장음표시 사용
241쪽
s Indactio R. Est argumentatio, qua ex multis singularibus enumeratis aliquid concluditur . Ita Seneca variarum rerum enumeratione magnifica, concludit solam in homine virtutem esse laudandam Navis . bona dieitur non qua pretiosis eoioribus picta es , me cui argenteum aut aureum rostrum est ; sed qua flabrilis es, firma, velox ct consentiens vento . Gladium bo. num dises, non cui deauratus est baln/us, nec eui umgina gemmis distinguitur I sed etii ad secandum subrialis est acies . RQMla non quam formosa , sed quam recta sit quaritur. Ergo in homine quaque nihil ad rem pertiner quantum μιν , a quam mutiis salutetur , sed
Inductio non solum oratoribus perfamiliaris est , sed etiam Poetis , & in primis ovidio , qui illa
majorem in modum delectabatur . Unum hic exi. anium afferemus exemplum, quo infelix ille Poeta , dum exul aret in Scythia , uxoris suae dolorem comsolatur, Tristium Ilib. . probando per inductionena , asperas res gloriae segetem & materiata esse: Materiamque tuis tristem vitruribus imple: Ardua per praeeeps gloria vadit iter. Hectora quis nosset, selix si Troja fuisset Publica virtutis per mala facta via est. Ars tua, ' Tiphy, iacet, si non sit in aequore fluctus rSi valeant homines ara tua, phoebe, lacet. iSic etiam apud Virgilium , Aneas probat per inductionem viventi sbi iter ad inseros nequaquam interclusum esse deberer Si potuit manes axcessere conjugis Orpheus Threicia fretus et hara , fidibusque eanoris: Si fratrem Pollux alterna morte redemit, Itqile reditque viam toties . Quid Thesea magnum, Quid memorem Aleiden 3 &m genus ab Iove uitiano.'
242쪽
116 Artis Rhetorica Liber III.
Laid observandum est in Inductiona R. Duo diligenter cavenda sunt . I. Ut quae sis muntur , certissima sint. 1. Ut id cujus confirmandi caesa fit inductio, iis quae sumuntur simile sit. I. v. De Exemplo .
R. Est inductio impersecta , qua ab uno s. argumentamur ad aliud. Cujusmodi exemplum habes in Miloniana , ubi probat Τullius non esse condemnandum Milohem quod Clodium occiderit,
cum nec Horatius ob sororem necatam fuerit coriisdemnatus Sed vide quomodo exemplum illud il-Iustret Cicero et Negant tamari lucem essefas et , qωi A se hominem esse ocelsum fateatur . In qua tandem ωνba hoe homines stultissimi dis utant Nempe in ea qua primum iudieium de ea ite vidit M. Horarii fortissimi misi , qui nondum libera eivitate, tamen popula R. e mitiis liberatus est , eum sua manu sororem esse interf/ctam fareretur . Similiter apud virgilium AEn. r. Iuno furore percita concludit ab exemplo licere sibi omni,no in AEneam & Trojanos , quod Palladi licuit iaAjacem & Argivos rΡalla ne exurere elassem Argivum , atque ipsos potuit submerger ponto Unius ob noxam & furias Aiacis Oilei Ast ego , quae Divum incedo regina , Iovisque Et soror & conjux , una cum gente tot annos Bella MIO s. v I. De Dilemmate . .
R. Est argumentum tonstans duabus partivus contrariis , quae utrinque advi sarium capiunt;
243쪽
Da Dclositione. Unde etiam Syllogismus cornutus appellatur, quod
nempe illius cornua sint ita disposita , ut qui unum effugerit , in alterum incurrat . Sic belle omnino probabis Dilemmate quemvis dolorem aequo animo esse tolerarithime Nam omnis dolor aut est vehemens, AEus levis a si uvir , facilὸ feretue . vehemens , ee te brevis futtirus est . Ita Cic. Phili p. s. probat hoe Dilemmate non esse mittendos legatos ad Anto.
nium t Legaros decernitis . Si ut deprecentur , eon. temnet ι se ut impereris , non audiet. . Hoc eodem argumendandi modo , recte camnatur Lucretia illa, quae a Sexto Tarquinio vi opprelsa, sibi mortem intulit r si fuit Ille tibi, Lueretia , ptatus adulter s
Immerita ex merita praemia morte capis.
Sin potius easto vis hest allata pudoris . Quis furor est, hostis erimine velle mori Frustra Igitur laudem captas , Lucretia : namque Vel satiosa tuis , vel scelerata eadis.
Non omittendum hoe loco invictum illud Dilem. ma , quo Tertullianus in Apologetico cap. I. pu gat Christianos , & incusat Trajanum , qui illos conquiri & investigari vetuerat, oblatos verb puniri jusserat et o sententiam , inquit , nocessitato eam fugam : Netat inquirendos res innocantes , man dat puniandos ut uocentes . Pareit , ct savis disymalas , ct animadvertit . Luid rem et sum ransura circumvenis p Si damnas , eue non is inquiris 8 Sinon inqui is , cur non is ab Disis ρ Eodem ferina
utitur argumentandi modo Martialis, dum libro r. Cinnam festivh monet , aut citis dandum , aut cistb negandum: Diligo ' prae stantem ; noa odi , Cinna a negantem; . n. Sed tu nec praestas , nec cito 3 Cinnλ s nora dantem.
It. Ab adverbio Graeco He. bis , te a voce' λοῦμμα. sumptio , captio ἔ qudd nimirum utrinque .. b. eapiat adversarium . Vide quomodo Tullius hoc Mi oriis. .repentino Dilemmata Antonium petens , illum ian- .P s dique
244쪽
11s Artis Rhetorica Liber III.
dique capiat e Interfectores Cafamis vel fune patria lub)ratorιs', veι parricida si parria libaratores ; fulto aetuor a te socius eorum fuisse : se parririda ; mala a
re honoris causa nomin nrur . Vel stulte igitur a te reprehendor , ves male illi honoris eausa nominantur .aeua ratione solvi potest Dilamma ρR. Duplici . I. Si universum Dilemma torqueas in ipsum auctorem e cujusmodi exemplum affert Aristoteles libro a. Rhetori eorum : 'Sacerdos quadam maximopere dissuadeb.t filis ne ad populum verba faceret : nam si injussa suaseris, inqarebat, habebis Deos iratos: su vero justa, iratos habebis homines . IIoc Dilemma sic in matrem ipsam torsit ingeniosus adolescens : Imo , inquit , expedit ad populum verba facere . a m s justa dixero , Dii me amabunt etsi injusta , homines . . . :
Ejusmodi suit etiam celeberrimum IIIud Dilem.
ma unde se expedire.numquam potuerunt' Areopagitae , qui laeet mortalium sapientissimi vulgo ha- MIentur , ortam tameni ex illo Dilemmate litem prorsus injudicatam reliquerunt . Cum enim in Protagorae Riietoris disciplinam se quidam adolescens tradidisset , grandemque pecuniae summam illi ex pactione fuisset pollicitus, ea lege ut primam omnium quam esset habiturus , litem obtineret 3 jam plene ac persecte praeceptis intimae artis eruditus, mercedem omnino negat . Litem intentat illi magister . Et debes, inquit , omnino mercede', quorescum que vertane . Si enim vicero ; debes , ut conremnatus : si viceris, debas ax pacto . Imo , inquit versipellis discipulus , quor6cumque ver ant, nihil habebis . Si enim causam vieero , ex iudicum sententia nihil debeo e s τινο eausa cado ; iam tibi ex pactis debeo nihil.
1. Solvitur Dilemma , si altErutram Illius paratem infirmare possis, vel si ostendas aliquid mediam
inter duas propositiones intercedere . Sic cum se viis ab hero forte percussiis, illum hos repentino
245쪽
. De Dispositione a steus ι γ Hoc Dilemma sic in servum acute retorsit herus : Non ta percutio , quia probus es 3 sed ut e improbo fas aliquando probus.
g. VII. De Crocodilo , dc. det argumento insolubili. HUc reserri potest Crocodilus , de quo pauca
sunt hoc loco delibanda. Suid es Crocod,Ilus λR. Est argumentationis species captiosa & fal-dax , quae incautos , quibusdam quasi vinculis irreritos , inducit in fraudem . Vocatur autem Croe dilus , ob hanc quam Poetae finxere causam . . Crocodilus oranti mulierculae ut filium , dum fotate juxta flumen ambularet, abreptum , sibi redderet , respondit redditurum utique , si ad propositam quaestionem verum diceret . Haec autem fuit quautio e Filium reddam tibi , necne λ Ad haec mulier anxia, fraudemque suspicata , respondit, Non
reddes i is ob eam causam reddi debere, quod nempe verum dixisset .'Mentiris , inquit vafer Crocodilus et se enim reddidero , verum non eris locuta. Reddere ergo n/n possum , quin falsa dixeris. x. . . Huc etiam revocantur propositiones , quas V cant mentientes , sive insolubiles , quae se omnino
destruunt ; cujusmodi est ista Cretensis cujusdam
Poetae r Omnes ad unum Cretenses semper mentium tur r Ergo non mentitur certe quidam Poeta Cretensis, dum illos semper mentiri asseverat : Unde non sunt omnes semper mendaces .f. VII I. Dp Sorite & Epicheremate.
R. Est argumentatio , qua ex multis prin.POMionibus zradatim , minutatim , & velut acem
246쪽
ais Artis metretea Libo III. intim eongestis aliquid insertur : Unde DIIos
ara valis vocatur a Tullio . Hoc acervati eapti isque argumentandi genere utebatur olim Themistocles, dum per risum fleumque dictitabat libum suum , licet nondum triennem , toti tamen tenrarum orbi imperare . Sic enim lepide aiebat a Maus Aius επιενώ -- , illa mihi , ego Athenis mus , Arbante ει GraMa , inae rapa , Euro' rari orbi . Ergo Atiam.mens imperata toti terrarum
In hoe disputandi genere frequentes erant 'Et ia
ci.& illorum princeps Zeno . Sed maxime on nium illo delectatus dicitur ' Chrysippus , ut S erates Inductione & Ironia . Sed hoc genus argumenti saepe solet esse captiolam & sallax . Dum enim senum & minutatim multa coacervantur, tacile est iniicere respondenti laqueos , & periculo iam illi telam texere . Retexere igitur oportebit& seorsen singula confiderare , sicque facilius unis versa fiangentur.' Cedo vini ae etymon illius vocis Soritas. R. Habes germanissimum etymon in me voee Graeca σορδε. eumulus , ncerum unde σαμμα. IMArer , auismentum acervatio
Suid est Dieberema R Est Enthymema contractum , cuius du Pr
positiones in unam conseruntur 3 ut Mne e cla d inminum semus accusast . In hae enim una propolitione continentur hae duae : Non debea servus tomere is fine causa dominum inissam: .eto fovωι θ --dicus νeris Duorari non vibra illam pomσὸ una C sarem intusare.
247쪽
De Confutatione. Ori st Confutatio
R. Elt pars orationis in quae rationes eonistra n S pugnantes refellimus. Euomodo fit Confutatio λR. Fit prunoi neratione mera, cum scilicet rem allatam ab adversario falsam omnino esse dicimus a aut illam absurdam, incredibilem, repugnantem esse demonstramus. Ita Cic. pro Quinctio, , rem negat aperte t Negamus te bona aeuinctii , Sexte Navi , posseιι se edicto p toris ia Sic etiam pro Rotcio perspicue demonstrat parricidii crimen cujus insim latur Roscius , ab illius vita moribusque prorsus alienum esse 1 quem loeum quia longior est ,
omitto. x. Fit Consulatio, cum factum non negamus ,
sed excusamus , de jure factum fuissecontendimus. Sic Tuibus pro Rabirio , ' Saturnii mortem quae illi objiciebatur , adeo non expavescit ut scelus , ut potius illius auctorem exoptet fuisse Rabirium rArguis ocessum esse a C.. Rabirio L. Saturnsum , σω C Rabιννωs minitαν- testimoniis , R. Hortensio co-pississime defendeara , antea fassum esse domist. . Ego aui/m , si mihi esset integrum , suseiperem hae re men , mnoscerem , consisterεν . Utinam hane mihi finsultatem ea a concederet , ua possem hoe pradicam C. Rabirii manu L. Satuνnium hostis populi R. rofectum.
3. Fit Confutatio , cum adversarios , Pari , vel etiam majori re objecta , vicissim lacessimus, ut periti duces solent , qui hostium vires. distrahunt , & alio avertunt . Talis est apud Virgilium disputatio pastorum , in qua sie prior incipit Damoetas d
248쪽
1 1 Artis Rhetoricae Liber III. Die quibus in terris & eris mihi magnus Apollo
Tres pateat coeli spatium non ampli ds ulnas. Mopsus impar respondendo, nova quaestione co- . natur irretire Damoetam et
nia .- Dic quibus n terris inscripti nomina regumari. . Nascantur flores , & Phyllida solus habeto. s. n. ET . Similis est apud eundem Virgilium Turni ad Dran
ttienea L. . . t Aquilius meque timoris
Florus III. Argue tu , Drance : tot quando stragis acervos vir S;int Teucrorum tua dextra dedit , passimque trophaeis
I .e Insignis agros ; possit quid vivida virtus,
intoυνὸt . EXPeriar ': nec longe scilicet iuste, ων eum mariendi nobi S , circumstant undique muros. ιuda. Imus in adversos e quid cessas p an tibi Mavors
Ventosa in lingua , pedibusque sugacibus istis Semper erit p . Confutatio fit per 'adignatione in atque conis temptum ἱ cum nempe generosa quadam fiducia , quae nobis objiciuntur , spernere , ac dedignari vudemur . Hujusmodi singulare omnino , nobileque in primis habes exemplum ini37. Livii libro, ubi magnus ille Scipio. Africanus , post tot res praeclare gestas, invidorum, ut fit, calumniis appetitus , di in jus ad causam dicendam vocatus , sese ab objectis criminibus de more purgare nequaquam laboravit; sed ad longam accusatione in fidenter ad- modum libereque respondit , se tali die cum Han. nibale feliciter conflixisse , de Carthagine triumphasse et Proinde venirent omnes secuin in Capit lium gratias actum Superis, Sc oratum ut semper sui similes Imperatores populo Rom. darent , ῆtque ita amicorum turba leptus , totam secuin mulis titudinem, adversariis frementibus, traxit. Sed au- . . . diamus Scipionem ipsum οῦ Silentio Deio , foe , in--i. . . a quit a s ' Tribuni plebis , vosque Suirites , eum Masυν - Hannibale , e, Carthaginensibus signis collatis in Afrι- rus Populi ea , bene ae felieiter pugnavi . Itaque cum hodie litiabus , ct I uiu sigre edιri alumn sis , ego line extem-
249쪽
De Dispositione. 233po in Capitolium , ad Iovem optimum maximum, Iunonemque is Mineνvam, ceterosque Deos, qui Capitolio , atque Arei prasident , salutandos ibo : iisque grarias agam quod mihi θ hoc ipso die , is silpe atias egregie.reipublica gerenda mentem facultaremque dederunt. UVirum quoque , quibus commodum est , ite mecum , Luirites , orate Deos , ut mei similes Principes habeaIis.
Sic etiam apud Virgilium Ecl. 3. indignans D moetae respondit Menalcas. Cantando tu illum aut umquam tibi fistula cera Iuncta suit Quem Virgilii locum imitando sic expressit Catipurnius Ecloga 6. Vincere tu quemquam vel te certamine quisquam Dignetur qui vix stillantes arida voces
Rumpis, & expellis male singultantia verba. Sic etiam apud Senecam Iason et Medea, amores objicis Aliquando etiam valde utile erit in confutatione jocos, sales & facetias , etiam in rebus seriis adhibere , quae si nec in mimicam scurrilitatem degenerent , nec in atrocius maledictum , nec in nimiam dicacitatem , mirum quantum causae prinsint , & animos auditorum exhilarent . Mirificus certe in hoc genere fuit Cicero , qui in jaciendis mittendisque ridiculis , ceteros omnes oratores longe superavit , & , ut ipse ait.: Adversa rios interdum satis iocose Lia. bat . Atque utinam illius jocorum libri tres a Quinto fratre, vel a Tirone liberto collecti, nouisato temporum interjissent . Persectissivum sane leporis , & elegaritissimae cujusdam urbanitatis exemplum de speciem in illis haberemuς ; ut aestin rare facile licet ex pauculis illis, quae ad nos usque pervenerunt 3 cujus . modi sunt ista,
250쪽
Ciceronis in confutando Dei aliqvit. Cam ali tirando amenteam magni pretii 'Sphin. z. m. tem a Verre accepisset Hortensius , non ita multonia, μαι. pbst in ipsa iudieii altercatione , nescio quid obli- Σ,-. . quum in obsturh jactavit Cicero. Negavie, .....ia Hortensius se hate aenigmata intelligere . A qtii imis δε-- telligera debes , inquit Cicero , eum ubinam h bear domi.
z. .' Idem Tullius Roscii aeeusatorem Eruetum hac ν.,-oua, ironia bellissime perstringite Suaso, Muri , ua haedo. M t. in bonam partem areipias: um enim exprobpandi eam , sed admonendi gratia dieam . Si tibi foreana non duit, e patre μνω nascerere, ex quo intelligera posses qui an mus patrius in liberos esset et ae natura rerιὰ dedit ut humanisatis non parum haberes .
Io Fannium vero sie jocatur orat. pro oscioridaiνω evita is superchiis semper os rasis , ne ul-ιωm pilum viri boni habere videatur. Nec minus salsum & facetum illud ejusdem in Catilinarios r Verumtamen quid Iisi isti miseri voluna
Num suas seum mallereulas fune in eastra dactώνi Gamadmod- narem illis rare e poterunt , his prasemeim 1am noctibus δ mo autem pacto illi Apenninum, at ne illas reuin o ne vivos perferent λ Nisi ideiνeo se facitias hiemem potiraturos putant quὸd In eonviviis nudi satiaro didicerunt.
a etiata, Ac longe amarior joeus & cavillatio in Cim ...ulasa. diam impudicam mulierem , quam ' Clodius se . Tuia xe nois io stupro polluerat e Faestram , inquit ,
-- Ejusdem sermh generis quod salsissime dixit in f roculum quemdam adolescentem, qui patri venenum in placenta dedisse insimulatus , jactabat sese audacius , M Ciceronem contumeliis ac maledictis proseindebat a cui Cicero e me , inquit , a re malo
qu- tiara. m. cDenique Vatinium causas agentem in foro, strumisque in collo laborantem , Tumidum oro strem