장음표시 사용
41쪽
sophiae parens iure uocandus codemnetur, ampliandi detur potestas . Ac primo distinguenduin . Nam aut historias conscripserunt Graeci auctores , quos in Latium quispiam traducere niti rur;& tunc leX conuertendi, quam tulit auctor, omnino ser itanda . nihil eniin interest si uerba negligantur, dummodo sententiae diligens ratio habeatur. quippe ab historia nil amplius,
quam res gella desideratur. aut orationes. quae quidem non tatum sensa, uerumetiam uerba perapposita ac recte collocata, ornamentaque dicendi, quae colores uocantur rhetorici ,eXpet ut Iut concinnae, distinetae, ornataeque uideantur . aut disciplinas. dc tunc quoad eius fieri poterit uerbum uerbo reddendum; unaquaeque enim uoκ accurate eli pensitanda , ut sensus patefiat.
Quod equidem in Aristotele ipso enucleando cui no est perspicuum saepe eniin ac saeptiis erit aut δ' , aliaeque id genus minime conteXtus particulae ponderandae occurrunt ; quae si omittatur, philosophi ordo, qui mirificus habetur, nequaquam continuaretur . unde merito doctorum hominum consensus obtinuit , ut in publicis Gmnalijs antiqua tralatio eXponatur . Naalij politam structuram reddere conati inulta internia ferunt i quq alioqui ad sensus integritatem spectabant. constat enim, iusse movi auctores non elegantiae, sed doctrinas acquirendi causi a
studiosis uolui; eo magis quod philosophorum oratio mollis,
calla, uerecunda,uirgo incorrupta quoda inodo, ut quq omnem fucum aspernetur, potiusque sermo quam oratio esse debeat ιDe poematis autem conuertendis longe alia est ratio . Namque admodum imitatio probanda est, ita minime laudandi meo iudicio recentiores quidam graecos poetas ad uerbum uertentes a linicite carminibus graeca carmina explicantes; qui profecto noque emolumentum , neque delectationem praebent. Nec delities imitator in arctum, Vnde pedem proferre pudor lictet, aut operis ire. δProsequitur hic demum praeceptum ultimum in imitatione ob seruandum; ne dum imitando quispiam cuncta uelit contestari, eXamplissimo poetarum campo in eas angultias incidat, eosque cancellos sibi circundet; undo amplius egredi non liceat, mini- ineque in euagationes illas poetarum, quae operis sunt condimenta, angulio loco circunci usus egredi possit. . Nam qui cer
42쪽
r i A R. ri EM P E,TI C A M. . tos sibi fines ac terminos constituerit, illos transgredi no debet.&queadimodum silex aliquein sontem in insulam relegati erit, alio ue terrarum angulo habitare iusserit, inde impune discedere nequaquam licet ; ita cum imitator poets sese addixerit, s Cuius scriptis ne transnersum quidem unguem aberrare statuerit ι nihil aliud conscribet, nisi quod ille prius dictauerit. Quapropter ei, qui alios imitari uult, minime cauenduin & Protridendum monet; ne sibi ipsi libertatem adimat, sponteque sua in lagustum carcerem introeat ; unde pedem proferre nunquam ualeat, praesertim quod Cicero licet de oratore loquatur, ciui in hoc maxime cum poeta conuenit imitatorem primum elaborare debere in deligedo duce asserit; deinde quae in eo, quem probauerit, eXcellent, ea diligentissime persequi; ne uitiosa collectando pene' alter Fusius nominetur ; qui C. Fimbriae neruos in dicendo nequaquam asseclitus,oris prauitatem, & uerboruin latitudinem, uel, ut Gretia dicunt, imitabatur. D g NgRo Ico POEMATE EXORDIENDO.
HOe uersiculo utimur prouerbij uice,quotiescunque uelsum alis quem flantatorem si
tali incipies , ut scriptor inclicus talis,
Forsinam Priami cantabo , nobile bellum .
Quid dignum tanto seret blaepromissor Matu s
Quanto rectius hae, qui nil molitur inepte ;Dic mini Musa visum, capi in m Z tempora Troces
Qui mores hominum multorum uidit , er urbes. ra omnis pollicetur,
Non fumum reflore sed ex fumo dare lucem 2 f. l.
Cogitat; ut speciosa detinc miracula promat , litiphaten, Scyllami, Cr cu inclope Charγbdim. Nec reicum eis ab interitu Meleagri,
43쪽
Nec gemino bellum Troianum ordItur ab ovo ; Semper ad eventu Innat ,qui medias res
Non secus ac notas auitorem rapit. .
Anii duertens Horatius nullum opus ad bonum finem perii eiure, nisi ab optimo principio inchoatum fiterit; qui alibi facti dimidium eum, qui coeperit, habere affirmauit; A' υἰ γας, inquit
Cyclici vatum ineptis imi comparatione, atque Homeri, i quo tanquam perenni fonte omnis praestantia defluxit poetica, bij cit regulam de opere heroico exordiendo . iniod maiestate re liqua omnia antecedit, & sortasse ob suam magnitudinem poematis iiomen meretur. CAVEAT ergo unusquisque ne 1latiin ab initio tumidus inflatus ue appareat; clato turgidoque carmine magua promittat, aut ea polliceatur, quq pristare haud facile possit. Nam cum opus paulatim assii rgere debeat, tantis promissis maiora, uel saltim congruentia quo modo subsequentur 3 quod fecit Cyclicus nescio qui poetet nomine nequaquam dignus; qui bellum Troianum cantaturus, nubes & inania captans ita morsus est. Fortunam Priami cantabo, & nobile bellum .i Quo quidem principio nescio an quicquam turgidius, &,ut ita loquar, uentosius proferri possit. At quid inde Qui pri inumaria, ut aiunt, promiserat, dc montes, ueluti a' coelo in terra delapsus in uilia quςque ac uulgaria decidit. Nam si recte uersus ille perpendatur, inuenies tanto flatu, tantoque spiritu emissum, ut αδ νοσον quasi sit consona suggerere. & queadmodum operis Progressit semper poema maiorem accretionem elationem 'ue recipere oportet; sic eo carmine prsmisso necessario in diminutionem suomissionentile prςcipitabit ; atque eX montium partu ridiculus mus procreabitur. Vnde recte fecisse mihi uidentur nonnulli dodiis imi uiri, acriorique iudicio prediti; qui Italicum Siluitur ita cXorsum,
Ordior arma quibus coelo se gloria tollit
44쪽
Vbi Aeneadum, Multoque magis Statium sic, Magnanimum Aeacidem, socinidatamque Τonanti Progeniem, Subsannarunt ; penitusque ab optimorum poetarum coetu eiecerunt. Quod autem subdit auctor, Quato rectius hic, qui nil molitur inepte, optimi priceptoris officio iungitur ; non enim satis est quod uitium fugiendum sit monere, nisi & uirtutem eXpetendam proponat qui accurrate uult
precipere. Itaque Cyclici eκemplo quid in poemate inchoando euitandum cum eκplicasset, nunc Homeri poetarum omniuncile principis quid maxime obseruandum statuit . qui Odyseseam moderate, scienter, ac siimmo iudicio ita aggreditur.
Quod ipse breuiter appositeque ita interpretatur ;Dic mihi Musa uirum, captet post tempora Troi
Qui mores hominum multorum uidit , ct urbes. Quo quide moderato squabilique principio approbauit nchoanaum esse opus i leui initio , ac iueinde paulatim tanquam ab infimo fundamento extollendum . Rursum quid modestius ese ferri potuerit, quam iliacarum rerum primordium quo qui dem uir ille diuinus ad canendam Achillis iram, ut sibi aspiraret, suppliciter musain inuocat.
Cumque paulopost ad sublimia & rerum miracula ascendat , mfumo clarissimum lumen excitat ;& quodammodo ab orci caligine ad coeli splendorem se erigit. Nam ille alius es solis seruida rota ut ita loquar in Plutonis tenebras prςcipitans m fulgore potius fumum adipiscitur. Unde decernunt gramatici Maronem poema suu inchoasse inde; Ille mo, qui quonda ; & no
arma, virulnque cano I ut nonnulli arbitrantur. Nam si principio illatim ab armis intonuisset, Cyclico Hrsitan assimilaretur. Quocirca nequaquam eos admittunt, qui quatuor priores uer sus tanquam es Maroniana matellate diuersos aspernantur. Pret
45쪽
E PHRAAt Sr I N m D R A x insertim quod consulto cannina illa perinde atque suariinclumbrationiim indiem apposuisse censetar I ut quidquid antea conscripserat, de re pallorali scilicet , ac rustica, omnibus uotum faceret; nequis sibi Llso uendicaret . quippinunc suci ipiebantur Cirmina; consueuerantque inuidi quidain ex alienis scriptis sellam gloriam au cii pari. quod quidem peruulgati uersiculi tri tur; qui Maroni ipsi ascribuntur, ou γ, i . i. Hos egotiuersiculos iaci, tulit alter honores. l l iq
Sicuos non uobis nidificatis aues, nil l. bmam 2 Ut Sicuos nonii obis uellera sertis oves, Π.. Iii si. De uos non uobis mellificatis apes, iSic uos non uobis sertis aratra boues. ita
Sunt tamen nonnulli alii acrioris iudici j, qui summissam illam ,& nimis abiectam humilitatem contemnentes eos uersus tanquanothos rei ciui; proculque esse a Vergiliana phrasi, & grauitate contendunt. Rurim hos, Arma iitriimque cano , Troiae qui primus ab oris Italiam lato profugus, Lavinaque uenit Littora , proprium esse sectum, neque meliori principio opus Iliade mavis, ut inquit ille, insormari potuisse decernunt. Quis enim es set tam iudicii expers, qui Homeritae Iliados atque Odysseae pri. mordia cum hoc Maroniano mirum in modum conuenire non falcatur cundemque spiritum eκ eodem Ore emissit in no agnoscat eo magis quod si quis ua trutina eiusmodicarmen craminabit, neque cum Cydinci uentoso primordio, neque cu Sit uii aut Statij tumidis eNordijs couenire deprehendet. Na n etsi prima uoκ turgidula uidetur , uerbis tamen, quae sequuntur: quid lenius , sedatilisque proferri poteth ciun illi contra ad coe .lum euolantes vire reprenensionem subierint. Quod equidem ut facilius credam Κcit illud Propert ij, Qui nunc Aeneae Troiani iustitat arma , - Iaciaque Lauinis moenia littoribus; . Quo sane ad Aeneidos initium assulisse uolunt,& merito; nam paulo post illud Eclogae iFormosum pallor Corydon ardebat Alexim, .L Delitias domini, nec quid speraret habebat , .
46쪽
i Felix intactum Corydon ciui tentat Alexin, ii HAgricolae domini carpere delitias . Quinimo affirmare audeo. Maronem, si uoluisset, auquam eiu modi priores, atque humillimos uersus euomere potuisse. Natura quippe elim ad subliiniora finxit; adeo quod in carminibus
gitor ijs Theocriti humilitatem ut alias abunde diximus ac
oricam illam rusticitatem nullo modo expressit. 'At cum de poematum initio pertractemus, non erit fortasse ab re pauca disserere, an a prima rerum oriSine opus sit inchoandum ; &fortasse annuerit quispiam. Nam cum historicus ac Poeta in omnibus conueniant; nisi quod alter numeris solutus,alter deuinctus est; ille ueritati adhaeret, hic mentitur, quod quide no men indicat; historia rerum ordinem, seriemque requirit; ut a principio gradatim ordinateque conteXatur . Tellis apud Graecos Herodotus, qui situm Musarum opus ab ultimo initio repetere consentaneum duxit; ac noster Liuius, ut alios omitta, qui Romanorum gesta ab urbe condita , uel paulo altius a' Troia capta inchoauit. Nihilominus auctor contrarium decretuprofert, adhuc ab Homeri integerrimi ac sapientissimi iudicis
dententia non discedens. Poema scilicet non et sea' pruna re- rum origine repetendum; quemadmodum nescio quis reditum
Diomedius descripturus ab interitu Meleagri eius patrui nimis alte principium sumpsit. Quod secus ab Homero ,e' cuius the
Tauris praecepta omnia depromuntur , factum plane' constat. . l. Non enim Iliada es partu Ledae; quae cum a' Ioue, ut fabulae dii fiant, sub Cycni forma compressa duo peperissct oua , ab alte ro Helena totius Afrae communis Erynnis exclusa fertur; sed potius a' Chrysis precibus orsus est . Ad haec qui optimi Poetae nomen consequi studet semper ad rerum euentum, eXitum,
ac finem properare debet, minime in primordiis insistens. Quinimo es mediis rebus cXordiri oportet, tanquam non ignotis; si inedio inquam historiae inchoantem allicere legentem tanto cutartificio', ut quae praecesserint, non seciis atque omnibus nota, omissa uideantur. Consentaneum quippe Videtur,eum, qui media percallet, & prima ad unguem didicita. rursus qui rei ci iuslibet originem bene nouerit, facilius media, gradatimque ultima cognoscet. Quod quidem ab Homero diligentissime obser
47쪽
latum Patet. I multosque post annosi Marone. Qii; non a Troia oosessa aut capta, sicuti ordo poscere uidebatur, sed ab AEneae naufragio hoc initium duxit ;Viκ H conspectit siculae telluris in altum Vela dabant laeti, & spumas salis aere ruebant; Nulla prius facta mentione, unde, aut qua de causa nauigabat, perinde ac si omnibus perspisuum esset. & hoc est quod inquit auctor, Homerum , quem scopum omnibus poeticae mimosis
proposuit, in medias res, non secus ac notas, auditorem rapere . Quis enim tam plumbeus cset, qui Vergilianae narrationis exordium c ut de nostris quandoque loquamur legens non animaduertat tanto cum artificio eum incipere , ut rem notissima legentibus proponere uideatur
Desperat tractata nitescere posse,relinquit. ., . Atque ita mentitur, sic ueris salsa remiscet, Primo ne medium,medio ne discrepet imum. Videtur hic demum rationem quandam eorum, quae diXerat, adiungere. Nam quemadmodum historiae prima leX , est, ne quid falsi dicere audeat, deuade ne quid ueri non audeat, postremoque ut ordinem rerum gestarum seruet ; sic Poeta non om nia , sed ea tantummodo attendere debet, quae tractati cum decoro possint , quae uesplendorem operi allatura uideantur, &tanquam sedula apis collectos undique flosculos apportare. Cuigitur huiusimodi delectus habendus sit, ut quaedam admittat, quaedam uero recuset; non est mirum, si poeticum corpus non
ea rerum continuatione aeque, ac membrorum compactione,
qua historicum , absoluitur. Praeterea cum poetarum proprium munus sit mentiri, uerisque salsa commiscere, necesse est quandoquea' ueritate discedere, reruntque seriem intermittere, ne historicus appareat. Vnde Homeriis ac Vergilius part im ueridici, partim autem mendaces utrunque obseruarunt. Quorum alter iliaci belli, Troiaeque a Graecis obsessae ueram historiam in uniuerso conscripsi; etsi totius operis multas partes ex mendacio composuit. alter uero de Aeneae in Italiam aduentu, a quo Romani genus duXerant, uera protulit. De Didonis autem surore, quam castissima fuissem esierunt, falsa . multaque alia comenta Disitigod by Corale
48쪽
menta excogitauit, quae falsitate sua non parum desectationis attulerunt. Sed aduertendum, ne,dum quispia ueris falsisque opus uariare conabitur, consulam S permi ilum reddat ; adeo ut medium cum initio, cumque medio finis non conueniat.quo quidem nihil turpius. Nam quemadmodum pictor symni triam in primis attendere debet, ut unumquodque membrum membro consentiat; sic poetam omni ope niti decet, ut prim poematis Partes mediis, ac mediae postremis apte respondeant; adeo ut continuatis, interque se coli rentibus artubus totum opus persiciatur . Quod quidem eκ ijs tribus constare perspicuuen. Presertim quod Aristoteles poematis partes ita inter se co- hqrescere oportere asserit, ne ulla quidem transferri, subtrahive possit, quin uniuersum corpus uarietur, planeque immutetur . pars quippe id uere dicitur, quod mutatum uel lubtractum totucommutat. Quod si aliquis praeceptum, quod supra de poematis ordine locutus tradiderat, hic repetere auctorem arbitretur I animu parumper aduertat . atque ibi de totius operis poetici dispositione praecepisse deprehendet 3 hic uero de poemate inchoando admonentem obiter de ueris cum fictis permiscendis, totiusque operis continuatione legem tulisi e , minime sortasse superilacaneum iudicabit. DE DE ORO AETATI CUIQUE
Tu,quid ego, er populus mecum desideret, aus.
Si plaus reis eges aulaea manentis , sique Sesuri , donec cantor vos plaudite escae ; etatis cuiusque notandi sint tibi mores , Mobilibusp decor naturis dandus annis.
Cum supra eas partes unicuique persone tribuendas uniuerse statuerit, quas conditio , status, atque natura postillare uidem tur ; nunc aetatis cuiusque rationem diligenter habendam iubet, Diuiti re oste
49쪽
Ec PHRASIS IN HORATII ut decorum omnino seruetur. Annorum quippe cursus nescio quo pacto ciim corporum, tum animorum vim, atque natura facile mutat ; adeo ut aetatum uarietas utrorumque dissimilitudinein faciat. Nam puerorum infirmitas est, ferocia iuuenum, constantis iam aetatis grauitas, senectutis uero maturitas . &hoc est quod a' doctis pariter atque indoctis sumntopere desideratur; quod ue spectatorein adeo aitcntum detinet', ut pri nimia uoluptate attonitus inhiansque finem fibulae expectet; ac sine somno assideat, donec aulaea tollantur, actorque eoitrema uerba
edens, VALETE & plaudite , populum dimittat. Qui
enim consentaneos mores transciintibus annis,aetatibusque,quarii in naturae eorum lapsu permutantur, non apponet , stultus
iure habebitur; non secus ac pusior; qui adolescentem incuruis humeris , innixum baculo , canidiae capillis depingeret. nisi aenatura datum esset ; quemadmodum de Nuina Pompilio legitur , quem canum in iuuenta suis e perhibent.
Reddere ovi voces faniscit puer, pede certo Sgnat humum , Aerire paribus colludere ; er iram Colligis , ac ponit temere ; mutatur m kro .
Generalem pauloante reSulam de aptatum moribus obseruandis tradidit, nunc uero sigillatim proprias cuilisque naturas ostendens praecepta subdit. Ac primum de puero . Qui iam ab infantium incunabulis egressus illi enim cum nondum sari queant, rationeque utantur minime, hominum numero nequaquam habendi linguae freno soluto loqui, certisque ac firmioribus passibus ambusare coeperit, prius enim infirmis tremebundus cruribus , compositis gradibus ingredi haud poterat; qiiinimo, ut illud sphyngis de homine aenigma innuit, τε π- ρ,ους, lim παροὶ τρίmia , humi serpebat. Proprium ergo huiusce puerilis aetatis erit, cum qualibus S coquis ludere; nam unusquisque naturet impulsu parem adpetit ; ac, ut Homerus inquit, εἰ θέος ο - Dioitiam by Go
50쪽
ARTEM POETICAM. x sprus ἔγ- ας τί ἔμαω ; temere irasci, atque e vestigio conceptam excandescentiam deponere; inque horas millies mutari; ac d mum ab ipsa uanitate nunquam discedere.
Imberbis iuuenis tandem curitode remoto Ianiem hic magnu
Gaudet esuis , canibu , aprici gramine campi 3 exprimit. εt apud his
Vtilium tardusproviser, prodigra gru , dimus oras. Sublimis , cupiam ah, amata relinquere pernix .
Adolescensuero, cui inest maκima consili j imbecillitas, extra pueritis fines egresstis, adhuc imberbis, remoto pedagoSo eiusue artis magistro , in qua cruditur, gaudet equis, canibusque uenaticis; ut optime inquit Aristophanes, in ἴχνον ἔλαθον, O A' G- εκ re ς; ' ac noster Terentius, Quod plerique omnes faciunt adolescentuli, Ut animum ad aliquod studium adiungant; aut equos Nere, aut canes ad uenandum. Gaudet quoque aprico S patenti campo, in quo equitando cursandoque se oblectet quamuis nonnulli proprie campum mar tium hic designari arbitrentur; ut alias idem, S ludis, dc poli decisa negotia campo; in quo uariis ludis ac certaminibus adolescentes Romani se exercere solebant )quem quidem affectum Ascanio et si puero non sine decoro tribuit Maro . . At puer Ascanius medijs in uallibus acri Gaudet equo; iamque hos cursu , iam pretierit illos; Spumantemque dari pecora inter inertia uotis Optat aprum, aut fit tuum descendere monte leonem. Praeterea ad uitia procliuis admonitiones contemnit, odit lite monitores ; adeo ut iure dici possit, obsequi iura amicos, ueritatem odium parere. Ea uero, quq sibi emolumento esse posivit,