장음표시 사용
291쪽
Quare ut de radictionibvi Prophetarum ordiamur, Omnes illae, antequam eventu illustratae, vel speetati Divini Spiritus revelatione patefactae sint, multis obscurit tibiis inicillit: habentur, licet generatim res ters Π de qu:bus sermo est, non adeo obseure indicent. Sic verbi gratia, vatici madebit adventu hactenus Iu daeis ante Christi adventum percipi potuerunt, ut inde cognoscerent eximium quen
dam liberatorem, ex tribu Iuda, familia Dari is, ipsis cile promissum, qui ex
Omnibus angustiis, miseriis N periculis eos exemturus esset; sed qualis illa liberatio futura esset, quomodo&ordine, item ex quibus aerumnis laboribus&c, non in Ium tunc, sed&ad hodiernum usque diem ipsos latct. Praeterea notandum est, quod priores que a I eo prosecte sunt praedictiones, longe captu dissiciliores fuerunt iis qui eas pri initus acceperunt, quam qua posterius editae, de iisdem rebus aut personis agunt accedente praesertim novo aliquo lumine,
ex personis rebus post existentibus, quibus ill spei similes loquendi modos, speciali ore quadam ratione applicantur, sed ita ut semper majus adhuc qui pesain subiis mystico lensu contineri appareat. Exemplo rem lectarabo. Deus cumbeminis vel numerosii seminis aut prolis vocibus, in proinissis suis ad pios Patriarchas factis utitur, amystice fere eximium illud mulieris semen, id est Christum cum Populo suo innuit, cujus seminis piorum patrum Adami, Enochi Abrahami, saaci, Jacobi&cii filii,
tam ante Legem, quam sub Lege typi extiterunt. Qui ergo hoc ignorat, nec ullam apertam prophetiam de cilia, sub illius vocabuli involucro audivit, illi haut facile sensus prophetiae istius, prout extat en et his verbis comprehenset, semen mulieris
conteret caput serpentis, in mentem veniet. Unde priia aevi homines, cum filius ipsis venustate in si is, aut moribus vel alia quadam recommendabilis, natus esset. illum putabant fore qui voce seminis i muliere oriundi a Deo designatus erat, qua de re vide Genes. q. I. v. 29. Exod. 2. I coli cum Hebr. xi. 2 Actor. 7. ro, ab aliis ibidem notata. Similiter Prophetae, cum voce arboritimuriantur, saepe peream M
marchas, Principes potentes significant, pergi anten homines plebe iis, per cornua robur, potentiam, vel robustos aut potentes. tuu appellanti Hilos, Reges ferarum, belluarum, draconum nominibus describunt. Per locupas intellii unt agmina militaria vel exercitus holiticis, per ventos omnis generis plagas, per sanguinem bella&c. Qui ergo ala similes loquendi modos aliquoties cogitationes applicavit, vel complementum prophetia: unius aut plurium, vocibus istis ex proflarum vidit, legit, audivit, facilius earum sensum intelligere potest, quam qui istis mediis destituitur.
Cum vero Prophetarum vaticinia maximam partem res sub quatuor Monarcnus, Nebucadii uri δ Danieli in somno aut visione oblatis, eventuras respiciant, Chaldaο-vuna scilicit, Persarum, Graecorum 8 Romanorum, necessarium erit ueneralem saltem istorum temporuin chronologiam animo tenere. Ad quorum cognitionem comparandam, preter veteres chronologos, multum juvant recentiorum tabul his forici,
uis versalia historiarum compendi , ac praecipue collatio locorum Veteris Instrumenti,
292쪽
- i, Revelata se Refutata. Lib. r. 277
uae Novi Foederis scriptores completa esse demonlirant. Porro qui gene-α de notitiam est assecutus, facilius pra dictiones cum eventu comparando me uia earum intelligere poterit. Quod ut clarius patescat, exemplum ex Ap
rapti Gnio innua m&c, quam visionem Spiinus,anctus, uitaeni libri capi ir talia xplicat Bestia quam vidisti erat, nec ei famplius, ct ex ab ν sc nil. t o ad interitum vadet intra tur qui terrain in imit riuolumi MnvIa
est or ad interitum vadit inuus iste locus specimen earu in qua miniaOravi circum iii ines continet, prout ordine exponam. Primo igitur cuni inquit Belli me-
ut apparet Dan 7 3,q, 3, 6 coli. cum vers. 7, id V c; itemper mare&aquas
s)hα 6, iue. Quod ita principes denotem per se patet, vide
s gin. i. g αγαί autem Spiritus Sanctus de supremis potestatibus intorpretatur Ano ira Oua omnia si rite observentur, verboruni sensus ultro se in conspectum dat seri in spiritu nari, id est congregatione multorum populorum sicut mare ex muliarum aquarum conmix constat bestiam adscendentem, imperium aliquod oti ' haben, septem capiti, septem summarum potestatum liveres ImIm formarum oenera, o cem orta Regna. His porro talem explicationem subiungue s an iam vidisti erat, nec ψ, ct exabuse adscendet dic quibus verbis quarta bestia, Lissi Liatia lotiarchia, in tres divorsos liatus distinguitur. Ut igitur sciamus quodnam i ii Imperium ex quatuor supra nominatis sit, in quod talis descriptio quadret, d facile occurret considerantibus, ita priora paulatim ab exiguis incrementis ad summum Majellatis cacumen assi irrexisse, a quo pia liquam semel deturbati essent, nunquam postea extiterunt, a succedentibus inperiis oppressa. De E autem p ii vere dici potest quod ei at, olim scilicet, toto Urbi magna violentia mp ritans, ne sit, Istquaui adeo dilaceratum 4 Barbaris nationibus vastatum Lit,'
quasi thali Erul ra ii, ut respum pristini splendoris Ion amplius ex illere videri
possit ac d ex abso adscendat, quod accidit cum a secunda Bestia, id est summo Ecclesiae Roma antistite finireui ruta. Porro sprevi capita, inquit, sunt septem colles unde Roma septi collis dicta cli quibus mulier sinagna Meuiri 'i det Juni fit 199 septem Reges Per R ges autem hic non personas sustulates dominantes, sed regimin informas intelligendas esse, illud indicat, quodHRegesia sibi vicem uccessuri dicantur, ut desinentibus illis, etiam ipsum regimen intereat. ydque multo adhuc clarius ex sequentibus p.riet, cum dicit quinque ceciderunt, quod de ipsis Imperatoribus Rcvranis accipi nequit, utpote qiaoium jam undecim, cinnyoaxines laaec scriberet, interlarant iram Domi: unus, sub quo nemininsulam vibi im Gisim
293쪽
relegatus erat, duodecimus post Tullum imperator extitit. Qui ergo ex Historii, di dicit, septem regiminum Ormiuiti perium mAmm successive fuisse administratuiti,
haut disseile ei erit verborum sensum investigare Prima vitem earum forinarum fuit potestas Regum , altera Consulum, tertia Decemvirorum, quarta Tribunorum mi litiae, quinta Triumvirorum, quae qxidem omnes, cum Joann hae visiones revela rentur, rarierierant: unus autem, puta sexta regiminis Desina , quae dicitur esse, erat Caesarum absoluta dominatio, necdum hierarcharum ecclesiasticorum molitio nibus labefactata. Alius videlicet septimus, nondum venit, quo innititur Politie ecclesiasticum regimen, sub Caesaribus Christianis, cum adhuc summa rerum penes Caesares esset. Qui cum venerit, ad pusilium emporis manere debet mystarum quippe ambitio cito supra ipsos Imperatores sese extulit, in quain quidem ecclesiallico p
litiam quadrant sequentia verba Bestia autem secunda, qua quatenus erat, ne esu, etiara clavus rex est. Haec autem imperandi ratio a multis retro annis duravit, estque eis prem, id est unus ex septem dictorum regiminum Ormis, ex septima videlicet restituta orioinem ducens. Piarier dictas observationes notandum est, saepe etiam ad verum Scripturae sensum percipiendum, non ex ui esse momenti, genuinam Hebraicarum C raecarumque vocum intelligentiam, quaruin impropria , vela loci scopo abludetis in torpretatio, in S. Literis magnam saepenumero ambiguitatem Sobstulitatem parit cujus inter
multa, que passim occurrunt, unum exemplum proponam C i Ctr. IS . cavete ne quis ex vobis patiatur m fur, urinat suus, et sicut nonnullorum versio habet, ut ui se aliorum negotiis immiscet, ubi in hara cocit M. M-σα,π quam cems eo quo dictum et modo transseras, percipi non test, quo pari is qui tale peccatum committit, in magistratus manus incurreret: si vero eam krtas, qui alii ius rebus imminet, sicut specul.itores&raptores solent, manifestus erit sensus illi uero qui linguas istas non callent, ex vallorum te pretationiblis , inter quos non desunt quiveram vocum etymologiam reddunt, non parum luriri nisi iurii eicis sunt.
II. Ad historia quod attinet, ubi res geitae nudC&ssimpliciteria triantur, artan intellectus ut plurimum non magnam praebet legentibus difficultatem. Praete, qu mquod in circumitantiis nonnunquam obscuritas aliqua haeret, ut de significaticii e vocum Dudum Gen. o. Iq. IS IO. de Urim Thummim, de instrumentis, vellibus, partibus Templi Mimilibus, quae icti non magni interest. At vero in hist ricis, praesertim Veteris instrumenti libris, nonnunquam incidimus in narrationes, quae
tecum invicem non usquequaque videntur convenire, quales sunt temporum notae
hominum appellationes. Quae discrepantia per descriptorum hallucinationem ut incuriam commissa censeri debet, e siniilitudine Hebraicarum literarum, quis pro notis numeralibus utuntur Inun n&a gime g. 43c tr. x Ma b. D de tat. νωγch c, quarum una pro altera posita magnam diversitatem in sensu frequenter parit. Reliqui vero loci, qui sibi invicem repugnare videntur, ex diligenti ci eumstantiarum inter se collatione facile conciliari possunt. De quibus vide ea quae
294쪽
Cap. D. Revelata inmutata. Lib. 2. a s
passim in hoc tractatu, nec non Lib. r. capp. I. a. s. q. 3 disputavimus. III. Iam ut de doctrinis again, sub quibus ut dixi, comprehendo praecepta, interdicta, e ςmpla promissa, minas, parabolas ciatioi es, quibus ut ad pietatis
studium no accendant, di a vitiis deterreant, acri Scriptores utuntur, in eis, praeter jam dicta, ad duo precipue attendete Opirtet, scopum nempe authoris, loca
l. Scopum i liui quem Divinus aliquis scriptor intendit, ut rite percipiamus, quatuor praeci illae Gnlideranda veniunt.
I. limum et ut totam rem de qua agitur continua serie legamus, diligenter notemus, num Ruth i ipse dis riis verbis finem quem intendit exprimat, quod a Luca fastum est Euangelii sui p. 8 i dixit autem eis etiamsimilitudinem, ii stectantem , quod oportent nos semper precari, item vers. 9 dixit etiam ad nonnullos, ias j osce Iebant, alios nihili 1a tibiint, hanc parabolam, ni tirum ut doceret quani cellum hoc in oculis Dei esset. In his ergo ui milibus locis, ubi icopus tam clare indicatur, nulla elila: Ecult. S. 2. Consi cierandum est quanam occasione hoc vel illud scriptum aut pronunciatuinsuerit ita cum I Cor i 6 irait Apollotus siri ro Christus praedicatur, quod ex mortuis si suscitatus, cur ergo qiuidam inter vos duiιnt non esse, surriationem mortuorum eust clandam exhinc liquet, cum ferri; occasioliem cribendi dederit, poliolum hoc agere, ut probet piorum i Ortuorum resurrectionem suturam esse, quaecunque porro adfert, ad illius sententia sua defensolum, contraria resutationem per
3. Notari oportet num scriptor alicubi conesusionem exprimat, sive ex antecedentibus, sive ex sequentibus cum conclusio semper quaestionem ipsam, sive id quod probare aliquis intendit, in se contineat. Sic ex verbis Pauli Rom. 3. 28 , concludimus Mohominem justi Vari ex de absque operibus Legis, colligere licet, his verbis con- tb eii qui id inter ipsum&Judaeos controvertebatur. Item cum ait Rom. 6. I 2 ne igitur cicatum dominetur inmortali vestro corpore&c, paret eum tota illius orationis serie volui Pollendere quod hoc omnino sit indecorum Christianis. Similiter Iahel T. . 18, ubi pilli quam multa disseruisset de resurrectione eoium qui inficie mortui erant, tandem epilogi loco subjicit, consolamini ergo vos uu sis verbis, unde apparet ori ni a quae in praecedentibus dicta sunt, ad solatium eorum quos a piis consanguineis vel amicis mors avulierat, adducti esse, Vide eti .im simile exemplum liet. q. I9. q. Potest etiam interdum ex ipsa orationis serie Margumentis quae adducuntur, authoris i rrentio antina veiti sic epistola adHebraeos ostendit, scriptori illius nihil fere
aliud pro situm esse, quam ut Euangelica legis praestantiam supra Mosaicam demonstret. Sunt forte praeter tiare alia illius investigandi media , mihi hactenus incognita, quae si cui suppetunt, haut exiguam ea indicando a me multis piis inibit
Restat ut ostendamus,qualitum ex hac investigatione emolumenti capere possimus:
295쪽
id quod in nonnullis a me allegati exempli nunc Ostendere aggredior. Cum ergo dominii 3 sui sub parabola injusti judici iuc. 8. I, precum assiduitatem suis eoin mendakerit, ad impetrandum a Deo dona spiritualia, quibus in mediis perseeutio num proeellis constantes persistant, non hoc ita accipiendum est, quasi vindietimeo, divinam petere suadeat, quod alicui sorte ex vers. 7 4 in mentem incidere ponset sed videndum quamam interpretatio, ad dictum scopum collimet Nam eum Dominus dixisset, audite quid injustus judex dicat e dicit autem, causam ejus vidua se
suscepturum, vel indicaturum eam, ne perpetuo veniens sibi aures obtundat pro hoc inapi,dosi ponit, num ergo Deus non vindicabit electos suos e id est eorum preces non exau diei exauditio autem illa cum impiorum, qui eos affixerunt, exitio conjuncta sere intelligitur Deum, qui bonus est, malo comparat judici electos, nocte dieque ad eum clamantesinon ob vindictam, a qua longe alnise debent, ut ex Matth. 3. 3, 6 ,
que aliisque locis patet vidua morositati impatientia injusti judicis ad vidua proces, opponitur Dei ad preces piorum longanimitas, quem tantum abest ut cae offendant , ut gratioseis libenter precantes exaudiat. Atque haec de scopo dicta suia siciant. II. Sequuntur nunc circumstantiae, qui ad loci alicuius intellectum lummis aliquid afferre possunt. Ear autem quatuor sunt. I Stylus sive character dicendi, id est modi quidam loquendi & phrases, scriptori Sacro peculiariter propriae, inque hoc vel illo sensu usurpatae. Ita in Pauli epistolis phrasin, per opera, ex operibus, sive ex operibus Legis justi uari frequenter reperias, apud Joannem vero in principio qui etiam non raro practerita pro praesentibus aut futuris, contra ponere solet. . siiusmodi ergo
rhrases, vel ex opposito ei membro, vel ex aut horis scopo, vel ex alia dictis Madiaue dicendis intelligi debent. Eil opposito membro intelligitur significatio vocis injustitia Joh. .i8, is perax est, , iee ulla injustitia in eo est, ubi ex opposita voce veracis, apparet injustitiam pro falsiloquio accipi debere. Sic Rom. i. i 8, qui peritatem perinjustitiam supprimunt peririustitiam id est salsa dogmata. Item 2.Thess. 2. Io, I in omni deceptione injustitia se omncm deceptionemfalse doctrina ctfalsa miraculat in iis qui pereant, pro eo quod amorem veritatis non receperint in omnes damnentur qui veritati dem non adhibuerint; sed injustitia mendacio se oblectarunt.
Ex authoris scopo intelliguntur locutiones, quae semel aut bis tantum in S. Literis occurrunt, quales sunt ubi cadaver est, ibi congregabuntur aquila Matth a . 28, ex Jobiso. 3s. Da gloriam domino JOh 9. 2Φ. Jos. 7. Io. Beatius est dare quam accipere Act. 2 o. s. Quorum interpretationem videre licet in D. Brenii, aliorumque superistis locis explicationibus. I. Altera ad quam attendere oportet circumstantia, est precedentium eum s ruentibus nexus sive cohaerentia,' viceversa, vel utriusque simul cum enim via emus loci cujusdam expissitionem cum antecedentibus vel consequentibus non cohaerere, aut cum eisdem non convenire, proculdubio non erit vera. quod Matth. 24.
296쪽
Cap. et r. Revelata raefutata. Lib. 2. 181
Matth. 24.3o, 3 apparet, ubi verba sic sonant Tum vero inolo apparebiisignum pilii
hominis, ct omne terra nationes flebunt, identes Filium hominis in nube venientem, cum magna poteηttio gloria Atque is em ttet Angelos suos cum tubasonora, congregabuntque electos duc quatuor ventis, ab extremo calorum ad eorum extremum. Si ocuin hunc de extrem judicio accipere volumus, ut a plerisque fit, tunc sequentia minime cum precedentibus cohaerebunt, nec cum iis quae ibi dicta ierant consentient, quae sic habent discite aurem a cubanc parabolam, cum ruinus ejus mollescit, solia pullulant , astatem instare nostis. Itactvos, cum N. B. omnia hac videbitis, scitote prope elle praeforibus. Quibus verbis Dominus manifeste indicat, omnia illaquet adventum suum praecedere debere dixerat, speciatim illud quodsignum Filii hominis appellaverat, quae postea sequuntur, non ipsum ejus adventum, sed signa illius praenuncia tantum esse, quemadmodum intraci de Pegno ecclesia glorioso ab eodem Brenio susius ollenditur idem locum habet in verbis Paulici Cor. Is so Hoc vero dico, fratres, quod caro sanguis regnum Dei haereditare non possunt, nec corruptio incorruptibilitatem. Per carnem ct sangu nem hie non carnales cupiditates intelligi sed naturam morti obnoxiam, patet ex iisque sequuntur Versu 37, 38, ct has quodseris, nonfuturum corpusseminas; sed Deus ipse dat ei corpus quale vult, cuivis autemsemini proprium bicorpus id est cuique seminum corpus ei conveniens assignavit, ita ut scinini tritici non de corpus siliginis vel sin pis, sed tritico proprium. Eodem modo sint litudinem hanc ad homines applicans, postea versu que innuit de humano corpore agi, quod in teria quasi seminatum, a Deo in spirituale caeleste corpus commutabitur tale inquam corpus quod hominisca
testi naturet consentaneum erit.
Exsequentibus precedentia illustrantur Iacob. 2. Io, qui totam Legem Uerrat, oin uno Ofendit, is omnium reus factus est. Quae verba primo intuitu indicare videntur, quod qui vel unum duntaxat Legis mandatum transgreditur, aeque poenae obnoxius sit quam qui contra omnia deliquerit. Si vero oculos adsequentia transmittimus, ubi dicti hujus rationem reddit, facile apparebit longe alium horum verborum esse sensum:
qui enim dixit, non committes adulterium, dixit etiam non Occides. Si ergo ab adulteri abis
sines, sed homicidium committis, transgressor Legis factus es. Ex quo perspicuum est
Apostolum de talibus delictis agere, quae Lex morte plecti jusserat quasi diceret,
qui unum istorum criminum, quibus capitalis poena in Lege est constituta, commiserit, perinde mortis reum esse ac qui omnia. Ex praecedentibus4 sequentibus simul coniunctis manifestus evadit sensus verborum ejusdem cap. Iacobi vers ait Pater noster Abraham, nonne ex operibus justificatus esst,
cum sitiumsuum Isaacum obtulitsuper altari P Ex operibus id est ex hujusmodi operibus, quae ex fide proficiscuntur, quod ex proxime praecedenti versu liquet, cum inquit vis igitur cire o vane homo, quod des ne operibus mortuasit item ex versu si quente, vides igitur dem una cum ipsius operibus cooperatam fuisse, eamque ex operibus perfectam ex-s Tertia circumstantia est lingue scriptoris proprietas, qua nunquam nisi ne- Nn . cessitas
297쪽
cessitas urgeat recedendum cst, sicut in Pauli verbis a Cor. Σ. I usu venit, quae
nonnulli ita vertunt naturalis homo non percipit eaqtis sunt spiritus Dei nec potest inteuliger &e id est eum qui Naturae instinctu ad voluptatum fruitionein sequitur Verabuin non intelligere, sed recipere, fide scilicet, significat. . Quarta circumstantia eli locorum inter se similium collatio, quae postulat ut si locus aliquis occurrit ambiguus vel obscurus, cujus sententia alibi clarius exprimi tur, obscurum a perspicuo lucem ceneretur, non contra Sic V. g. cum te imus Rom. I. 7 justitia enim Dei in ei Euangelio. revelatur ex de insidem. Hic voces ex
fide in fidem quae dissicultatis nonnihil habent, alibi ita efferuntur, justitia Dei persidem yesu Christi, in omnes 9super omnes qui credunt cap. s. 22. Pro eo quod prius obscutius Uixerat exfide infidem, hoc loco expressius dicit justitiam Dei persidem es Christi iuosuper omnes credentes patefactam esse Manifestum enim est voces ex de in dem obscuriores esse illis, quas ex cap. 3. 22 adscripsimus. Accidit autem nonnunquan obscuritatem in eo consistere, quod videatur locus,liquis pugnare cum sententia alibi in Scripturis clare nunciata Sic quod Luc. 6. so habetur, beati estis vospauperes cui ex opposito respondet, a vobis divitibus veg. 2q, videtur pugnare cum eo quod Aet 2o. 33 a Paulo Ephesim Ecclesiae Episcopis inculcatur, beatius est dare quam accipcre. Ut igitur . n. p. νὶ illud tollatur, attendere convenit quam verba proprie sumta a Divina rationis noria a vel apertis Scriptura documentis desectant. Priorem locum quod attinet, si per pauperes, velut iidem appellantur Mattia. s. 3 paupere spisitu, intestigimus eos qui non temere nec ex aliqua sua culpa, sed ob Divini numiuis reverentiam, Euangelicam justitiam ad saupertatem sunt redacti, ut spiritu Dei exanimo obediant, beatos praedicari, nula erit difficultas. Posterior vero locus ubi beatius esse asseritur dare quam accipere siquis simpliciter ut verba sonant explicare eum vellet, non omnino veritati consentiret: nam licet is qui aliis largitur, propter Christi praeceptum id liberali animos ceret, non ideo magis Deo placeret quam is quem descripsimus pauper, qualem Christus ipse se praeliitit. Migitur nos monent paulo attentius considerare, num per ea quae superius indicavimus media, verus verborum sensus erui possit. Hunc autem clariorem nobis reddet occasio, quae Paulκm ad haec dicendum impulit. Ea
mitibus de victu prospiceret. Unde manifestum it hanc esse mentem Apostoli, quod uidelicet in casu ostendiculi infirmorum, ubi periculum est ne in suspicionem incurramus, quod lucri causa Euangelium an nunciemus, satius sit labore aliquo honesto
victum sibi parare, quo aliis etiam indigentibus aliquid largiri possimus, quam tipem accipere. Nunc omnia superius dicta, memoria juvandae causa, in summam collecta subiiciemus.
298쪽
Cap. 12. Revelata 'Refutata Libra. 133
Media ad scripturas intelligendum sunt i generalia, specialia. Generalia sunt I Deo placendi studium essedulum exercitium, s assiduet preces. Specialia sunt, cui legendo memoriar infigamus quo significatu verba vel phrases Prophetica ab aliis Sacris Scriptoribus, vel iis ipsis quorum lectioni incumbimus,
accipi soleant. II. Cognitio generalis , praecipuarum eterum , ab Oibe condito per eum gen
III. Linguarum Hebraicae&Gradicar notitia. IV. Conducit scopum authoris in vel tigare, cuius quatuor signa innuuntur.
t. Ex ipsius scriptoris verbis scopum exprimentibus. 2. Ex occasione qua aliquid dictum sit.
s. Ex conclusionibus, siquet alicubi occurrant. . Ex scribendi tenore, rationibus adprobandum quod intenditur, allatis. V. Loci circumstantias attendere, quamnari species recensentur. 1 loquendi modus Scii prori Sacro proprius aut familiaris. a. Antecedentium cum consequentibus, xvice versa, secum invicem collatio. 3. Proprietas linguae qua libri divini consignati sunt. . Locorum cum eis qui magis perspicui diligens collatio. . Quibus omnibus, colophonis vice, a sequentes generales regula addi possunt. Nullam interpretationem S. Scripturae admittendam esse, quae vel cum clarisi mis, si apud neminem controversis Sacrae Scripturpe sensibus, ex iisque formata sana ratione, vel sibi ipsi, vel evidenti sensuum externorum experientiae repugnat.
r. Si propria verborum significatio in nullam dictarum conditionum impingat, ab ea iminime esse deflectendum.
PARALI POMENA Ap. I&IILocorum Utriusque Foederis , quae contraria e se
Equentia loca omittere constitueram, non quod ea non scirem contrarietatis speciem habere, sed quia eorum reconciliationem ex iis quae prioribus quinque capitibus disserui, ab unoquoque peti posse, saltem nullum scrupulit ira in animis hominum relictura credidi, ubi ista multo difficiliora reconciliata, Lab omni absurditate vindicata viderent. Postquam autem libri secundi octo Capita jam a prelo rediissent, in mentem venit, malevelos sortasschinc occasionem arrepturos calumniandi, quasi difficillima loca a me fuissent omissa, quocirca placuit sequentium conciliationcm adjicere. Nondum autem hic omnes locos N a Ouli,
299쪽
potui, qui eontrarii indicare alicui videri possint. Sunt enim nonnulli, qui lauderuex eo venari velle videntur, quod magnum numerum in Scriptura corradere potuerint locutionem, quae ibi invicem repugnare prima fronte ideri queant. Non quod revera species iit contrarietatis, verum ex eo quod in multi I partem aliquam orationis, a reliquo corpore divuliam , seorsim scripserint, eique orationem contrarium sciasum continentem e regione opposuerint. Hujus generis est quod Job. 7 s Spiritus anctus nondum fuisse dicatur cum eodem versu paulo ante indicetur, de Spiritu Sancto, filetibus communicando aget. Alias videretur esse falsum, quod Christus aliique, piritu Sancto repleti fuisse dicantur. 2. Quod praecepta Veteris Foederis, illis otiae in Novo sunt injunctae regione adscripserint. Hujus generis iisα νυψα est locu Jcrem Io. 2 cum Luc. 9. 6, multaeque similes. s. Cum promula piis Deo per lyrophetas vel alio modo data, contrariis minis, in impios vibrata, iuxta se invicem lcribunt, non ex prcssi personis, quibus hae vel illa sint proposita: Cujusmodi et locus Esa. 3I. cum Amos. 9. 9. Esa. 26.4 cum versu 9. D. M.' uincii p. 29. o. cap. 26. IO. cum XL. 3 c. q. Quando praedictiones ad infideles isbestes spectantes, praedictionibus pios respicientes sibi invicem ex adverso adscribunt. Ita locus Esa. 64 ao verbis Jerem. s. Ia opponi posset. s. Cum diversis personis res diversae vel contraria tribuuntur, eaeque juxta se invicem ex latere collocantur, nec contrarium utriusque genium vel mores, in ipso textu satis indicati adduntur. Talis eli locus Esa. 62. I, 6, verbis Amos. s. Is cregione adscriptus. Item Rom. 2.2ScumGal. 3. . Rom. q. 6. cum Gai. q. IO ICOr. o. Is cum Gal. I. o. 6. Cum
loca, quorum alterius sensum figuratum esse , alterius proprium neminem latere potest, secum collidunt. Vide locum Esa. 7. I , eumque cum EZech. 6.q confer. 7. Cum ea quae Christus de se vel fidelibus affirmavit cum in tertis degeret, illis quae de eo vel illis jam ad cactestem Regiam Majestatem evecto dicuntur, adversari pretanditur. Hoc modo loca Matth. . ro in poc. 2. 27 opponi possent. Nec non JOh 9. 34 cum Iob. 32. 7. Job. I 2 26 cum Iob. 3. 3 Cum verba quae improprie, sive figurate intelligenda csse, ex ipso loco per se patet, aliis verbis quae propriam sonificationcm retinent, contraria sibi invicem videri volunt. Hujus generis est, cum Luc. xi. 4 verbis Paulici Cor. Is s opponitur. 9. Quando id quod de tem p ire qliod gratiam Euangelicam praecessit, dictum est, ei quod de Euangelica gratia pronunciatum est, opponunt. Ita locus Dan. 9. 2 verbis Joel. 2.28 contrarius videri P siet. Nec non Rom. 3 29, cum Ephes. r. i. o. Voces easdem in diversa sonificatione positas vel de alia re agentes, quasi de eadem re agerent, adscribunt. S: Luc. i. 19 regni Christi non dicitur futurus esse finis cui contrarium videtur, quod Paulus iri or Is , dicat, post mortuorum suscitationem Christum regimen absolutum inomia, Patri redditurum, non vero in Ecclesiam Vel sinu prioli loco de regimine, posteriori de Mundi duratione intelli uitur. I. Nugaciter multa loca sibi invicem opponunt, qua nemo contraria csse suspicaretur, nisi alterius sensum utili sua interprctatione depravarent. Ita verba Matth. 26 28, ubi Christus negat sede tructu
300쪽
Puratio Revelata se Refutata. Lib. . et s
His itis bibiturum, antequam glorificatus esset, exponunt de ordinario ciboicum Christus de vino Palatiali agat eaque verbis Act. o. 1, ubi in pol toli se post illud tem-rius cum Chr bibisse affrmant, opponunt. Vide etiam Luc. q. 23 contra Johan. re . . Cum ea quae diversis temporibus conveniunt, quasi de eodem tempore el-sent dicta, consideramus. Cujusmodi sunt loca I Tim. 6.i6. I Joh. 3. 2 Apoc 7. &1 1 Luc. 23. 33 Job. 7. 9. S. Cum uno in loco aliquid Cluilio tribui-iu . uod , ibi Deo vel hominibus adscribitur. Vide Act. 6. i cum Apoc. s. o
υ rsori murinunciuam sensus serintvrae alicubi
alibi 14. Ex mala etiam vocum Versone nunnunquam sensus Scriptura alicubi eontrarius si videtur. Huc pertinet locus I Cor. 6. 2, ubi vox δε- de hominibus accepta verbis I Cor. 9. I esset contrarius, cum de cibis voluptatibus sermo sit. Item 1 Pet. . 18, ubi vox , quae dist ulter verti debebat, . per vocem pix exprimitur . unde verbis ejusdem Apostoli 2 Pet. I. II contrarius locus videri postet priori enim loco ad persecutione Apostolus respicit. Is Sunt etiam nonnulla loca, ubi ous aliouod sive actio duobus entibus tribuitur, alteri ut cauta principali, alteri ut minus principali, vel instrumentali, vel adjutrici. Ita sibi invicem opponati s lene loca i Cor ra. 6 cum Apoc. q. IS. I Cor. I 2 28 cum Ephes Thesi s. s. Iud veri. 2 o. similes. 6. Cum alicui contrariae qualitates, sed diverso rei pectu tribuuntur. Cujus gencris sunt loca I Cor. II. 9 Cor. I 2. II. Tim. I. s&rim io& 17 Ex vocis diversa significatione loca quaedam contraria videra possent Italocus Gal. 3. I Verbis Ephes. 6. I repugnare videtur, item 'im. . Qi Pet. 1.2ῖ. itemi Ob. 2. 7,8. HVbr. XI. 3scumveis. 37. Item locus Gal. 3 17 negationi P .ihil in Ephesin, i contrarius esse videri post et quia vox carnis prior loco innatos affectus, pol te Nota loco homines ex carne constantes denotat conte Eph. 2 cumGal. . 2 . temo Cor. IO. 3 cumGal. 1. IO. Ephes. 6. it. 2.9. Quo pacto iiii stra locorum contrarium volumina, eorumque conciliationes conscribere possimi. Nos vero istiusmodi locos plerumque quando videlicet illa conditatione, cui Visobriae est vidi bat tuo omisimu Psimus itaque locus erit Gen. s. Is i 74 ubi Deus Abrahamo semini eius ha- orum tetram promittit Stephanus vero Act. 7. 3 affrmat, Deum ne pedis quidem radum abra ramo in illa regio ite proprium dedisse. Si coniunctio ct pro aut seu pro particula explicativa id est, vel quod es, accipiatur, tunc nihil dissicilitatis hic remanet istud autem non apud prophanos tantum, edo
apud Sacros, crinrores non inustatum esse, sequentia loca indicant Dan. q. T. Mati. 2I. T coli. cum Marc. XI. Teu Luc. 19 33, 3 Cor. q. 9. VI ιι. s. ColOlL. I. s. Apoco 4, II. xv. 2&similcs. Hunc utem verborum cile lentum, ex Cn. 32. 7. xv. coli . cum vers. 3, 4, 3 ic. xv ii. 8 recte colligitur. Exodri, et Deus prohibet, ne quis pioximi vestem, quam pignoris loco ac ceperat, post occasum Solis penes sedetinoat Salomon autem Prov. O. I 6. xv ta.
et ait caperestem eius qui pro alienigenalopondit&c. - Nihil autem hic contrari uim est: nilomon enim qui nihil si proverbium': nro-