장음표시 사용
271쪽
11. Philon. 6. Hebr. 13.2Ι. Petr. I. 8. I. I. v. I, II, 1q,16. Joh. 2 2 dc tibique sere in Novo Foedere Gratitudo autem quam ratio naturalis exigere posset, nulla nisi corporalia beneficia respicere valeret. Ea vero cum vix beneficiorum nomine in Novo Foedere veniant, istum in animo erga Deum servorem non permovent,
qui ei acceptus est. Et quamvis inplerisque hominibus majus gaudium excitent, amorem in Deum serventiorem, quam spiritualia ipsius beneficia, pr sertim divitiae, oblectamenta, quibus per illas frui possumus, ista tamen Deo minime placere possunt, cum animum arguant qui tantum rebus carnalibus, non vero illis quae longe sunt
1 deinde fide& siducia in Deum, deque spe& charitate dicendum est. Cum enim
istae virtutes in rebus adversis & persecutionibus praecipue locum habeant, quis non ratio naturalis, sed sola fides in Chi istum ad saturam conducere tertinere posse docet perspicuum est eas ex ratione naturali non posse deduci. Non quod isti tolerati ni sanctitas aliqua per se insit, sed quod earum toleratio animum constantem, & maxi-nia in Deum fiducia praeditum arguat ex Dei beneplacito. Sub Veteri enim Loedere fiducia in Deum maxime ostendebatur, quod hostes adoriri quis auderet, divini auxilii spe fretus sub Novo vero, quod quaevis atrocia ab hostibus sustinere, eis vi externa sive corporali non res stendo spe praemii vitae aeternae post hanc vitam, non recusemus quod opes quas praeter necessarium victum possidemus, in pauperes distribuere, spe promissi, quod in futurum Deus nobis de necessariis sit prospecturus, si nos pauperes esse sinat, in futura vita remuneraturus sit, audeamus. Quaran principio Mennonitarum erat opinio multa , cujus nunc vix inbram retinent quemadmodum prophetandi libertatis pro omnibus Christianis, propter cujus professsionem Mexercitium tava olim sustinuerunt, ne umbram quidem nunc possident
Preces similiter cum dona spiritualia praecipue respiciant, qua sola ratio humana non novit, ex ea non fluunt, rarier illas, quibus corporalia beneficia petimus quod
etiam apud Deum non multum valet. De reliquis virtutibusquq Deum spectant, quales sunt timor, honor, praeconia, charitas c, nihil opus est adjicere, cum eadem in istis locum habeant. Quare ad officia erga proximum pergamus. Ea autem etiam considerabimus non quatenus Deus ea expresse praescripsit, sed tantum quatenus sola humana ratio ea exigit. Harum primam justitiam faciemus , quam omnes volunt naturaici rationem exugere. Sentiunt enim frequenter ex aliorum injuria non leve damnum ex quo cum taedium peicipiant, optant ut nemo sibi injuriam faciat. Istud tamen tardium non potest esse fundamentum ex quo colligere liceat, neminem injuria esse afficiendum, quatenus ad divinum cultum pertinet. Primo quia ista consideratio doloris aut
taedii nos ipsos, non Deum respicit. Deinde quia frequenter ex injuria qua alios afficimuss
272쪽
es i, voluptatem percipimus quae idcirco aec in)ure eam com
ge sequeretur, nos semper iustos in ObςN ςμ' o dite, otitaties: Cum en Dei omnia bona, licet ipsi ea dare cui vult, possessoribus 2 ei Azoti naturaliter quidem injustitia sit, si quis alterius bona capiat essedta non est peccatum resperi u Dei nis expresse pronibeat facere Quod vero ad Re ublicam attinet, si ejustra uillitas requirit, inuis sese oblitinxit, ne ali 2, 1bi si . dol:m acquiret, an istud naturaliter licitumst necne, de eo nune non a imus sed de eo tantum, an ex solo rationis lumine intelligi possit, u- - V divini eultus, sua natura esse bonam sive virtutem, 'mustitiann pecca in Iadeo ut Divinae naturae contrariuin esset, ei contraria praecipere vel per- o Scriptura adeo insigne testimonium perhibet Samos. I . a Ruit.
a Chron. 8. I . Is extrema necessitate adactus Sam. 2 V. I ad acta Regem Phι--οrum, Sauluperudiam vitans, aufugit a quo humanissime atque honorifice excepius est versu ue 6. Ibi David commoratus, quia Philisui Dei erant hostes, summa Regem ejusque subditos injuria asscit, civitates corum subvertens, incolis intern -
'I, ficti, pharet eandem esse rationem quitatis: fidei, sive fidelitatis similium,
cum sub iustitia omnes comprehendantur. Videamus igitur de charitate de qua , sive eam ex instinetu naturali, sive ex Dei Sanctitate de iucas, apparet eam non ad omnes homines, praesert1m impios nos laedentes, extendi debere, prout Chilitianar oe
273쪽
&alibi. Nobia inest naturalis affectus iniimc O lamendi, non diligendi nee alium naturaliter in Deo concipere possumuβ. H iiς diligere, iisque benefacere, contra
Quod enim nonnulli putant, Deu in inimicis suis benefacere, eosque diligere, idque
ex eo apparere, quia eos non occidit, terre proventum ipsis largitur id euitatu tali ratione minime patet. Quod enim non occiduntur evelligio, id ipsa Scriptura testatur, aliquando ex odio fieri Exod. 9. 16. Rom. 9. 17. Vel si ita tuendum est Deum impios diligere, tum prosecto ex naturali lumine concludenduin esset, Deum impietatem non odisse.
Prarierea, si Deus impios diligeret quod naturaliter non potest concipi nec credi)nos tamen propterea id non teneremur facere, propter clisparem noli re a Dei conditione ille enim ab impiis vel iniiDicis laedi nequit, nec omnino perdi. Adde si Deo ex lumine naturali omnia quae laominibus accidunt, adscribi possent, nos eos laedereis interficere possumus quia impii Minimici nostri frequenter miserandum in modum a Deo, sive per homines , vel per morbos , cruciantur & truci
Si regeras, cruciatus istos ex amore illis a Deo posse infligi, ut mores in melius mutarent. Id quamvis solo lumine naturali minime intelligi possit, a nobis obean dem causam fieri posset. Adeo ut nulla plane naturalis ratio suadeat, inimicos ainare, iisve benefacere; multo minus, ne vim vi repellamus, quod Dominus Jesus prohibuit Matth. 3. 39 seqq.
Alia autem proferri posset ratio, cur inimicos diligere debeamus, quod videlicet negligentia vel impietas alterius, non possit nos ab officio nostro liberare, id est, quan do alius peccat, id nobis peccandi licentiam non posse facere. Ad quam respondeo, quaestionem nunc esse quid nos teneamur facere impiis&hostibus: non enim eadem utrisque debemus, quae boni, amicis & propterea quarido hostes laedimus vel ulcisclinur, nihil committimus contra idini olfacere te Nemur. Atque hac' enus de charitate Singulas autem virtutes4 vitia si ita expendoremus, minis longum foret, neque etiam utile, praecipua igitur tractemus, quae niaxime a ratione suaderi videntur: quae si a ratione aliena esse demonstrari positi, dereliquis facile erit judicium. Misericordiam iique nunc sumamus, qua est dolor ob aliena mala, eum affectu ea sublevandi conjuncta. Haec etiam aliquibus hominibus est innata, aliis non item, sed tantum erga an.icos, vel eos saltem qui nos nunquam damno affecerunt absque poenitentia. Sed Christiana religio eam omnibus exhiberi vult, inuidem eousque, ut omnia quibus carere possit mus , in eorum auxilium adhibeamus 2 ciet. 8. 3.1 Tim. 6. 7, 8, 9, 17, 18, I coli cum Matth. S. 6 seqq. I. 19&c Deus nec aliorum malis condolet nec quidquam istarum crum aliis largitur, quae ad ipsum beatum reddendum requiruntur nihil etiam aliis largitur, quod suum non inaneat,
cuin omnia entia ipsius sint propria: is praeterea hostes suos frequenter punit, o rendis
274쪽
Canno. Revelata se Refutata. Lib. 2. et so
rendi, cruciatibus asscit, is interiait. Adeoque si ipsius actiones nobis solo Nattirae ductu innotescerent, nequaquam ejus sanctitas doceret id, quod leges, ex solo iure dominii nobis per Christum praescriptae, postulant. Instinctus autem qui Odi 'Natura inest, Valde diversus est, nec ullo modo se eousque extendit, quo ex nu
stiana. Natura enim maxima hominum partis, inimicorum malis laetatur abiit ea omnia quibus carere possumus, in eos distribuere suaderet. Nec ullus eorum, quos Scriptura testatur ante confirmatum Foedus Euangelicum pios fuisse, unquarnaliter fecit omnes autem, quando potuerunt, inimicos suos ulti sunt. Imo David horrenda ipsis imprecatur Psal. a. q. xviri. 3,q, 3. LXIX. I, 22, 23, 2 1 2 LXXI. I . CXXXVII. , 8, 9. Quod&Deus ipse facit Jer. 3. 29. . 8, 9o alibi. Et quamvis nunquam desint pauperes miseri, pii tamen illi non modo diti imitu runt, sed etiam in maximis deliciis vixerunt. Ex quo patet quam longe absit, ut Natura nos docere posset, quod non liceat e vitias colligere, sive quod eas in pauperes distribuere teneamur Matth. 6. 9 c. 1 Tim. 6. 7 8&c. Cum contrarium nobis suadeant naturales affectus Dei, anctitas. Si iis itaque per naturalem inllinctum ad avaritiam est proclivis, tu contra
rationem peccat cum ipse Deus omnia possideat, possidere semper velit, utque quantum natura sua concedit, cum summa voluptate frui. Si ergo liberales esse debemus, id naturaliter nunquam erit faciendum, nisi quando ex largitione gloriam,
vel aliam rem delectabilem naturae nostrae acquirimus, quae id quod perdimus aequabit. Id enim natura nostra postulat, Meus idei u facit. Temperavita sive continentia, non in esculentis& potulentis modo, sed etiam rebus venereis consistit in iliis Dei Sanctitas nullum nobis exemplum praebet, cum nullo cibo indigeat, nec generatione quocirca hic nulla lex esse potest preternaturae nostrae limulum, vel Dei voluntatem dominium, quod limites istis affectibus prescribat. Natura nostra nullas imites agnoscit, nisi quando desiderium illarum rerum deficit. Nihil autem in istis pro peccato posse haberi, rei si quod Deus prohibet ex eo est perspicuum, quod initio creationis homines incesta matrimonia & concubitus inire Deus voluerit, scortationem viris sub Lege permiserit, que omnia in Novo Foedere sub aeternae condemnationis poena prohibita sunt. Et cum Christus pro adulterio habeat, eaque sub V. Foedere erant licita, qualia sunt, ut quis uxore di
missa, quae non commisit adulterium, vel etiam ut vir alias superinducat uxores, aut cum scortis aliisve puellis, dum uxorem habet coi D misceatur, apparet ipsum adulterium non nisi propter Dei praeceptum pro peccato haberi posse. Nec hic in incellis matrimoniis ἱ necessitate excusatio peti potest Driis enim, si ista sua natura forent illicita, plures homines ex terra producere potuit, ut sorores in matrimonium ducere non fuerit necessarium. Nec desierunt tam cito ista connubia, sed ab ipso Mosis patre Exod. 6. I94 Abrahamo Gen. ro. I inita sunt.
Ipsa etiam surratio, conjurii in concubinarumque pluralitas in ante Legem,non permussa modo, sed etiam concessa fuit in piis tolerata, scortatio vero etiam ali
275쪽
quando injuncta. Vide Gen. 6 2 c. XIX. 23,z8, 29&c. 2Sam . . I coli. cum I Reg. 3. s. Deut 2I. Is Levit. 8 IT,I8. Hos. I. 2, 3 c. Veracitas etiam non semper est bona, nec mendacium malum cum Sancti ante: sub Lege non modo vera non semper protulerint, sed etiam Deo annuente aliquando
fitit mentiti Vide Gen. 2o 2, I 2. Exod. r. I9, 2O 2I. Sam. 6.r 2, , e xxvii. Υ, 9, IC, II. xx Ix. 8. Reg. 22. 13 coli. cum versu 16,IT. Nec istud aratione nataturali est alienum, cum natura noli rapericula horreat, ea si absque mendacio Vi tati nequeant, vitare licet. Cum vero Deus nullis periculis sit subjectus, nobis plane in eo dissi. nilis, non potest ejus Sanctitas morum nobis regulam exhibere. Ex quo patet, si solo naturalis luminis ductu vivenduin esset, minime esse illicitum, si mors vel horrendi cruciatus essent subeundi Deum ore tantum blaspheta mare, vel ejus fidem abnegare vel bis&ore, corde enim ut id fiat, nemo nos cogere potest, nec etiam an fiat scire, modo mentiri velimus. Cum enim Deo cogitatio nes nostrae cognita sint, non potest arere serre, quod simulemus nos ipsi maledicere, ut adeo atrocia, Nier innatam inclinationem qua ipsa nobis pei suaderi voluisse videri possit, eorum per quaecunque media sugam natur:noilrs intoleranda devit mus, quando non expresse praecepit ut ea isto casu sui lineamus novit enim noscos
de ipsi benedicere, Mex animo ipsuin honorare. Nullus pater id in filio aegre ferret, ut vitam istiusmodi simulatione redimat. Ex quibus omnibus existimo liquido constare, nullas actiones, respectu cultus divini, solo rationis naturalis ductu, pro peccatis haberi posse, rarior illas a quibus
vel omnium hominum natura abhorret, vel in certis hon .inibus illas, quae ipsorum naturae sunt contrariae. Ex quo jam evidenter si quitur, actione n stras vel sanctas
vel linpias esse , si eas Deus injungat vel prohibeat, nec ullam aliam ejus rei esse
Atque exinde concludi potest, radus sanctitatis in eo solo consistere, quod actio Des quas Deus exigit, vel omissiones&abilinentia a certis rebus quas praescribit, difficiles sint vel faciles proli tu . Quo enim mapis sunt ardua quis Deus injungit, eo efficaciorem fidem, majorem fiduciam & amorem facientis arguunt. Ex quo consequitur, quod quenaadmodum Deus per Christum multa prescripsit hominibus, illis qui in Veteri Foedere injunxerat contraria, ita, si voluisset, cibis per Christum alia potuisse injungere, illis plane contraria quae nunc usque ad mundi interitum praescripsit. Quapropter ilia distinctio, quam sbi homines finxerunt, inter ceremonialia, moralia politica praecepta quae postrema sub Novo Foedcre nulla dedit, quia lapistr tus ad Ecclesiam Christianam non necessario pertinet, quemadmodum sub Vetere
quasi moralia sola sint ista quae res sua natura bonas praescribunt, caetcra tantum a Dei arbitrio dependeant, leges positivae appellaiida luat, minime est admittenda. Utpote quae nec in Scriptura, nec in ratione ullum fundamentum habeat. Nihil enim
prohibet, omnia ista praecepta moralia appellare , quia actiones , mores cogitationes
276쪽
Cacio. Reselati Refutata. Lib. a. 26 i
itationes nostras certis circumstantiis alligant, Iimites eis prat scribant. Videmus enim praecepta caeremonialia, quae vocant, in Lege Mosis non mmus severiter, sub capitali poena, transgressoribus infligenda, injuncta esse quam cariera, lino quaedam quae pro moralibus habentur minus severiter. Ita perturio, quo quis
statuitur, quam si quis Sabbatum violaverit, vel cum menstruata concubuerit ictens Num.1 .s 2. Levit. 2o. 28. VII. 2o,27&alibi. - -Αdeo ut merito statuere possimus, Deum ante Novum Foedus potuisse precipere, ut obedientiam & fiduciam noliram ostenderemus erga eum , rebus longe ab us dive sis, Splane contrariis iis quas nunc precepit. Ut autem eum odio haberemus, ei non credainus vel non amemus, ta quid simile est, id non videtur posse mandare, quia id ipsius naturis maxime videtur adversari Sed quando a nobis coli vult, hi Iinteresse videtur quibus actionibus id fiat, modo sint istiusmodi, ut eis fides, amor&obedientia nostra erga ipsum exprimip t. . Sic olim Judaeis in indavit, ut suam erga ipsum obedientiam ct fiduciam ostende rent, hol liuin longe se potentiorum excidio eorum qite absque ulla misericordiae tirpationes trucidatione una. 33 sq. Dcur. I 6, 7, 8 nec istud tantum,
sed propitiina fratrem, maircin uxolem, liberos&ainlcos, ad idololatriam eos incitantes, absque ulla miselicordia Occidore Deut. Is 6, 7, 8, 9, 1 α Christianos vino idem praestare voluit contrariis actionibus , pariendo videlicet, nee armis aut vi corporali, nos laede: tibus, in homicidis, quidvis mali nobis insearentibus, sistendo. Quod cum naturae nostra longe durius sit, quam inimicos ulcisci, in eo confidere D cum nobis auxiliaturuin, multo major praestantior est
''Isti Voluit seruare eremonias quas vocant)ritibus aliarum Gentitim contrarias,
ouo animi madis ab invicem alienarentur, atqtietum sperare Dinim ipsis divitias&omnis ueneris volii ptates concessurum Christianos contra vult omnes voluptates, naturae non necessanas, una cum divitiis, earum incitamentis, abiicere abnesare:
nec tamen desitura paupertate esse sollicitos, confidentes Deum ipsis de necessariis uuamvis om subsidio destitutis, prospecturum, post hanc demum vitam Obedientiae praemium, post omnia advorsa tolerata, exspeciare. Quod prorecto longe est difficilius, ac idcirco perseetior obedientia&fictucia. Atuue hinc perspicuum est, errare eos, qui sensum praeceptotum Chri sita ex naturae dictamine metiri volunt quo ipsi praeceptoriim Christi sensu in foedisti me cem
ruperunt, in Ethicam& Theologiam Judesicam Gentilem pia iis me conan uiataverunt nihil aliud requiri, quam ut verborum sensus recte per iliatur. Nihil enim adeo absurduin natura nostrae contrarium potest cogitari, modo De natura id ferat quoqenim quis exanimo Deo malediceret, vel ei nolit obten imare Si milia Dei naturae contraria maximopere esse videntur quod non potuerit ante Novi Foederis promulgationem nobis injungere, quo de nostra in se fiducit chalitate ex-
277쪽
r6r Arcana At irini Canperimenturm capiat. V. G. ut Christiania tua trimonio abstineant, Wab omni ricubitu cuin mulieribus, ut a naturam suam per aliquod tempus vexarent. vereoritra, ut supra vires Narurins Perpetui congrcssibus uraceraretit Mnerderent omnibus videlicet vires ad id tolerandum necessarias suppeditando dum nunc facit , vel ut omni cibo ab itinerent, sic fame vel sit tabci 'aut paucissi. no, ad vitam commode transgendam minime sumetenti contenti, corpus suum per sum menses vel annos languore corrumperent,& ta amitterent vel contra . ut cibi totus ad certum ponduci inmodieat dolores S rnorbos contraherent, i misere interirent, Ut ab omni precatione ab stinentes, omnibus se periculis obiicientes, auxilio Dei confide in Ut nauei numero immensos exercitus aggrederentur,is spe auxilii divini rekiones ec retentarent. Ut liberos quemadmodum Abrahamus fecit Jac. i. 11 neeareti ipsius honorem cremarent. Seipsos multis vel mutuis vulneribus conficerent Et si quid crudelius excogitari post, quo homnines ostendere possent, se in Deum confidere, cum ex irimo diligere. quidquid tandem illis instingat alacri animo exe
'' - obsequium Dei in omnibus essent parati,
certe non ita disputarent. quod iniquum sit non licere colli ere, vel nolle dii nitie ed vulas clicus carnalibus renunciare vim vi non repelle e in zzzm ingratam, in abnegatione carnalium voluptatum transigere bes corpus .animum absque necessitate non recreare ibo, vestitu splendido, magni sic habitatione , hortis equis, rhedis, suppellectili, picturis, omni ous quae homines, non ad vitae necessitatem,sed ita uiaritatem excogitaverunt; hostibus nulla vi resistere, qui sciuid tandem mali vel nobis ipsis vel liberis vel uxoribus inserant. Haec enim omnia sunt absurda rationi naturali contraria. Sed profecto aequa sunt & sancta quia Deus in istis obsequium praemio vite aeterna remunerari vuli. Premium quod Deus mandatorum istorum observatoribus proposuit, omnino omnem absurditatem tollit. Nihil sane istorum magis est absurdum, quain quod Deus Abrahaino injunxit, propriis manibu
proprium, unicum & dilectissimum situm mactare, vel ut pars ori pe'
cisi 'nem, maximo cum dolore tollatur. i cunHNihil tamen istorum recta rationi est contrarium cui non repugnat aliquid facere
quod admodum est periculosium vel dissicile, si rei uite iii Eb
modo, sed longissi ine superat Facessant ergo omnes circa Euangelii pr Optata ceptiones Nec ex sola naturali rationes quam quia plerique hie judicem Pnormam sensus praeceptorum aciunt, excellentissima Christi pis pia, depe: Deo fiducia absque carnalibus armis, absque opum presidio, Mennonitarum olisnopinio vivendi norma, item de abnegatione carnalium voluptatum, quas praeter ne essitatem ex vestium aedium, hortorum ornamentis , e cibis in Me facetis confabulationibus, cinnitibus rebus capimus , plane pervestunt cor rumpunt,' in sim Iesu Christi mente alienum detorqueno sensus eoru in D: vesti
278쪽
Cap. o. Revelata raefutata Libis. . 263
vel tigemus; sed ea vocum significatione, cliptoribus familiari , ex circumstantiis, Maliis requisitis, de quibus alii, nos etiam cap. 124 alibi egimus.
Duo tamen Sacrae Scripturae loca nobis videntur cile contraria, quae quamvis nemine, quod sciam, proserantur, explicare tamen ab re non erit. Prior est: Levit. 8, ubi post memorata illicitaniatrimonia&concubitus nefandos, virlu qadditur, Gentes Chananaeas litis omnibus fuisse contaminatas. Illae autem cum legem nullam habuerint, ista ex solo lumine naturali didicisse neccsse est. Alter locus est I Cor. XI. I , ubi Paulus ait Naturam docere, indecorum esse viro comam alere. Ex quibus locis apparet, quaedam csse naturaliter bona di mali, quae absque ulla Divina revelatione hominibus sunt cognita.
Quod ad primum locum attinet, rotius exili ima vocem omnia ad postremorecensita crimina referri posse. Quamvis autem nihil a si rat qui illud ostendat, intextu tamen non levia ejus assertionis extant indicia quandoquidem a versu i 8 alio loquendi modo Scriptor utitur, quam a versi, conlianter usus fuerat prius enim ubique dixerat, nuditatem patris tui c. non repetabis: hic vero: Non accipies multerem cumsuasorore, cum potuisset dicere . quemadmodum in preci lentibus fecerat, nuditatιm mulieris Osororis di s eodem viliterato coimiibi non retege ctc. Ex qu i patet, sequentes versus, de alterius generis cri inii cibus agere , qua a praecedentes, istiusmodi videlicet, a quibus humana natui a abhorret. Quaeque non ratio, sed instinctus Minclinatio, absque ulla ratiocii atione vitare docet. Praeterea, mini necertum est, Gentcs istas nullas De Leges, sive per revelationem , sive per traditionem a Noacho habuisse. Contrarium ex Gen. I 3. 6 colligi potest, ubi dicitur , peccata Anioritarum nondum se complet , iisque propterea poenitentiae spatium quadringentorum annoruin a Deo concedi. Alter locus de coma agit Duliebri, quam viros gestare, Paulus .issirmat ipsam Naturam Christianos docere, esse indecorum qui e revelatione didicerant, mulieres viro esse subjectas quod alias nulla ratio notio vel instinctus lictari easque ad illius subjectionis agnitionem comam capitii inplexam gestare illiusmodi homines ipsa Natura docet non debere viros se ae ininis esse subjectos, vel subjici velle,
Ex quibus omnibus constare existimo, nullum Nunaen nec ullam religionem, ex solo naturaliquitane nobis esse cognitam. CAP. XI
279쪽
Ostenditur opinionem, quod Deus, Mundi Creatoris Dominus, existi, veram esse θminime fallacem.
iis qua huc usque disputavimus, cuivis manifestum evasisse spero, quod
lumen Naturae, absque Divina revelatione, homines non modo ad Dei cognitionem non possit perducere. Sed ex altera parte etiam ostendimus, rationem naturalem, postquam hominum animos opinio de Dei existentia ejusque cultu occupavit, minime docere non esse, vel non posse Deu in existere. Quibus omnibus ad minimum latum qu stionis in squilibrio constituimus ad minimum dico, quia exillimo me jam ostendisse, omnino credere nos oportere esse Deum adeo ut dubitare ad minimum debeant Athei, utra sententia alteri palmam prς- ripiat. Nunc ergo tempus est ut ostendamus, utri disputantium parti victoria sit tribuenda. Cum vero omnes ex Natura petita rationes, quae pro utraque sententia proferri possunt, invalidas esse jam ex dictis conflare videatur, Athei vero nihil amplius habere queant, ex quo alias rationes depromere positiat, Religionis autem propugnatores aliud adlauc refugium habeant, ex quo nova argumenta pro Dei existentia petere possint, procul dubio sententia de Numinis existentia & cultu triumphum agere poterit. Cum enim catholica sit in Urbe terrarum opinio, quam per traditionem a Deo ipso, sive per Adamum&Noachum, sive etiam per immediate aliis factam, ad posteros propagatam revelationis traditionem, originem traxisse praedicant, squitur, si traditio ista vel cum minima veri similitudine confirmari potest, eam Oinnino prae Atheismo esse amplectendam. Si vero eam validis insuper rationibus adstruere possimus, tum extra dubium sententia de Dei ex illentia ejusque cultu pro vera est amplectenda. Quod sequentibus argumenti essici existimo. 1. Quandoquidem Athe non concedunt modo, sed urgent etiam unice Naturam minime docere se esse creatam, inullas in ratione naturali notiones, nulla principia esse, ex quibus Deum esse evinci possit imo nihil in tota Natura exi flere, quod nobis ullam de Universi Creatore vel minimam suspicionem injicere possit, si nunquam de illo aliquid audivissemus; sequitur opinionem istam ab hominibus nunquamees cogitari potuisse ac idcirco ab ipso Universi conditore originem traxit, praeterquein nemo potest esse , qui id hominibus persuaserit. Et si forte quis negare vellet, Atheos concedere, nihil esse in Natura, quod in illis, qui nunquam Dei, vel Mundi Creatoris ullam mentionem audiverint, ullam vel minimam de Creatoressuspicionem parere possit cum tamen certum sit hanc illoruin esse opinionem, iecessario sic debeat nos jam demonstravimus, remitate revera habere.
280쪽
Atheos autem id credere, iecessario debere statuere exinde manifestum est, quia uia odo existimant Naturam, Mundum sive Universum esse aeternum, omniatata, ex naturalium causarum aeterna concatenatione fieri ; sed etiam nihil in
Natura esse, Quod aeternitatem suam non ostendat: praeterea, quia credunt, nulla uuam Diracula id est res praeterie contra aeternum Mnecessarium Naturae ordinem esse facta, vel posse ficri, sequitur, neminem, qui de Deo in tu unquam audivit, ullam unquam de Mundi creatore suspicionem c eorum sententia naurire polle. Cum istitur opinio de Mundi creatore inter homines passim sit recepta, pinio autem ista ab hominibus non potuerit excogitari, necessario ab ipso Deo prolicisci detbuit, consequenter vera est. Arpumentum illud ex eo etiam conffirmatur, quod opimo ista non in una civitate vel restione sit recepta, sed ab omnibus Nationibus, paucissimis exceptisu non modocuae pacem inter se semper coluerunt, quales in orbe terrarum sorsan nullae existunt
diuti etiam ab eis quae insensissino in sese mutuo flagrant odio, quae per centena aliquot secula, vel potius semper, aliis nationibus incognitae fuerunt, ter millena aliquot milliaria, interjecto immenso ceano, a se invicem dissite sunt Ex quo
concludi debet, omnes Nationes ab uno hominum pari vel parente aliquando' paul tim originem traxisse, a quo opinionem istam hauserint, qui eam ab ipso Deo didicerit, xin qua postea per iteratam revelationem sint confiimatae quemadmodum S. Script ra tradit Et sic Deum omnibus Nationibus istam opinionem per revelationem adeo elaramis manifestam docuisse, ut omnes eam sint amplexae. Qui S. Scripturam pro divina habent, concedere coguntur, nullam Nationem opinionem istam alio modo
stani falsa esset, ab hominibus per natura suae secultates conficta esse debuit.
Istud autem impossibile esse, superius evicimus. Quod ex eo etiam intelligi potest, uod eam tot non modo pagi & civitates, sed Provinciato Regiones sint amplexa reuam tamen a se mutuo didicisse non potuerunt, quandoquidem multae Nationes semper fere omnibus aliis Nationibus fuerint incognitae: simulatque invenirentur, eadem apud eas opinio est inventa . . . Nulla est opinio de istis non loquor quae ex sensuum externorum experientia omnibus aeque nota sunt in toto terrarum orbe cognita, in qua omnes conveniant, ex-eepta unica hac de Mundi conditore Numine quod si ea falsi ab hominibus conficta esset, plane foret impossibile. Cum nullus unquam Monarcha omnibus aliis Nationibus, quas armis subjecerat, suas opiniones persuadere potuerit absit ut illis, quae ipsius erant hostes Velio itur opinio ista semper inter homines viguit live Mundus ab aeterno extiterit, sive initium aliquando habuerit vel aliquando inventa conficta est. Si semper viguit, id certe non aliam ob causam fieri potuit, quam quod ejus certitudo tam manifesta suerit, ut non potuerint homines eam repudiare & merito inter primas notiones sit numeranda. .
Si aliquando conficta est, oportet ut in omnibus Nationibus aliqui extiterint nam