Christian. Gottlieb. Schwarzii De ornamentis librorum et varia rei librariae veterum supellectile dissertationum antiquariarum hexas

151쪽

p. V. Cathlogi Biblioth. Caesar. I SCtorum, p. IOS, exhibet. Neque

dubito, quin alia duo monimenta' antiqua, eodem aeuo, eodemque prorsus charactere Gothico,.exarata, chartis corticeis contineantur: quamquam ii, qui horum meminere, ea ipsa, modo in cortice, modo in papyro Aegyptiaca, scripta esse, dixerint. Alterum appellatur charta plenariae securitatis, edita Rauennae sub Iustiniano, A. C. 364 ; quam chartam ad ipsum archetypum bibliothecae Regiae typis aeneis incisam repraesentauit, descripsitque M AB ILLO Nivs, in Supplem. de re Diplom. p. s. n. Alterum est instrumentum venditionis fundorum et aedificii in agro Ariminensi, itidem scriptum Rauennae, sed annis octo post, scilicet sub Iustino iuniore, Imp. A. C. fra , quod extat Romae, apud Iustum Fontaninum, virum litterarum laude illustrem. Cuius chartae longitudo dicitur aequare palmos Romanos architectonicos XII, latia ludo autem sesquipalmum. Eiusdem chartae specimen quoddam exhibet PHILIΡΡvs A ΤvRRE, in di si . apologetica de annis imperii Elagabati, p. ini. Non vero in illa selum charta plenariae Ieeuritatis , sed etiam in instrumento Fontaniniano, itemque in alia

charta Ravennate a LAMBECIo primum vulgata , et a MABILLO-Nio Libr. V. de re diplom exposita, haud secus ac in nostro fragmento, est prorsus idem character, nempe Gothico - Ralicus, qualis in Italia et inprimis Rauennae, Gothorum sede, ubi omnes illae prisci aeui reliquiae sunt scriptae, eo tempore obtinuit. Confiu S 1 v s F o N Τ A NIN v S, iii Vindiciis antiquorum Diplomatum , aduersus Gernnonium p. . Alia quaedam exempla asteri Mo N TE FAL-co Ni us, in Palaeogr. Gr. L. c. a, et nominatim commemorat

Codicemi cortieeum So - Germanensem , ubi chartae quidem residuae visuntur; verum literae, auulsa illa priori superficie et pellicula, pariter de medio sunt sublatae. Fatetur autem ipse MONTE FAL-co Nivs, non ita facile semper esse huiusmodi chartas internoscere, ac designare, quae papyrea quae corticea sit. Id quod haud inuiti

largimur: nam, etsi papyracea et corticea charta ex diuersis plane materiis constarent; eodem tamen modo atque artificio utraeque aliquandiu praeparabantur. Iam vero facile fieri potest, ut temporum vetustas habitum coloremque rerum quociam modo commutet, et plurimis materiis, nescio quam communem obsistescentis naturae notam inducat, unde postea paullo dissicilius dignosci queant. Hinc et ΜABILLONI s, L. I, e. δ, de re Diplom. iam animaduertiv, Plerosque recenticrum corticem confundere cum

T a Papyro

152쪽

i48 D Is P v Τ. IIII. DE ORNAMENΤIS Papyro Aegyptiaca; in ea classe esse BRIS SONIUM, Dun LETUM, CHIFFLETIvΜ, BRO LIV Μ, et alios betae inultos. At et ipse ΜΑ-BILLONIVS, quamuis ostendat, utrumque genus Chartae ex diuersa materia conse num fuisse; corticeam chartam ex ligni membrana tenuiori ; papyraceam ex pelliculis herbae Aegyptiacae: attamen ipse in sequentibus saepius de iisdem codicibus corticis et papyri nomen promiscue adhibet, et lectorem quodammodo dubium facit; neque signa quaedam externi habitus commonstrat: vnde utriusque chartae discrimen diiudicari possit; multo minus

tum M AB ILLONIVS, tum MONTE FALCONIVS, aliquid de ratione et modo conficiendae Chartae corticeae asserunt: nisi quod MAsi LLONIus existimet, sed praeter verisimilitudinem, chartam papyraceam ex frutice Aegyptiaco modo longe operosiori, quam corticeam ex ligno, confectam fuisse. PosthaeC vero, nempe T. IIIIupplem. Antiquitatis, p. discrimen chartae Aegyptiacae et corticeae, reetius agnouit, distinctiusque explicauit MoNΥEFALCON ivs. Cave sis, inquit, ne papyrum Aeoliacam cum aliis adscribendum usurpatis foliis confundas, quae folia papyro non ab milia sunt, et a multo iam tempore corticeam charta vocantur. Cum enim commeatus ilii e charta pani ea ad oram Mediterraneam solum appederent ; qui a Mediterraneo mari longo spatio distabant, saepe hane chartam papyream ad votum non habebant , et alia consimilia folia experiri cogebantur, atque aliquando in illis pelliculis, conglutinatis) scribebaut, quae in arboribus inter lignum et corticem h lentur, vocanturque Iiber, hine autem libris nomen impo tum a multis creditur. - - Huiusmodi est ingens volumen in mineo CL Viri Antonii Capedi, Veneriis, in quo documentum iuridicum annis abhinc octingentis exaratum, in ciuitate, cui nomen Recte. Huiusmodi etiam codex huius Coenobii San-Germonensis , cuius scriptura pene deleta est. Haee autem folia ut plurimum crassiora densioraquesunt panro Aeoptiaca VIIII Sequitur, ut non nihil de CODICIBVS BOΜBYCINIS dicamus. Hi erant illi codices, quorum charta fere ad instar nostrae Chartae recentioris , confecta est ex goilypio; et apud medii aeui scriptores dicebatur aliquando charta cottunea, Vel cultunea, item hombcea, seu ba ac na, et corrupte, in aliquo codice

MSCto Graeco, apud LAMBECivM, T. VBiblioth. Vindob. βι- Etsi vero βομβυξ apud antiquiores scriptores saepe pro serico sumitur, posteriore . tamen aeuo frequentius Pro

153쪽

gossypio, vel lanugine Xyli, accipi consueuit, perinde atque de quo frutice disserit pibi Nivs Libr. XVIIII Hist. Nari cap. I. uperior sors Aegypti, inquit, in Arabiam vergens gignit fruticem, quem oliqui gost 'pimn vocant, plures X lone et ideo lina indefacta, A lina. Paruus est, similemque barbatae nucis defert

fructum, cuius ex interiore bombyce lanugo netur nec ulla simi eis in candore mossitieue praeferenda. Vestes inde socerdotibus Aeoptigratissimae. Inuenimus, hanc chartam inde aliquando etiam ξυλυ- dici; quanquam id nomen etiam chartae Aegyptiacae da uum fuerit. ΜONTE FALCONi Vs T. Iu Antiquit. p. as, obseruauit, eandem alicubi etiam appellari chartam Damascenam , ince tum, an, quia huiusmodi charta Damasci adinventa fuerit 3 An vero, quia in ista urbe quaedam huiusmodi chartarum officina extiterit Θ An demum, quia ex oriente hic chartarum conficiendarum modus per Damascenos ad Graecos peruenerit ρ De huius Chartae genere satis diligenter egit MONTE FALCONi us in Palaeographia Graeca, L. I, c. a, p. II, D. Vbi luculenter comprobauit, eam chartam ab annis hinc sexcentis in vi vulgari fuisse. Imo, sibi non deesse alia argumenta et indicia ait, quae ipsam antiquiorem suadeant, indicentque, iam nono a Christo nato saeculo, vel cum tardissime , initio decimi, in charta bombycina scriptum esse; praecipue vero , postquam Aegyptia et corticea charta sensim exoleverint , decimo tertio et sequentibus saeculis, usum scribendi in charta bombycina frequentius obtinuisse. Chartae huius bombycinae et recentioris linteae discrimen euidentius docet LEO ALLA- et ius in Animaduers ad monimenta Etrusc. n. LXXIL Chartam antehac , inquit, in Italia et Graecia confecere ex tela bombeina, et bombyce ipsa; ideoque eorum chartae, antiquiores videlicet, crassio- .res, minus asperae et durae, quom quae ex lino fiunt, conspiciuntur, et cum dulciores flat, t etiam blattis et tineis obnoxiores ,

nee memini , me in infinita pene copia librorum , nisi in recentissimis, chartam ex linteis , sd semper ex bombcinis, ostiendisse, qui usus

adhuc perdurat in Graecis. M o N T E F Α L C O N I V S L c commemorat,

inter codices illos bombycinos, quos ipse inspexerit, qui antiquiorem et claram aetatis notam ab amanuens additam habeat, esse codicem Regium numero et 889, descriptus sit A. io9s. Non opus esse puto , ut pluribus exemplis , quae passim adhuc obuia sunt, Comprobem, ex bombycina charta etiam libros quadratos

compositos fuisse; memini tamen, me in Paullina Bibliotheca in-T 3 Clutae

154쪽

clutae Academiae Lipsiensis, praeter alios libros, Homeri, itemque Pindari carmina, a Scholiastis nondum editis illustiata, et in huius generis chartis olim descripta, haud semel euoluisse, coi)- templatu inque esse. Possideo Aetii Amident sebros quatuor priores rei medicae, et Hippocratis Aphorismos, Cum commentario, in Co- e bombcino foringe maioris ordinis octaui, scriptos, prout Uterque Catalogus bibtiotheeae I senbachianae haben Sed cuius charta bombycina nostrae linteae nimis similis videtur. Illud unum addo,

MONTE FALCONIVM l. c. annotasTe, aliquot editiones Aldi Manu-tii Venetiis emisias in charta bomhycina esse , cum haec charta a Graecia vicina ad Venetos manauerit. X. De codicibus, ex CHARTA LέNTEA, quae recentior est, compositis, non est, quod hoc loco multa Commemoremus, Cum vetustiorum potius codicum rationem nunC habeamuS. Interim, quamuis haud constet, quo potissimilin tempore, et a quo homine, primum tinuenta sit haec nostra Charta, quae ex Contritis ac maceratis veterum linteorum reliquiis conficitur; id tamen fatis euidenter ALLATI VS, MABILLONIVS, aliique, demon strarunt, nullos facile codices ex hac ipsa charta compactos ad aetatem sexcentorum annorum pertingere. MONTE FALCON ius etiam, T. IuSupplem. Antiquit. p. IZ, fatetur, etsi magna diligentia per Italiam atque Galliam bibliothecas lustrauerit, itemque Archiva, quantum licuerit, se tamen nec librum Vnquam, nec solium quodpiam ex detritis pannis linteisqLie , inuenine, quod S. Ludovici aetatem praecessieri . Etiam LEO ALLAT ius, in Animaduersioni bus ad Antiquit. Etrusas Inghiramii, j. LII etseqq. multus in mest, ut probet, non magnam esie chartae linteae antiquitatem. Vetustissimum de hac charta testimonium HADRIANus v ALE-sius, in notis ad Panegyricum Berengarii Augusti, et Io. ΜΛ si DLONIVS , de re dUsimul. e PETRI ΜΑvni Chi, Venerabilis Abba tis Cluniacensis qui anno iis mortuus est ) tractatu contra Iudaeos, repetierunt: ubi is memorat, libros suo tempore lectos, qui ex rosuris veterum pannorum confecti erant. Qilia Vero non

satis liquet, utrum Petrus Venerabilis pannos Xylinos bombycinosque, an iam lineos, intellexerit; c meminit enim panni lorum bomiscinorum iam IuvENALIS Sa r. VI. v. aT', dubitari adhuc potest, an omnino chartae linteae praeparandae artificrim ad Petri illius venerabilis locum sit referendum Θ GEORGlvS PASCHIVS, VII Inuentorum Nou- antiqv. annotauit, esse quosdam, qui nostrae, chartae

155쪽

chartae ex linteolis contritis conficiendae artem, demum A. C. cinio L, Basileae inuentam esse affirment. At enimuero, si hi generatim modum praeparandae linteae chartae intellexerint, haud parum salsi fuerunt, Neque enim solum , quod Ι'AsCHIvS monet, hunc errorem iam BOIIVS LAUS BALBi Nus, in Miscelian. Hi oricis regni Bohemia', cap. aa, refutauit, eo quod non Paucos in charta nostra scriptos codices ante Annum CIDCCCXL Bibliothecae ostendant; sed MABiLLONIvS etiam, de re diplom. c. VIII,

assirmat, sibi visam esse Ioinuellet Epistolam ad Sanetum Ludovi-

cum Regem Galliae in charta nostra vulgari exaratam. Iam vero aliunde constat, Ludoviciam hunc demum anno Ci DCCLXX, ex

vita discessisse. Quid, quod LAMBECivs , T Biblioth. Vindob.

memorat Codicem manu exaratum Theologicum Graecum, eumque chartaCeum et perantiquum, quem A. G Cio xcv scriptum esse, ex adiecta librarii nota ostendit. Uerum puto, illum codicem esse bombycinum qualem et MONTE FALCONI US refert. Neque enim adhuc animaduerti LAMBEC1vM chartae hombycinae et recentioris linteae discrimen in recensendis codicibus simul annotare solere. Vtcunque est, facile largimur, ante saeculi decimi tertii exitum , chartae nostrae usum in conscribendis codicibus vix inualuisse ; neque negamus, artem ipsam huius chartast praeparandae, temporis successu, sua incremetata, aut certe magiSexpeditas rationes, cepisse. Placet huc transferre, quomodo ANGELUS ROCCHA a CAMERINO, P. 38a, in B iotheca Vaticiana,

A. C. CIDII XCI Romae evulgata, squi liber non tam obuius alias esse solet,) chartae recentioris conficiendae modum sua aetate

usitatum descripserit, Fit charta nostra , inquit, ex telis et linteolis in frusta secatis, et in mortario segneo, interiori tamen atques inferiori parte mortarii ferro cooperta, ferreoque pisti contritis , quae quidem prius quindecim dierum spatio in aqua mamee sunt ; deinde dum teruntur, perpulchro sane arti cio, lauantur,

atque ita, ut fluxi&litate et albedine lacteum reprasentent colorem. In sequam vero huius generis massa quatuor ac viginti horarum inter M. Eo contrisa in miateriam subtilem ae fluidam redacta est,ida eadem super forma, siue, qui uiunt, modulo fltis aeneis sicuti dum latitudinem , longitudinem et mo funditatem , folii , quo θ'

caundum curatur , confecto , extenditur , deinde ipsum chartae folium ad aerem emiscatur. Vbi vero ex ecatum est, in Πquum , in

quo excocta sunt pellium Muillarum residua ,sue nerui, immittitur,

156쪽

et potita inde, ex aqua siluet ita, b. e. glutino , extrahitur . et ad aerem iterum exsiccanir , exsiccatumque super tabula lapidea, fruso marmoris fricatur et expolitur. Conferatur cum hac descriptione conficiendae recentioris chartae, ea, quam ante ROC CH A M , FRANC. MAR. GRAPALDVS, in Onomouiso suo L II. c. se, exposuit, quae in non nullis ab antecedente recedit. Apud nos hodie, inquit, charta e lintei' cannabinisque pannis veteribus et attritis

producitur; secti in frustula aqua dispersa dies II macerantur et in D aquaria pilis ferratis minutim contusi, addota calce, in alteram transferuntur, exemtos deinde in aquaria tina cum posuerint formis aquam pannis alternatim ingestis praelo calcantur, aedi cioque ad id patulo prius Accata; mox glutino, facto ex sedium quisquiliis, siue ramentis, quae coriarii et membranarii reponunt ad hunc usum feruefactis intinctari rursus Accata, et vitro laevigata, apti e ma redduntur ad tolerandoS Calamos, et atramentum non transmittendum.

In hoc Parmenses chartae sibi principatum vindicarunt, cum in candore prae ceteris Fabrianae Commendentur. Fiunt autem plura chartarum genera. Regalis, quae Regia, inter macrocola magnitudine reliquas apud nos antecellit: unde nomen sertitur, olim Claudiana appellata. At Bononiae Regia maior est Imperialis, libris templorum ad muscam per horas ossiciales idonea, quae olim Hieratica. Vtrum adhuc hodie idem prorsus modus conficiendae chartae linteae retineatur ; id nos quidem necdum satis exploratum habemus. Id vero Optem, Ut characteres et signa chartulariorum , inprimis coaevorum, quibus singulae plagulae notari solent, studiosius indagentur, atque annotentur. Non enim solum L EO ALLAT IvS, ad Antiquitates Etruscas, n. LXXVII, variis exemplis comprobauit, quantum huiusmodi insignium consideratio identidem fecerit ad fraudes suppositorum scriptorum e iam in ipsis iudiciis forensibus detegendas; sed ex iisdem signis etiam verisimiliter hariolari liceret, ubi, et quando, et a quibus typographis, impressi fuerint libri nonnulli, qui sub incunabula. typographiae nullum vel typographi, vel loci ,nomen annotatum referunt. XI. Sed neque illud praetermittendum est, reperiri aliquando codices ex varia materia, et potissimum ex membranis, et ex charta Aegyptiaca, vel corticea vel etiam recentiori, simul compactos. Cuius generis codices duos superstites commemorat Μ Α- vi LLO Nivs, L. I de re diplom. c. VIII. Alter extitit in Petauit,

Senatoris Parisiensis, Bibliotheca i qui varios Augustini sermunes

157쪽

x r a st otin v Μ YETE R 133 complayens nouem quaternionibus constare, et ita compactus esse dicitur, ut papyraceis plagulis membraneae sint intermistaei ita, ut primus quaternio intra bina, Vt aiunt, folia membranea contineat unum papyrac eam ; secundus quinquq papyracea ; tertius quatuor intra duo folia itidem membranea quartus seplebi papyracea gemiunis membraneis in usa , et sic in reliquis. ' iaceo nunc alterunt eiusdem fere conditionis codicena, cuius compacturam itidern ΜΑ-BiLLosius descripsit. Sed et memini es a NΕssELIO aliquoties

annotari, etiam in Augustissima Bibliotheca Vindobonensi codices

partim ex membrana, patriim ex charta, compaesos, reperiri; uti

videre licet C in Catal. Parci HV, n. CCLXXXVI; Rura. V, n.

XX - Monet vero M AB ILL6NIVS , de altero codice,

ex commistis chartis membranisque constructo, id obseruasse Petrum Buis nium , corticis scripturam longe saniorem esse membranea ; et hinc putat, hanc rationem impulisse non nullos, ut adstripturae firmitatem membranis cortices praetulerint; sed corticibus conservandis ac sustentandis supposuerint membranas. Ob- se uauit hunc morem etian i MONTE FALCONI vs Tom. HI Antia quit. p. bya, et T. III Supplem. pag. aossi Quo posteriore loco ait: Demum eo ventum est , ut chartae papyraceae cum pergamenis , aut

vitulinis, miscerentur, in quibus additis vitulinis chartis scriptura continuabatur i itaque post quatuor , quinque L sex , vel etiam alta quando septem , folia panrea, duae vitulinae chartae apponebantur. II ud vero quisque videre svist in m reo Coenobii Sian. Germanensis Bbro , qui partem epistolarum S. Augustini complectitur. Quid 'quod eadem ratio membranarum chartis miscendarum aliquando

etiam sub initium inuetatae typographiae in libris impressis obtinuit. Exempli loco esse Durandi Rationale ossiciorum diuinorumi, quod iam A. Cro CCCC LvDII, Moguntiae a L hanne Fausto , et Petro Gernsheim, meris membraneis impressum possidemus. At illustris v A L. FER D. a GuDΕNus, in Recensione Coricum impresserum Bibliothecae Moguntinae , Sysiogae variorum Diaplomatariorum adiecta , pag. ψor , annotauit, eiusdem libri exemplar ibi extare pergameno et chartae mixtim impressum. XII. Singulae partes, ex quibus constabat codex cuiuscunque materiae, dicebantur plerumque tabulae , vel tabel e s quae alias etiam dicuntur folia. Hinc M Anaei AL 1s, L. XIV, Epigr. Ur,

de Ovidii Metamorphosi in membranis, h. e. in codice membra' neo, scripsit: V Haec

158쪽

re tibi , multiplici, quae fructa es massa, tabella,

Carmina Nasonis quinque decemque gerit. Ac idem primam tabelgam vocat , quod alias vulgo dicitur primum folium quando de Virgilio in membraneo codice sic kr, hit, L. XIV, Epigri Quam breuis immen sum cepit Membrana Maronem l sius vultus prima tabelia gerit. Hinc non ilum pugillares, sed etiam ipsi integri codices ex varii

tabellis compacti, vocabamur. Ergo et CICERO, in or rione pro Q oscio, et alibi , quem librum codicem accepti et expensi dixerat, eundem et rabutis occepti et expensi apellauit. Necesse ero erat, Vt, ad nostrorum codicum exemplum, aliquan λς, seu quadratae figurae, speciem haberent. Vnde Veteres Glosiae verborum iuris, quas CAROL. LABBAEVS euulgauit, monent, testamentum cuicunque materiae u scriptum, si sit quadrata forma, appellari tabulam. 'Iςεον, οτι το μέ, ἐν σχήματι τετραδος ριας δη-

δεξειλη κατοι χαρτου, αυτοτgτο χάρτης κοὐ λειτ'. Illae codicum tabulae, siue folia, Graece dicebantur πτυχα1, Vti in EvRIPIDIS Iphigenia, D. sy et Isi. legimus: εν δέλτου πτυχοιις γράφειν. Item et ἀπο-κτυσσων, a plicando, quia ex membranarum cha tarumque complicatione codicum tabulae plerumque exicti int; haud secus ac πτυχες ellam in scutis dicuntur coria alia super alia com plicata. Inde, uti suo tempore ostendemus, δis χο , τρίπτυχο , πολυπτυχοι, pugillares dicebantur, qui eX duabus, Vel tribus, vel ioluribus tabellis, constabant. Sed et illa ipsa nomina, πτυχὴς υυκτ δες, πτυχία haud secus ac tabularum nomen Latinum, συνεαι

aliquando de ipsis integris, iisque compactis codicibus di cebantur. Illae autem ipsae tabulae, siue folio eodicum, ab Atti cis quoque dicebantur aut θυρβες, quasi ianuae; quia ta hellae e dorso libri, ceu ianuae e cardinibus, suspendi solebant

χὰς λεγουσι. Vnde δίθυρον idem erat, ac δλτυχον, h. e. sebedus constans duabus Iahedis. Non tam dixere τρουρον, et sic porro; cum tamen dicerent πολυπτυχον, h. e. libellus constans tribus aut pluribus tabellis. Hoc testatur POL Lux, L. IV, c. a; quem ipsum: a dire licet. De nomine aut et

159쪽

L 1 n n o st v M V E T E R v M. 1sjBee scriptae, p. Istae codicum tabulae Graecis medii aeui dicuntur saepius uti nobis Germanis die Blatter. Imo et Isi Dostvs HISPALENS is Latine dixit folia, Lilbro VI orire. I dFOLIA, inquit , librorum appellata , siue ex similitudine foliorum arbo um; seu, quia ex follibus fiunt , id est, ex pelssibus , quae de occisis pecudibus detrahi solent , cuius partes dicuntur ΡΑGINAE; eo quod sibi inuisem compingantur. Nimirum quaevis tabella duus hahebat aduersiam et auersam; ita, ut exempli caussa libellus, siue δ,τυχος, constans duabus tabulis, siue foliis, referret quatuor paginas. In tabellis ceratis aliquando istae paginae absolute appellatae sunt cerae. Vnde prima cera, altera cera, vltimacera; dicebantur, prima, secunda, ultima pagina tabularum ceratarum. Numerarunt autem antiqui, atque aliquando, prout nos

solemi , fortasse numeris designarunt, paginas codicillorum cod Cumque. Hinc PLiruius, Libr. IV, Epistol Π: Ego, inquit, nousaginas tantum, sed etiam versus B dabasque numerabo. Libri acceptorum et expensorum ordinarie codices ex tabellis compacti fuere: at de his scribit MARTIALis, L. VIII, Epigr. - Centum explicentur paginae Calendarum. Idem iam alibi ex antiqua inscriptione, quam PIGNonius, in Symbolis epistolicis, affert, annotauimus, ubi haec legebantur: COMMENTARIVM. COTTIDIANvΜ.

MUNICIPI. CAERITUM. INDE. PAGINA. XXVII. RAPITE. VII.

Graeci paginas proprie appellarunt σελιδας. Sic in Antholog. Gr. L. III, c. asi, Epigr. p., legimus: σον, g Θεοδωρεουδ λὶ τυμ βω αλ' is βισλιασιων μυριάσι σελIδων. h. e. Monumentum tuum , o Diodore , reuera neque in tumulo est, sed in librorum milis paginis. XIII. A paginis et tabulis disserebant duerniones, terniones, uaterniones , quinterniones , siue duerni, terni , quaIerni , et cetera. Quae nomina potissimum medio aevo vserpari coeperunt;

sed et post inuentam Typographiam saepius in libris, typorum subsidio exscriptis, annotata leguntur. Nimirum tabulae, ex quibus Componebantur codices, non semper erant singulae, neque sigillatim Consuebantur, ac c nectebantur; nisi ubi illud in codicibus aeneis, eboreis, ligneisque fim necesse fuit; sed in membranaceis chartaceisque codicibus, propter firmitatem maiorem, plures Chartae membranaeue, et aliquando quidem binae , vel ternae, VH quaternae, aut amplius, prius sibi inuice n mserebantur, ac sic consertae, ubi opus erat ad aperiendum , dissecabantur, et demum V a Com

160쪽

136 DISPUT. IIII. UE ORNAMENTIS consuebantur, compingebanturque. Frequentius commemorantur-Ego existimarem, sic olim dictas fuisse binas tabellas duplicatas, sibi inuicem insertas, quae ad modum nostrarum plagularum, si quando in ordinem quartum compaginantur, quatuor tabellas, siue folia, et octo paginas, exhibuerint; adeoque quaterniones non fuisse, nisi quatuor folia simul iuncta sein Hossetuon uter flattern. 0 Atque ita etiam CAROLO FREsNEo, in Glossario Graeco , τετρὰς, τετράδιον, τετραδίσκιον, quiaternio , dicuntur quaterna folia simul iuncta. Constat enim nomen et τετραδίων, non solum singulis tabellis codicum, aut etiam ipsis integris codicibus, datum fuisse; prout et integri libri posteriori aeuo quaterniones dicti sunt, sed etiani de consertis pluribus foliis usu

patum esse. Huc pertinet locus ex Ni Li MONACHI Iibro de octo vitiis , in citato Glossario allatus, ubi ille desidem lectorem dascripsit, qui paullulum legat, et saepe respiciat reuoluatque finem libri, ac

folia, quae legenda restent, numeret, et qucternio res cauculum Vocet. Παλιν, inquit, ἀνέγνω μυικρA, - ἀνα-

επιψηφίζει. Sed deprehendo, a MONTE FALCONIO, et aliis quibusdam , eam rem paullo aliter explicari. Illi enim, in Palaeographia Graeca , L. I, c. - , uuaterniones librorum dicuntur sonstare quatuor foliis duplicatis, ac sibi inuicem insertis, quae adeo octo folia, sexdecimque paginas, essiciant. Utcunque est, in scriptoribus medii aeui crebrior fit mentio quaternionum, quae partes erant, ex quibus compingebantur codices. Argumento inter alia est lo-CUS , quem CAROLUS FRES NEVS, in Gldsario Lot. exu O NIE N s I attulit: Transmittimus librtim canonum, tu quo erarquaternio nouus annexus habens canones quasi Apo stolicos . IO.. TZET ZEs, Chiliad. IX, v. zy ,seqq. commemorat, se HO- meri, Augustae iussu, scripturum, primum perscripsisse τετραδΘMα των σμικροτατων , minimos quaternetones , uno quoque non amplius capiente, quam octo et octoginta versus cum margine; et pro singulis accepisse aureos ex albo auro , deinde vero ab administro Augustae monitum in quaternionibus maximis scripsisse. Ita nimirum iam tum viri docti operam suam in libris scribendis addixisse aliis Videntur, ut pro singulis quaternionibus certam' pecuniae summam acciperent; uti hodie aliquando Bibliopolae quibusdam scriptoribus, pro plagularum numero, certum pretium constituunt. Dantur porro etiam exempla ternionum , et quinquennionum. MA-

라틴어 텍스트