장음표시 사용
231쪽
i is Artir Rhetorica Liber III.
dique capiat et Interfectores Cafaris vel fune patria tiobὸratorις 3 veι parricida : si parria libaratores ; sulto arguor a te socius eorum fuisse : se pareteida ; mala a
te honoris causa nominantur . Vel stulte uisur . ιε νι- prehEndor , vel male illi honoris ea a nominantur .aeua ratione solvi potest Diumina pR. Duplici . i. si universum Dilemma torqueas in ipsum auctorem e cujuslaodi exemplum affert Aristoteles libro z. Rhetoricorum Sacerdos tu dam maximopere dissuadebis filis ne ad populum me ba faceret : nam si injussa Daseris , ιnquiebat, habebis Deos iratos: sin vero iusta, iratos habebis homines . IIoc Dilemma sic in matrem ipsam torsit ingeniosus adolescens : Imo , inquit , axpedit ad populum me ba facere . Nam se justa dixero , Dii me amabunt etsi injusta , homines is Eiusmodi fuit etiam celeberrimum Illud Dilem. ma unde se expedire numquam potuerunt' Areo- rapis. Pagitae , qui lieet mortalium sapientissimi vulgo ha- ita , , dia MIentur , ortam. tamen ex illo Dilemmate litem, protius injudicatam reliquerunt . Cum enim in Pro -ρ ι Πὰι tagorae Rhetoris disciplinam se quidam adolescens t.eui in tradidisset , grandemque pecuniae summam illi ex V m .. pactione suisset pollicitus, ea lege ut primam Odiera εν ων mum quam esset habiturus , litem obtineret ;jam ς plene ac persecte praeceptis intimae artis eruditus, V i mercedem omnino negat . Litem intentat illi magi-
. ster ἐν Et debes, inquit , omnino mercedem , quorescum- . que vertant . Si enim vicero ;i debes , ut condemnatus ἔ siviceris, debis ex pacto . Imo , inquit versipellis discipulus , quorescumque venant, nihil habebis. Si enim causam vicero , ex judicum sententia nihil debeo e s vara ea a cado s jam tibi ex pactis debeo
et . Solvitur Dilemma , si altεrutram Illius pars tem infirmare possis, vel si ostendas aliquid medium
inter duas propositiones intercedere . Sic cum se - vus ab hero forte pexussiis, illum hoc repentino. Dilemmate petiisset Si βm improbur eur mea utin fir uera se probus, eur auι Ῥωμm eand/- - pe .
232쪽
De Dispositio ηe. - 22striis, Hoc Dilemma sic in servum acute retossit. herus : Non ta percutio , quia probus es 3 sed ut e improbo fas aliquando probus.
g. V II. De Crocodilo , &.de. argumento insolubili. HUc referri potest Crocoditas , de quo pauca sunt hoc loco delibanda.
Euid es Crocodιllus pR. Est argumentationis species captiosa & fallax , quae incautos λ, quibusdam quasi vinculis irreritos , inducit in fraudem . Vocatur autem Croe ditas , ob hanc quam Poetae finxere causam . . Crocodilus oranti muliercular ut filium , dum fotate juxta flumen ambularet, abreptum , sibi redderet , respondit redditurum utique , si ad propositam quaestionem verum diceret . Haec autem fuit quaestio e Filium reddam tibi , necne λ Ad haec mulier anxia, fraudemque suspicata , respondit, Non reddes; is ob eam causam νeddi debere, quod nempe verum dixisset .'Mentiris , inquit vaser Crocodilus et si enim redisidero , verum non eris locuta. Reddere ergo non possum , quin falsa dixeris. Huc etiam revocantur propositiones , quaS Vocant mentientes , sive insolubiles , quae se omnino
destruunt 3 cujusmodi est illa Cretensis cujusdam
Poetae r Omnes ad unum Cretenses semper menrium tur r Ergo non mentitur certe quidam Poeta Cretensis , dum illos semper mentiri asseverat : Unde non sunt omnes semper mendaces .f. VIII. Dp Sorite & Epicheremate.
R. Est argumentatio , qua ex multis pro- Pontionibus gradatim , mimitatim , & Velut acem 3. P 3 vatim
233쪽
a iti Artis Rhetorica Liber IIL
Oranam sunt Propositionis virtutes ae Lus R. Quinque vulgb assignantur propositio, nis dotes. r. Est ut simplex sit unaque, non vero multiplex. Ex illius enim unitate , omnino pendet orationis unitas ; semperque meminisse debet Or tor eximii illius, num quamque satis inculcandi Η ratiani praecepti: Denique sit quoduli simplex dumtaxat & unum.
Luid es porro aena simplexque proposiιis R. Una simplexque dicitur illa propositio, quae constat una simplicique sententia, v. g. Pax est con frienda. Injuria sunt condonanda, Scrix. Propositionis dos est ut sit ita clara, ut non modo nullo labore intelligatur, sed etiam ut non possit non intelligi ue quemctmodum ista r otiument fugiendum. 3. Dos est ut omnia totius oratio-Nis argumenta, partesque omnes in illam velut in scopum metamque colliment.. 4. Dos est ut tra
tiari copiose & ornari iacit. possit , & amplani
dicendi segetem suppeditet. Recte enim monet Η ratius ne jejunum dicendi sumas argumentum , is qua desperas tractata nitescere posse, relinquas. s. DOS est ut propositio vel ipsa novitate percellat, vel insigni aliqua utilitate placeat e quae duo vel maxime conciliare solent attentionem atque benevo-Ientiam . . Luomodo novitatem habebis propositio p. R. Si argumentum ita proponatur, ut ex trito vulgarique fiat inusitatum , & auditorum animos satim arrigat seriatque ι v. g. trita est vulgarisque, haec propositio et Homo multorum sibi malorum auctor os 3 nihilque admodum dignum habet attemtione . Fiet vero nova & admirabilis , si dicas cum Chrysostomo et mmo i dituν nisi a se ipso ;vel, Nino miser , nisi qui velit . Item vulgaris est
234쪽
hare propositior Mati aliquando sunν urius virtuti sitemque ista e Moνs minus duina aecidit miseris quam felicitas . Fiet autem illico utraque nova mirificaque , si dicas : Virtutem plus interdum improbis deis bere quam probis 3 ct felicitatis genus esse infelicam
Caveant tamen tyrones , ne dum in proposiri ne novitatem aucupantur 3 de illam, quam commemdamus , admirabilitatem captant f in frigidas , ut sit, ineptias, futiliaque paradoxa degenerent; quemadmodum ille qui novitatis illecebra male captus hocpsoposuit e D. Iosephum toti Trinitati supparem esse δ& alius quidam qui paupertatem & affictationem ipsa Paradisi gloria jucundiorem esse probandum suscepit . Ωuomodo utilitatem habebis propossis λR. Utilitatem habere solent propositiones illae quae contemplativae non sunt , sed activae si duobus illis Senecae vocibus nobis uti fas est. Contemplativae porro dicuntur illae , quae in sola cognitione
versantur , quemadmodum ista a SaultMum infinitus es numerus . Hujusmodi Porro propositiones , ut.
aridae sunt, sterilesque, nullum infigunt aculeum anumis auditorum , qui subinde ab illis jejuni disce dunt . Unde explodendi mihi plane videntur , al, exedris praesertim sacris , Oratores illi , qui Nermnis persimiles , dum tristi incendio ardere urbem ,
atque adeo orbem ipsum vident, inanes interea cantilenas promunt, parum attendentes quid ab illis germana Rhetorica , quid officium effagitet . Αctivae contra dicuntur propositiones illae, quarum finis aliquid efficere et ut, Ferandasunt amicorum vitia .
f. VII. De Divisione. CVr adhiberi solet in orationa Divisio , Ae Pa
.R. Tribus potissimum de causis . r. Quia Iu-
235쪽
men affert orationi . a. Quia juvat memoriam oratoris, & auditorum . 3. Quia levat audiendi fastidium , recreatur enim animus admonitione sim gularum paritum orationisi quemadmodum viato. rem reficiunt spatia certis lapidibus & intervallis di. stincta, ut ait ' Rutilius in Itinerarior Intervalla viae sesss praestare videtur, Gaz.M. Qui notat inscriptus millia multa lapis. z. - ' Luanam sum legas Dissonis serinis D R. Quatuor. r. Est , ut Divisio sit plena ; hoerisεν-- est ut partes illius sive membra omnino compi
νzώ- . , ω adaequent propositionem quae dividurauem eis. tur . E. Est , ut membra illis sint opposita , ne. - . que unum in altero contineatur . 3. Est , ut DL viso habeat partes duas, tresve summum , vix plures . Si enim nimium conelia fit, & ut loquitur Fabius , nimium articulosa , offundet orationi ten Bras , parietque obscuritatem illam , contra quam
est inducta . 4. Dos est , ut fit plana , simplexae quasi obvia ι non veris ad artis & ingenii osterutationem longi4s aceersita . Quatuor hasce d res , & hanc praesertim postremam animadvertere facilE potes in orationibus Tullii , qui nullum in Divisionitas quaerere solet ornatum I ut pro lege
manilia et Himum misι videtuν de genero belli , deino vi magnitudina , tum de Imperatore d/ligendo esse uisendum ι & pro infindo i 2 ego fuisso eausam curram rest e nego ex edicto posuere potuisse r nego tisse aio . me pria am dixero , perorabo. De Narratione, quae est secunda orationis pars ,
tufius&ub iis dictum est in secundo capite Elamentorum Rhetoricae.
236쪽
ta , seu robora causae afferuutur. Ω-ι Dat paνtes confirmationis R. Duae . I. Est Confirmatio propriε dicta , in qua ea quae pro nobis sunt , firmamus ae stabitumus . a. Est Confutatio , in qua contrarias adverosariorum rationes refellimus. Hinc liquet Confirma. tionem esse praecipuam ac potissimam orationis partem, quae quasi viseera , vitamque illius contineat . totamque persuadendi spem in ea maximε parte sitam esse . Unde ins t. seu fidas iure nuncupatur ab Aristotele . s. I. e
De Confirmatione proprie dicta .
QVomst o tractanda est Confirmatio ruria dicta 'R. PM Argumenta di per Argumentatio
Ωuid est Aetunsentum R. Est probabile inventum ad iaciendam fidem . . Luid .s Argumentatio 'R. Est Argumenti fusior & artificiosa dilatatio . suid di In inter Arrumonia is Argumen riones R. Hoc interest quod Argumentatio sit modus sive ratio qua argumentum tractatur et Argumentum vero sit ipsis argumentationis materia . Unde arguamenta ex se jejuna sunt & imbecilla . nisi accedis artificiosa illorum explicatio.
237쪽
i indo petuntur argumenta ad confirmandum idonea iam Petuntur a locis tum intrinsecis 3 tym extri iecis, de quibus accurate dictum est a nobis lib. i.
ordine collocanda sunt argumanta in Consimmatione λ
R. Firmiora partim in principio collocanda sunt, quia tunc vel maxime attendit auditore partim in fine , quia quae postremo dicuntur, altius inhaerent rimbecilliora vero collocanda sunt in medio , ubi magis latebit eorum infirmitas r quemadmodum imbecilliores milites , qui fugam , audita buccina , circumspiciunt, in medium agmen cogi solent, ut qui per se parum possunt, turba valeant. At si caula duobus tantum argumentis nitatur , quorum alterum validius sit, alterum infirmius, tunc imbecillius subjicietur quidem validiori, sed mox ad validius recurretur. Got sunt argumentationum oecies , seu quot modis tractari possunt aromonta R. Quatuor sunt praecipuae species argument tionis r Syllogismus , seu ratiocinatio ; Enthymema , Diactis , & Exemplum . His adde Soris & ML6εεrema. : ' g. ΙΙ. ,- . '
R. Duplex distinguitur Syllogismus , seu
ratiocinatio . Alius est Philosophicus , alius Oratorius . Syllogismus Philosophicus est argumentatio constans tribus propositionibus distinctis &explicatis , quae sic inter se connectuntur , ut Concessis duabus primis , quarum altera major , ait 1a minor , quia minus lath patet , appellatur 3 mincestario con denda sit tertia . quae eo eqvintia duMtur. v. g. 4
238쪽
Omnis ars honsa est ampla ἐa Rhetorica est ars honesta τ . . EVo Rhetorica est amplectenda.
Syllogismus oratorius est ratioeinatio constans quinque partibus , certo inter se ordine connexis , unde etiam vocatur SIllogismus perfecti mus.
quanam sunt partes Syllogismi oratoriae R. Quinque numerantur . I. Est Propositio . a. Propositionis probatio . 3. Assumptio . 4. Assumptionis probatio . s. Conclusio . Habes insigne quoddam
Syllogismi Oratorii exemplum in libro I. de Invenistione , ubi luculenter demonstrat Cicero, Divina providentia mundum gubernari . Sed quod exiliter
di jejune dixisset Philosophus in hunc fermε m
dum et Illud divina providontia administratur , quod optime administratur e sed mundus optimὸ administra tum igitur mundus divina providentia administraruν pic sum Tullius oratorio more ita pertractat rNerias acetirantur qua consilio geruntur , quam qua sine eonflio adminserantur . Et haec est Propositio 'Domus ea qua rationε regitur , omnibus inarumores rebus , is apparatior , quam ea qua temme , Onulio eonsilio administratur . Exercitus is eui praposi rus est sapiens is eallidus Imperator , omnibus parambus eommodius regitur , quam is qui nultitia ct e meritate alicujus administratur . Eadem navigii ratios Nam navis optime cussum confieiι ea , qisa sciemtissimo gubενnatore utitur . Et haec est Propositionis probatio. Nihil autem omnium rerum malius quam mundus administratur. Et hare est Assumptio. Nam ct Agnorum ortus , obitus definitum que damordinem servant , ct annua commutationes non modὸ quadam ex neeestate sempεν eodem modo fiunt: verum ad utilitates quoque rerum smnium sunt aceommodata, o diuνna nocturnaque vicissitudines nulla in re umquam mutata artidquam nocuerunt . Et haec est Assumptionis probatio. Lua signa sunt omnia non medioeri quodam eonsilio
239쪽
mo magis tiber est quam is , cui luet duxere vitam
Atqui mihi licet dueere vitam ut uois r qErgo tibιν sum θ ipso etiam Bruto libarior . ' Quin etiam quae statim apud eundem Persium subjicitur responsio , dialecticum morem & ordianem omnino sapit. Respondetur enim negandam esse illius ' Paralogismi minorem propositionem ς Mendos/ eolligis, inquit Paratiis Stoicus hie , aurum mordaci lotus aceto Eriz--Ηoe , reliquum accipio , licet illud di ut volo , tolle . HAI mi, Respondet enim Stoicys , ratiquum aee io, hoe v est majorem propositionem admitto . Quod umrt, ais in minori propositione , lieare Mihi viverelae volo ; hoc enimverb nego & pernego , tollaiflad . De Syllogismo satis . Veniamus nune ad ceteras argumentandi sormas.
6. III. De Enthymemate. Qi4 s Enr0mama ii . R. Est pars Syllogismi, seu syllogismus timperfectuS. . zΩuον partes habet Enthymema R. Duas , quarum prima vocatur 1 Lotieis Amrmedens , alia Consequens, V. g. Omnes arres sum ex petenda ἔ Ergo eloquentia est expectenda . Hinc est quod Et thymema jure omnino eurrum vocatur a Iuvenas Sat. 6. in mulieres r
Non habeat matrona , tibi quae iuncta reeumbit,
Dicendi genus , aut curtum sermone rotato 4 st
Torqueat Enthymema, nec Historias sciat omnes. qaM- Vocatur, inquam, curtum , qudd fit argumenta. ρω-2tio quasi mutila, & una propositione veluti trunca- ρ σφem
ras quae si addatur, fiet integer Syllogismus.
240쪽
ssiuamodo fit Mah mema R. Fit omittendo vel propositionem , vel assumptionem; seu ut Logici loquuntur, omittendo mais, rem , vel minorem , v. g. Clodius insidias struxit -- Ioni r ergo Clodius jura Dit ocelsus: vel, Quicumque aberi struist insidias , jura ab illo occidituν : ergo Ct Hus jura fuit occisus a Milone.. Vnde nomen suum traxit Enth mema δ.R. A ο - ανΘυμῶ s, quod est mente eone ere , spirare ; quod scilicet tertia propositio , quae ver his non effertur, mente retineatur. Quodnam est optimum Enrhymematis genus
R. Illud est quod fit a contrariis, cujusmodi est apud Sallustium illud ' Micipis ad ' Iugurtham Ruem adis-m fidum invenias , si ruis hostis Daris p Erit etiam acutius ac validius Enthymema , si si it per interrogationem . Tale est illud Medeae apud
Senecam: Servare potui . Perdere num possim rogas e Cuν Enth memate magm gaudere vulgo dicitur Grator quam Dilogismo R. Tribus de causis . r. Ut occultet artificium, quod scilicet agnitum , causae magis obest quam prodest . Hine etiam cum utitur Syllogismo , pa tes ejus sere transponit. a. Ne videatur auditorum
ingeniis diffidere , quasi necesse si omnes Syllogismi partes sigillatim exprimi . 3. Qisia En y- 'mema validius percellit adversarios , illosque pumctim , ut ajunt , caesimque serit. Unde jaculum aerelam oratoris vocari solet . Vide quo modo Tullius Enthymemate seriat Antonium et Paeam vult Ani nius p aνma ponat et quasi si diceret . Non arma ponit Antonius p ergo non vult pacem.