장음표시 사용
221쪽
men assere orationi . a. Quia juvat memoriam oratoris , & auditorum . 3. Quia levat audiendi fastidium , recreatur enim animus admonitione sim gularum paritum orationis r quemadmodum viat rem reficiunt spatia certis lapidibus & intervallis di. stincta, ut est Rutilius in Itinerarior
Intervalla viae sessis praestare videtur, Qui notat inscriptus millia multa lapis .manam sana leges Divisionis pR. Quatuor . i. Est, ut Divisio sit plena ; hoe est ut partes illius sive membra omnino compi etantur , & adaequent proeositionem quae dividutur . E. Est , ut membra illa sint opposita , ne. que unum in altero contineatur . 3. Est , ut DL visio habeat partes duas, tresve summum , vix plures . Si enim nimio conelia fit, & ut laquitur Fa- is , nimrum articulosa , offundet orationi tene. Bras , parietque obscuritatem illam , contra quam uit inducta . 4. Dos est , ut fit plana , simplex de quasi obvia ; non verb ad artis & ingenii osten. rationem longius accersita . Quatuor hasce dotes , & hane praesertim postremam animadvertere Deilh potes in orationibus Tullii , qui nullum in Divisionibus quaerere solet ornatum ut pro Ieget Primum mihi videtur de genera belli , Linde vi magnitudina , tum de Impevatore viligendo ose uisendum a de pro Quintio e 2 ego fuissa eausam cur pastularet e nego ex edicto possidere potuisse r nego posse- ause . me pria e m dixero , perorabo.
De Narratione, quae est secunda orationis pars ,& uberius dirium est in secundo capite Elementorum Rhetoricae.
222쪽
R. Est pars orationis , in qua firmamen. - , seu robora causae asseruntur. aeuot Dat partes confirmationis R. Duae . I. Est Confirmatio propriε dicta , in qua ea quae pro nobis siunt , firmamus ae stabitumus . a. Est Consulatio, in qua Contrarias adve sariorum rationes refellimus. Hinc liquet Confirma tionem esse praecipuam ac potissimam orationis pasetem , quae quasi viseera , vitamque illius contineat , totamque persuadendi spem in ea maximε parte sitam esse . Unde ins t. seu fidas jure nuncupatur ab Aristotele. , . . modo tractanda est Confirmario ponia dicta R. PM Argumenta & per Argumentati. Ωuid est Argumentum R. Est probabile inventum ad iaciendam fidem.
Luid est Argumentatio 'R. Est Argumenti fusior& artificiosa dilatatio. suid digres inare Aetumanta is Argamentationes R. Hoc interest quod Argumentatio sit modus sive ratio qua argumentum tractatur et Argumentum vero sit ipla argumentationis materia . Unde arguamenta ex se jejuna sunt & imbecilla , nisi accedas artificiosa illorum explicatio.
223쪽
Hα Artis Rhetorica Libre IV., Unda petMntur argumenta ad confirmandum idonea Petuntur a locis tum intrinsecis I tum extri iecis, de quibus accurate dictum est a nobis lib. 1.Luo ordine collocanda sunt argumanta in Confim
R. Firmiora partim in principio collocanda sunt, quia tunc vel maxime attendit auditore partim in. sine , quia quae postremo dicuntum, altius inhaerent timbecilliora vero colloeanda sunt in medio , ubi magis latebit eorum infirmitas a quemadmodum imbecilliores milites , qui fugam , audita buccina , circumspiciunt, in medium agmen cogi solent, ut Qui per se parum possunt, turba valeant. At si causa duobus tantilan argumentis nitatur , quorum alterum validius sit, alterum infirmius, tunc imbecillius subjicietur quidem validiori, .sed mox ad valudius recurretur. , Got sunt arrumentationum species , seu quot modis tractari possunt argumenta R. Quatuor sunt praecipuae species argument tionis r Syllogismus , seu rutiocinatio ; Enth mema , DdMctio , di Exemplum . His adde Soris & ML
R. Duplex distinguitur Syllogismus , seu
ratiocinatio . Alius est Philosophicus , alius Oratorius . Syllogismus Philosophicus est argumentatio constans tribus propositionibus distinctis &explicatis , quae sic inter se connectuntur, ut concessis duabus primis , quarum altera - or , altealla minor , quia minus latis patet , appellatur; necessario concedenda sit tertia . quae eo eqvintia dicitur; v. s.
224쪽
omnis ars honesta est amplectra/a Rhetorica est ars honesta . Ergo Rhetorica es amplectenda.
Syllogismus Oratorius est ratiotinatio constans quinque partibus , certo inter se ordine connexis, unde etiam vocatur SIllogismus perfectissimus. anam sunt partes Syllogismi oratoriit
R. Quinque numerantur . I. Est Proposirio . E. Propositionis probatio . 3 . Assumptio . 4. Assumptionis probatio . s. Conelusio . Habes insigne quoddam
Syllogismi Oratorii exemplum in libro r. de Invenistione , ubi luculenter demonstrat Cicero, Divina providentia mundum gubernari . Sed quod exiliter
di jejune dixisset Philosophus in hunc fermε m
dum e Illud divina promidontia administratur , quod optime administratur e sed mundus optime administra tiram igitur mundus divina providentia administraruν; id psum Tullius oratorio more ita pertractate :Melius accurantur qua consilio geruntur , quam qua fine eoninio administrantur . Et haec est Proposimo. Domus ea qua rationa regitur , omnibus inarumors νebus , ct upparatior , quam ea qua temme , nullo ransilio administratur . Exercitus is eui pratos, rus est sapiens is eallidus Imperator , omnibus parribus eommodius regitur , quam is qui nullisia is r meritate alicujus administratur . Eadem navigii ratios . Nam navis optime cussum conficis ea , qisa sciemtissimo guorenatore utituν . Et haec est Propositionis probatio. Nihil autem omnium rerum malitas quam mundus adoministratur . Et haee est Assumptio. Nam ct Agnorum ortus o obitus definitum que damordinem se ant , ct annua commutationes non modo quadam ex neeestate se ar eodem modo fiunt: verum ad utilitates quoque rerum omnium sunt accommodata, is diuνna nocturnaque vicissitudines nulla in re umquam mutata erridquam nocuerunt . Et haec est Assumptionis probatio. Lua signa sunt omnia non medioeri quodam eonsilio
225쪽
Fra Artis Rhetorica Liber III.
naisram mundi adminiurata . Quae est ComplexIo, sive Conclusio.
Semperne constar quinqua illis partibus Sillogis as
R. Nequaquam . Si enim perspicua si vel Pr positio , vel Assiimptio , tunc omittitur illius Pr batio ι & ita fit Milogismus quadripartitus . Quod
si etiam perspicua videatur utraque , tunc probatione nihil opus erit A & ita tripartitus fiet Syllogismus. suid vera intereris istis Rhetorem, se Fbilosophum , si sumus nipartisum Syllogismum adhibeat λR. Hoc intererit , primo quod Philosophus ea maxime quaerat argumenta, quae possint scientiam , aut certam opinionem efficere r Rhetori verbasciant , ut plurimum , probabilia . Alterum distri. mea est in argumenti tractandi ratione positum . Philosophus enim tres propositiones ordine Alis Iocat , quem ordinem formam appellant r Rheto. ris vero industria in eo posita est, ut propositiones illas invertat , amplificet , verbis ornet , figuris illuminet , artem denique totam diligenter tegat. Hinc acutὶ admodum aiebat ' Zeno Philosophus: Looeam seu dialecticam similem esse pugno , seu manui
complicata I Rhetoricam meis palma seu manat explicata , arqua exporrecta similem esse. Numquamno logicus o mralis sematur ordo in syllogismis oratoriis νR. Servatur aliquando non solam ab oratoribus . verum etiam, quod mirum sane videatur , ab ipsis Poetis, ut in illo Persii exemplo Satyra s. An quisquam est ' alius liber , nisi dueere vitam Cui licet , ut voluit i Licet, ut volo, vivere ; non sim Liberior Bruto Qui prosecth integer est Syllogismus, & ordinem eum planE servat , qui tradi solet a Logicis . Sic enim hoc loco dialecticum prorsus in morem arguo mentatur Persius e
226쪽
mo magis tiber est quam is , cui licer durare visam
Ergo tibιν -m is ipso etiam Bruto libariis rQuin etiam quae statim apud eundem Persium subjicitur responsio , dialecti eum morem & ordianem omnino sapit. Respondetur enim negandam esse illius ' Paralogismi minorem propositionemr
Mendos/ eolligis, inquit . - da a et Stoicus hic , aurum mordaci lotus Meto 'Hoe , reliquum accipio , licet illud di ut volo, tolle . aisfarux, Respondet enim Stoicys , ratiqaum aeripis , hoe a 'ν ' est majorem propositionem admitto . Quod umr o ais in minori propositione , sieme Mihi vivere ise volo 3 hoc enimvero nego & pernego , solis Fili da De SylIogismo satis . Veniamus nune ad ceteras argumentandi sormas.
perse S. Luost partes habet Enthymema R. Duas , quarum prima vocatur a Logieis An-reeedens , alia Consequens, V. g. Omnes artes sum ex petenda I eto eloquentia est ιπνctenda . Hinc est quod Isthymema iure omnino eurrum vocatur a Iuvenali Sat. 6. in mulieres r
Non habeat matrona , tibi quae iuncta reeumbit,
' Dicendi genus , aut curtum sermone rotam . Mis Torqueat Enthymema , nec Historias sciat omnes. q. tur ex
Vocatur, inquam, curtum , quod sit argumenta- ...et 'tio quasi mutiIa, & una propositione Veluti truncavas quae si addatur, fiet integer Syllogismus . .
227쪽
Luamodo fit Enr0mema in R. Fit omittendo vel propositionem , vel assiim-ptionem; seu ut Logici loquuntur , omittendo majorem , vel minorem I v. g. Clodius insidias 'uxie Mntini et ergo Clodius Iura Dit ocei se vel, guicumqueatieri struis insidias , iure ab illo oeciditur : ergo CD. Hus jura Dis occisus a Milona.. Vnde nomen suum traxit Enth mema δα A',ἀ nti quod est mente eonripere ,eassare ; quod scilicet tertia propositio , quae ver- his non effertur, mente retineatur. . Me sa
Quodnam est optimum Ene, memaris genus
R. Illud est quod fit a contrariis, cujusmodi est apud Sallustium illud ' Micipis ad ' Iugurtham rLuem alienaem fidum invenies , si ruis hostis fueris p Erit etiam acutius ac validius Enthymema , si Otper interrogationem . Tale est illud Medeae apud
Senecam: Servare potui . Perdere num possim togas lGuν tb memate magis gaudere vulgo dicitur ora.
tor quam Syllogismo R. Tribus de causis . I. Ut occultet artificium, quod scilicet agnitum , causae magis obest quam prodest . Hine etiam cum utitur Syllogismo , pa tes ejus sere transponit. a. Ne videatur auditorum ingeniis diffidere , quasi necesse sit omnes Syllogismi partes sigillatim exprimi . 3. Quia En ymema validius percellit adversarios , illosque pumctim , ut ajunt , caesimque serit. Unde jaculum aerelam oratoris vocari solet . Vide quo modo Tullius
Enthymemate seriat Antonium r Paeem vult Ani Hus p arma ponat et quasi si diceret . Non arma ponit Antonius p ergo nyn vult pacem.
228쪽
R. Est argumentatio, qua ex muItis sngvus enumeratis aliquid concluditur . Ita Seneca variarum rerum enumeratione magnifica , concludie tam in homine virtutem esse laudandam r Navis bona dieitur non qua pretiosis eoioribus picta es , me cui argenteum aut aureum rostrum est ; sed qua stabilis est, firma, velox ct consentiens vento . Gladium bo. num dises, non eni deauratus est balthιus, nec exi v gina gemmis distinguitur I sed eui ad scandum subrialis est acies . Retvlo non quam foumosa , sed quam recta sit quaritur. Ergo in homina quaque nihil ad rem pertinet quantum μιν , a quam multis salutetur , sed quam bonus sit.
i Inductio non solum oratoribus perfamiliaris est , sed etiam Poetis , & in primis ovidio , qui illa
majorem in modum delectabatur . Uruam hic exi. um afferemus exemplum, quo infelix ille Poeta , dum exularet in Scythia , uxoris suae dolorem comsolatur, Gistium lib. . probando per inductionem , asperas res gloriae segetem & materiam esse: Materiamque tuis tristem vi tibus imple:
Ardua per praeceps gloria vadit iter. ' .Hectora quis nosset, felix si Troja fuisset . Publica virtutis per mala lacta via est. - Ars tua, ' Tiphy iacet, si non sit in aequore fluctus :Si valeant homines , ' ars tua, Phoebe, lacet. i ' ripiss
Sic etiam apud Virgilium , AEneas probat per in- rarum ductionem viventi sibi iter ad inseros nequaquam in- terclusum esse deberet ehisa ga-
Si potuit manes arcessere eoniugis Orpheus p,lia Threicia seetus cithara , fidibusque eanoris: . medicin Si seatrem Pollux alterna morte redemit, Itque seditque viam toties . Quid Thesea magnum, ,
Quid memorem Aleiden 3 &mi genu s ab Iove summo. '
229쪽
226 Artis Rhetorica Liber III.
Laid isse vandam est in Inductione δR. Duo diligenter cavenda sunt . I. Ut quae si muntur , certissma sint. x. Ut id cujus confirmandi causa fit inductio, iis quae sumuntur similest.
R. Est inductio imperfecta , qua ab uno Gargumentamur ad aliud. Cujusmodi exemplum habes in Miloniana , ubi probat Τullius non esse
condemnandum Milotiem quod Clodium occiceri , cum nec Horatius ob sororem necatam suerit condemnatus Sed vide quomodo exemplum illud il-Iustret Cicero i Negant laruari lucem Uyefas et , quiri se hominem esse ocessum fateatur . In qua tandem MVia hae homines stultissimi dis urant Nempe in ea qua primum iudicium do ea ite indit M. Horatii fortissimi visi , qui nondum libera eivitate, tamen populi R. e mitiis liberatus est , eum sua manu sororem esse interfectam fareretur . Similiter apud virgilium AEnn. Iunosurore percita concludit ab exemplo licere sibi omniis no in AEneam & Trojanos , quod Palladi licuit iaAjacem & Argivos: Palla ne exurere elassem Argivum , atque ipsos potuit subine raer panis Unius ob noxam & furias Aiacis Oilei Ast ego , quae Divum incedo regina , Iovisque
Et soror & conjux , una cum gente tot annos Bella gero a
R. Est argumentum eonstans duabus partivus conuariis , qvie utrinque adussarium capiunt et Unde
230쪽
De Disspositione. ra Unde etiam Syllogisinus cornutus appellatur , quod nempe illius cornua sint ita disposta , ut qui unum
effugerit , in alterum incurrat . Sic belle omnino probabis Dilemmate quemvis dolorem aequo animo esse tolerarmum: Nam omnis dolor aut est vehemens, aut levis a si lamis , Deile feretue: sivehemens , eer te brevis futurus est . Ita Cic. Philip . s. probat hoe Dilemmate non esse mittendos legatos ad Antonium t Lagatos decernitis . Si ut deprecentur , eon. temnet ι se ut impereris , non audiet. Hoc eodem argumendandi modo , recte damnatur Lucretia illa, quae a Sexto Tarquinio vi oppressa, sibi mortem intulit r' Si fuit Ille tibi , Lucretia , gratus adulter sImmerita ex merita praenua morte capis.
Sin potitis casto vis est allata pudori s . Quis iuror est, hostis erimine velle mori Frustra Igitur laudem captas , Lucretia : namque Vel furiosa tuis , vel scelerata cadis. Non omittendum hoe loeo invictum illud Dilem. ma , quo Tertullianus in Apologetico cap. I. pu gat Christianos , & incusat Trajanum , qui illos conquiri & investigari vetuerat, oblatos verb puniri jusserat et O sententiam , inquit , nocessitate eam
fugam e Netat inquirendos aes innocenteι , mam dat puniendos ut nocentes . Pareis , ct favis di maIat , ct animadvertit . Luta temetipsam ransura circumvenis p Si damnas , eur non is inquiris 8 Sinon inqui is , eur non is absisis p Eodem ferina utitur argumentandi modo Martialis, dum libror. Cinnam festivh monet , aut cith dandum , aut ci id negandum: Diligo ' praestantem ; noa odi, CInna, negantem: Sed tu nec praestas , nee cito , Cinna , negas .
R. Ab adverbio Graeco bιι , & a voce' λωμα, sumptio , captio ; qudd nimirum utrinque .. bocapiat adversarium . Vide quomodo Tullius hoe .repentino Dilemmata Antonium petens , illum Nn- .vis.