Christian. Gottlieb. Schwarzii De ornamentis librorum et varia rei librariae veterum supellectile dissertationum antiquariarum hexas

81쪽

κορωνὶς etiam nota critica appeti batur, quam cumprimis in Co- imicorum et Tragicorum fab Hadhibebant. Cuiusmodi et riseus , et orographus et Diple, et aliae plures fuerunt: quas antiqui Grammatici excogitarunt, distinguenui caussa, et ut Actoribus inseruirent; dum exitus eorum et introitus , itemque mu' tuas personarum responsiones, et carminum variationem, indicarunt. ina de re videatur 1 os. BARNEsius, in Prolegonti ad Euripidem. Nominatim vero Coronis erat γραμμι ἡ τις miν υποκάτω - , hnea breuis inferne aliquantum incuruata. Cuius in Dramatibus triplicem usum fuisse, obseruauits CH o Li AsTEs Aristophisis , ad nutum , Act. II, M. II nimirum, quando, histrionibus abeuntibus, relinquebatur chorus; Vel quan do , choro digressi, , remanebant histriones; vel denique, quando loca in scena commytabantur. Ita enim hic Scholiastes ex HE

dum, quod tanquam additamentum operi absoluto accedit, adeo que in libris auctarium et appendix. Quo pertinet, quod 3uctor

Etymologici magni habet: προσηγορικον τί επι Θε ριενον ἐν τω τελει των βιβλι-. Vnde quidam statuunt, a MAR TIALE, L. X, Epigr I, Coronidem appellari id , quod noua emen datione illi libro addiderit. Ceterum plures huius vociS, κορωνεὸν /significationes exposuit Co EL. RAODi Gi Nus, Antiqv. L c. 29. Vnde autem ista loquendi formula: curonidem alicui rei imponere , originem traxerit, non eadem erudi

torum est sententia. Alii eam manasse putant a coronide , suo nota quam in fine libri apponi coasileuisse commemoraui, auxquae in Comoediis et Tragoediis actus complementum significa uit. Alii desumtam existimant ex Homerico illo: χρυσῆν δ' Θηκε κορών ν , de fabro arcum fabricante. Rursus alii credunx, ortam esse ab aedificiis , quorum iam absolutorum fastigio ης πίνη ,

δομῆς επιδεμ α. Sunt etiam, qui a nauibus hoc prouerbium π30 ueri laxum dicant, φιibus aliquid rostri speciem gerens consueuerit ' i

82쪽

addi. g vs Υ Α'Τ HIus, in Homer. αλ ωδ. α. d. U. Igo, p. 73, edit. Rom. aliquot rationes, Vnde adagii huius origo derivari queat, simul complexus haec scribit: 'Aπο τg-τῆς κορωνης ευλυγιςον ἐχέσης

ρας συγκλειουσης κορώνης. Eligat per nos, quam quisque potissimum amplecti velit, opinionem : habent enim pleraeque suam, qua se commendent, probabilitatem. Neque vero nos poenitet eorum esse sententiae, MARTI ALEM, Vbi coronidis meminit, vel ad

sigilum finiti et absoluti libri respexisse, vel certe generatim istam

vocem proposuisse, arbitrantur. XVII. Ab umbilico et coronide venio ad CORNVA LIBRO-xvM; quae Graece ἀκρομφάλια didia esse puto. BARTH. MERU-1 Α, ad Eleg. I, L. I Tris. Ouid. scribit, haec cornua appellari superiorem et inferiorem chartae partem; frontem vero ipsam paginam. Quam male autem ista scripserit MERvLA, sequentia declarabunt. Scilicet surculo illi, seu bacillo, quem umbilicum nominari notatiimus, in fine ab utraque parte addebant capitula, quae, prout in Fig. III, literae c et d indicant,) complicatis in volumen

chartis, utrinque apparebant, et extra frontes librorum eminebant, auro plerumque, argento, ebore, gemmi S, aliisque rebuS ornata. Nec secus iudicant viri eruditissimi: PANCIROLLUS, Ter. memorab. a se, et eiuS interpres, HEIN R. SALMVT HVS, p. agy; items AvL. MANVTIVS, in Comment. in Epist. Cicer. L. III, Pp. 7; is. vos sius, od Catuli. p. S , HEI MANNUS HvGo, L. de trima oriaoine scribendi, c.' 3s, et alii. Cum vero istae extremae umbilici plerumque rotundae fuisse perhibeantur; hinc accidisIe credo, ut et ipsae umbilici sint appellatae: adeoque huc ea Poetarum loca, ubi duorum Vmbilicorum fit mentio, referri posse arbitror. Cornua vero dictae sunt, vel quia aliquando ex cornea materia comstiterunt;

83쪽

stiterunt; vel quia nonnunquam cornuum quoque formam prae se

tulerunt , adeoque, quia uti cornua suera bouis vel arietis caput, ita hi supra conuolutum volumen prominuerunt. Ceteroquin ista cornua pulchris. coloribus Ornari consueuisse, ΤΙΒvLLus testatur his verbis: Atque inter geminas pingantur cornua frontes. Cui ovi DIus concinit: Condida nee nigra cornua fronte geras. XVlIL Diximus, cornua pro minuisse extra fronteS Voluminum complicatorum: quapropter nunc quoque de hisce FRONTI-AvS paucis agemus. in quibus designandis describendisque disita dent inter se viri eruditi. Inter hos CNiΡΡiNGius in ista ovIDII verba commentatus : Nec fragili geminae poliantur pumice frontes :Vtramque , inquit , chartae planiciem Pueta intedigit, suta exteriorem et interiorem quae ambae prius pumice radebantur, tum ob elegantiam, tum ne osperilsis calamum osson feret ac retardaret. Verum, fronteS non erant Planicies , sed extremitates chartae vel

membranae in spiram Complicatae; in quarum medio apparebant cornua. inlas frontes, in Aura IV. voluminis conuositi, literis e et j notauimus. Porro nec in frontibus quicquam calamo scribebaturi sed eae ornatus caussa circumcidebantur, et pumice poliebantur. Adeoque, quod in cylindris bases, id in voluminibus

frontes erant; et eadem Volumina geminas frontes, non secus ac cornua gemina, habebant. Ita non tum ovinius, loco citato, geminarum meminit frontium; sed Τ1BvLLus etiam, LIII, Ec ιζ . . Atque inter geminas pingantur cornua fronteS. Item MARTl ALIS, L. III, Epigr. ae Et frontis gemino decens honore Pictis luxurieris umbilicis. uodsi vero, scribie IS. Vossius ad Catulli Epigr. 5bris quadra.

iis pari ratione, ac votaVinibus in mutulum conuolutis, frontes gnare velimus , sicque opposiore partes , quae cireumciduntur; uti- quo non duas , sed tres , frontes habebunt cum a totidem pMrtibus ιharta , seu pergamens inci sit , . , XVII Il. Sed ad internum librorum ornatum etiam pertinuit, quod illi et lolim raderentur et circumcid. entur, itemqUe pumice laevigarentur. QPod ad radendos libros attinet, protulit ea de re locum eX PETRO BLESEN si, quamuis recentioris ea ullo

saeculi

84쪽

saeculi scriptore, CL scuo ET GENIus, in is de Librariis antiquorum , anno i io habita; de quibus Librariis et nos inposterum acturos promiseramus.) ΡΕΤ Rus vero ille BLESEN sis, iud ei mone de Natiuitate Domini , ita scripsit: Audi Libri compositionem, ut et omnia in corde tuo comparare sudeas. Prius crassitur rasori , ut cum rasorio omnem superfluitatem, pinguedinem, scrupulos et maculas tollat: deinde superuenit pumex , ut, quod rosio is e mre non potuit , pumice deleatur , scilicet pili et talia minuta. Adhaec, antequam scribatur, opus es regula , ne tortuose ducatur tinea. Quin et veceres radendo membranas ad scribendi usum praepar rint, haud in dubium; cum et easdem, uti postea dicemus, pumice laevigarint. Sed nunc de cireumcisis voluminibus pauca disseremus. Nimirum, quemadmodum hodie nostri libri quadrati solent circumcidi, tum usus commodioris, tum maioris etiam ornatus caussa; ita et veteres sua circumciderunt volumina: quod posteriora saecula demarginare appellarunt. Huius rei, praeter alios, LvCIANVS etiam meminit, aduersus indoctum , ubi et alia simul ererum librorum ornamenta recenset. inquit, ἀυτος, ῶς τἀ κ, ἀνελωτεις ἀῶ, η, λακολῆς -

ISIDORUS, L. VI, c. Ia, inuentionem huius circumcisionis Siculis acceptam refert: cireumcidi libros, inquit, in Sicilia primum increbuit. Vnde hic in istam inciderit sententiam, vix habeo, quo me certa coniectura ducat. Interim, nisi vehementer fallar, auguror, auctorem hunc, cuius lusus frequentiores alioquin eruditi non ignorant, fortasse seductum esse ab antiquo nomine Si ita , a ca, quod erat scalprum librarium, aut certe instrumentum ci Cumcidendorum librorum. Veteribus enim Glossis Sisita dicitur χαρτοτομιος. Hinc etiam verbum olim ustirpatum inuenitur: sicilire, quod est, secare, circumcidere: quemadmodum Acilire gratu, apud VARRONE Μ, L. I de re rus. c. neque minus apud PLINIVΜ, L. XVIII, c. ay, reperitur. Ac, sicuti falces a secando seculae sunt appellatae, auctore vARRONE, L. IV, n. aa. de

L. L. ita easdem Aciliculas veteres dixere, a siciliendo. A quo multi credun appellatam quoque esse Siciliam; quoniam Mima dissectaque fueris ab Italia. Nobis nihil certi hic definire licet.

Minus tamen a vero abhorrere videtur, quod I S. vos flus, Mosollam , s scripsit ; morem hunc circumcidendorum librorum

85쪽

propemodum antiquum esse, quam sit ipse voluminum usiis. praesertim cum ARISTOTELES luculentam huius fecerit mentionem, in Problemat. Sin. XVI, Probl. 6; ubi pluribus docet, qua ratione isthaec sectio fieri debeat. Ita enim primum quaerit: Δια

Ostendit deinceps Philosophus, quo modo et qua arte sectio illa sit instituenda; sed verba eius in praesens afferre supersedemus. Ceterum huic ARISTOTELIs problemati lucem affundere fategit ΜELCH. GUILANDI Nus in tibro suo de R Iro IL Nec minus huc spectatat, quae I s. vos sius, Catulti Epigr. XXII, de ci cum cidendorum voluminum ratione tradidit, quaeque huc transscribere non piget frigenda smi, inquit, volumina ad rectos angulos , super planum aliquod aequale, sic, ut sectio frontis superioris ad perpendiculum respondeat basi, seu fronti inferiori. Si enim hoe

modo sectio instituatur , ac deinde volumen explicetur, sectio aequalis fuit ac rectilinea. God si volumen non ad rectos angulos, sed obliaque erigatur, et Asecetur, ut circuli non ni aeque distantes ad centrum umbilici ; utique sectio non erit aequalis, euolutoque volumine linea sectionis apparebit non recta, sed undulata, et in minores m

viresque successive desinet sinus. Ut in volumine A. Fig. VIIII. A ad rectos secetur angulos , iam quoque recta erit sectionis linea. Idem si oblique secetur, ut in B. incit meam C. D. quam euolutam

helisen possis dicere. Sicuti vero haec voluminum conuolutorum circumcisio non sine artificio perficiebatur; ita credo, nonnunquam volumina, cumprimis quae minora et ad priuatum usum destinata erant, faciliori modo explicata circumcidi, eorumque eminentes asperasque partes detonderi, potuisse; aut certe singulas plagulas, ex quibus volumen conglutinatum erat, ita praeparatas et aequatas fuisse, ut circumcisione deinceps non multum fuerit opus. XX. ςPorro ISIDORvS, L. VI, c. ra, dicit, ante inuentam circumcisionem libros fuisse pumicatos., h. e. pumice politos. Pu-mex enim lapis cauernosus, quo corpora laevigabant veteres, teste

OVIDIO, L. Ide arte amandi: Ne tua mordaci pumice crura teras.

Deinde in aliis etiam rebus, ac cumprimis in libris poliendis, pumices Vsurparunt. Quod confirmat PLi Nivs. Nam L. XXXVI, e. ar His. Nat Sed et ii, inquit, pumices, qui sunt in usu comporum tam gandorum foeminis, iam quidem et viris , sitque, ut

86쪽

DISP v T. II. DE ORNAMENTI sati Cutullas, libis, laudatissmi sunt in Melo, Soro, re Aeoliis imsulis. Ita vero C AT vLUVS cecinit, ri Epigr. ad Corn. Nepol. Quoi dono lepidum nouum libellam, Arida modo pumire expolitum Z HIEM, in alio Epigr. ad Horum Membrana directa plumbo, Et pumice omnia aequata. Similiter non ΑΥ ius, librum suum ita alloquitur: Vertumnum Ianumque , liber , spectare videris Scilicet ut pro es Sosiorum pumice mnndus. Quibus addas MARTiALEM , L VIII. Epigr. gr. Nondum murice cultus, asperoque Mors, umicis aridi expolitus. Speciatim frontes pumice poliebantur. Quod testatur ovi Dius in elegia saepius a nobis laudata:

Nec frogili geminae ponantur pumice frontes 3

Hirsutus sparsis Ut videare comis. Item MARTIALIS, L. L Epigr. D. Mutare Dominum non potest Iiber notus 3

Sed pumicota frontes quis est nondum.

Neque vero tantum frontes, sed membranas etiam , quibus inuoluebant libros, pumice laeves reddebant; ut scilicet manibus tr elantibias essent benigniores. Viae B A R TH o LIN vs Libris legem dis, Dissert IV. Et C A s A v B o N V S, in comment. ad Sat r. III Persit, ubi: Pumice, mouit, potiebant non solum opercula Iibrorum, ut apud Catullam, et alios; sed etiam membranas, Uti videtur, in quibus scribebant: itaque cum atramento, calamo et cultel , sumiaeem ad manum habebant semper, qui membrana aut charta utebantur; sed is pumex praecipue ad exacuendos calamos erat illis usui. Chartacea vero volumina de membranaceis enim non negauexit Gin ea parte, cui inscribebatur, pumice etiam expolita esse, Vix crediderim. Namque id non requirebat, neque fieri permittebat, materia chartarum conglutinata. Potius alio quodam instrumento, Puta, dente animantiS, aut concha, chartae laevigabantur. AstenimΡLINIvS, L. XIII, c. Iar Scobritia chartarum laevigatur dente, conchuur. in lana chiaria dentata. Undeci CE Road Uinctum Fratrem, L. H, Ep. I , scribit: Calamo et atramento temperato , demata etiam charta, res agetur. inam chartam dentatam Ea As Mus quidem, Chil. III, Cent. VI, Ad. II, ace bam γ

87쪽

L 1 B R O R v M v E T E R v Μ. 83bam, et mordacem scripturam interpretatus est; sed chartam intelligi credo animantis cuiusdam dente laevigatam; quo asperitas eius, si qua esset, complanaretur, et calamus quasi expeditius curreret. Ceteroqui recentisoribus chartae indemat, seu indenturae, didiae sunt syngrapha, et sicripturae conuentionales, in modum dentium decisae, sibique parallelae, ut, orta fortasse controuersia, simul aptari . et inuicem conferri possent: eaeqiae pro contrahentium numero non modo bipartitae, sed tripartitae etiam, et quadripartitae, ac ultra, fuerunt. Etenim in una membrana eiusdem instrumenti duo pluraue aliquando exempla describebantur, et inter illa literae quaedam maiusculae, quae in duas partes per medium diuidebaiatur; ut adeo membranae quandam dentium formam in singulis eXemplis praeferrent: Vnde et indentatis nornen accessit. De quibus videre licet CAROLvM DU FRESNE, in Glosi tr. Lat. et M ABiL- , de re Dipsiniatica, LI, c. a. XXL Sed et malleo veteres libros suos complanasse leguntur. Apparet illud testimonio vi ΡIAN1, dum, libro Pandectorum XXXII, huius rei mentionem faciens: Non male, inquit, quaeritur , si libri legati sint , annon contineantur nee dum perscripti' Et

non puto contineri; non magis, quam vestis appellatione nondum d textam. Sed perscripti libri nondum madeati, vel ornati, continebuntur. Intelligimus inde , libros, cum iam perscripti essent, malleo demum fuisse subieelos; forte, ut Comprimerentur magiS, et aptius omnia cohaererent. Hoc vero in libris quidem quadratis potissimum fieri potuisse, apertum est; sed qua ratione in voluminibus locum inuenerit, non satis capio. apropter Poetae, dum librorum Ornatum describunt, nusquam, quantum mihi quidem constat, malleatorum meminerunt; siquidem carmina sita in voluminibus plerumque consignarunt. Istud vero fatis certum est,

singulas chartarum paginas, antequam perscriberentur, et Volumina inde conglutinarentur, malleo erugari Giendique consueuisse. de re Videatur Gu1LANDI NVs, de Papyro, membr. XXILet sALMVTHus in Runcirossi noua reperta , Tit. XLV XXII. Neque vero his solum rebus veteres sua adornarunt volumina; sed praeterea etiam extimae voluminis orae, in auersa chartarum parte, agglutinarunt frustum membranulae, PUrPUreo alioue colore tinctae. Cuiusmodi membranulam titulo insignitam,

Fig. III, O. g. repraesemaulinus. Huic enim ab externa parte in-L a dicem,

88쪽

dicem, h. e. titulum libri et nomen auctoris, aureis aliisque inscribebant literis. Vnde M ARTi ALis, L. III, E gr. a dixit: Et coeeo rubeat superbus index. Et ovi D. L. I Trist. Et re εNee titulus minio, nec cedro charta notetur.

De tali membranula loquitur cic ERO, in Episto . ad Attis. L. IV. Vedem, inquit, mihi mittas de tuis librariolis duos aliquos, quibus I rannio utatur glutinatoribus , ad cetera administris ; iisque imperes, ut sumant membranulam, ex qua indices flant, quos vos Graeci, ut opinor, appellatis. Ita plurimi, qui istas ci-C E R O N I s epistolas ediderunt, haec verba hucusque legerunt. A que tunc significatio vocis συλλασος ampliari debet, nec, quae alioquin usitatissima eius notio est, hoc loco de argumentorum, quae libro aliquo continentur, summaria recensione, sed de titulis voluminum, est exponenda; adeo, ut aeque late pateat, ac Latinorum nomen, index. Q d nomen itidem hoc loco a vulgari usu recedit, neque catalogum rerum in libro tractatarum notat;

de cuiusmodi indicibus supra, n. XII, egimus, ) sed inscriptionem significat et titulum librorum, qui alias appellatur. Quo

sinsu MARTiALis accepit, in epigrammate modo citato: Et cocco rubeat superbus index , Item A. GELLI vs, in Prae fiat. N. A. Sunt, inquit, qui indices libris sivis fecerunt, aut episeolisorum quaestionum , aut confusurum. Sic etiam sv ET ONius locutus est in vita Tiberii Claudit, c. XXXVIII: Me ante persuasit, quam intra breue tempus tiber editus sit, cui index erat μωρῶν ἀνάτασις. Item in vita Culigulae, c.

XLIX. In secretis eius reperti sunt duo libelli, diuerso titulor a

teri, gladius, alteri, pugio, index erat. SCALiGER et voSSIvS malunt in citato CICERON is loco τιττυβους legere; sed nescio, an

satis Commode. Σίττυβος enim, quod hic locum habere nequiti dicitur vasis genus quoddam, et, secundum nonnullos, idem quod

σίττυβον. Quibus haud disti milia tradit E v s T A T H I v S, in AIliad. Homeri p. Ira, Rom. edit. Equidem vox apud HEsYCH ivra legitur; cui sunt- λοω, vestes pelliceae. Caetera enim verba quae proxime sequuntur, φαντάζιος, huc non pertinere, ostendit REIN Eslus, Vari Le L

89쪽

L. III, c. r. Quanquam et in PHAvo RINI Lexico eadem legantur: Σιττυβοω λρμάτινοιν ςολα, τὰ μιικρά ἱριαντάρια. y Similiter P o GL. VII, c. , σιττυβων meminit, si 1 s. vos sio fides habenda. Hic enim in silo optimo libro ita legit: σκυτινοα δε ἡ μῆτες. Σιττυβα ριεν χιτων εοι δερι ιατος' Vbi alii , omissa voce

Verum, sic quidem appellari possent inuolucra et integumenta librorum, seu membranae illae et lacinia, quibus inuoluebantur libri; non vero membranulae, quae libris agglutinatae titulum operis et nomen auctoris ostentabant; de quibus quidem loquebatur hoc

loco CICERO, et quem praecipue in finem membranulas, quibus tituli inscriberentur ; et glutinatores, qui membranulas titulis conscriptas tergis voluminum et codicum agglutinarent, ab Attico petebat. Aliam igitur lectionem dedit i. G. Gu AEVIUS, bonarum literarum quondam stator praestantissimus; utpote cui persuasissimum fuit, σιλλυβους legendum esse, pro συλάβους, aut σιττυβους. istas autem membranulas, quibus indices, hoc est, tituli librorum inscribebantur , ο ιλλυβους diectas esse, confirmauit auctoritate HESYCHii , qui σἰλλυβον interpretatur ἀκάνθιον, ἁδροντο τῶν βιβλίων Θερμοι. Quae ipsa verba P H A vo R I N vs etiam in Lexico suo repetiit. Sane si, quod sALMAsius ad Iutii Capitolini Pertinacem ex Polluce, Hesychio et Eustathio, docuit, σίλλυβοι et

σὲ λυβα etiam sunt pelles, quae oris vestium assili consueuerunt; ista vox non male huc accommodatur. Sicuti enim pelliculae oris vestium, ornatuS caussa, assuebantur; ita membranulae etiam, quae

nomina auctoris et librorum pulchris litteris scripta referebant, in maiorem splendorem voluminibus atque codicibus assigebantur. Vtcunque est, mihi quidem CICERO, vir Graecae linguae alias bene gnarus, ad eam rem significandam vocabulum Graecum vel dubiae significationis, vel rarioris usus, adhibuisse videtur; cum haec

verba addiderit: ut opinor. Scribit enim: - Sumant membranulam, ex qua indices flant , quos vos Graeci, ut opinor, συλλάβους σιλλυβους) appeltatis. De huiusmodi membranula, nisi omnia me fallunt, satis perspicue loquitur TinvLLus, Eleg. F. L. II LSummaque praetexat tenuis fasilia chartae,

Indicet vi nomen titera picta tuum.

Literam pictam Poeta vocat indicem, siue titulum elegantibus sisque pictis literis scriptum, qui nomen libri auctorisque indicabat. Si enim antiquum pingendorum titulorum morem respiciam, ma-

90쪽

tim ita legere, quam, aut littera facta , quod alii habent. Vula autem T IBvLLus, ut iste titulus eleganter pictus et peculiari membranulae inscriptus, summa voluminis fastigia prae

texat, Sth. e. cooperiat et obuelet. Quemadmodum PLINIus, L. VI, c. hoc verbum usurpauit: montes, inquit, eas gentes omnes praetexunt. Hinc etiam quaedam togae species dicta praetexta ;quod in extrema ora limboque purpuram praetextam, siue circumtextam , haberet. . Summa autem Poetae vocantur extrema ora voluminis, seu suprema eaque auerse pars Chartae, quae per se tenuis atque fragilis i erat, adeoque hac ipsa membranula quodammodo simul muniebatur. Ceteroquin tales membranulas etiam πιτταγειοι appellari potuisse, vix est, quod dubitem. Erant enim πιττακια alias breues testulae, picea Quadam illitae , in quibus tituli rerum, et, quae paucis verbis comprehendi poterant, scribebantur; a πίττοι nomine facto, quod picem notat. Vsus est hac voce praeter ceteros DIOGENES LAERTIVS ila Cratete Thebano dum Cratetem, a Nicodromo Citharoedo in faciem caesum, πιττάκειον fronti imposuisse dicit, cum hoc titulo: . Nicodromus faciebat. D, inquit LAERTIVS, πιττάκιον τωτουπορ επεγροιχνε' Nικοδρομος εποιει. A cuius vocis usti nec Latini abhorruerunt. P E TR Ο N I UN A R B I TER , Satyr. c. XXXIV: Statim,m esit, ni tae sunt amphorae vitreae diligenter g Dotiae, quarum m ceruicibus pittacia erant Q a, cum hoc titulor I Iernum in mianum annorum centum. Et L A ΜΡR I D I VS, in Seuero, c. XX hoc nomine pro albo usus: cuncta, perlegebat pittacia. Ad quem locum vide CASAU BONUM. Ceterum, quamuis haec, quae de σύλλυβοις, ac pittaciis voluminum , siue de membranulis , quae

voluminibus praefixae titulos Librorum indicarunt, hucusque scripsi, eorum scriptorum, quos citaui, auctoritate latis luculenter comprobari posse videantur ; paullo tamen aliam istorum pittaciorum rationem postea cognoui ex oblata mihi figura voluminum in Bibliothecum ordine olim digestorum; quorum imago lapidi incisa Nouiomagi, in loco castrorum Constantini Magni, est reperta; quam in Tabula II, R. - , Disputationis de ornamentis Codicum veterum, exhibendam curauimus. Vbi quidem illa pittacia non tam extimae, eique supremae et auersae voluminis orae praetexta; sed potius fronti voluminum, ubi illa circumcisa erant, astixa apparent. Sed

hac de re alio tempore plura; siquando illud egregium antiquitatis monimentum amplius illustrare nobis licebit.

XXIII.