장음표시 사용
261쪽
praeputium Legem persecte implevi, judicabit te ς iii ramo circumcisionem transgresserem rei. Quae verba si id quod in questione est conficerent, duo lite clare deberent apparere 1 per Gentes irαputium Pagano infideoe intelligi 2 quod vox tira vessu ii eonjungi debet cum sequenti voce faciunt, non ero cum praecedenti voce hisbentes quorum utrumque negamus, solide ostendi deberet, priusquaui e2 foeloco concitidere liceat, nos ex ipsa Natura legis priecepta observare osten si aut*rnista non posse firmiter existimo. Contra vero per Gentes praeputium ex Gentibus in Christum credentes ab Apostolo intelligi, non modo ab Apoliolorum consuetudine non abludit, sed ipsa loci circumstantia valde verisimile, si non plane evidens reddunt. Vide Actor is 3, 7 17.
ro circumstantiae, quae de fidelibus Apostolum agere verisimile faciunt quamvis omnino susscit si de illis locus accipi possit laedunt, a quod vox natura cum voce habentes sit conjuncta. sensum vallae consonum efficiat, indicans Gentes natura non habere Legem, quod omnino velum est. Gentes autem in Christum non credentes naturaliter perfecte observare Legem falsum est, non modo quia Pauliis cap. prece ave siri adfinem usque plane contrarium de ipsis prolixe ostendit; verum etiam quia aliquid naturaliter observare nihil aliud significat, quam per instinctum & propensionem naturalem aliquid facere; quod itidem infidelium Ethnicorum geni, moribus quam- niaxime advertatur,4 sic Paulus in eadem fere periodo sibi ipsi aperte contradiceret, si haec de illis hic assii maret.
Tu quidem concedere mihi videris, solo Naturae ductu nos ad Dei, Natura conditoris, cognitionem non posse deduci. Veruntamen, poli quam per Dei revelationem,& rationes quibus eam certam esse homines credunt, edocti istis Deum esse, intelligi posse, non modo Naturar&rationi non repugnare esse Deum, sed nos naturali intellectu argumenta excogitare posse, quibus firmiter ostendi potest esse Deum, non in do ex rebus revelatis, sed ex nonnullis, in ipsa Natura locum habentibus. Qua re mihi ininime satisfactum esse arbitror, ostendere sum paratus, Naturam non tantum nullo modo docere esse Deum, sed eam contrarium aperte evincere. Diatet . Mentem meam recte percepisti, quapropter ex arbitro me nunc adversarium experieris,& si tibi non displicet, sit nunc Philalethes tantisper de nostra disputatione arbiter.
I. Non displicet conditio Naturain istitur nullo modo admittere esse Deum, primum ex ipsa Cartesii aliorumque confessione est manifestum ipse enim confitetur Dei ideam nobis non posse inelle, nisi ab ipso Deo esset implantata, Quo ipso confi
262쪽
hi ossibile cile cum credat tecum, apparet id am illam a natura'. ' rosio somentum.
nam ac Proinde inerum esse figmentum Dialetes
si . identissi num, Omii ς 44ς-i eain ptimus habuit, sentat, quod certo certius existit Alios enm
acui Deum esse, posthac uberius adhuc oitcnesi1 .
Q a V .es etiam nulla nimis inter homines
sis passim volunt, sed inter eos quos per revelationem Dei Obm se a Deo abscondere voluisse
263쪽
wialetes. Quimui, istud argumentum ostendat, Dei cognitionem hominibus non esse natu filem, insitam vel innatam, ex lumine naturali non hauriri minime tamen evin eis, lumini naturali repugnare esse Deum. Quamvis enim solum naturale lumen, res supranaturales excogitare nequeat, inde non sequitur nulla supranaturalia existere. Quando enim a Deo nobis revelantur, ratio humana optime capit eum existere, nee quidquam in eo absurditatis agnoscit.
Existimo Diuietem recte ad argumentum tuum respondisse.
3. Nunc ex ipsa Scriptura te convincam, ea enim docet, opinionem de Dei existentiae fide Hebr.xj.6, 7, fidem autem ex verbi Dei auditu esse, Paulus ad Rom. Io. 1 expresse docet, non vero ex lumine naturali. Ex quo patet lumen naturale cumside non consistere. Diatet . Istud nullo modo sequitur; non magis quam, si quis artem aliquam excogitasset, quam alter excogitare non potuit, alterum istam artem nunquam pro bona arte hab re posse vel nunquam posse intelligere istam artem, si eam a priore doceatur. Si enim fides cum naturali lumine contistere non posset, tum ostendi deberet, Naturam docere, non esse possibile ut creata sit, vel creari potuerit. Istud enim si demonstrari nequeat, nullo modo sequitur, fidem cum naturali lumine non posse consistere.
Diatetem ad argumentum tertium recte respondisse arbitror.
. Non magis igitur vos movebit, quod ibidem versis eadem opinio Eno
cho tribuatur, quam ex fide hauserit. s. Nec non istud, quod Pal. Io. q. x Iv. I. s. habeatur, esse homines qui non credutit esse Deum, quemadmodum ego. G. Item integras esse nationes , qui nullum Deum agnoscunt quae tria argumenta a Fausto Socino , Praeleet Theol. cap. 2 produci ntur , ut ostendat, mines naturaliter non cognoscere Deum. Respondebitis enim inde non sequi opini nem istam este falsam Naturaliter falsam esse si item concedere cogimini. Diatet . Minime gentium , incognitam tantum.
264쪽
Cap. s. Revelati Refutata. Lib. r. 9Fhilalethes.
Io. Decima ratio est Si Natura doceret esse Deum, tum etiam ii mo, quitur dus caecus&mutus esset a nativitate, ista cognitione praeditus esse deberet. Bomodo autem coiicipi potest, illum ullam uanis notitiam habere posse, cum admeticula, quibus Naturam contemplari , vel revelationem recipere queat, ipsi desin. - . Stateles.
quaestionem rixuης ' ' es. Desinam igitur argumentari contra Dei existentiam quandoquidem alia mea ar-
, ziz I hi ipos , , Vinalus discussa Quorum examen omnium Iudicio
Offenditur nullo modo concludi posse non esse Deum ne eum
Divinum esse observandum, quamvis ex solo Naturali lumine non ostendipossit, actiones humanas bonas et malas esse.
-- ciis quae praecedentis capitis dialogo sunt disputata apparet, noSibsquenm perieulo eoheedere posse, ex solo lumine Naturali non posse demonstra hi esse Deum opis sertim si ea quae sequenti capite proseremus argumentas
pite ostendam, nihil nobis obesse, quod ex solo natura iuua , t
luminter virtutem oti vitiumst discrimen. Istud autem revera it patet, si ex eo Dei cognitio hauriri nequit. Quod non posse fieri, ex iis qua cap. edenti, nec non capp. 7 disputata sunt, cuivis ea usta lance ponderantis
'et Izon, M .holium eonseiam, ostendam absque divina revela
265쪽
tione nullii messe virtutis&vitii discrimen, etiamsi nobis jam innotuisset esse Deum. Virtu, isti tur&vitium, respecita Dei nihil aliud esse potest, quam religiolus Numinis eulius sive servitium. Cum vero cultu sive obsequium, aut ministerium sit, ouandriquis mandata se potenti ris, spe praemii, in metui cenae, ejus in inda ta negligat, observat patet, eum qui alteri ministrare debet, b c tria necessario debere perspeeta habere, i. quod is cui sit miniitiaturus, ipsius ministerium requirit. a. quid ab eo praestiri velit. 3. quibus conditionibus ministerium ejus recipere velit, videlicet quam remunerationem pro pre tito servitio sit diturus, quo eum damno sit affectivus, si in ossicio si ierit negligens Deum talis a nobis cultum exigere uel recipere nolle, ex universa scriptura constat. A te ut, quamvis ex eo quod Dei creaturae sumus quando id nobis constat sintelligere possimus nos ad ipsius obsequium esse obli alcis, nullo tamen pacto p ssimus concipere, quibus actionibus ipsius gratariam demereri queamus, absque propria iplius revelatione, quam illis rebus ad quas
in creatione nobis inclinationes indidit operam dando Quae omnia accuratius expendemus. Nemo est qui tria ista, que modo recensuimus, mente percipiat, quin statim intelligere debeat, ea absque divina revelatione ex Sacra Scriptui dictamine, quod ex solo creationis jure Deus ab homine cultum exigere nolit, absque remunerati
ne nullo modo sciri posse quandoquidem ne quidem apud homines sciri possit, uim quis ab aliquo velit sibi ministrati, quibusque actionibus, quibusve conditionibus quamdiu id non indicat istud fieri velit.
Praesertim cum Deus nostro miniit crio non indigeat, quemadmodum homines' minum ministerio opus habent. De praemio quidem id satis evidens est. Si enim Deus nostro indigeret ministerio, tuin conditiones cum ipso ex compacto inire possemus. Nunc vero cum millius indigeat ope, necessario ista tria ignoramus, nisi ea expresse indicet. At vero creditur Murgetur, Deum naturalite nobis indicasse, id est natura nostrae notiones quasdam indidisse, ex quibus colligere queamus, quid bonum halum, honestum&turpe, virtus& vitium sit, in quibus cultus divinus consistit. Ea nonnulli prima Nati re, alii aliter appeti int. Quando vero ea ex ipsa Natura deducunt, necessa io prius Dei existentiam ex eadem ostendere debent, quod etiam se restitisse credunt. Cum audi m nunc expiaecedentibus appueat, Dei existentiam ex Naturae lumine non cognosci , se litatur etiam nullam honesti vel turpis, virtutis Qvitii naturalem ess p sie cogni ionem. Vel si aliqua exinde petenda esset, eam nullam aliam esse posse, quam quod id tirpe deberet existimari, aqua natura aluujus abhorret, honestum vero ad quod naturali propensione impellitur. Quod enim ipsa Natura nos iubet appetere, id ab ipso Deo
supposita ejus cognitione nobis injungi ex illi mandum est; quod ea fugere nos adigit, id ab eo prolaiberi. Quod uni ipsa Scriptura apprime convenit, quae expresse
266쪽
Reselata raefutata. Lib. a. 'SI
Objicitur autem Mesa nonnemine, multas in natura Oixrρ Gex eo natur:e nostrae corruptionem, irrepsisse. Ego Vς ψ Π
Quod vi ro nonnulli λ in si se plane nihil est.
267쪽
Accedit quod ipsa Saera Pagina abui detestetur, Vitam aeternam nemini antequam per Christum esset revelata iis soli qui pra ept ipsius per fidem in ipsum observant promissam eognitam fuisse. Vide Rom. 6-23, 6. Cor. a. 9, Io Col. I. 23, 26. a Tim. i. 9, io Tit. I. 2, 3. Job. I. I, 2. Quibus adde Rom. IO. q, 3. I. s . 1 Cor. 1.16. Ex quibus locis apparet, nullo modo latui posse, praemium vitae aeter nae, ex naturali ratione posse cognosci. Presertim cum fides in Jesum Christum, praecipua inuasi unica praemium istud consequendi conditio sit quae sane non ex notionibus, sed ex solo telii monio Ap stolorum hauriri debet & potest. Cum autem conditio illa praecipue requirat, ut innatas cupiditates abnegemus quas tamen naturaliter bonas esse superius ostendimus promtum eli inde cones ud re, nec vitam aeternam, nec media ad eam acquirendum, ex ratione naturali hauriri posse Cupiditates vero istas abnegandas esse patet ex Matth. I. 22, 28, 39,63, q.
Cal. s. IT, 9, 2o, et Malibi passim. Et ipsa etiam Dei praecepta, sive rationem eum colendi, aut, quod eodem redit, virtutis vitii Christiani notitiam, imo ne quidem Mosaici quam quod Naturam homines docere vulgo creditur non nisi per revelationem innotescere, patet ex loco Rom. 7. 7, non noveram peccatum, is per Legem quinis concupiscentiam non scipissem esse peccatumini ae dixisset, non concupisces. Cui parallelusiit locus Rom.
S. 2o, per Legem est agnitio peccati. Item cap. S., , peccatum non imputatur, nulla lege existente. Qtia loca sententiam nostram adeo manifeste continent, ut Soli lumen pret- ferre viderer, si quid ad istud ostendendum praeterea addere vellem. Idem ex verbis Rom. o. I S, I q, IJ, I 6, IT confirmathir, quae haec sunt Quicunque enim invocaverit nomen Domini, salpabitur. Quomodo ergo invocabunt, in quem non crediderunt Quomodo vero credent ineuiriJ de quo nihil Fq. B. audiverunt e Et quomodo audient, absque praedicante Z Et quomodo praedicabunt nisi mittantur e Quemadmodum scriptum est, quum jucundi sunt pedes eorum qui pacem avnlinciant, qui bona nunciant. Non omnes autem Euangiato Obedixerunt: saras enim dicit Domine quis credidit auditui nostro. Fiades igitur uexauditu, auditus autem ex erbo Dei. ei invocationem nomini Dei non prcces tantum, sed totus cultus Dei, ex consuetudine Sacra Scriptura intelligi debet. Vide Gen. 2 8. x Ira. q. sal. Iq. q. LXXIX. 6. D. I. 2S. Act. 2.21. IX. i , 21. XLI. I 6. Cor. I. 2. Tim 2 22 coli. cum versu 9, Malibi saepe. Quod&verba versus is loci citati consim .int. Cum itur laicaffirmetur, neminem in Deum posse credere sub qua fide, pr pter ea quae de voce invocationis dicta sunt, coli cum Jac 2 2o, praeceptorum ejus Observa iocomprehenditur nisi Deus per suos legatos,
ad loc expreste cum miraculis missos, se ipsum nobis revelet, spero neminem sani audicii impo'erum contrariam sententiam amplecti amplius velle. Si enim absque divina re. clario me ne imo in Deum credit , nec eum invocare , id est ei obedire potest, certe nullan ex solo naturali lumine cognitionem religionis adipisci qui iaquam
268쪽
R riserim. eius tropheta loqaitur id merum tantum est efflignun.
piesse praedicabant, quod hyii V πιμ φ' ' so multas etlecutiones, nunciaverat, quod propter istam an
ApseMolo, quadrare ostendunx esuri. Leertumeitio ibus loquatur , prosect ' ς an nunciaverunt, hQmλης' in desistimo, quam parium sit verisimile, cognitiQnem y 'φ' iiiiiiiiii, vel ex naturali lumine posse deduci, una cum prae
vitae aeterna nobis ii in '' 'm' hobhitione. In quo conscientiam omnium
Christianorum appello νς idque nunc, cum per Dei pro aeterna in corde nostro MDyδ' eonfirmata imo postquam ejus 1ikim revelationem de Miny 'Mitam iri ordibus nostiis sumus ex- aliquam quasi praegustationem, pix A
libenter credui seisil solam fleviam ad sa- nobi pei suaderi sinimus, e qVR 'ς ''S bis damlutem aeternam adipiscendum Sy R hi uti hiatiis ion esset
media, naturali lumine cognita essent, ΟΠ νς a
ihi, idostondendum, nillil citra divinam re Pelatio
269쪽
nem esse peccatum vel virtutem, lubet tamen ista specialius ostendere, non modo e S. Scriptura, sed ex ipsa etiam naturali ratione. Quem in sinem pro supponam, divi tiarum, mundanarum Voluptatum sectationem, usum in Veteri Foedet in antea noti lieitam modo, sed etiam inter Dei benedictione numeratam, a laeo pitu
pioniis Iam concessam esse vide Gen. 2.2. m. 2 S. XXI v. si xxvi ip - XXV ID. 13, . XXX M. IO. XXXIX. 2,q, 3. XLI. o, o, I, 2. Liti NI U. 9, IJ XLVIII. I, 2, 3, 6, 3, 6. Deut. 28. a versu et ad is i Reg. 3.us T cum Sam. S. 6. Psal. 8 S 6, 7 8, 9, IO. XVI. , 6. XXI. 2, 3, 36, J. xor ς' alibi passim Christianam religionem contraria precipere, ill primittere non minus clarum est. Vide Matth. S. 2 c. r. iu ro, M. Duc 5.2 . Rom. 6. Iaxo I. Iq. Tit. 2. I 2. Pet. 2. II. 'Oh. 2.16&c. Quibus addantur pia cepta de
malis non resistendo, de Dei Christianoruin hollibus diligendis &nimilia Matth. s. 3 8, 0, c. 3, 444 alibi. Si eigo lumen naturale nos doceret ea esse observanda, que Christus citatis locis praecipit, mirum esset plane absurdum, quod Deus anted sub Legem homines ad
tantam sanctitatem non perduxisset, nec eam exegisset, quantam homo absque ulla revelatione divina excogitare potest. Presertim cum Deus praestantiam Legis Mosaicae prae legibus gentilium adeo extollat laetit. q. 2, 6, 7 8. Praeterea, s pietatis officia specialia, ex lumine naturali cognita rent, tum necessario fundamentum aliquod cognitum vel innatum esse dcberet, ex quo deductu beant, Istud vero a nonnullis statuitur instinctus naturalis, ab aliis Dei Sanctitas ab aliis oei Dominium sive potentia. Quod ad instinctum naturalem attinet, sateor nonnullos naturaliter ad aliis bene faciendum esse pronos, non autem omnibus hominibus, sed aliquibus tantum, nee etiam quavis occasione, sed certis tantum rebus occasionibus. At ista non potest esse norma actionum humanarum, cum alii alios habeant instinctus, videlicetiit the sauros colligant, ut nemini nisi fanathae sua benefaciant omnibus autem insti uerus inest, ut ex suo arbitrio vivant, inimicos infestent, aliorum famain laedant, aliis im peritent imo nihil sere est, nec ullum st.igitium, ad quod natura multorum homi num naturali instinctu non seratur. Ex quo patet instincitam istum nocinam pietatis es non posse. Nec magis Dei sanctitas actionum nostrarui norma potest haberi, primo quia Dirus nihil agit, nisi ex in itinctu sua nati irae. Nec quidquam in eo sanctum es ei test, nisi quia ipsius natura hoc vel illii dappetit; quicquid appetit, id sanctum cst. Si ergo Dei actiones Mattributa nobis sint cogi illa, a ex hac hypothes nobis
actionuia norma esse debent. Cui iterPγ,cr plura doceat Deu iit is r sbid butum nemini concedere velle cum inimici 5 conte alptores sui contii maces ulci iae . domi, tum in omnia studiose tueri , ii su iam laetit Dexi au liis segere, iique sibi ex innibus rebus, naturae sua gres is Miu in iis quaerere i nulla re inditiere, sedonicitat,ossi acre impiobodio babae, ulcisci, Occidcrc; bonos Ircquenter assii 'ere,
270쪽
Cacio. Revelata raefutata. Lib. 2. ass
u ineliores evadan: hominibus omnia se invicem laedendi instrinarent desiderumi praebere, in ulta similia quivis videt Dei Sanctitatem non posse normam esse nostrarum actionum. .
Alia praeterea ossicia, quibus pacem inter romines conservari vult, qualia sunt huiuilitas lanimi demissio, malorum4 injuris toleratio, quando inimicus non reli piscit, in persecutionibus4 rebus adversis patientis constantia quibus adde fidem,meces, jejunia reverentiam&similia, in Deum non cadunt. Quocirca Deus sua Lictitate nos doceret, nos istis rebus non debere esse subjectos, quandocas devitare ulla ratione possumus. Si Dominium sohun sumamus, tum nihil poterit esse iustum , bonum vel quum nis id tantum, nullam aliam ob causam, quam quia Deus Ista praecipit, qua: nostrael sententia. existimo enim nihil esse potuisse, quicquid tandem sit modi, Dei nature non it contrari uin ut talia fiant. non absque ipsius contumelia non fieri queant nurid Deus a nobis existere non potuisset, Quod non soro sanctum si exigeret an
quam per Iesuincti Astui publice declaravisset, se post illam legem , nullam aliam
hominibus praescripturum. Quemadmodum etiam ante Legis' uin gelica promulgationem multa concessisse Minjunxisse eum existimo, quae nunc absque peccato imo non nisi sub aeternae condemnationis poena , committi possunt. Quod in sequentibus elarius adhuc patescet. i. b. -- Examinemus itaque prscipuas Sanctitatis partes, an sua natura aliquid sanctitatis citra Dei mandatum habeant. Quein in finem ex sola Daturali ratione haec ii et oesi: definienda. Ut propterea cognitio Dei non quatenus ex revelatione, sed ex lum1- ne rationis solo oritur, esset consideranda inod innien facere non postumus, quia sic Christiana Religionis partes considerare non possemus. Itaque mixtim omnia tr
ciablinus, prout sese opter ioccasio.
Cum autem fides in Christum , quatenus voluntatis Divina fuit interpres, de propterea post plurimas persecutiones interfectuself, ex morte resuscitatus, miscelos ad imperium Divinii evectus,' exinde Spiritum Sancium in Apostolos emisit, cuius virtute omnis genetis miraculi, qualia ipse interris exhibuerat, recerunt, sub rationis naturalis vel orionum consequontias non calat haecque fides praecipuum sit reliciolus si e sanctitatis Ciput, a n tota causa confecta censeri potest. Hinc manifeltum eo alit, gr.it aniliai virtutem, ex ratione naturali necdclinari nec exerceri posse erga Discit. Cum enim eius fundamentum sit beneficia divina connita hibere, praecipui autem beneficia Deus per Christum exhibuciit, apparet ea ex
ratione naturali non posse sciri vel aetti mari. Quod ipsa Sacra Scm p ura olis. 16-
Ephos. l. 6, 7 seqq. IS, 19, 2 o. i. 13. Ii I. 8, is Meqq. passimque sibi confirmi. Quemadmoduli et iii mitiae actiones propter fidem in Chralium Deo placere dic utitur, cujus respectu tantun Sanct habentur Rom. I. 8. VIII. 2. m.