장음표시 사용
141쪽
ratione formalis contemptus, scandali magni, Boni cominmunis,&c. Iunc posset ad illam Superior sub mortallobligare rata Lelsus lib. 2. ca r. dub.o. XU. Potest autem obligare sub culpa levi in materi, gravi, quia sicuti posset nullo modo obligare, ita poterit
ad minus, quam materiais scat.
XVI. Rogabis, unde nam argui possit, quod aliquod Praeceptum obliget sub gravit ei pondeo si materia gravis sit, QSuperior non se expresserit, se nolle sub mortali obligares si praecipiat in virtute sanctae obedie tiae, aut simili aliqua forma: si aliquam magnam poenam adjiciat, verbi gratia, Excommunicationis , maledictionis aeternae, exilii, o c. Denique si ita ferat usus Doc' Tum , Qtimoratorum hominum , ut in legibus ieiunii Ecclesiastici , abstinentiae a carnibus Feria sexta , Sabbato , quae sub obligatione peccati gravis receptae sunt, &c. .
De Perinis, quae Legibus, Iraeceptis
I. Uaeres primω qui nam Legibus , Praeceptis Moblitentura Respondeo: Leges Praecepta Ooli- - gant solos Subditos Rationis usu pollentes, ubi enim non est usus Rationis , non viget pro eo tempore Legis obligatioci unde ebrii, is mentes non afficiuntur obligatione exum, quando ebrietas, omentia usum Rationis impediunt ac proinde si Leges non observent, tunc non peccant, licet potuerint peccare in causa. Ita Doctores communissim8. II. ine fit, quod Legislator, eum non sit sibi Subdi tu , non obligetur a sua Lege uoad vim coactivam, poenas, licet quoad vim directivam is ex quadam
142쪽
Generalia Principia Cap. XVIII. 1 Is
aequitate obligetur eam observare , aequum enim est quod ipse tanquam caput cohaereat membris Reipublicae. Ita communiter Theologi cum D Thoma quaest. . artas. ad 3. Ad contractus tamen, cum hi sint de Iure Gentium, obligantur Principes, inespublica non minus quam liqui de Populo, ut fert certa omnium sententia, quam sequitur Filii ucius tradi. II cap. I. unde CS non seruari do peccant contra Iustitiam commutativam, is restitutionem tenentur.
III. Deducitur etiam ex die iis, quod Infideles non hapti rati, cum non sint Ecclesiae subditi ejus Legibus non obligantur: aeretici vero obligantur , quia per Baptismum jam sunt Ecclesiae subjemi. IV. Quaeres secundo Dan Peregrini obligentur Legibus sui Domicili, si ab illo absint 'espondeo nomine P regrinorum hic intelligi omnes illos, qui accedunt ad aliis
quem locum animo ibi non permanendi, sed subsistendi dumtaxat pro minori anni parte, ut qui rus petunt per tres, aut quatuor menses similiter Mercatores, Uiat res, alii hujusmodi non obligantur Legibus su D micilii, dum ab eo absunt. Ratio est, quia Leges loca les directe, per se respiciunt territorium, ripsi amxae sunt, ac proinde non obligant nisi eos, qui intra illud existunt , imo nec obligant in locis exemptis, licet aec sint intra illud Territorium aequiparantur enim loco sito extra Territorium, ut cum Lay man, Bonaccina docet Bulsembaum in Medulla Theologiae Moral. lib. I. tract. a.
U. Ex diectis sequitur primo, qud , si Episcopus pro cipiat, ne ullus Clericus in sua Dioecesi aleis ludat, non oblisatur Clericus abstinere a tali ludo extra Dicecesim, vel in loco exempto. VI. Secundo: si sit dies ieiunii, aut dies festus in aliqua Dioecesi potest ille, qui est extra Dioecesim , vel in loco exempto, non jejunare, aut exercere opera se vilia sine peccato. v II. Tertio : recedens mane a loco, ubi non est ieiunium, potest ibi comedere etiam carnes, licet sciat, se . a in
143쪽
in meridie perventurum ad locum , ubi ieiunium obligat,im ibi etiam non tenebitur ejunare, cum iam per illam come itionem se inhabilitaverit ad jejunium tenebitur tamen ibi abstinere a carnibus, cum talis abstinentia sit dividua , possitque ibi servarici Layman lib. I. irae'. q.
VIII. Hoc tamen intelligendum est, si locus jejunii ad quem perveni t sit proprium domicilium 'uilibet enim obligatur Legibus sui Domicilii, quando in ipso existit. Quod si non fuerit proprium Domicilium, potest etiam
ibi carnes comedere secluso scandalo, quia Peregrinus seu qui non habet Domicilium in illo loco, non est membrum, neque pars illius Communitatis , ac proinde non subditur Legibus illius loci. Ita Sanche lib. 3. de Matrina disp. Ιου num. 22. agunde lib. I. de . Praecepto Ecclesiae cap. . num. II. illi ucius tact. 2I. cap. 2. dub. 8.num. IO9. quidquid in contrarium dicat eander de S. Sacramento , qui pari. 3. de Praecept Ecclesiae tradi. s.
disp. et quaest. 23. gratis putat Peregrinos teneri Lesibus loci , ad quem accedunt ramo allata do in militat etiam pro eo Peregrino, in cujus Domicilio Lex illa peculiaris viget: verbi gratia , si Florentinus in vigilia Conceptionis B. M. V., cujus ejunium Florentiae est in Praecepto, accedat ad aliam Dioecesim , in qua urgeat idem Praeceptum locale talis jejunii, poterit ibi carnes
Comedere, secluso scandalo, quia non tenetur Praecepto locali Florentiae, cum hinc absit, nec tenetur Praecepto
Iocali Dioecesis , ad quam accessit, qui , utpote eregrinus, non subditur Legibus illius. Ita Doctillimus aia qua ligus tona de Jejunio decisione 6 . . IX. Quaeres tertio an Peregri nus, antequam discedata proprio Domicilio, teneatur ibi implere Praeceptum verbi gratia, si ibi sit dies sestus, teneatur audire Sacrum, si ante meridiem alio sit perventurus, ubi non est dies festus Respondeo Hassirmat Navarrus, Suare nihilominus tutum est ipsum non oblinari Ratio est, quia si .mansisset in suo Domicilio potuisset sine peccato differre
auditionem Sacri usque ad meridicis ergo cum in m ridie
144쪽
Generalia Principia Cap. XVIII. 40
tidie sit in loco, ubi non urget Praeceptum, nec tunc, nec antea obligabitur illud implere . . Nec obstat regula , quod praevidens impedimentum ad satisfaciendum obligationi teneatur anticipare, ut obligationi satisfaciat quia id solum verum est, qua do manente vi Praecepti , quis praevidet, se pro aliquo
tempore impediendum, ut est in Praecepto confitendi semel in anno, quod eum urgeat pro tot anno, qui praevio et se impediendum inine anni, obligatur praevenire: idem est in Praecepto recitandi oras Canonicas , non vero in casibus, in quibus non urget Praeceptum eo tempore, quo quis praevidet futurum impedimentum ut reis est notat Bulsembaum in sua Medulla Theologiae Moralis
lib. I. trac'. a. cap. 2. dub. 2. num AE
XI. Quaeres denique an aliquis obligetur ad Legem,
cesset in particulari finis Legisl Respondeo : communiter asserunt Doctores, ad hoc, ut esset obligatio Legis, debere illius finem celsare adaequat in communi, universaliter, nec lassicere, quo cesset in casu particulari ; quorum ratio est, quia Lex conditur propter bonum commune, ergo licet ejus finis cesset in casu particulari, non cessabit illius obligatio is ita docent Layman, Suareet, Solus, VasqueZ, alii quos usque ad triginta
enumerat Diana r. pari tradi. o. resoL28.
Oppositum nihilominus sui inent probabiliter Comiis totus in Respons Moral. lib. . uzest. I. num. IO Henrique lib. Io. cap. II. num.8 Navarrus, exi a , ousa Megala, aliique, quos citato sequitur Diana , dicta resol. 18. Caietanus , Ludovicus ope . Emanuel a etiam in editione expurgata a Magistro Sacri Palatii, clealii apud Castropalaum tom. I. tract. . disp. s. unc'. r. num. ς. - id etiam omnium fusissimi docet ranaclus in Primam Secundae Contro . tras'. 3. pari. I. disp. I. sect. a. Ratio est, quia valet argumentum de toto adia tem , sed quando finis Legis cessat in totum , cessat tota liter Lex ergo quando Ratio Legis cessat in partem, partialiter etiam cessabit Lex ex authoritate Legis Quade totai de rei vendit. Ad rationem vero superius ad-
145쪽
ductam optime respondet Diana, quod licet Leges cnr dantur propter Bonum commune , adhuc tamen obligant etiam singulos Subditos in particulari, in singulis ais hei vim ea ratio, seu finis propior quem conduntur: ergo quando in aliquo particulari hic finis cessat, cellabit qua
que pro illo particulari Legis obligatio
De Variis spectantibus ad observantiam
I. T Raecepta alia sunt, quae in sui substantia, vel in is fine a Legislatore intento includunt, id est poscunt, ut homo sit in gratia, alia non item Primi generis sunt Praeceptum amoris Dei, Praeceptum confitendio com municandi haec ab homine sine Charitate impleri non possunt, und qui sacrilege confitetur, non satisfacit Praecepto annuae Confessionis, scuti nec Praeceptum Communionis Paschalis adimplet, qui sacrilege communicat; quia finis Legislatoris fuit, per illa hominem obligare a reconciliationem , ad amicabilem unionem cum Deo, qui finis per sacrilegam horum Sacramentorum suscepti
nem non obtinetur. Ita Suare in . pari. D. Thomae tomiai disp.33. W36. Re'. . num. 3. Conmc de Sacramentis disp. 3. ub.9 Layma lib. I. rael. . Cap.I. n. Io. ,
unde opposita sententia, nemp8 quod per Confessionem sacrilegam satisfieri pollit Praecepto , damnata fuit ab Alexandro II., ac proinde non sunt amplius audiendi Fagunde , Paludanus Gabriel, victoria, tensis , Sylvester Pitigianus, alii, qui eam tanquam probabilem docebant similiter, quod per Communionem sacrilegam impleri possit Praeceptum Communionis Paschalis , damnavit Summus Pontifex Innocentius XI., licet antea illam sententiam docuerint magni nominis Authores apud Dia- Dissilire os
146쪽
Generalia Principia cap. XIX. Io
nam Part. . tract. q. resolui. υ, ωου illa lobos in Summa
II. Alia vero Praecepta, quae neque in sui substantia, neque in fine a Legislatore intent Charitatem incluvidunt, possunt ab eo, qui non est in Charitate, seu in Gratia impleri' sic Praecepta Fidei honorandi arentes, sanctificandi dies Festos , ieiunandi, satisfaciendo voto, Iuramento , QSacramentali Poenitentia a Confessario impositae, impletur etiam ab eo, qui non est in Gratia Ratio est, quia in his ot similibus Praeceptis praecipitur. subitantia actus in Praecepto ineluti, non autem finis, vel modus Praecepti. Ita cum communi Layman lib. I. r.q. λη num. 6. Sanche lib. I. in Summa cap. Iq. QBulsembaum lib. I. tradi. 2. Cap.3. dub. I.
III. Haec tamen impletio Praecepti hoc modo posita non est meritoria, cum nulla possit esse operatio de conindigno meritoria, nisi ab homine existente in Gratia fiat. IV. Quaeresci an audiens Missam sine interna attentione Ecclesiae Praecepto satisfaciat Respondeo , certum esse admissam die festo audiendam , ut Praecepto satisfiat requiri, ut homo saltem confus8, initio velit se
praesentem sistere Sacro ad Deum colendum : dubium au tem est, an praeter hoc debeat etiam in Missae deeursu ad satisfaciendum Praecepto , non modo exterius , sed
etiam interius, ad ea, quae peragit sacerdos attenderes Assirmative respondent non pauci Doctores probabile tamen est, quod haec interna attentio non sit necessaria, quia etiam sine hac attentione praesentia illa est obteinetive Cultus Dei, & ratione ipsius quispiam dicitur inesse moraliter Sacroci dummodo tamen aliquid exterius non fiat, quod sit incompossibile cum hac morali praesentia ut esset nimia allocutio cum aliis, ramilia. Ita Praepositus in ertiam Partem quaest.83 art.6 dub. . nn m. 22 S. Diana pari. I. rari. II. resol. 2. qui propterea alibi etiam firmat, quod qui recitat oras Canonicas tempore auditionis Sacri, non solum Praecepto Divini Olficii , sed etiam Praecepto Missam audiendi satisfacit.
V. Sed quid dicendum, si Missam audiens nolit tali
147쪽
tauclitione satisfacere Praecepto Respondeo , quod ad
impinno Praecepta docent communiter Thzologi non
requiri intentionem ipsis satisfaciendi, quia ex solum
praecipit voluntariam operi executionum, verbi gratia ,
eiunium , auditionem Sacri recitationem Divini miscit, c. , atque adeo dum fiat voluntarie opus praeceptum, censetur Lex adimpleta. Unde non solum qui non habet peculiarem intentionem satisfaciendi, sed etiam qui ci stive intendit non satisfacere, satisfacit, quia faciendo opus, facit totum id, quod praecipitur . Ita Busse aum loco citato dub. 3 cum Suarra, vasqueZ,- allis contra. Navarrum , QAZorium , ac proinde Missam praedicto modo audiens vere Praecepto satisfacit. Idem dicendum est de eo, qui Horas Canonica recitavit, aut Sacra me talem poenitentiam implevit animo non satisfaciendi utemue enim vere satisfecit, licet ex prava intentione non satisfaciendi peccaverit. VI. Dixi, dum fiat olim tari opus Ireceptum , quia cum Leges dentur hominibus, debent etiam impleri humano modo , id est ab homine cognoscente, Quolente opus facere unde si quis ebrius, somnians, aut nesciens quid agat, intersit Sacro recitet Horas Canonicas, aut poenitentiam injunestam impleat, minime satisfacit. Ita cum SuareZ, QSalas docet ut em haum lib.I. tract.2. cap. . ub.q. in Medulla Theologiae Moralis. VII. Ex superius dictis colligitur, unico actu satisfieri posse pluribus Praeceptis , dummodo non conitet aliam luisse Praecipientis mentem sic obligatus admoras Canonicas recitanda ratione Beneficii ,- ratione ordinis Sacri satisfacit unica tantum recitatione.
VIII. Colligitur etiam posse diversis actibus eodem tempore pluribus Praeceptis satisfieri , ut patet in eo, qui Missam audit die festo, & simul recitat Divinum
Ostietum, ad quod tenetur. IX. Notanter dixi, dummodo non constet aliam fuisse Praecipientis mentem; si enim Praecipiens obligare imen dat suo Praecepto ad novum actum distinctum , tunc unico
actu duobus Praeceptis satisfieri non poteti.
148쪽
Generalia Principia Can XIX. 12 et
X. Advertit tamen Sanche lib.I. Summae cap.Iq. Cum
Sua tegocte aliis, quod si Confessarius injungat pro Sacra mentali poenitentia auditionem Mis, in die festo, regu Iariter intelligitur praecipere auditionem Mista ab ea diis stinctam, ad quam Poenitens ex Praecepto Ecclesiae ubINgatur. cXI. Notandum est etiam, quod in casu, quo Conis satius iniungeret pro Sacramentali poenitentia illam Mi sam, ad quam Poenitens die festo obligatur, si Poenitens illam non audiat, duplex peccatum committit ut colli itur ex de Lugo tom de Poenit. disp.Io. ec'. s. quia raeceptum Ecclesae , Praeceptum Confessarii habent motiva formalia diversa XII. Praecepta naturalia negativa , quae prohibentrem intrinsece malam, ne quidem metu mortis violari possunt verbi gratia , non licet fornicari, blasphemare,&Getiamsi mortis periculum immineat , haec peccata non committantur: si vero Praecepta, quaecumque sint , non vetent rem intrinsece malam, ut verbi gratia, Praece
ptum servandi Depositum, implendi votum, succurrendi Proximo extrem indigenti, integre confitendi, Wsimiis lic metus mortis, vel similis damni gravis excusat ab eorum impletiones excipitur tamen casus, in quo ipsorum observantia esset ne uaria ad cavendum malum
grave Communitatis, quod pluris aestimaretur, quam vita privatae Personae tunc enim Lex obligat etiam cum manifesto vitae periculo: sic tempore pestis obligatur Parixochus Sacramenta ministrare suis ovibus rami liter obligatur miles manere in statione is seruare Praeceptum Ducis etiam cum certo Ita periculo , quia inde Bonum Reipublicae pendet. XIII. Item violari talia Praecepta non possunt, quanindo metus gravis incuteretur in odium Fidei, vel in co temptum Religionis : ita communiter Doctores cum Sua reg, Navarro invita, Henriquea, Soto vasqueet M dina, aliisque apud Myma lib. I. traαq. cap. q. n. σε s Coninc tom.2. disp.I3 dub. I 2 num. Loo.
149쪽
CAP. XX. De Peccatis in Genere eorumque Divisione , ac Distinctione Specifica, Numerica.
Um in mamiscriptIs operibus Doctoris riderici
Glannetti a me visis hoc de Peccatis caput Omis sum fuerit, ne hunc Tractatum de Principiis Generalibus Theologiae Moralis mutilum .imperissum darem haec de Peccatis in genere, ex probatorum Authorum Doctri na excipiens, hic censui apponenda. II. Peccatum aliud dicitur Philosophicum , seu Morale, aliud vero Theologicum Philosophicum ex Divo Thoma I. a. quaest. I. art.6 est illud, quod a Philosophis tanquam sol inationi disconveniens, Theologicus vero, quod a Theologis tanquam Dei offensa principaliter consideratur. III. Peccatum pure Philosophieum, quod amicitiam Dei non dissolvat , esse etiam in praesenti providentia saltem per accidens possibile, docuerunt nonnulli apud Zume quaest. I. de Peccatis art.2. disp. 8. QTannerum tom. a. disp. . quaest. r. ub. 3. Hoc tamen ab Alexandro VIII. Summo Pontifice merito damnatum fuit in secunda ex Propositionibus die a . Augusti Anno I o proscriptis, ut videre est apud Dominicum Vivam in explicatione ejusdem Propositionis. Iv. Peccatum Theologicum, quod definitur a I Ambrosi in lib. de Paradiso cap.A. Praevarieatis Legiscium .ina , Caelestium nobedientia Praeceptorum is a DoThoma a. a. quaest. I. Me 6 cum . Augustino lib. 22. cap. I. contra Faustum Dictum factum, vel eoncupitum contra Legem Decaternam, multipliciter a Theologis di-
150쪽
. Generalia Principia. Cap. XX. 23
uidi tu , scilieε in originale , Actuale, &mabituale. Rursus Actuale in peccatum commissionis, missionis. in peccatum cordis oris, & Operis, ac denique in Morintale, veniale. U. Peccatum Originale , quod per Baptismum delem tur, nihil aliud est ex probabiliori sententia , quam debita privatio Iustitiae. Gratiae ob peccatum dae, in
quo omne peccaverunt, quia omnium voluntates in sciri luntate illius erant refusae . Ita ZOrius , Onaccina,
vasuueet, aliique apud Castropalaum tom. I. tradi. a. disp. a. punA. I. num. i. v I. Peccatum Actuale est ipse actualis , voluntaclus ac liber recessus a Lege. VII. Peccatum Habituale est macula moralis, quae post peccatum actuale per modum habitualis defectus perma net, donec per poenitentiam actualem deleatur. VIII. Peccatum commissionis It quod in positione actus contra prohibitionem Legis conssistit ut, ver hi gratia , Furtum , Homicidium , c. IX. Peccatum omissionis est , quod per omissionem actus a Lege praecepti committitur ut verbi gratia per non auditionem Sacri in die festo. uX. Peccatum cordis illud dicitur, quod interlos ea Meuni rin nimae potentiis consummatur ut cogitatio prava desiderium malum.
XI. Peccatum oris est illud, quod oris sermone cominpletur ut detractio, blasphemia, c. XII. Peccatum operis illud est, quoed actione externa perficitur ut homicidium, fornicati, & furtum. XIII. Peccatum vero Mortale est illud , quod es amicitiam dissisivit, poenam aeternam meretur quod ideo dicitur mortale , quia vitam spiritualem, hoc est
Gratiam an et ita cantem tollit, lanimae mortem affert.
XIV. Peccatum denique veniale illud est, io gratiam in amicitiam cum Deo per se non tollit, quamvis Charitatis servorem valde minuat: hoc solum temporalem poenam meretur videatur Sanctus Thomas I. a. quaest. 2.