanorum antiquissimis incisis Anci Marci tempore ; de XII Tabulis non possunt , quas aereas fuissὸ, non fine 1 tione prodida in has etiam minutisis attenti simus Dion sius , nee is solum , sed et aliuDe eboreis idem sentio non habere locum propter mωrumentorum et Antiquitatum omnium con stans silentium. suod Culaeius Pomponium ad saeculi sui consuetudinem re emisse ait, id mihi nondum persuasit. Tempore siquidem Pomponii licet eboreis codicibus, de quibus V ianus , inscribi potuerint, publicae tamen et pro rostris oreae non fuerunt ; sed aereae etiam tuno conseiciebantur pro ro-sris ac diu post. Coprianus, Libr. II. f. . ur Incisae sint leges licet XII Tabularum, et publico aere praefixo iura praescripta; inter

140쪽

ter leges ipsas delinquitur; inter iura peccatur. Innocentia nee illi, ubi defenditur, reseruatur. Saexuit interim discordantium rabies, et inter togas pace rupta sorum litibus mugit insanum. Amtantus Ixtus ignorare 'tuit, quod omnes quotidie videbant, vel aliam Tabularum materiam litteris consignare, quam quae erat ob antiquo in suum usque aeuum publica, Omnino pro roboreis illis Scaligeri. et eboreis Culacii, damnatis ab omni historia, malim in Amponio AERE A s. Hactenus R v PER Tu S. Ceterum XII illas legum Romanarum tabulas non singulas seorsum, sed coniunctas, et in Codicem compactas, propositas fuisse, quodammodo coniicias ex his cic nos 1s verbis, de Oratore L. I, c. Bibliothecas omnium Philosophorum unus videtur XII tabularum libellas ubertate superare plumbum iam attinet, non repeto, quae diuinioribus litteris produntur. Etiam PAUSANIAS, L. IX, c. II, haec de Boeotis, qui circa Heliconem domicilia habuerunt, refert: Κοκ μαι

γραπτα γαρ ἀυτω τἀ h. e. Monserarunt mihi et plumbum iuisa fontem, in quo scripta erunt II di opera, magna ex parte vetusate sitiata. Etiam SVIDAs memorat eis μολυβδων γράφοντας,

eos, qui plumbi lamniis inscripserunt. Haud ambiguum est, istiusmodi plumbeas laminas in codicis formam aliquando fuisse compactas. CODICES PLUMBEOS sub terra inuentos in sepulcris Neapoli , et unum sibi monstrasse Hadrianum Guillelmum , narrat

GEORGivs FABRICI Vs, in Anquit. Eouta et ex eo GD L. NICOLs, L. Ide litteris inuentis, p. 2I. BERNARDUS MONTE FALCONIVS

inter codices saeculi III, L. II, cap. I, p. III, huiusmodi vetustum quoddam monimentum describit, eiusdemque ibi figuram exhibet. Dum Romae agerem , inquit, incidi in librum plumbeum, in sti pium literis et Auris Basilidianorum; emtumque obtuti Serem Prin- cipi Cardinali de Bouisiton, ita tamen , ut depicta omnia senes me remanerent. Ese is libellus longitudine quatuor circiter podicum; latia iudine duorum et dimidii; operculis vero duobus plumbeis totus compingitur ; sex folia item plumbea sunt, ab utraque facie incisiiliteris, aut figuris: duae partes operculi assumento plumbeo, clauisitem plumbeis asserto et moto , iunguntur. Virgula plumbea fulis a tergo per annulum plumbeum ipsis haerentem inserta, ipsa folia retinet, ne dimoueantur. Devique omnia plumbum. In singulis pa-gmis Basilidianorum Aurao comparent. In quatuor primis tantum

uerba quaedam sub Auris posita incisa sunt. Prima et seunda pa-