장음표시 사용
31쪽
Post effert animi motus interprete lingua. Si dicentis erunt fortunis absona dicta,
Romani tollent equites, peditesque cachinnum. Assignat nunc auctor animi motus cXprimendi modum, repetens eorum,quae diXit, brorem quandam rationem. Vnusquiseque enim naturaliter tiarin perturbationibus obnoxius, intus in pectore cum gaudio , eXcandescentia, incerore,aliisque id genus asseetionibus moueatur,nunquam alios accendet; nisi oratione, quar a' deo ad exprimedos animi sensus concessa hominibus est, inflammata eosdem impetus atque ardores eXpresicrit. Quod
quidem nullo pacto commode uet, nisi uicissina ipse animo assectus ad dicendum prodeat. & hinc iure opinabatur Cicero Pacuuium , cum Telamonem iratum luctu fili j furentemque inducebat, leni animo ac remisso nequaquam fuisse; saepe enim alidisse fatebatur poetam bonum neminem id quod a Democrito & Platone in scriptis relictuni esse constat sine inflammatione animorum existere posse ,& sine quodam assatu quasi seroris. Vnde longe opinione falluntur, ut ego arbitror, qui quosdam poetas uersus amatorios, ni mauis graece ,ipsos amore non incensos ardenter edidisse opinantur . Nam quemadmodum cupidinis uim nenio unquam, nisi eiusdem prius t lis consessus, uere atque ex animo cxplicabit; ita S rem sun brem nullus uir, etsi eruditissmus, apte conscribet; nisi dolore assectus, eo quidem animi moerore ad condenda carmina accesserit. Sed quid plura Nemo est adeo iudicis, poetarumve lectionis expers, qui non animaduertat tunc maXime poetam quenque legentem concitare; cu ipse uero animi motu,& quodam quasi furore inflammatus cecinerit. Quis enim epigramma illud , uel potius epitaphium a' doctissimo Catullo in fratris
inserijs non sine suspirio , ac gemitu ab intimo corde emissiim legat quin pallore utilium incestitia decoloratum reddat, uoκ admiserabilem sonum inflectatur, oculique lachrymarum uim profundant Q uod quidem tanquam speculum, in quo asse tectionium uim omnem , atque ardorem intueri quisque possit, hic apponere sortasse non dedecebit. xlultas pergentes, & multa per aequora uectus Aduenio ad miseras frater ad inferias; Vt te Dipiti et Corale
32쪽
ARTEM POETI A M. lyVt te postremo donarem munere mortis, ri. IEt mutum nequicquam alloquerer cinerem.
Quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum, i , Heu miser indigne frater adempte mihi. Nunc tamen interea prisco quae more parentum Tradita se ni tristes munera ad inserias Accipe fraterno multum manantia fletu IAtque in perpetuum frater aue, atque uale. Poeta itaque uolens audientes legentes ue suis carminibus com mouere , prius debet ad uini inquenque sortunae habitum seipsum informare. Vt si laetum hominem inducere uelit, iratum, aut moestum , necesse est , ut prius quam manum paginae admoueat, laetitiam , iram, aut moestitiam ipse animo concipiat ; afficiaturque uere perturbationibus illis, ut optime eXprimat. Si quidem mentis conceptus congruentia uerba iubsequutur, quae
Aristotelis sententia lunt ταν εν παρημι - σῆμβολα. Quod
si quispiam legem hanc non obseruans interloquentibus personis eam orationem tribuerit, quam secunda aut aduersa fortuna minime postulare uidetur, ab uniuerso cohsessu, equitibus pariter di plebe irridebitur.
DE PERSONARUM DIVERSIS CONDITIONIsBUS, ATQUE NATURIS.Intererit multum Davus ne loquatur , an Heros, Naturus no ex , an adhuc'rente iuventa Fremdus , an matrona Potens, an sedula nutrix, Mercator ne uagus , cultor ne virentis agelli.
Animaduertendum est omnino , ne tantummodo poetae ad secundam aut aduersam fortunam respicientes, eos, qui prospero ipsius utantur flatu, gaudio exultantes gestientesve introciucerare, aut contra eadem reflante mcxstos atque afflictos, uarijsque affectionibus congruentem sermonem effingere satis ducant.
Nam ct diuersae hominum, quos loquentes tabulae suscipiunt,
33쪽
Ec pHRΑsIS IN HORATII conditiones, qualitates, atque naturae diligenter obseruandae; ut is decor cuique tribuatur, quem flatus postillet. obscurus inquam personis ignobilitas, illustribus nobilitas, humilimisque abiectio tanquam propriJ colores ascribantur . Intereti enim non parum, interloquatur ne seruus an herus ut heroa pro domino accipiamus ) quippe illum, cuius uis dc fortunae conditio infima est, ut inquit Cicero , cotemptu, summisium,semperque dicto audiciatem esse oportet; cum dominus famulis opera iaciunda imponere, recteque imperare debeat; uerbera autem,&uincla non, nisi cum oportuerit, adhibere. Ni mauis simpliciter pro Davo personam quamlibct infimam S abiectam, pro heroe prael tantiorem, inque amplissimo dignitatis gradu locatam intelligere. Nam alioqui scriptor personae cuique con gruentcs mores, prout cius uita ac natura pol hilare uidentur, non assignans, pictori iure comparabitur; qui pulcherrimum formaque praeliantem iuuenem in tabella cingere conatus,tu scirin, gibberum , loripedem , simis naribus, labeonem depin geret , tandeinque pro Ganymede Thersite Homeri cum illum
dii od si seneΚ inducatur, maturitatem, quae peculiaris eiuste aetatis est, retineat; rebusque agendis accitratam circumspectionem adhibeat; celeritatemque cunctatione compensans scin p rillud mente fixum habere ostendat, ΣκK' Nam iuuenis adhuc florente aetate serOX , sanguineque: ut ainrit,ester uescento uehemens, ac uiolentiis impctu animi potius, quam consili, tarditate cuncta aggreditur. Matrona uero opulenta, pollens, sucata, ancillarumque comitatu inflata, Pariter uentris atque animi tumorem cum prae se serat; nutricem uel pedis sequam sedulam , diligenteinque ad munus suum omnia illius mandata exequi summo studio decet. Riirsius poeticis pigmetis mercatorem in ima re qui uolet decus seruabit; si eum huc atque illuc passini uagari, ac toto foro volitare, negotiumque suum haud otiose agere fi erit . quippe qui coaceruandae causis pecuniae impiger ad eXtremos currit Indosi ac saepenumero
34쪽
ARTEM POETICA M . ' ia uim iactantibiis austris, sortem ualde suam dolens militiam nuncupat potiorcm. Deirium agelli cultor cilii edus erit eges, atque tenuis ; ut qui tominos agelli sui nunquam aut raro excedens , parituli ruris fructibus, ac/uoluptatibus contentus, uitamque degens securam cum bobus ac uonterci, procul ab omni molestia & perturbatione, ea selicitate gaudeat; quam Aoollo Pythius Aglao Psophidio arcadum pauperrimo tribuit .adeo ut de eo merito Maronianum illud praedicetur. Fortunatus &ille, deos qui nouit agrestes, - Osi Panaque Siluanumque sestein Hympha*que soror . Illum non populi falces, non purpura regum .aii iFlexit, & infidos agitans discordia fratres. Aut doluit miseraxisinooem, aut inuidit habenti. Quos rami fructiis, qium ipsa uolentia rura ponte tulere sua, carpsit. S reliqua. o C
Golibus an . Prius, Thebis nutritus an NA
Ad haec natale sollina a)bbet perspiciendum , coelique clima in quo quisque natus, ςducatus alio sit cum diuersae gentes', ac nationes inter se diuersis moribus ac naturis disserant. Scythae enim , Firmico nuitore, feri sunt atque inhumani; Itali sein- per regali nobilitate praefiilgidi; Galli stollidi ; Craeci leues &'allaces . quorum familiaritates parum fideles uocat Cicero ι A-Mhri subdoli ac bilingues , apud quos inhumana crudelitas, per itidia plus aliam pimica, nulla fides, nulla religio, nullus deorum ruetus, nullum iusiurandum, nihil denique ueri, nihil sancti ;oliari Syri; acuti Siculi ; luxuriosi semper Asiani , S uoluptatibus occupati; Hispani elata iactantiae allimositate praeposteri ; demumque Graeci artibus Hispani numero , Galli robore, Poeni calliditate pollent; inquit Cicero . Vnde haud immerito Vegetius, quibusle' regionibus tyrones eligendi sint , p
xi piens ast erit, coeli plagam ad robur non tantum corporum , sed etiam animorum plurimum italere . Quippe nationes , quae nimio solis ardore exsiccantur, minus habere sanguinis arbitrantur ;& propterea conflantiam, aut fiduciam pugnandi
35쪽
Ec PHRAsIS IN HORATII nullam; metuunt enim uulnera qui exiguum sanguinem habere se nouerint. Contra septentrionales populi remoti a' solis ardoribus inconsultiores sunt, largoque sanguine redundantes ad bella promptissimi. At qui in temperatioribus plagis or untur,oc sanguinis copiam habent ad uulnera contemnenda, ct prudentiam circumspectionemque in dimicado. Praeterea non tantum regionis, uerumetiam S urbis, in qua quisque nitus, habendam esse rationem , cum singulae ciuitates suos habeant mores & instituta, iubet auctor ; dum de Thebano atque Argivo meminit. Nam Colchus S Assyrius prouincias deno
tant. DE PERsONIS INTRODUCENDIS .
scientia eructam in Scriptor ; honoratum sit forte reptanis c chillem ,
eidit. Qui morbus ae Iura ne restinara , nihil non arroget armis.
Sin Medea ferox, mulctat ;febilis Ino ;
'I' ui η Cum ghneraliter de unicuique personae decoro tribuendo pati v DR ' i' loaute praeceperit, nunc ordinatim ostendit, quae Persen in sabulas admittendae, distinctionem quandam subiiciens ; quando que scilicet notas, ut quae a prioribus poetis celebratae suerint, introduci; S tunc famae maiorum, atque existimationi adhaerendum ; id est quam opinionem habuerint qui de eis prius scripserunt, eam seruent & posteri. uel si aliquid noui depromendum esset, fingant conuenientia, congruentes que mores tribuant, minime ab illis discrepantes, quos prisci auctores indiderunt. Exempli gratia si Achillem ab Homero poetarum principe adeo celebratum, decantatumque, ut ab Eust thio doctissimo interprete ---λssc cognomento uocetur,reponere, aliudue de eo poema contexere uelis; lac effingas tale,
36쪽
ARTEM POETICAM. I 'qualem ille prius insermauit. appareat inqua in tuo opere impiger , iracundus, ineXorabilis, acer, parumque legibus obtemperans ; ut qui ius fasque parvipendens omnia armis arroget. Quaeqindein adferoceum natura militem spectare uidentur. Sed notandum,impigrum atque acrem uocasse Achillem eiusde Homeri cXemplo ; a quo ποδάμης alias nuncupatur, πυας alias non sine summa laude. Inter alia enim corporis bona non parui lucendum est citria praestare. Ad cursum,inquit Vegetius, praecipue assuefaciendi sunt tyrones, ut maiore impetu in hostem currant, ut loca opportuna celeriter, cum usu uen rit, occupent; uel aduersarijs idem facere uolentibus praeoccupent ; ut ad explorandum alacriter pergant, alacrius redeant ;utque fugientium facilius tersa comprehendant. Vnde Maro Camillam Volsca doegente ut bellatricem ac viraginem, quippe colo calathisve Mineruae non erat assueta manus, sed praelia dura pati, laudibus extollens ei sumniae gloriae tribuit, quod pedum cursu uentos praeuertebat. Quinctiam Homerus alibi Antilochum a cursu ita laudauit;
Papyrius quoque H Romano riim ducibus contra Almandrum Macedonem, cum Italiam inuadere statuisset, imperator designatus, cursoris cognomentum a Pedum pernicitate adeptus fuit. Agilitas denique ad currodum cum corporis uiribus ad reliquas exercitationes tertium humanorum bonutri, cum primum sit sanitas, secundumque pulchra forma, a Platone habetur in legibus. Caeteru quam Achilles iracundus fuerit, atque inexorabilis,abunde eX longa non modo contcntione,sed penes dimicatione, quam cum Agamenone habuit , apud Homerum cognosces. ei quippe iracu ndia inerat tanquam animi habitus. Si quid ineκpertum scenae committis, & audes Personam formare novam, seruetur ad imum
Qualis ab incepto processerit; di sibi constet
Absoluit nunc auctor distinctionis, quam diκimus, partem alteram. Ut si quis forte nouam personam, de qua maiores nequaquam meminerint, inducere uelit, summa ope nitiinnimumque ad id maxime aduertere debet; ut quos mores ab initio ei dederit , quam ue naturam, ad finem seruare faciat ; ne sibi ipsi non
37쪽
rcpHR As Is IN HORATII constire uideatur. absurdum enim esset admodum, si quem es principio grauem atque seuerit m MnXerit, operis progressu scurrain, aut prodigum auariim, audacensue timidii ollendat. Vnde Maro passim toto poemate Aedeam suum ob singulare pietatem summis laudibus ad coelum extollens a quibusdam lacessitur, quippe qui sibi contrarius cum postremo impium, inhumanumque inducat . si enim clemens, misericors , ac maXime
pius erat, non ne hac Turni supplici prece, humilique obsecratione flecti oportuerat Equidem merui, nec deprecor, inquit, iVtere sorte tua ; miseri te si qua parent is Tangere citra potest, filii S tibi talis Anchises genitor, Dauni miserere senectae. Et me, seli corpus spoliatum lumine mauis, Redde meis; ilicisti, S uictum tendere palmas Ausonij uidere. Tua est Lavinia coniuN .
Vsterius ne tende odiis. Nihilominus desinant critici tantum uirum subsannare ; quem potius tanquam artis poeticae iubar admirari, ac suspicere maxime decet. Subdit enim iustani irae causim, ulciscendique libidinem 7 qua accinis Aeneas iure quodammodo I urni in aduerso pectore ferrum condidit. Et iam si rccte poetae uerba perpendantur, tunc quoque illum ad ignoscendum propensum quisque dcprehendet. Inquit enim. Et iam iamque magis cunctantem flectere sermo Coeperat; infeliX iiii meri. cum apparuit alto Balteus, ct notis sui sertini cingula bullis Pallantis pueri; uictum quem uulnere Turnus Strauerat; atque humeris inlinicii in insgne gerebat.
Patet igitur quod Aeneas supplici Turni prece iam flecti coeperat, intam profecto condonaturus, ni Pallantis balteum conlpexisset; quem pro Troianis acerbissima morte affectum, & quae infelici Euandro ad bellum discedens promissa dederat, mente recolens, iustissimus ultotr merito interfectorem luce priuauit.
38쪽
Difficile est proprie communia escere ; tu lcarmen deducis su actus , Ou. Apro orres gusta , mictaap primus. Dubila materies priuari iuris erit ,si
Nec circa udem, paulum moraberis orbem; Nec uerbum verbo curabis redderemus Interpura
Quoniam Flacci aetate graecos, quorum monumentis disciplinae omnesque artes ingenuae illus ratae fuerant, tum praecipue poesis ipsa, partim imitando, partim autem interpretando uertendoque poemata erarabant; adeo ut fabulae nonnullae latinae ad uerbum de graecis expressae fuerint: idcirco de imitati me,co uertendisque tabulis aliquid praecipere consentaneiun duxit. Quaeret aliquis forsitan , oir Horatius hic imitationem tantopere extollat; potiusque transferendam esse a graecis materiam, quam nouain Proserre moneat . cum alibi se iactans dicat;
Libera per uacuum posui uel tigia princeps , Non aliena meo pressi pede; qui sibi fidet
Innuens doctum uirum, ingenijque uiribus fidentem non alieno auxilio , sed, ut dicitur, marte suo uti iamquodque opus aggredi , atque perficere. Sciat qui de hoc ambiget Romanos, ab urbe condita per multos annos Reipublicae tantumodo adminiserationem , imperi, incrementum, atque arma digna duxisse, in quibus elaborassent; doctrinas uero, omniaque literarum studia neflexi sis ; ut qui eorum emolumentum ac suauitatem nondum degustarant. Poesis enim Romae sero in lucem prodij t. Nam CCCCX. annis feres post coditam urbem Liuius An
39쪽
dronicus primus fabulam coscripsit. Philosoplita uero donum S inuentum deorum ad Ciceronis usque aetatem latuit ; quam ipse latinis literis ut empedoclea dogmata Omittam , quae Lu- .cretius latinis carminibus eXplicauit quantum amicorum causae, atque Respublica otii dabant, illiturandam suscepit. P Rea nero quam literae, ac disciplinae paulatim in honore,qui quidem alit artes, esse c perunt, tot florentia, ac penes diuina ingenia in earum studio desudarunt; a' graecorum lateribus nequa- ruam discedendo ; a quibus philosophiam, omnesque ingenuasi sciplinas habuisse ingenue fatetur Cicero . adeo ut pauci tunc latine scripserint , qui ab illis non mutuati fuerint . Et, ut de principibus tantum loquar, nonne Cicero in philosophicis libris modo Stoicos, modo Platonem integrum , S praecipue in officijs Panaetium expressit Lucretius nonne totum Empedoclem hausit Demumque Maro nonne Homerum,Hesocium, atque Theocritum tanquam auidissimus helluo exorbuit Naquemadmodu Graeci a' Phoenicibus, qui ab Aegypt ijs, doctrinas acceperunt, sic S Romani ab illis. imo Romana lingua adeo
cum graeca conuenire uidetur, ut iure quod a affines, roresque iudicentur. Animaduertens ergo Horatius noster quantum
Romani eiusmodi clim imitatione, tum interpretatione indigebant , ut selino eorum locupletaretur, omnesque scientiae graecorum, artesque transmarinae in Latium commigrassent quod quidem Latini feres affectui sunt hodie, ct fortasse quae a' Graecis acceperunt meliora, Spersectiora reddiderunt consideras quoque quam dissicillimum sit nouam materiam, aut incognita proferae,merito decreuit satius esse, ab Homeri Iliade carmina in scenam transferre, quam poema noui incognitique argumenti edere. eo magis quod ille, ut asserit Aristoteles, μim σ
quidem quemadmodum fieri oporteat, regulam subdit; Rcm scilicet publicam, hoc est notam, peruulgatam,t Graecisque antea conscriptam estici priuatam, ac suam cuiusque propriam, si non totum opus, quod imitandum sumpserit, amplexabitur; materiam ue omnem continuata rerum serie, ac ueluti ab insetio ad
40쪽
r A R T E,M e o D T I c A Μ I altio ad finem peracto circulo latina reddiderit. nam locis uilibus ac uulgaribus, nimis tritis & communibus non est insistendum; quae neque praestantia neque nouitate legentibus oblectatione allatura exilii mentur. adhibendum ergo erit acre iudicium ; ut lectu digna, & quae uoluptatem praebeant conuertantur, indigna uero omittantur nam Aristotelis sent entia qui rem imitandam non imitabilem sibi proposuerit , sponte sua in peccatum incidit &pleraque de proprij ingenii thesauris depromantur Ine seinper imitator eκ alterius ore loqui,& tanquam Echo quς dam uerba uerbis reddere uideatur. cum alioqui poema conclia num , atque ebregium nequaquam euadat; imo tanquam res uilissima nulliusque momenti contemnatur . nam quae omnibus
patent, affluentemque sui copiam praebent,pro nihil O habetur. Quod quidem studiose diligenterque ut omnia, curauit Maro, Homerum imitatus. Sumpsit enim ab eo tantummodo oporis sormam; & quae splendorem dignitatemque suo poemati datura uidebantur, surripuit. Quando uero lineam decori eum transisse animaduertebat fieri quippe non potest, ut quando que Homerus non caecutiat ipse alieno periculo factus cautior accurate agebat adeo quod unus Omnium imitationis scopum attigisse mihi uidetur. Poenia denique, quod imitandum suscipimus, debet esse exemplar S imago quasi 'lilaedam I ad cuius similitudinem opus suum quisque effingat ; totum inqua corpus, & non partes singulas consormet. Nam qui uerbume' uerbo eXprimit,interpretis munere sunsitur . & quod maius, rui itertit etiam minime uerbum uerbo, sed sensum sensui redere debebit; cum pleraque in conteXtu graeco splendeant, tu ,
si ad uerbum transterantur, latinam structuram omnino deformabunt . Multi praeterea sensus graece paucis absolutitur, quos latine pluribus eNplicare oporteat; ut ob uerborum concinnitatem lententia arrideat. Vnde qui graecos nonnullos austores latinos reddiderunt,hoc uitio laborarunt; dum scilicet fidi interpretes uerbum de uerbo eXprimere tentarunt, oratione asperam, horridam , incultam, atque concisam enecerunt; adeo ut
uix latinam locutionem redoleat. Quod quidem Boetio usu uenisse arbitrantur ; seu quicunque alius primus Aristotelem latine loqui secit. Verum ne indicta causa talis uir latinae philo-