장음표시 사용
21쪽
stratum, expolitumque reddiderunt; neque stitim ab initio.
sed pati latim ab Andronico, qui primus fabulam docuit, Ennio gradatim , Plauto, Naevio, Pacimio, Caecilio, Accio, Terentio , ac deinde caeteris eκcultus fuit; donec addita Varronis, Ciceronis, Vergilij, reliquorumque eruditissimorum uirorum qui tunc floruerunt , lima, reiectisque quamplurimis vocibus obsoletis, quas maiores illi a tiruntriuibusdam uero nolle exco- g tatis, perpolitus, ac, ut ita ditam, perfecte consurriatus euasit. emum cum barbarorum saeuissimi ad Italiam deuastandam, liripiendamque conssu Xerunt, non sine latinae linguae pernicie otius lite Rei publice literariae calamitate, amissa roniani sermonis una' cum imperii matella te, lingua barbarie deprauata prorepsit;
inde ortum duxit ea, qua nunc utimur , uulgaris nuncupata. Nec eli mirum si locutionis usus, ac rerum uocabula cursu temporis mutantur; cum S res ips , quarum sunt nomina,intereat;
nosque homines, qui loquimur, morti tantopere simus obnoxis, S quotidie tanquam solia decidamus. Praeterea quoniam aliqua usu plerunque recedunt , hominum solertia multa in dies excogitat, quae priscos latuerunt . Nemo enim, quod ego sciam , apud ueteres bellorum scriptores mentionem inuenit de aeneis tormentis, quae posteri ad hominum interitum perniciose inuenerunt; alijsque rebus quam plurimis, ac diuersis insti umentis aetas nostra utitur, quae prista ne somniauit quidem. Cuinitaque res & nomina quaeque ueterrima extincta doleri, nouaque renasci uideamus , ab usitata loquendi consuetudine non erit discedenduin, atque usu ; qui est doctorii consensus, optimusque dicendi artifeX ; & ut auctor decernit,penes quem arbitrium initiis & norma loquendi. Quapropter quemadmodum nunc iure uitio daretur, si quis latine scripturus Enni j vel Plauti uerba nimis antiqua potius,quam Ciceronis aut Vergilij seligeret; ita
sertasse uola reprehendendus qui res nouas, dum a romano grieco ue sonte artificiosior compositionem non habebit;aut perplura uorba commode eXPlicare non poterit, eo nomine, quo anilgus, nuncupabit. Adhaec seu romanae locutionis deprauatione, seu scriptorum consensu uerba quaedam latina a' sua nobilitate degenerariat . itaque aliam fgirificationem demigrarunt. Cui liti cu imperator , qui pruis ab mercitui imperando nonae Diuitigod hy Corale
22쪽
a ARTEM pog TIeAM ia habuerat, nunc autem supremus est titulus, ac supra reges; Prin ceps apud priscos qui primus erat. DuX qui ducebat alios, unde dux eκercitus; comes qui comitabatur. Nunc autem recentia res pro regulorum nominibus utuntur . quorum equidem duo prima similitudinis ratione quadam in ea significatione recepta siuat . quem enim principem hodie uocant primum inter regulos obtinere dignitatis gradum constat. DuX quod ducere & moderate regere eos debeat, qui ipsius imperio obtemperant; bo- nique palloris more suum pecus conseruare; quippe Homerus hac de causa reges atque ductores uocat ποώνα;-; potiusque tondere quain deglubere . Comes uero cum comite quid habet commune Idcirco cum haec effingendi noua nomina libertas latiores habeat fines, quam sortasse opinantur, nullo pacto admittendi sunt, meo iudicio, curiosi quidam; qui Iovianum Pontanum tanquam parum romana iura seruantem dam-nare conantur; quippe qui suis lucubrationibus uernaculae lin- quae sordes insperserit. neque animaduertunt id eum consulto . V., iecisse, mitum eque latini serinonis, peccasse ignoratione . percal rim mlebat enim uir ille naris emunciae quantum loquendi consiletudo polleret; adeoque in cinctissimae romanae linguae adyta penetrauit, ut lacris initiatus a Ciccrone sacerdote cerimoniarum beneperito, omnia eius deae mylteria didicerit. .
Rogene regumas ducum trina bella
QuoscrJ ossent numero, monNrarit Homerus. resibus impariter functis querimonia primum , A l etiam inclusa e t voti ententia compoS. Quis tamen res uos elegos emiserit auctor , Gramnatici certaint;'actu mice lis erit. Grchilochum proprio rares armarit iambo ;
Hunc occi cepere pedem, grandos cothuriu
' Impariter adverbiuauflorem estnxisse
Exiguos tenura, ammoliti interpretatnν Pa asinu an potins exiguos appellauit ad heroicum magnitudinem resticiens Pro Foecis comoedora
23쪽
dus, pro grandita, stermi Ut sermonibus, populares
dia, lauloeli. ' Irisa deis ius diuos, puerosp deorum , tibisa ulisa hu, u t pN VHArmi , certamine primum , pauit, uel qu)d libeα Et iuuenum curas, Dbera vina resorre. Defiriptas seruare vices, operum s colores semcum Facilius domis Cur ego s nequeo , ignorop, Poeta salutor s
i Re zzz. Cur nesciretude pravi, quum discere malo l
inquit uetus graecoruparaemia ἐν LM Hactenus de inuentione poetica, dispositione, elocutionisqued . uel quod liberet artificio abunde disseruimus; nunc uero de numeris ad rem ido- animos . euris. unde nee & congruenter aptandis, quo ue pacto materia quaeque suis Dein si his dictus. rhythmis, qui formam indunt , tanquam pictura suis coloribus decoretur, ordo postulat ut praecepta dentur. Ac primo res gestas, aut bella itersu heroico, quem Plutarchus uocat Yελμοτοροτον, μέτρον, conscribenda argumentum enim, quod longam reis quirit seriem, non nisi heroico metro recte pertractari Aristote
Ies tradit Homerus est optimus testis. Qui, etsi unus ex Omnibus quid ipsum poetam deceat percalluit, in hoc praecipue, uod sua poemata huiusmodi carminis genere absoluit,maxima ignus laude eidem peripateticorum principi uisus est.το , ψ ήμα
argumentum heroica tuba canens , sublimelae tenui fis hila, aut rebus abiectis Carminis maiestatem , ardui sue abiectionem addens, materies congruentem figuram apponere nesciet, ilire irridebitur; non secus atque pictor; qui, lugubrem hominem, moestiim, sordidatum, Oc quodammodo lachrimantem eκPrimi cum deceret, purpureos ac splendentes colores itispers rit; cumque laetum, hilarem , ac potius fidentem reddiderit. Elegos autem uersus; quanitiis adhuc non satis liqueat, quis pri
mus in enerit calis quippe Polymnes bim Colophonium, alii
Naxium Etheoclem burentem excogitasse asserunt ad res filii stis, luctuosasque adinventos esse nomen ipsum ostendit . quod
24쪽
a' commiseratione, uel potius luctu, questu he, auctore Suida, obrα τῶ ε ζ λ His, emanauit. Vnde lachrimam Ouidius docte
Ah nimis ex uero nunc tibi nomen erit. Quibus postea iuniores uoluptates, desideria, atque Raradia eN-plicarimi; quotiescunque uoti compotes euaserint .cuiusmodi
illud Properti j;o me felicem, o nox mihi candida, ct o tu Lemile delicijs facte beate meis. Ae rursus Ouidij. . Dicite io Paean, & io bis dicite Paean , Decidit in casses praeda petita meas.
Demiani Tibullus, Propertius ut graecos sileam Ouidius que
amoris ardores, amantiumque seruetes allectus suis elegis depinNerui; adeo a' proprio moerore Hegia ad laetitiam demigrauit. At eκ quo riindani aliorum sententia locus hic eXponitur, non tantum ardentes amores elegis iii iste conscriptos , sed materiam omnem . Et sic conchi sa fuit sententia compos uoti; nam Pro ut cuique libitum, diuersas res eorum conccntu cecinerunt. Conuitia itero, probra , maledicta, contumeliasque iambico carmine ita, Aristotcle teste , nuncupato. quod eo ueteres Ἀμρίζειν,
hoc est coniticiari inuicem soliti fuerint,veste explicabit,qui rhythmos materiei accommodare conabitur . quippe quod Archilochus in Lycambem socerii in Neobolem filiam desponsam denegantem acerbe,& columeliose inuectus. adinvenit; tantoque maledictorum ueneno inspersit, quod eum , ne viperino morsu amplius ulceratus uiueret, ad laqueum compulit. Vnde Cic ro ad Atticum Archilochia edicta cotii meliosa S laim lenta nu-cupauit. Huiusmodi autem uersus ab inuentore Archilochius dimis comicis pariter, tragicisque gratissinnis, S tanqua aliis metrorum generibus ad suu negotium magis idoneus, acceptus est . Siquidem , cum comoediae tragoediaeque ab interloquentibus personis situm decus recipiant, uerbisque ultro dc citro absoluantur, hoc rhythmo ad alternos sermones explicandos aptissimo summopere gaudent. Qui quidem adeo in scena bene sonat, ut etiam perstrepente, atque exsibiliuite populi circu. Disiligoo by Cooste
25쪽
Ε e P H RAsIS IN HORATII spectantis corona maudiatiat; uel ex quorundam interpretatione, nunquam satis laudatus; nam quamuis ei populus assentiatur, vulgi tamen laudes eXcedens maius praeconium meretur. Praeterea huiusmodi metro consilia rerum uaria,deinde acta,negotiorumque diuersi eventus, quales comoedia ac tragoedia pertractant, apposite conscribuntur. Sed ut melius structura eκ-plicetur , magisque sensus eluceat, repetello rursus auctoris uerba meam intereonam sententiam.
Hunc socci cepere pedem, grandesque cothurni Alternis aptum sermonibus, ct populares Vincentem strepitus, ct natum rebus agendis. Primo carmine archilochiu metrii in comoedia , tragoediamque admissum tradit; duobus inde pollerioribus rationem addit ;ac primo utriusque communem. idcirco scilicet comoediam iure accepisse, atque tragoediam , quod alternis colloquiis, S familiaribus explicandis sit peridoneus; quibus ambas refertas uidemus. Et quod iambicum metrum maxime sermonum uicissitudini accommodetur, illud esse argumento Arilloteles tradit; quoniam indisserendo , collocutionibusue plurimi sane' iambiore iacilitate quadam, ac ut ita loquar naturae instinctu cina
nant . Secunda ratio ad trafoediam tantummodo attinere uidetur ; ut intelligamus iambu ltrepitus plebeios excedere seruorumque ac uitium personam, quales comoedia amplectitur, discordias; Sad serias grauior que res tragicas assurgere. Quae quidem expositio meo iudicio nequaquam arridet. ita quippe
Horatius sibi ipsi non constaret; quo quid turpius Viro praesertim doctissimo . Nam si carminis id genus comicam humili itatem aspernaretur, tragicam uel sibi uendicaret altitudinem, quonam pacto socci accepissent cum elusilem decreto itersibus: tragicis rem comicam eXponi nunquam deceat. Nisi. sertasse tragicocomoedia esset, ut quidam arbitrantur, utroque stilo teperata, nobilibus aeque permixta personis, atque abiectis . Cuiusnodi Plauti Amphitruo. Quapropter confuse rationem assignare arbitror; cur comoedia tragoediaque pedem hunc tanquam peculiarem assumpserint. Quia uidelicet sermonibus aptus sit alternis, natus quodammodo Dramatico poemati, uincens populares strepitus; hoc est, optime ererimes, periecteque
26쪽
absoluens populi rumores, lites, atque tu Tia. ambae enim uarios populi mores continent, uitaeque imaginem quasi quanda ostendunt. Nam qui aliquid recte eXplicat, absoluitque ad unguem, uincere & superare uidetur. Qua quidem significatione inquit & Maro;
Nec sum animi dubius,uerbis ea uincere magnum Quam si,& angustis hunc addere rebus honorem. Sed iam ut ad reliqua traducatur oratio , ecphrasis admonet; a cuius quandoque finibus egredi impune liceat, dum auctori lux inferatur . Laudes Deorum, & heroum, qui eorum fili j habetur, uocanturque semidei, uersu lyrico decantandas esse ex an
sequorum hymitis patet; tum athletarum, pugilumque palmas;& eorum , qui uictores ab Olympico cursu reuertissent. Iuli num quoque amores, ludos, comessationes, compotationes uefidibus celebrari oportere, ut graecos omittam, testatur Hora tius ipse. Quae quidem metrorum genera, quoniam lyra canebantur , quemadmodu & nunc sortasse numeri hetrusci, odas nuncuparunt. Demum concludit auctor has descriptas uices, hoc est rhythmorum uarietates , quae prout matcria requirit adhiberi debent ab eo,qui inclytum poetae nomen cansequi studet , tanquam leges aere incisas, esse seruandas. Cum alioquin iure exsibiletur, ut qui cruditionis minimum, arrogantiae uero
plurimum acquisiverit. Unusquisque enim de nidare in ij
quae nesciat, ac se nam opere elaborare debet, manumque etia,
s oportuerit , ferulae supponere . Nam qui caeco sui ipuus amore irretitus, falsae ite existimationis crimine praepeditus ea,in quibus haesitat, addiscere repudiarit, merito tanquam stultus, in lens, rerumque omnium inscius accusabitur. Quod quidem hac aetate pluribus usu uenite quis est,qui nesciat Vix enim re metrica , utcunque potuerint, degustata statim altius evolat, condendisque poematis sese accingunt. Quod si tria,uel quatuor ad summum epigramata absque pedum claudicatione ediderint , digito coctum attigisse sibi indentur. Atque utinam
illud Solonis mente fimm haberent; MU- διδασκουενω. Reliquum est, quid Horatius per operum colores innuat, cum multi multa, ac diuersa tradant, enucleare. Quidam enim colores, operum proprietates interpretantur; quippe aliam tra-
27쪽
goedia , aliam comoedia postulat. Alij uero causas probabiles; vae decus Quiri, ac poeticam dignitatem dant operibus; aducunt luc cmpla quaedam comica . Sed harum opinionum iutra ma3is uero sit propior, doctorum uirorum sit iudicium. Non enim nostrum est institutum quenquam subsannare. pro mam tamen quod sciatio . Ac per colores operum rhythmos intelligo ; a quibus tanquam a Brina, praestantiori parte, poetae cognomentum sortiuntur. dicuntur enim qui iambis utuntur iambici, qui etesias conscribunt clegiographi, qui exametris uero poemata absoluunt opici. Nam quemadmodu duo sunt, quae in pictura requiruntur; tabclla inquam ipse,ut materia figuram expostulans; ac. diuersi colores, qui symmetria , beneque structa collocatione formam addunt, & nomen . Si enim pictum hominem conspexero, hominem a specie, & non a' materie tabulam nuncupabo. Ita in poesi duo praecipua considerantur; rerum uidelicet, quae tractandς i poeta sumuntur materia; ac numeri, a' quibus informatur, ciliciturque suis coloribus distincta . Eum itaque locum habent rhythmi in poemate, quem colores in pictura . Nam , etsi a quibusdam grammaticis accipiutur poetici colores alia longe significatione, quam numerorum,
dicunturque apud rhetoricos orationis ornamenta: tamen recte
Horatij sensum perpendendo, decus prosecto atque ordincinnequaquam seruasset, si orationis colores, aut schemata,adhuc de metris praecepto non absoluto , quae nihil cum ipsis habent commune, potiusque ad grammaticos spectare uidentur, intera. Posuisset. co' quidem magis quod statim subdit.
dos appo=it. notis bm n tragala argu Nunc regulam eandem pauloante datam idem alijs uerbis repe-mentam . tens dilatare mihi uidetur; ab hac uidelicet rhythmorum norma nullo modo esse discedendum, materiamque omnem appositis numeris consciibendam. Res enim comica humiliori metro,Pri Distrigod by Corale
28쪽
A R et g M p o x T I c A M.t iruato sermone, & qilodammodo seruili gaudens, altiori, turgido , atque regali niin liram decore eXplicabitur; minusque commode trama grandiloquium requirens suinmisso & abiecto numero absoluetur. Resippe tragoedia, Aristotelis sententia,Epopoeiae est persimilis ; quod metrico sermone ambae pristantium imitationem petionarum complectuntur . adeo ut qui de uirtute, uitio ue tragoediae bene diiudicauerit , idem S de exametris romim poterit iudicium propalare. Quamuis aliqui arbitrentur hic auctorem uersus ponere pro stilo, ut sit sensus I comoediam tragico Elatoque stilo, contraue trafoediam comico Sabiecto eκarari minime debere. Nam ut Milioteles iciem decreuit, 'differt tragoedia a comoedia quod cum omnis poesis imitatio quaedam sit, hςc humiliores, illa praelhuitiores imitantur.
deos puta, atque heroas ἱ quos antiquitas tantopere celebrabat.. DE DE ORO, ATQUE AFFECTI B Us EXPRImendis. res ad actionem pertinere viderur.
Singula quaeque locum teneant sortita decenter. Interdum tamen er uocem com diu tollit , I I. n. IIbarus p Chremes tumido deliragar ore; D tra cus plerumque dolet sermone pedestri. Telephus Peleus cum pauper, er exes uterque Proj cit ampullas, eri quipedalia verba , Si curat cordeciantis tetigisse querela.
Non satis et pulchra ese poemata, dulcia Anco ,
Et quocunque uolent animum audit is agunto.
Vt ridentibus arrident , ita senisus assunt maris uultus. fluita me fere , dolendum es Primum is tibi, tunc tua me mortunia udent.
Telepho Peleo regno pulpis uerba nismii seperba dederis.
turrida, in ara , ergloriosa intellige, Malia regum.quae siel ipetilia uocat, q:ua iust mensiura excera detia mora quada nimia, ae maiestate, M
29쪽
Telephe vel Peleu male si mandata Dpueris
. aut dormitabo , aut ridebo . Trista malum V ultum verba decent , iratum plena minarum ,
Ludentem lasciua ,seuerum seria dictu.
omnes qui poeticam prouinciam susceperint, pro suo iudicio
Xime quid deceat animaduertant, ut unicuique persons seqpartes tribuantur; ipsumque decorum observent; cuius ignoratione non modo in uita, sed stpissime in poemate , S in oratione pectatur. - -α σπεποντ. xi , inquit Stagirita. Nam etsi pauloante statuimus comoediam humili ilito, ac uersu conscribendam, tragoediamque sublimi & elato ; nihilominus materia, quq tractatur, quandoque cogit, interloquentiumque conditio . ut altera alterius uestem induat. Comoedia inquam ipsa in tragica altitudine decentissime extollatur, equestremque sermonem,quemadmodum Terentius iratum Chremetem inducit tumido ore e anaantcm, o coelum, o terra, o maria Neptuni. I sumque tragoedia in comicam humilitate , pedestremue orationem deprimatur. Nam si Telephus aut Peleui , qui cum quondam reges fuerint, regno deinde pulsi, calamitosi atque ais icti latum lcribendi campum tragicis prςbuerunt; pauperes, eXtorres, S mendici in tragoedia introducerentur; oporteret eos uti sermone depresso ac summissa voce; ut de sua aerunos stima uita querentes spectatores ad lachrymas commoueant. Quis enim tam serreus est et , qui reges ni Clios, sordidatos,statumque Quin deplorantes, cducentesque ab imo pectore si spiria siccis oculis aspiceret Enimuerocii in oratoris proprium sit omnes animorum motus, quos hominum generi rerum natura tribuit, penitus pernoscere; nam omnis uis ratioque dicendi in eorum, qui audiunt, mentibus aut sedandis, aut excitandis eXprimenda est, ut finem persuadendi attingat; cumque Cicero iis sententia poeta finitimus sit oratori, numeris paulo astri lior, uerborunaque licent i a liberior; no satis erit si pulchrum, Politum, ornat uniue poema condat, nili etiam suave, iucundum, flexanimum ; aut quod recte affectiones cXPlicans quo-Disitigod by Corale
30쪽
l ARTEM POETICAM. scunque libeat auditoris animum compellat. Idque fortasse non ea dissicultate quisque assequetur, qua arbitrantur . si uidelicet eos affectus, quos audientibus incutere uolet, non absque animi impetu, atque ardore inflammatus euomuerit. Nunciua enim spectator ad moerorem, luctum ue adigetur , ni prius loquentem ipsum moerore affectum , lugentem ue aspexerit. Nam quemadmodum a' natura ipsa hominibus est inditum, ut ridentibus arrideant, hilaritatemque uultu ostendant; ita flentibus tristitiam, squalorem, lachrymasque prae se serunt. Hi quoque suapte natura maxime persuadent, Aristotele teste, qui perturbationibus assecti sunt; quo fit ut exagitatus exagitet , perturbetque uerissi ine perturbatus. Nullo quippe modo fieri potest, inquit Cicero, ut doleat is qui audit, aut oderit,aut inuiderit, aut pertimestat aliquid,aut ad fletu,misericordiamque deducatur; nisi omnes hi motus, quos orator illi adhibere uolet , in ipso oratore impressi atque ii iusti uidebuntur. Praeterea qui personae cuique congruentem orationem nequaquam tribuet, nullo pacto attentos animos, patentesve aures habebit ; quinimo spectantium cosessiun ad somnum aut irrisionem trouocabit, dignus equidem, qui ei jciatur, ac tota cauea exsibitur. At quoniam uultus eli imago animet, mentisque sermo quidam tacitus, idcirco eum orationi, ac materiae qtii loquitur adaptare debet, rebus inquam minacibus iratum, tristibus moestum , t tis hilarem, graminis austerum, et,si de rebus seriis lo- ruatur severitatem adhibeat, si de iocosis leporem. Demum lud scitu sertasse non erit iniucundum , quod quemadmo dum pulchrum animal, aliudue quippiam eκ aliquibus compositum,Aristotelis sententia, non ordine tantu, membrorumque omnium.compactione ac symmetria dicitur ; veru metiam &congruenti magnitudine; Hquidem unumquodque pulchrum eximagnitudine constat atque ordine; ita & in poematibus magnitudo, qualis in Homericis ac Maroniano, requiritur, ut pulchra iure dici mereantur, eθ quidem magis, quod mediocritas in poesi nullo pacto conceditur.
Format enim natura prius nos intus ad omnem iFortunarum habitum; iuuat, aut impellit ad iram, Aut ad humum moerore graui deducit, di angit ,