장음표시 사용
281쪽
a se invicem eas non didicisse illam, ostendimu modo qui eam invenerint, eamque non tantuin absque ullo fundamento, sed plane ex nihilo forariaverint, ditant a ingeniorum diversitate' contrarietate omnibus persuadere potuerint. Quod sane impossibile est, nisi homines, qui de Deo nihil unquam audiverunt, naturali dispositione ad illam opinionem maxime essent proclives. Istud vero falsum esse conliat in Nationibus istis Americanis, quarum mentionem Ochesertim, 3. de Ler aliique faciunt, quibus ista opinio nunquam persuaderi potest. Ex quibus omnibus est mani festum, opinionem illam minime falsam esse posse. Non desunt tamen qui adversus argumentum istud objiciant, ex veris principiis falsas consiquentias interdum necti, is falsis precipue Atque ideo concedunt quidem, nulla esse principia, ex quibus perlegitimam consequentiam opinio de Deo elici possit, non vero ex quibus ea falso elici queatra quemadmodum ex animalium it antarum productione, homines opinionem illam concludere immerito vid mus, ex nos turnis terriculamentis, sonitu, umbrisis similibus rebus, homines
sibi spectra rumnonum ludibria imaginantur. Vel etiam aliquando cuipiam deliranti istam opinionem in mentem venire potuisse, sic per alios, qui eam arripuerint,
Posterius istud a delira potius quam a sana mente proficisci deberet. Sed prius etiam nullas habet vires, isti enim qui ex animalium & plantarum generatione Dei existentiam concludunt, jam credunt esse Deum, vel saltem de Deo multa audiverunt ; sed ostendendum erat aliquod principium, ex quo quis, qui nullam unquam Numinis mentionem vel suspicionem audivisset vel opinionem, vel suspicionem Creatoris Mundi formare potuerit. Nihil vero istiusmodi proserre possunt. Cum enim omnium rerum quae nascuntur, cause semina externis sensibus sint viae, impossibile est ut quis aliam earum rerum causam quaerat, si de ea nunquam audivisset. Istud enim accurate est expendendum, longe aliam illorum esse rationem, qui opinionem de Dei exilientia jam amplexi sunt, vel eam intellexerunt. Sed istam opinionem omnino quasi penitus incognitam debemus removere non eam rejicere, vel de ejus veritate dubitare, quemadmodum Athe volunt cogitationes nostras ita ad rerum causas applicare, quasi nihil unquam de Deo intellexissemus. Tum,idebimus, nullum superesse fundamentum, per quod ex consideratione rerum naturaiarium, ad aliam causam quam ipsam Naturam adscendere valeamus. Qui ex nocturnis ima inibus4 crepitationibus Demonum praesentiam imaginatur,
iam de Daemonibus aliquid didicerunt: illi vero quibus nihil simile unquam fuit cognitum, nullam de illis suspicionem percipiunt. Quando igitur aliquis ex principiis sive vetis sive salsis, salsas consequentias elicit, tum habet principia consequentiarum; sed hic nullum est principium. Quandocunque enim quis rerum sibi incognitarum certitudinem quaerit ex notis rebus, istarum rerum nomina, quarum certitudinem quaerimus, jam cognita sunt. V. G. si examinare climus, an globus terrestris inoveatur in circulo circum Solem an vero Sol circum
282쪽
Cap. xi. Revelata raesitata. Lib. 2. isr
eum terram, jamqVaestio sive res, cujus certitudinem quaerimus, cognita est, se rius certitudinem ex aliis rebus per se, ut sunt notis, vel ex notionibus, perso sequenti si ulatim expiscamur. Hic autem quaeritur cognitio rei, cujus nomen vel
Ita quando B. de Spinosa referente Ludovico Moer, praelatione in Metaphysicarneius Cartesianam pag. 6. demonstrare conatur, voluntatem ab intellectu non disti stui jam rem habet dubiain, ad cujus cognitionem di certitudinem, per alia noti ta nos vel seipsum deducere conatur. Nos vero de re agimus, cujus nullam affecti nem, definitionem vel notionem novimus, ad cujus cognitionem per solam Naturheoniiderationem eli deveniendum, ii novum nomen applicare. Quam distincti nem quicunque exalepcrpendet, facile intelligere poterit, plane esse impossibile, ut absque ulla revelatione, per solam Natura contemphitionem, ad Dei cogestio nem , vel ullam de eo vel levissimam suspicionem deveniatur. Ex quo necessarios quitur, cognitionem nominis, antis istius qualemcunque definitionem ves ideam, a nemine quam ab ipso Deo hominibus primitus manifeltatam esse potuisse. Quod Sacrae Litra confirmant Hebr. x I. 3 ubi dicitur N. B. pers dem cognosci
mus νοουμiν mundum esse consumm.ιtiιm verbo Dei, adeo ut ex rebus non apparentibus ea qua
νidentvrsam nt. ιdem vero ex auultu verbi Dei, per praedicationem eorum qui a Deo mittuntur hauriri, Apostolus Rom. o. I q, 13, I expresse docet. Ut non nisi per revelationem creationem Mundi, consequenter Creatorem cognitum esse, hinc manifestum sit. autem perfidem, certum est demonstrationes scientiam in hac
materia excludi. Ex quo patet, eos qui Dei existentiam demonstrative cognitam esse debere urgenta quod impossibile este satis superque docuimus fidem destruere,
Sacro Scripture vel bis adversantem sententiam tueri.
1 Secunda ratio, qua de Dei exilientia certi sumus, est opinio de Mundi sive Nat rae creatione, quae non minus quam prior illa , passim ab hominibus est recepta.
Quamvis autem ea a priori vix distincta esse videatur, tamen quia certum est, homines, quando Numinis ideam sibi proponunt, eam non adeo sub Creatoris, quam sub Entis perfecti conceptu cognoscere, Deus etiam, ut Ens summe perfectuin concipi possit, quamvis Naturam nunquam creare voluisset, haec seorsim considerari potest. Cum igitur plerique homines in toto Mundo credant, Mundum esse creatum , tamen in Natura nullum illius opinioni fundamentum extet . vel vestigium, ex Atheorum praecipue hypotheli si enim ullum Natura initii vestigium in Natura extaret, profecto merito ex Naturali lumine concluderetur certum est eam ex Natura, vel ab hominibus non potuisse excogitari, ac idcirco ab ipso Deo estir secta. Quia nullum ens proter Naturam existere potest, praeter Natura ipsius creatorem. Atqtie huc etiam ea quae in praecedenti arguimento disseruimus , reserti
Si enim Natura non esset creata, tum creatio Naturae merum esset Nihil. Nihil Liri autem
283쪽
autem a nobis eoneipi nequit, ejus enim nulla ei affectior creationis autem distin ctum habemus conceptum. Hinc sequitur opinionem de Natura creatione cera
' , Ad Veisa tum nostrum hic objicere, homines omni sibi posse imaginari, &ideire istam opinionem, ex inani imaginatione, iraesertim ex metu, ex quo multa sibi ridicula imaginari solent, originem traxisse. At vero, quamvis concederem homines sibi quidvis imaginari posse quod tamen nullo modo verum est, de rebus de quibus nihil unquam audiverunt, vel externissensibus quidquam experti sunt certe nihil sibi imaginari nequeunt istud enim inter
omnia vel quidvis numerari nequit Creatio autem Naturae, si nunquam esse peracta, vel Deus si non existeret, merum essent nihil, quod sub imaginationem non cadit. 3. Tettiam rationem a significatione vocis Dei desumemus , per quam omnes Mundi Creatorem intelligunt. Cum autem nullum in ulla lingua vocabulum existat, nec excogitari possit, rem aliquam denotans, cujus res, vocabulo ista significata non existat, necessario sequitur esse Deum.
Ad hanc rationem quae mihi omni exceptione major esse videtur si quis respond ret, me debere ostendere, nullam istiusmodi vocem ullibi extare, vel excogitari posse, nec quidquam praeterea addere vellet, is dedita opera veritati reluctari est
censendus, istud enim est impossibile. Quamvis enim omnia omnium linguarum no iamina substantiva ut vocant scirem, eaque hic ponerem, cadem exceptio opponi posset. Sed si quis legitimum effugium habere velit, indicet vel excogitetistiusmodi vocabulum, videbimus an res per illud significata in rerum Natura non existat. Nullus enim ignorare potest, omnia vocabula excogitata esse, ut per eas res existen tes, inuas nosse didicimus, aliis indicare queamus. q. Quarta ratio et opinio Christianorum, de mortuorum sutura resurreetione&vita arierna. Quam solam summum bonum esse Lib. I. cap. demonstravimus. Quamvis autem opinio ista in Sacra Scriptura habeatur quemadmodum Mille de Deo Naturae creatione nihil tamen vetat, imo necesse cit, ut haec separatim pro Dei existentia argumentum exhibeat cum nemo eam praeter Ipsum effcere posse per se manifestumst quia quamvis in Scriptura non inveniretur, nec etiam ipsa Scriptura existeret, modo opinio ista inter Christianos vigeret, aliunde non potiri esse orta,
quam ex Dei revelatione. Quam cum Athe non minus recta rationi contrariam , plane impossibilem esse credunt quain creationem caeli terrae, nec ullum in Nais tura habere fundamentum, sequitur huic eadem pertinere quae in s praecedentibus arissumentis disseruimus.
Sed objiciet forsitan aliquis, Pythagoram, Platonem, ex illis carieros Gentiles,
ante illos vero etiain Judeos, credidisse animas esse immortales. Et ex eo constare,
ex Naturali ratione opinionem istam, quamvis falsam Mabsurdam, deductam suisse, esti ci posse. Respondeo, opinionem de animae immortalitate directe contraiiam esse illi de resurrectione
284쪽
ue runt praeterea est eo quod illi, quos modo meinoravitnus, an in ira
di x infim bram vi, eadem hic visa antentiquae praece
fgnificata locum ut ubi h-bςδ Esu lectio mortuorum etiam iri in v. um enim Vero longe aliter exςβhypς sei. ii Et quod aliquibus locum habuit
ruet diriuitentis crediderunt, animarum
videlieet in alia corpor Dς ij iiii aeternam ωn ortuorum re s. Qui mi in argumentum Vi 'Rh βης ' No. Foederis, abnegatio
surrectionem sive sum voluptatum non necoi-riRIVN ollistimus, neque retineamu nec
caeteraque quae Servator noster C hcillus, tanquam V
285쪽
traria, ut nihil magis excogitari possit nec ullam aequitatis rationem, praeter solam divinam voluntatem ejusque promissa habeant, quibu istorum praeceptorum o
servatores remunerari decrevit.
E quo liquet, ea ab humano intellectu excogitari minime potuisse. Omnes enim fere ea tantopere rationi repugnare existimant volunt enim ut Christi praecepta at tali rationi minime sint contraria ut ea suis interpretationibus pervertant, nihil minus continere quam id quod continent faciant. Quasi iniquum it Deum ipsis talia injungere, quae carni quammaxime, naturali rationi sint contraria nec praemium sat rande obedientibus sit Vita aeterna. Conserantur eaquet superius cap. Io. pag. 262 diximus. Adde' iod eorum observatio, naturalibus hominis facultatibiis sit impossibilis. Ex quo magis adhuc patet, ea ab homine non potuisse excogitari Quietiam causa est, quod plerique ea adeo perverse explicant,alii Deum ista non serio exigere velint. Non enim attendunt, Deum vires supranaturales cuivis ea observare volenti promittere suppeditare. Cuin vero ex illis quae Lib. I. cap. 3 4 de summo bono disseruimus, manifestumst, istud in hac vita locum habere non polle, quod ioinen resurrectionis mortu lum vita aeterna apertissime indicat exinde promtum est colligere, media ad istud acquirendum, nullum cum ratione naturali commercium habere, ac proinde ab hominibus excogitari minime potuisse Adde quod natura illorum praeceptorum non permittit, ut homo judicio pollens qualem Jesum Christum fuisse an ei nine negari potest ea alios docere tersuadere vellet possit presertim si propterea omnis snetis calamitates cipsam denique mortem sustinere debeat cum confitendo a se cuncta esse confieta, tali nodiam canendo, non modo mala ista devitare, sed ho nores gratiam omnium sibi conciliare possit. Unde sequitur, neminem pretier ipsum Deum istius opinionis causain existere. 6. Sextum argumentum nobis exhibent miracula. Ea vero posse fieri, nec ullam contradi rionem implicare ut fiant, adversus Adversarium Lib. I. cap. 6 demonstra vimus, simul ostendimus explicavimus, quomodo illa validissimum pio Dei existentia argumentum exhibeant. Nihil itaque restat, nisi ut demonstremus, mira cula revera esse exhibita. Illud autem cum ex notionibus vel ratione naturali fieri nequeat res enim mere est historica omnino sufficere debet, si tesse fide digni proferri queant, qui se ea fecisse vel vidis te, irrefragabili testimonio affirmant Qua de re 7ο-hannes Cressius, tractatu de Deos attributu cap. 6 fusius egit quem qui volet consulat. Nec non Lavatarum de Spectris parte I cap. Ia c. Item Libruin cui titulus est Musica de Spectris in duodecimo. Istud vero insequenti argumento praestabimus. 7. Septimum igitur argumentum testimonium est Sacrarum Literarum, sive homi num adeo piorum fide dignoriim, ut illud non modo plurimis miraculis, verum etiam omnium cruciatuum mortis crudelissimae toleratione confirmaverint. Cum autem S. Scripturae certitudinem & sinceritatem Libro priino contra Adversarii insulia
286쪽
, Revelata θ Refutata. Lib. 2. a i
r, i, meete eap. I 2 defenderimus nec non sex prioribus huius Libri secundi ea raecipue autem cap. sexto Malibi ejus sinceritatem' aut horitatem, una iis memoratis scriptoribus defenderimus omnino Scripturae de Deo Vm ' set ore, nec non de miraculis testimonium secure recipere possumus' i 'T OctaVum argumentum nomen significatio miraculi exhibere potest. Cuin enim per istud ab omni aevo nihil aliud indicatum fuerit, quam eventus, effecta vel
Λ iei eontra Natura ordinem fiunt, necessario etiam facta esse
oportet, propter rationes, quas in terti, quarto argumento protulimus. o Non ratio est hominum in actionibus libertas quam cum libro I cap. 3, 4 nec non superius cap. 8, non modo contra Atheorum objectiones, verum etiam validis 'atio bus defenderimus, nihil aliud requiritur, nisi ut ostendamus, quo pacto ex ea rationio' Wς --ubbihaiorem Deum. Istud autem ita deducitur,
Ti ἡ ΡΣ tali mi, tib ine necessario sequatur, non esse aeternam' im-T EN nilui omnium causarum concatenationem. Absque qua j non' a poten, Gubernator, naturalis omnium rerum ordo ocinabit;&to Natura per se corruptioni obnoxia redditur. Quod cum ab Athei maxime sese dum liceatur, ,evera etiam sit, apparet nullum aliud hanc absurditatem declinandi sito eresse, pium , nisi si atuamus existere Mundi Creatorem Dominum, qui
iri uti, sita Ouini, Ut,4 Naturae ruinam, quandiu ipsi est E- ouia Tu eip. 8 pigri 68 ostenderimus, nihil in eo esse absurdi quod Na-
tumere pisii ideate ius tantum conce simus, quatenus Numen esse ignora-W' thei hiopterea istud pro absurdo non habent, etsi eorum argumen
es uta bsu italem statili ita Mundum posse subsistere, quamvis absurdissimam illam in hominum actionibus necessitatem non cogamur agnoscere tum pro actorie absurditate minime statui potest, Naturam esse corruptibilem, ex eo 2od mi a fatali necessitate non sint concatenata. Cum igitur Athel credant non xi e T causarum concatenatione Naturam non post esse aeternam, nisi Numen omnipotens, eamque gubernans existeret, omnino concedere coguntur istiusta dari, cum jam firmiter a nobis sit demonstratum, non esse fatalem om-
mira ira rerum in apendo&existendo neccssitatem.
Dec num ab iis quae in Natura casu sive sortuito naturaliter fiunt, arguis meritum e traesumtum de illis autem cap. 8 addecimum Atheorum argumentum tabie ius Perea quae sortuito fiunt intelligimus istiusmori corporum natur iii Natus; ordinarium curtum non sequuntur, vel certo' determina
to modo Isi unt uel ordinarium Naturae m0xum
restituerentur sta venti in plerisque Orbis Terrae regionibus nullo ordinato motu, qui
tam uiam reditatio, , ut ex quo sterilitates, sertilitates, pestilent
287쪽
aliique morbi, fructuum magis tempestiviVςl intempestiva maturitas, infiniti ei sus dependent, qui aliter accidissent, si Ventialiter fuissent excitati. Item si Mihi fluxu, Vel iefluxus quod nonnunquam accidit cohibe tur vel immutetur si sangui ite, istidibus cineribus pluat; u lia si semper acciderent quemadi nodum naturali ei semper fieri non posse minime demonstrari potest tota Natura eissum iret. Quindoquidem autem nemo possit ostendere, omnia necessario ex in vitabili, aeteriana causarum concatenatione fieri, nos vero evicerimus contrarium, certe impossi bile foret ut Natura diu consisteret. nisi Natura Dominus Gubernator exilieret. it. Undecima ratio illa censeri potest, quam superius cap. o quarto loco pag. 29 explicavimus, nec opus est eam hic repetere. 11. Cui pro duodecima posset adjungi ea, quam in primo argumento cap. 7 pag. 198,de eo quod de aeternitate Naturae si ea vera csset necessario universalis opinio dc-beret inveniri, explicavimus. 13. Nec non pro decimatertia eam quam cap. 9 prodecimo tertio argumento p suimus pag. 2s7 238, multiplicationem generis humani. Cum omnium fere nationum micinem cincrementa in historiis reperiamus, omnes nationes suae Gentis
orioinem, ex parvo numero agnoscant.
Αtjue has abunde sufficere exiitimo, ut de Dei existentia plane securi simus. Nee opus est plura, sive a nobis, sive ab aliis prolata addere. Antequam autem finiam, non inutile erit explicare, uenam mihi norma sit opi nionum, in religionis negotio, quandoquidem eas secundum naturalis rationis dici men non esse formandas aliquoties indicavi. Quod ubi praestitero de locis quibusdam S. Scripturae, capite primo secundo omissis, nec non de Methodo csteros omnes conciliandi, acturus suin.
interpretandi. Udicem eontroversiarum fidei ipsum hominem esse existimo, quidem unumquemque pro seipso quandoquidem unusquisque pro seipso rationem
Deo stredditurus Rom. I . I 2. Quapropter inquirendum est . Quamam μι in homine facultas resideat, qua sensum Sacrae Scriptura percipere, alios-d te docere debeat. 2. Num aliqua norma sit, Ad quamam ea sit, secundum quam fa- euhatem istam dirigere teneatur, in percipiendo Scriptitra sensu. Primum nihil aliud esse potest praeter Naturalem intellectum, qua omnia que occurrunt intelligeres cognoscere possumus atque debemus, seniam eorum qua in Sacris
288쪽
Cuo 11. Revelati Refutata. Lib. 2. 273
Sacri, Literis vel in aliis libris habentur, aut ab hominibus, vel Deo immediate, vel per Legatos, Vel per Spiritum Sanctum dicuntur, aut a Daemone proieruntur, perin 'Uaturalis autem intellectus accurate a Naturali lumine sive ratione est distinguendus. Intellectus enim mihi nihil praeter mentem est, sive intelligenda, Ide m mandi negandi, nolendi, volendi ratiocinandi cogitandi, nec non delibe randi &c facultatem. Lumen autem vel ratio naturalis sunt affectus passiones innatae, atque ex illis deducti conclusiones, item sensuum externorum' internorum expetientia que innare passiones Maffectus, nec non sensuum experientia, ab aliis, non accurate eoium naturam expendentibus, notioncso rationis recta principia apy Intessistendi vero facultatem solam esse, per quam sensum S. Scripturae intelligere
debemus exinde patci,quia nullum in nobis instiumentum est, quo mentem verborum, si .escripta sint, sive sonore vel subinisse dicta, percipere valaamus. Quam is enim Iumen aliquod supranaturale, ad mentem Spi litus Sancti percipiendum requiretctur, illud nihil aliud cffcere posset, quam ut liuellectus naturalis magis sit idoneus, ad percipiendum ea quae menti exhibentur, non vero ipsum instrumentum live facultas
esset, qua aliquiit percipi,aius. Sensum is irrur verbCrum, ii Cm mcnte porcepimus, personum, Ocanulis en
sum istum significantibus exprimere,o sic aliis cominunicare possumus, si alios
erudire velimus debrinas. Atque istud est Scripturam interpretata. Normam secundum quam examinanda sunt ea, quae cogitatione lola vel auribus nercipimus ne aliorum de hac materia sententiam commemorem nullam preter ipsam Scripturam esse existimo, non vero Universam istud enim contradictorium esset sed ista tantum in ea contenta dogmata, qua primo inruitu clareo perspicue in ea contineri mani sello apparet, ita ut nemo dubitare possit ea ibi doceri. Adeo ut nullus sensus, qui istis dogmatibus est contrarius, pro genuino verborum sensu sit agno eendus istud autem locum habet in illiusmodi Scripture verbis, quorum sensus primo intuitu non est perspicuus. In locis vero&rcbus, in S. Literis obviis, qui nuIIam cum do matibus istis perspicuis communionem habent, circumstantiae loci sunt considerand , stylus videlicet scribendi, scopus orationis caeteiae quas mox incisecabimus circumstantiae . . Quibus addi potest certa sensuum externorum qui nunquam falIiintur moso mi eri sint experientia, cui quicunque sensus repugnat, ut falsus ejiciendas est. Exemplis omnia illustremus. Mundum a Deo aliquando destruendum esse ab Apostolo Petro 2 Pet. 3.7, IO, II. Psal. Io 2 26, 27. Esa. I. 6&c adeo clare docetur, ut nemo de sensu verborum ambigere possit. Cum igitur Salomon Eccles 1: 'dicit,
terram in aeternum consistere, vox autem aeternum in Hcbraea lingua sit ambigua,
frequenter definitum tempus denotet qualis in prioribus istis locis ambiguitas locum non habet,quivis videt eam vocem non pro tempore infinito esse accipiendam. Et sic Min ex
289쪽
ex dogmate isto de Nature destructione, Verba alomonis intelliguntur. Idem in prae cepti; Jesu Chri iti locum habet. Et quamvis naturalis ratio dictat aliquid esse absur duin v. g. Vim vi non repellere, imilia Christi praecepta , quorum mentem Mennonitae, dum persecutionum salutari eruditione animuim a praejudiciis inagis haberent defaecatum optime eicipiebant id nullam vim h ibet, cum piaemium, quo Deus istud
remunerari dccrevit, omnem protinus abs ditatem tollat. Sensuu nextrinorum testii Doni uini verba illis laith. 26 26 hoc est corpus meum, juvat si erit in proprie accipi i tu , illoruin testim mi contraria eri int cum ieitur voculi tu non in Scriptim taurum, sed a in te, nequister improprie suuratur, pro signo, prosem non oportet adeo refraciarium csse, ut contra certissi nam cxperienti un, verba isti proprie accipere,chmus. Haec quamvis illis, qui in v teratis erroribus otiose aithaerere non sunt quunaddilccre q.aar i norant, satisfacere queant, non csulit tamen qui Philosopniam, Ioco dogmatui ci rori im S. Scripturae, norinpin, et potius interpretem cripturae
esse contendunt, Philosophiam cap. 3 Libri cui Titulus ei Philosoplda S. Scriptura
interpres , ita definiunt, eam veram ct indubitato cirram csse nomiam, quam Ratio ab omni praejudiciorum inpolucro libera naturalique intellectus lumine acumine sussulta, ac sudio, sedullitate, exercitatione, experimentis, rerumque'su xtulta atque adjuta, ex immotis ac perse cognitis principiis, per legitimas consequentias, apoictticasque demonstrationes, clare ac distincte perceptas, eruit, ac in certissma veritatis luce couocat. Qtia Phi-Iosophiae descriptio eam tot coloribus exornat, ut penitus dii pareat, & nullibi inveniri possit. In naturali enim ratione nulla esse principia, ex quibus religio ita deduci possit, jam prolixe a nobis est ostensum nec etiam istius libri Scriptorista principia, nee ex eisdem elicita dogmata exponit, enumerat, aut talia esse demonstrat mmdampossibile esse , ex illis quae superius a nobis sunt disputata , manifestum esse
existimo. Cum notiones sive principia, quae sensus s. Scriptura norma esse possent, ab omnibus recipi deberent alias enim norma non esse possunt omnibus praescrtii nisum istius libri Scriptor, sensum, quem quis pro vero haberi velit, aliis demonstrari apodictice postulat. Nobis autem minime opus est dogmata istaenumerare, quae
sensus scripturg normam esse volumus, cum multa jam sitit cognita de ab omnibus, qui S. Scripturam Deum authorem habere agnoscunt, sint recepta ista vero de qui bus controvertitur, an adeo clare in Scriptura habeantur, Ma nonnullis etiam ut
falsa, Scripturae contraria rejiciuntur, omnibus norma esse nequeunt sed illis tantuin, qui ea certa Mindubie clara esse Scriptura dogmata existimant ina in re si eos crrare contingit, ipsi proprium onus portabunt. Cum enim Christianis non liceat, alios a se dissentientes, ad suas opiniones amis plectendum cogere, nec etiam istud fieri possit, sussicit ut in disputatiotribus istis
dogmatibus pro norma tantur, quae omnes clara&certa esse agnoscunt reliqua
et quae quis pro talibus habet , alia esse aliis persuadere rationibus conetur. Id si praestare
290쪽
Ca 11 Revelati Refutata. lib. 7. 17s
oraeitare nequeat, alios tolerare, me judicio permittere tenetur. Nee etiam utile, sed noxium potius est dogmata ista omnia, quae qui clara esse milii urat, ita enumerare, ut alios ad ea amplectendum cogere velit init enim aliud per vim effci poteli, quam ut homines simulent se credere, quod non credunt. Et sic omnis occasio praeciditur, ut errores, tam in illis rebus, quas aliquis Iuniad mentales esse voluit , quam in istis quae ex prioribus eliciuntur, detegi possint. Quamvis autem omnes, quas author ille obiicit dissicultates, contra Reformato-puni de Scriptura interpretatione opinionem, nos non tangunt, una tamen eliouae Usct ire videtur. Ea in medio fere cap. xi est, nullam videlicet S cripturae locutionem, per se, absque rationis adminiculo esse claram , quia vix ullirunt' cutiones, que non plures quam unum sensuin admittant. Adeo ut, si locutiones cla- essent, eae non nisi ex vulgati vocum acceptione tales esse possint. Tum vero noniosa Scriptura, sed vulgaris loquendi usus, norma controvcrsarum erit.
inutio huius cap explicavimus. Et praeterea nihi in eo esse absurdi, Id vulgaris rauiorun gnificatio, norma opii,ionum statuitur quia nulla eorum signficacio sie potest quain quae apud homines in usu est. Si enim propterea sensus aliculu orati esse editi, Gis verba in plures etiam contrarios sensus detorqueri possunt shum nec in Philosopnia, nec in ulla scientia vel sermone, quidquam clarum esse pol- illum enim est ostina, principium vel notio, qua verbis sive vocabulis non
tibἡ: biici nefari es bi Vocabula vero omnia sere plures quam unam
meationem obtinent. Unde facile quivis videt, nullam esse hanc quam author
obiicit dissicultatem, si vulgarem vocuin fgnificationem sequamur. Quoniam autem jam in mentionem interpretationis Sacrarum Literarum incidi
non inutile spiro futurum est, si Methodi nostrae specimen, vel rudem potius desistationem ad rum intellectum a nobis aliquoties citatum sed
subiungamus quo illi quibus ea placeat, eam in perfectionem formam redigere p Unt. Cumio itur omnia quae in Sacris Scripturis occurrunt, tribus hisce constent, praedictionibus videlicet futurorum, narratione rerum gestarum aut pr'teritarum , doctrinis, sub quibus comprehendo mandata, interdicta, promisi an minas, una
eum a tantus arabolis atque exemplis, quibus vel ad pietatem excitari, vel a ho Tu, inque istis non ekigua saepe haereat dissiculia, obscuritas laim: dictarum rerum, tum
rit soare si sensum S. Scripturae intellisere cupimus, necesse est.
lia sum Deo serviendi fudium S. Literarum inor in qui commentaria in eas scripsere diligens lectio, item cum piis&exercitatis de locis obscuris collario, nec nonas siluaeis ardentissimae preces, eorumque omniaum necessitas apud omnes fere in consesso sit , ad specialiora & minus cognita , his obiter tantum indicatis, tran