장음표시 사용
101쪽
obrem disrada , atque Mnae mihi rimarem eripe : Sἰ verus, no opprimar fessus, ουν sandem aliquando rimere risenam . mo si resum , aes dixi , patria I quatur, M.
Venustissimum est & aurea Augusti aetate dugnissimum Epitaphium hoc, in quo viventem maritum , per Prosopopodam sic alloquitur uxor
Immatura peri ρ sed tu felicior, annos vive in , coniux optime, vive meos.
R. Ethopoeia est expressio morum , seu - is lis Schema , quo alicujus studia , mores , indolem , ingemum verbis exprimimus . Ita Sallustius Catilinam omnibus artis coloribus egregie pingit, in illa Ethoperis , tantopere Omnium consensione laudata.
LMelas Carilina nobili genere natus , fuist magna mi O animi is ravoris , sed ingenio malo pravoque .mis ab adolescentia, bella intestina, eades , rapina, do νdra re is grata fuere , at me jaevonratem suam axercuit . Corpus patiens anedia, algoris, vigilia , -- να quam mi u. credibiti est . Animus audax , dolus , varius , equalibet mi Amnistre ae dissi--eor , alieni appetous , sui ν fusus . indens in expian tibus a satis eloquentia , sapientia parum . Vastus animus immoderata , in edibilia , nimis alea δε- . per cupiebat.
Sic etiam Plautus smis avari sordidique mores mirabiliter exprimit . dum illum inducit baec se NH. vo suo mandata dantem:
102쪽
Cave quemquam alienum in aedem Intromiseria. Si quispiam ignem qMerat, extingui volo, Ne calice quid sit quod te quisquam quaeHtet.
Tum aquam effugisse dieito : si quis petet Cultrum, securim, pillillum , mortarium Quae utenda vasa semper vieini rogitanis Fures venisse, atque abstulisse dicit . .
Mulierum mores graphich pinsit Terentius, dum
Et nopoeja dividitur in Prosopographiam , & in Ethopodam propriὶ dictim, de qua jam egimus. Ruid est Prose et phia
R. Est expressio vultus ac corporis totius , seu Schema quo alicuius vultum, os, lineamenta, i cessiim, cultum, habitumque omnem exprimimus. Ita Martialis deformem Zoilum lepidὶ pingit rinine ruber, niger ore, brevis pede , lumine hesus Rem magnam praestas, Zoile, si bonus es.
Me etiam Franciscus Vavassor in suo illo eximi de ludicra dictione libro, Socratis habitum, os s. guramque depingit. Socratis Prosopographia.. Socratas Sopo non absimilis deformitate corporis fuis: εποιο simis naribus , oran/ibus 9 nominantibus Minus , recalva fronte , pilosis humεris , obeso ventre, repondis cruribus , quem propterea recte Alcibiades etim Sileno ct Fayris etiam Iorma is specie contulit. Ac ἐλσuit semper animadvertere lusos , sibberos , vontriosos, clandos, si mrie u/ eorum eb Dia dicaciores esse hominibus ratam, quo sunt vitris corpWi3 in Diores , m . eriamque misent ad jocandum majorem e flve quod sapi s lacessii propter ια- Deirosam . assuescaris v cusim adversarios repansere, atavitata mercisariores im- G a oo
103쪽
roo Artis Rhetoricae Mer Leo ipso genera fiant: seve quod priores oempent neferianis tur, aut ut feriantur levius.
Felieiter admodum miscentur Prosopographia &Ethopoeja propriε dicta , ω' ex tali mixtura Schema gratissimum essorescit, ut liquet in exemplo sequenti, ubi M. Calphurnium sic pingit ' Tulislius: Conful ipsa parvo animo is pravo : tantum c. miliator genere illo moroso , quod etiam sine diearilare ridetur , facie magis quam facetiis ridiculus e a quo nihil θιres boni reipublica , quia non vult , nihil min
De Figuris ad docendum idoneis. ι De Antithesi. Og i4 s Antithesi
R. Antithesis , sive oppositio est Sehema quo verba verbis , sententiae sententiis opponuntur; cujus rei splendidum in primis &illustre exemplum habes in a Catilinaria : Ex hae parte prinae pudor, illinc patulantia ; hinc pudititia, illine suprum ;hine Mes, illine fraudatior, hine pietas , illine scelus ahine honestas, illine turpitudo se . hinc continantia, illinc libido. Denique aquilas, temperantia , fortitudo, prudentia , virtutes omnes certant eum iniquitate, eum Iuxuria , cum temeritate, cum vitiis omnibus r postrema copia eum egestate ἰ bona ratio cum perditas mens sanaeum amentias bona denique spes cum omnium rerum
despεratione eonfigit. Sic Martialis in amicum quemdam morosum, siluis , que imparem , facete ludit per Antithesese Dissicilis, saetiis; jucundus, acerbus es idem: Nee tecuin positim vivere, nec sine te, Ita ovidius: Frigida pugnabant calidis, humentia sceis, Mollia eum duris, sine pondere habentia pondus.
104쪽
λ De Elocutione. Io ISie etiam Iustinus ' Agathoclem, Syracusis o sessis , hellum nihilominus in Africam transferentem, laudat per Antitheses : Mira prassus audacia , ut quibus in solo urbis sua par non erat , eorum urbi bellum inferret ue is qui jua tueri non poterat, impugnaret aliena , victusque victoribus insul aret . Ejusdem
etiam generis est memorabile illud dictum Augusti jam aetate valde provecti , ad nobiles quosdam juvenes qui forte tumultuabantur et Audite , juvenes, Ionem, quem juvenem senes audivere. Hoc etiam modo Horatius in Odis r Prima tis ili census erat brevis, eommune magnum ; Sc post ilium ' Senecae Curae leves loquuntur, ingentes stupent. Plena hujusmodi acuminum sunt omnia. Sed se iis superque exemplorum est; ne scilicet videar hic imitari Rhetorem illum qui in sua Rhetorica Gallica , quadringenta & amplius Antitheseon exempla coacervavit.
λωaanam vitia sunt in Antishasi vitanda p. R. Duo vel maxime. Primum est ne frequenti ores fiant Antitheses, quod prosecto juvenile est& a ubris eruditis jure ac merito reprehensuin in Seneca, in Petro Chrysologo aliisque, qui in hoc genere nimii suisse videntur; quemadmodum etiam Orator ille , de quo Persius in Satyrari CrImina rasis 'Librat in Antithetis 3 doctas posuisse figuras Laudatur. Bellum hoc, hoe bellum Alterum vitium est si Antithesis per vim Miong Epetita videatur, studioque & arie quaesita. Hujusmodi Antitheseon aucupes & quasi venatores non ill pidε comparari ponunt Architectis illis, qui Symmetriae causa ementitas simulatasque fenestias aedibus a fingunt.
105쪽
Artis Rhetorsea Liber RDe Sustentatione.
R. Est figura qua orator , ad sibi eones-am attentionem, & ad excitandos, arrigendo rue auditorum animos , illos tenet aliquandiu suis pensos, incertosque quid dicturus sit; ut eum Tullius ait contra Verrem e Etiamnum mih expectaravi. d.mini , jussues, quid deinde faditam sit . . . . . expectata facinus quam vultis improbum s vincam taman expacta
Habes salsum & saeetum Sustentationis exemplum m Martialis Libro
In Lupercu m. Quod convIvaris fine me tam saepe, Luperce, Inveni, noceam qua ratione tibi. Irascar, licet usque voces, mittasque , rogesque. Quid saelesὶ inquis: quid faciam 3 veniam. , Vide etiam luculentam & nunquam satis laudamdam Sustentationem in Libro Iob, Cap. I9. A ismi hi tribuat ut scribantur sermonas mei e Luis mihi deetia exarentur in libro Ibis fere , is plumba lamina , ' c lati s vel ' eetia sculpantur in siliea .... Seio enim quὸd R ins v demptor meus vivis, is in novissimo dis do una su ;...eis ' rectaνus sum, is rursum eireumdabre pella mea, ct in
I. III. De Communicatione. Ori Commanicatio δα Est figura, qua orator, cauis suae com dens, deliberat cum iis ipsis apud quos, vel comtra quos dicturus est, illos nimirum considens quid acturus fit. Egregium hujusmodi exemplum habes
in Verrina x. ubi Cicero summam causae suae sduciam ita demonstrat: Nunc ego vos eonfulo quid mibi faciandum putetis. Id enim consilii profecto taciai dabi
106쪽
De Eloratione. I 3tIs, quod ego m i necessariis capiandum intelligo. Et pro
Caecina : Κuamo, si te hodie domum tuam redeuntem. homines armati, non maia limine, tectoque adium tum
R. Correctio , seu Retractatio , eli Sch ma quo orator sententiam , aut vocem a se prol, tam retractat, ac veluti corrigit . Ira Cicero pro Coelio r o stultitia r Stultitia nae dieam , an impindentiam singularam p Et prima Catilinaria et Κωa-qMam quid loquor ut uua res frungat Tu ut uuisquam te eorrigas λ Tu ut ullam fugam meditare t 6 ut ullum exilium cogites e Utinam tibi sam mensem Dii immortales donarent φ . . Sie etiam Terentius in comoedia, quae Inscribitur ' Heautontimorumenos , miserum senem Menedemum se loquentem inducit qua gνaeὸ Filium unteum adolescentulum ipsum puo Habeo. Ahi quid dixi habere me λ Imo habui , Chreme , niens:υωμNune habeam nec ne, incertum est. Io Notoso
FIgurae verborum aIiae sunt tropi, aliae Un sunt
tropi. Figurae quae sunt tropi, fiunt tantum in verbis translatis , hoc eth a sensu fila proprio in alienum sensim traductis ut cum dicimus t segetes . Prasa rident. Gefmnoo duo fiamina belli Scis piadas, cte Figurae vero, quae non sunt tropi, fiunt etiam in verbis propriis , ut cum ait Tullius, O tempora ' O mares t Et alio loco , Abiis , excina,
107쪽
R. Τropus est verbi, vel ' Orationis e propria significatione in alienam immutatio, cum virtute ac dignitate; ut cum dicitur, Mulus pro Stupi. do; vel Laterem lavare , pro Frustra laborem suscipera , instar laterem Iavantis . Ista porro immutatio sive conversio fit cum virtute aς dignitate, hoc est ad addendum orationi pondus, majoremque illi vo. nustatem & dignitatem conciliandam . Porro Troiapus sic appellatura voce Graeca πέπω, verto; ut ad verbum Inversimnem sonet. Haec autem Inversio fit multiplici variaque.rati
ne, sed quatuor potissimum modis , unde existunt primarii quatuor, nobilissimique Τropi, nempe Metaphora , Metonymia , Synecdoche & Ironia , de quibus sigillatim tractandum est. g. II. De Metaphora.
R. Metaphora , seu Translatio est tropus. quo vox aliqua a propria fignificatione ad alienam transfertur, ob limilitudinem . Ut cum ait Τullius ad Caesarem e Parie/es hujus euria edi ratias vers gestiunt. vox illa, Gessisa, quae est hominis propria, transfertur ad parietem, cujus non est propria; sed cum quo tamen habet hoc loco quamdam similitu- diuem & amnitatem. Hunc porro usum ac modum Uraba transsere di necessitas genuit , cum scilicet verba propria deessente postea vero delectatio jucunditasque celebravit . Quemadmodum enim vestis depellendi frigoris causa primum reperta , postea etiam adhiberi coepta est ad ornatum corporis & dignitatem a se verbi translatio , solius inopiae causa primum imstituta,
108쪽
De Elocutione. IO stituta, deinde etiam fuit ad delectationem & ad oris
natum orationis frequentata. denam potissimum ducuntur Metaphora
R. Ex omnibus omnino rebus duci possunt , adivinis , a cauestibus , ab elementis , meteoris , lapidibus , metallis , plantis, bellitis, hominibus, eorumque operibus r adeo ut non minus late pateat Metaphora quam similitudo , quae a re qualibet duci potest . . . . . Metaphora ducitur I. a Divinis, ut apud Ciceronem , Deus ille noster Plato . Itemque apud Ma tialem magnificentissima illa Romae laudatio: Terrarum Dea , gentiumque Roma, Cui par est nihil , & nihil secundum . 2. Sumitur ab Elementis , ut cum dicitur a Tullio , Nullius eg tanaram flumen ingenii , nulla serio
bindi , aut dicendi tanta vis , tantaque copiβ, qua snon dicam exornare , sed enarrare , Casar , res tuas
gestas possit. . 3. Metaphora sumitur e stirpibus , plantis & araboribus . Ita Cicero , Virtus es una alis is deis Axa radicibus , qua nulla umquam vi labefactara po
is . q. Sumitur a rebus arte manuque factis . Ita 'Appion ille contra quem Iosephus scripsit, vocabatur Cymbarum mundi . Longinus vero Rhetor eximius, appellabatur Visa Bibliotheea ct MMaum ambulans 3 quod etiam de Origene dictum accepi. mus . Imperator autem Helvius Pertinax Fortuna Pila fuit vulgo nuncupatus, quod nempe Variis fortatunae casibus suisset exercitus . Denique Augustus homines illos qui solerti promptoque erant inmonio ad res ex tempore conficiendas , lepide aj bat I Argentum habere in numerato , Μetaphora a pecuniis ducta. s. Metaphora ducitur ab homine , ut eum ait
apud Virgilium Palinurus e Mene salis Haeidi vultura , fiuctusque quietos Ignorare jubes t
109쪽
ios Artis Rhetoriea Liber L. Reliquos Metaphorarum fontes , qui innumembru es sunt, & cuilibet obvii , persequi sigillatim, hominis esset otio intemperanter abutentis . Quatuor tamen praecipua capita Quintilianus enumerat , ad quae omnes Metaphorae commode possunt revocari. Primo fit Metaphora, cum a re quapiam anima. ta ad rem aliam animatam verbum transferimus rut cum ait Titus Livius et Scipionem a Catona DILeωm allatrari quae VOX , Allatrare , cum propria
fit solius canis , tribuitur tamen homini non inconcinne . Sic etiam Christus ipse Herodem, ob mores vuIpinos , hoc est ob calliditatem atque versutiam, vulpem appellavit, Lucae cap. II. Ite, o diei a vulpi illi . Secundo ni Metaphora , cum inanima pro aliis
inanimis ponuntur 3 ut Habena pro Gabemaculo I Fνanum pro Leto ς Vineuiam pro Commianimae 3 vel si dieas cum Tullio ἐν me orationis vela coni ha
Tertio , cum inanima transferuntur ad animais ea a ut eum ipsa civitatis lumina extincta dicum tur in morte praestantium virorum , & cum ait Catullus ro qui flosculus es iuvenculorum lQuarto , denique praecipuam quamdam venustatem habet, eum rebus inanimis ianisque carentibus sensum quemdam , animosque, ac veluti vitam damus ; ut cum ait Virgilius r-- Pontem inssignatus Araxes. Sic etiam Cicero pro Ligario a Ruia anim maesilla , Tiano , di his a is M. P Ualia stadiat age-ώ- c., a lams in aevo siti pora o se aes erae
110쪽
De Elocutione. Ier f. III. Quid vitandum in Metaphora Ora m Metaphora dicuntur vitiosa R. Vitiosae dicuntur Metaphorae illae , quae numiliores sunt, sordidae lue, & ab re quapiam a jecta de mique desumptae . Talis est ista , quam
damnant Tullius & Quintilianus I Stereus curia Glaucia ; itemque ista et Saxea mundi vermea 3 id est rupes . Horatius quoque ob eandem causam notavit versum illum cujusdam M. Furii Bibaeuli rIupiter hibernas cana nive conspuit Alpes. Saa.3. Quid enim sordidius ac turpius quam Metapho. μεμ ram a sputo mutuari δ Hoc eodem humilitatis, dout ita dicam, ignobilitatis vitio laborare videtur celabris illa ' Tertulliani Metaphora , qua diluvium
appellat Natura genaeriae lixivium. ma-x. Vitiosae dicuntur Metaphorae , quae duriores seriρε- sunt vel longius accersitae, vel quae rem nimis amis Eστι ast plificant; ut si dicas : v lim Patrimonii, Char bdim grbonorum 3 quod profecto duriusculum est , &a Tul- mentis ἰα-lio jure damnatum . Quod si verearis ne durior pau- ἔφη. , β tb & audacior videatur Metaphora , poteris illam mollire ac mitigare illis aut similibus vocabtilis: Meaii.
ita dicam .... quasi .... pene Si ira loq-ifas est , dcc. ut si dicas , Mortuo M. Caton' , pupillum re lictum esse Senatum , poterit audacior videri haec translatio r si vero dixeris cum Tullio, Pupillum , ωρ ita dieam, relictum esse Senatum , duriuscula M taphora, hoc velut apposito condimento mitescet. Nam , ut sapienter admodum monet idem Tullius, Neunda debet esse translatio , ut deducta este in alienum locum, non irruisse ; atque ut precario , non vi venisse videatur.
3. Vitium est in Metaphora, si nimi, poetica sit ;
v. g. si Orator dicat cum Virgilio et miseres pennis r meare r, aut si eum Horatio dicat de Euro: Per Siculas equitavit undaSs .