장음표시 사용
111쪽
Neque enim quaecumque Poetis licent , ea omnia oratoribus licere existimandum est. . Metaphorarum vitium est immoderata quaedam illarum coacervatio . Etsi enim nullus est florentior tropus , & qui plus luminis asserat orationi, nos tamen frequentari nimium debet e nam ut modicus illius usus maximopere delectat, ita immodicus non parum asseri satietatis atque fastidii, & in aenigma transit, aut in allegoriam. s. Denique vitiosa est Metaphora , quae sibi non constat, res nimirum omnino dissimiles inter se conjungendo. Quippe, ut docet Fabius et Id in primis
est custodiendum, ut quo ex genere coeperis translationis , hoc dasnas. Multi enim eum initium a tempestate fumpserint , insendis , aut ruina finiunt a qua es incon--φuntia rerumfoedissima . Quamquam , ut loquar ingenue , huic de perpetua sibique consentanea transislatione Rhetorum praecepto non adeo severea sumismis viris obtemperari video . Scimus enim diversas omnino Metaphoras eleganter saepe fuisse conjunctas
a VirgiIio, ab Horatio, a Catullo , dcc. sic triplex est Metaphora in duobus hisce versibus Horatii rNemo adeo serus est , ut non mitescere possit, Si modo culturae patientem commodet aurem.
Prima est de seris , quae proprie mansuescunt &cicurantur . Altera est de fructibus, qui acerbi sunt& proprie mitescunt. Tertia est ab agris, quorum propria est cultura. 6. IV.
R. Allegoria est Metaphorarum continuatio,1eu figura , qua aliud verbis dicitur , aliud rei si intelligitur 3 unde non absurde vocatur D marsiloquium 3 quod nimirum aliud dicatur , aliud
Hujusmodi est insignis illa Ciceronis in Pisonem
112쪽
Allegoria et Neque tam fui timidus , ut qui in max mis turbinibus , ac fluctibus , reipublica navem gube nassem , salvamqua in portu collocassem , frontis tua nubeculam , aut collega tui contaminatum spiritum perhorrescerem . Alios ego vidi ventos 3 alias prospexi animo procellas ἔ aliis impendentibus tempestatibus non cessi ; sed unum me pro omnium salute obtuli.
Illustris est & omnibus nota illa Horatii Ode Alle. gorica de bello civili Lib. I.
O navis , reserent in mare te novi Fluctus . O quid agis λ sortiter occupa Portum . Nonne vides ut Nudum remigio latus, Et malus celeri saucius Africo Antemnaeque gemant; ac sine lanibus Vix durare Carinae Possint imperiositis
AEquor λ Non tibi sunt integra lintea , &e. In hac eximia Allegoria, navim pro Republica 3 fluctus pro civili bello ; portum pro pace Concordiaque 3 remigium pro Militibus; nautas pro Magistratibus; malum pro praecipuis Ducibus usurpat Horatius, &ab initio ad finem egregie sibi constat; quod in Allegoria praecipuum est Felicis Allegoriae eximium aliud exemplum esse poterit lepidus ille dialogus Galli., Hispani, & Itali in Urbanum VIII. Pontificem maximum, cujus symbolum gentilitium erant apes. Da Apibus Barberinis. allegoria P. Gallus:
Gallis mella dabunt 3 Hispanis spicula figent .
Spieula si figant, emorientur apes.
Italus IMella dabunt eunctis a nulli sua spieula figenti Spicula nam princeps figere nescit apum .
113쪽
De Metonymia. est Meton mia fR. Metonymia , quae etiam voeatur Hypatilage, seu Transnominatio, est troporum omnium v stissimus atque usitatissimus . Fit autem quatuor P eissimum modis. I. cum causa , vel quasi causa se . nitur pro effectu, & cum rerum inventor &auctor usurpatur pro rebus ipsis quas invenit , ut Mars pro bello ; Ceres pro frugibus , Vulcanus pro igne; Cl. cero, aut Virgilius, pro scripxis illorum a dux exercitus pro exercitu ipso. Sic dicimus, Vario Marte pugnatum est , hoc est vario belli eventu; & Vir. gflius, oneranti ne camiseris iana labar ea Conis, idest panis . Et Georgicorum libro x. Bacchus amat colles s Aquilonem 3c frigora taxi.
sic CHRISTUS ipse usus Metonymia, dixit pHabent Movem , Prophetas, hoc est libros Moysis& Prophetarum . Sic etiam dicimus ab Hannibale apud Cannas caesa suille sexaginta Romanorum millia; hoc est ab Hannibalis exercitu . Fit item hoc primo modo Metonymia, cum possessor usurpatur Pro re possessa , ut cum ait Virgilius AEneid. .
Hoc est domus Uealagontis. 2. Fit Metonymia cum tuu untur effecta pro cauis sis , ut scelus pro scelerato ipso et ita Comicus risi est seolus illa qui mo predidit Ita Virgilius a. R eidis Aeeipe nune Danaum insidias . dc crimine ab uno
Ubi Crimen ponitur pro perfido Sinone eriminis auctore , de hic est germanus illius loci sensus: ex uno Sinone disce Graecos omnes esse perfidos. Fit etiam cum id, quod proprium est eflectui , tribuitur causae , de hoc Poetis valde familiare est et ita
114쪽
De Elocutione. MI timor dieitur fugax ; mors dicitur pallida; morbi dicuntur pallentes, quia iuga est eflectus timoris ,& pallor eli effectus morborum & mortis. Sic Η
ratius : Pallida mors aquo pulsas pede pauperum e bernas Regumque turres . Sic Virgilius Pallentes habitaui morbi , tristisque senectus. 3. Fit Metonymia , cum res quae continet ussu Iatur pro re contenta, ut Roma pro Romanis , ca um pro caelestibus, terra pro terrae incolis. . Cum signum usurpatur pro re significata : ut toga pro pace , fasces pro magistratu . Ita Cicero in Pisonem ICedant arma togae , concedat laurea linguae. Huc reser cum haec vox nomen ponitur pro relinia r ita Livius lib. I. Ad singula oppida eiunmferendo
arma , nomin omne Latisum domuit.
De Synecdoche . QM est Synecdochest
R. Synecdoche est tropus apud Oratores aequε ac Poetas valdh usitatus & tritus. Fit autem
I. Cum pars Ponitur Pro toto , V. gr. mucro pro ense ; tectum pro domo 3 puppis, vel carina, pro navi integra r ita virgilius AEneid. t. Non anni domuere decein , non mille carinae. Est autem earina ima pars navis . Sic etiam hominis anima saepe usurpatur pro homine ipso. Ita Tu Ilius : Vos mea charissima anima , opinmo ad masDibita . Eodem refer vulgares illas locuti es , quibus Unus accipitur pro Pluri s , ut cum dicit Virgilius et Hostis habet mures . i. Fit S necdoche, cum totum usurpatur pro parte: ut in hoc decantato Virgilii versu, Aut
115쪽
rra Artis Rhetorica Liber L. Aut Ararim Parthus bibet, aut Germania ' Tigrim.
vim ν-- Et rursum aeneid. I 2.
id ZI , -- --, Fontemque ignemque serebanr. VI..cia Ubi fons accipitur Pro parte sentis . Huc pertus asaiai, net etiam cum Plures usurpantur pro Vno ; ut cum pQuli Ita- ait Tullius , Nos populo imposuimus , o Oratores visit sumus; licet de te tantum loquatur.3. Synecdoche fit, cum materia, ex qua facta res est, accipitur pro reipsa , V. g ferrum pro gladio , pinus pro navi, argentum pro pecunia , quae fit ex
. Denique fit Synecdoche, cum vel species sui nitur pro genere , vel genus pro specie ; ut Eurus , vel Aquilo, pro quolibet vento ; Sabellicus sus , pro quolibet sue 3 Myrtoum vel Carpathium mare pro mari quocumque . Sic Maror a M.ti Dentesque ' Sabellicus exacuit sus. O .ri- Ita Iuvenalis pro quolibet homine frugi, Curium appellat: Bareba- aut Curios simulant , & Baechanalia vivent. σθis sto, in Contra vero genus usurpabitur pro specie, si difCis..; catur cum Virgilio , Ales pro Aquila.' - Praedamque ex unguibus ales ἀκουὸbant. Prolecit fluvio. Et alibi Gadrupes pro Equori vel si dicatur cum Christo ipso et Priatevia Evangelium omni creatura ,
id est omni homini. f. VII. De Itonia.
R. Ironia , quae Socrati adeo suit in deo liciis, est figura qua aliud plane dicimus , quam verba ipsa significare videntur . Quando , V. g. quempiam fmulata laudatione salse ac ingeniose perstringimus a nimirum aliud aperte dicendo , aliud vero
116쪽
De Elocutione. 1 II 3 innuendo : unde recte Vocatur a Quintiliano , Diamesloquium, dissimulatio is illusio, ut sonat Graeca ipsa Ironiae vox. Intelligitur autem Ironia, vel ex ipsa re quae dicititur, vel ex ipsa pronuntiatione certe quidem; ut si dicas: O praelarum ovium custodem lupum , Ita Iuvenalis impiam aeque ac stolidam AEgyptiorum s perstitionein, qui non quadrupedes solum colebant, uti canem, simiam, felem bovemque; sed plantas etiam ipsas, uti porrum & cepe divinis prosequebantur honoribus ; salse cavillatur hac faceta & eleganti ironia Satyrae I 4. Oppida tota ' eanem venerantur ; nemo Dianam. LaikPorrum & cepe nefas violare , ac fiangere mori . tino sanctas gentes , quibus hare nascuntur in hortis si ε Numinal
Eximia est Ciceronis Ironia in Miloniana r Sad Di sumus , inquit , qui Drusum , qui Africarium ,
Pompellum , nosmetipsos cum Pubtio Clodio conferre auis deamtis. Totirabilia fuerunt illae Clodii mortam aquo animo ferre nemo potest 3 Iuget Tenatus il moeret Equainfer ordo I tota rivitas eonfecta senio si s squaliane municipia 3 afflictantur Colonia , agni vinique ipsi ra-
beneficum , tam singularem , tam mansuetum civem desiderant. 'Ironiae exemplum exquisitius apud veteres nullum habemus, quod sciam , quam lepidam illam Apo-eolocyntosim, in qua Seneca Claudium Imperatois rem, qui vulgo bardus & imbellis habebatur , facetissime ludit. Est autem Apocolocyntosis Satyraquaedam ' Menippaea , qua fatuum Claudi caput . .
multo urbanitatis sale defricatur . A'πεκολοκ λωσις pis
porro vocatur , quasi si dicas Metamorphosim in eas phil.- cucurbitam: ad significandam homi:us insulsitatum: ορε ε .est enim κολοκωμη Graece eurusi ta . In h c igitur z,sai, is eleganti Irosia Poetas in funere Claudii ita joc e notus undo
cantantes in lucit Seneca Philosophus e F Ur Fundite fletus, Edite planctus, Fingite luctust Resonet tristi Clamore Iorum: Cecidit pulchre H Coris
117쪽
Ir4 Artis Rhetorica Liber L. Cordatus homo, Quo non alius
Fuit in tot Ille citat Poterat celeres , Fundere' Parthos, Persida teIis, Tendere nEIVum, Vulnere parvo
Ille Britannos Littora ponti, Seuta Brigantas Colla catenis: Nova Romanae Tremere Oceanum Quo non al.us Dicere causas, Parte audita,
Quis nunc judex Audiet anno Sede relicta, Iura silenti oppida centum. Pectora palmis
Venale genuS ILugete novi, Qui concusso Lucra fritilla. Fortior orbE. Vincere cursu
Ille rebelles Levibuscue sequi
Qui praecipites Figeret houes, Terga fugacis τUltra noriri earculeos Dare Romnieis
Iura securis Deficie virum Potuit citius
Toto lites Tibi jam cedet, Qui ' dat populo
Caedite moestiso Causidici Vosque Poeta Vosque in primis Magna parastis Unie salsissis, Ironiae addito sodes aliam non minus jocosam, cujus auctor est Imperator Iuli nus cognomento apostata, & quae inscribitur Mu
Quin & ipsa quoque Scriptura saera illustre admodum Ironiae exemplum suppeditat nobis in mirabili illa Eliae pugna adversus falsos Baalis Pr phetas tib 3. Regumr Iliad. ι illis Elisu dicans:
Clamate voce m ore forsitan loquitur, uat in damversorio est , aut an itinere, aut ceria dormit, ni exci
retuν . Quin etiam vel ipse Deus optimus Maximus amara quadam Ironti usus est advcrsus perduellem
118쪽
Euanam suar Donia Regula λ' R. Duae . I. Enim quae ambigua voce continem tur Ironiae , eae praecipuum quemdam leporem aevenustatem habent. Reuta quippe j jocosaque vuderi solent quae dicuntur ex ambiguo . Ita Ner nem Matricidam, qui sese ab AEnea oriundum gi riabatur , non infacete lusit Poeta Romanus , teste suetonior Quid neget IEneae magna de stirpe Neronem lsustulte hie matrem a ' sustulit ille Patremo . Misis.
Ita Plagiarium ridet Martialis libro secundo: ' Laia..
Carmina Paulus emit; restat sua Carmina Pauluar o m. . Nam quod emas , possis dicere jure tuum. Me etiam in virum Se uxorem eidem patibulo si spensos eximie lunt ' Poeta recense 'D-ου
Eere jugo nexi pendent vir 8c uxor eodem. r. Hoe merito possis dicere conjugium. x. Ironia fieri solat adhibendo voces illas, Maiisset, nimirum, FSveris Iarat, nempe; illas, inquam, adhibendo cum amara quadam di salsa vocis insidixione . Ita Terentius r id populus en a seitiere 3 de apud Virgilium Dido AEn. . Scilicet is superum labor est 3 ea cura quietos
R. Sarcasmus, qui ad Ironiam pertinet, in amarulenta quaedam iraisio ν & truculentum genus Ironiae, quae MNum magna quadam acerbitate dicontumelia, qua quispiam hosti crudeliter insultat. , Η a Ita
119쪽
, ire Artis Rhetorieae Liber RIta morienti Christo impie admodum lesbitabant
perfidi Iudaei r Vah qui destruis tempium mi , . in niduo illud read eas: Ualva temetipsum: si filius Deios, descende de cruce ...... Alios salvos Deir, seipsum non pars salvum facere . Et apud Virgilium Trois ' ii φ jano a se intersecto per Sareasmum insultat victor
En, agros, & quam bello, Trojane , petim
Hesperiam metire jacens. Haec praemia, qui me Ferro ausi tentare, ferunt: sic moenia conduntia i Porsae Ironia inter Sententiarum figuras numeraris
ut quibusdam putat e . R. Nequaquam. Liquet enim perspieub Ironiam semper esse Tropum; cum semper voces a propria significatione traducat ad alienam. Falsamne is mendaeem orationem effieis Ironia R. Nequaquam 3 quia neque fallendi est animus Oratori, dum utitur tronia; neque est julta causaeiar fallatur auditor, si paulum modo intelligat quod dicitur; quemadmodum salii non solet, dirin homo callidus & versipellis , per Metaphoram Vulpes appellatur . Suntna alii Tropi prater istos, de quibus egimus R. Sunt aliqui alii, sed qui ad superiores hosee quatuor omnino revocantur 3 . ut Metalepsis ad Metonymiam i, Antonomasia , & Syllepsis ad Symecdochem.
De Figuris verborum proprie dictio , seu
R. Eae sunt quae sic in verbis continentur,. ut mutatis illis, figura tollatur; v. g. haec sentemtia, Amantes sunρ amentes, fisdra Verborum , quia
120쪽
Da Elocatione. I I quia, perierit figura , si pro Amnus dicas Stia ι , aut aliud simile ..Sed est figura sententiae , si quis patriam inducat loquentem, aut si utaris similius
dine 3.quia quaecumque demum hic usurpes verisba , aut quocumque ea colloces ordine, manet Schema. Suot modis fiunt figura verborum R. Fiunt tribus potissimum modis r r. Per actjectionem 3 a. Per detractionem 3 3. PM Amilitudinem. g. I.
Oranam verborum Figura fiunt per Adjectionem γR. octo praecipuae a nimirum .Repetitio , Conversio, Complexio, Conduplicatio, Gradatio, bynonymia, Traductio, Polysyntheton. - Ωuid as Repetitio 1 OR. Est Figura, in qua ab eodem vocabulo sapius
Inchoatur oratio, ut I. Catilinaria: Nihil ne re min mum prasidium palatii, nihil urbis vigilia , nihil enmor populi, nihil eo enos bonorum omniam, nihil hic munitissimus habendi Senatus Iocas , nihil horam ora vultusque moverunt Ubi vides profecto vocem illam Mis saepius iteratam, maximam quamdam vim afferre orationi. Cujusmodi etiam est illa repetitio in Psalmo 28. Vox Domini in virtute , vox D mini in munimentia,'vως Domini confringentis cedros . l. Ωuanam est Repetitionis uiuitas R. Facit .in primis Repetitio, ut acrior sit ac vehementior oratio; ut cἀm ait Cicero, Luem Sena--Η tus damna ν, quem populaes R. damnarat, γιm omnium existimatio damnarit, eum vos sententiis vestris absia malis 3 Et rursiam in Catilinam, Non foram, non pariar, non sinam. Repetitione utitur eleganter AEolus