장음표시 사용
161쪽
ctus , folia, & flores delicatissimi , ut rosa , gediversi generis violae, imo affata caro, Panis, R-Itaque plurima post multos menses integra pene R ilIibata ex eo exciPulo, seu vase, ut Vocant Frecipiente, a clarissimo Boylio educta sunt: ut o mittam cere visiam post duos menses , & in summo aestatis aestu sic fuisse servatam , ut nee ipsius tonitrui succussione, quae caeteras doliis contentas turbaverat foret debilitata. Sed huiusmodi qualitates, ut aliae similes, ab ea, quam aeri tribuimus, natura nulla renus abhorrent , ut facile quilibet attentus perspiciet . Quare in constituta illa a nobis aerearum particularum figura acquiescendum putamus: eamque deinceps variis accommodatissimisque experimentis. illustrandam speramus α . CAPUT IU.. , laqua, o terra.
TAmetsi aqua nihil elarius , & limpidius oe .
currat, illius tamen natura. non adeo clare αλ Iiquido per Uecta est , quin multae circa eam diversaeque sint Philosophorum opiniones. Definitur ab Aristotele lib. a. de generat. & corruptis. cap. 3. elementum frigidum , s humidum . Sed haec definitio. intimam aquae naturam non explicat Nec proinde inquirendi studium sistit . Gassendus Rct. i. Physicae, lib. 6. qui pst de qualitatibus re-νum cap. 7. Post Lucretium, & alios Epicureos, aquae, & caeterarum liquorum naturam in particulis Iaeuibus , ac rotundis , aut certe ad r tundam figuram accedentibus constituit quae partes crebris interstitiis , seu vaeuolis discretae tactui facile cedunt: eumque lubricae sint, nisi co tineantur , diffluunt Sic quippe Lupretius lib. a. ide rerum Nat ra, v. 4s . S sequentibus 4 Iua quidem debent e. ωυibus, atque rotundis
Eoa magis , Auido quae eorpore liquida con-
Nec retinentur enim inter se glomeramina quae . que x
162쪽
Phisices. Sact. III. Cap. IV. Is Q tanquam vero ignis particulas etiam Rotunis das esse decernant Epicurei, eas tamen longe sub tiliores coaci latioresque putant in igna, quam iaRqua , eum nullum fere sit corpus igni impar
vium ; aqua vero dur rum corporum Paros Panetrare Omnino nequeat.
Ut autem clarius aquae, k liquidorum corpo Tum naturam exponat Gassendus ibidem , exem-Plo utitur tritici , aut pulveris . Nam eum tritici grana, alia aliis imposita nullis hamis, vel ansulis sibi mutuo implexa sint , facile seiungi, di nisi coerceantur , dispergi possiunt . Idem de Pulvere, & farinae idem quoque de aqua dicendum, sed eum eo discrimine , quod aquae partes sint
multo tenuiores , nee tam facile in cumulum aia surgant, quam vel pulveris, aut farinae particulae , vel grana tritici M. Non tamen omnis B Tun inst extensionis eas expertes putat eum Galilaeo , qui aquam non tantum in atomos, sed etiam in punt a mathematica, insectilia , α ineκ- tensa Fesolvit . quae utique opinio e R iis , quae inferius de huiusmodi punc is mathematicis, seu Zenonicis trademus, haud aegre poterit refelli. Carietas denique quaeria parte Principiorum nuda. 48. aquae particulas oblongas esse , teretes, laeves, & flexibiles aptissime conjicere videtur rideoque ad illius mentem fit PROPOSITIO.
V Erisimilius est, aquat partieulas oblongas en se, teretes, laeves , & flexibiles, quam vel rotundas, vel cubicas, vel alia quavis figura in
Probatur. Minutae , Ee insensibiles aquae par tieulae eam censendae sunt habere figuram, quae Phaenomenis aquae explicandis maxime sit accommodata .
Atqui si ea forma, aut figura, quam attulimus, instruantur, nempa si ficit oblongae, teretos, laeves , R flexibilos, phaenomanis aquae ex licandis videntur accommodatae r non item si aliam ha hant figuram .
163쪽
s 3 - Pars Prima xibiles, lubri eae', & aliae aliis anguillarum more
incumbentes, hinc sequetur Primo, eas fluidas e me oportere , quoniam ab aetherea substantia , seu secundo elemento continenter , ac facile agitabuntur , eoque facilius , quo tenuiores erunt . Unde spiritus vini , cuius Particulae minutissimae sunt , & ab aetherea subinstantia facile commoventur, nunquam in glaciem induratur, ut norunt omnes. Igitur ad fluidita tem nec effaria non est globosa partieularum figura, quae insuper aliis aquae phaenomenis , puta vi quam habet quaedam madefaciendi corpora, pannorum , linteorumque sordes abluendi &c. non
Secundo , ex eo quod aquae partes aliae aliis incumbere,& se mutuo contingere concipiantur, recte sequitur aquam non posse multum comprimi : nee proinde ad illud opus est figuram cubicam aquae particulis tribuere, ut quibusdam placuit et cum aliunde hujusmodi figura liquido, Mmobili eorpori non sit accommodata , sed potius solido, & duro eonveniat . Huc adde quod aquis Paululum comprimi possit . Nam si globo plumbeo concavo in eludatur , cui aptatus sit ea natis cum epistomio; ae globus ille malleo contunda tur, re esui epistomio aqua repente exiliet : quod argumento est , eam per globi contusionem fuisse
Tertio, ex eadem partium figura liquet , euraqua faeilius in vapores abeat , quam oleum . quia nempe teretes , ac lubricae aquae partes facilius avolant , & a se mutuo discedunt , quasi oleorum ramuli, qui inter se tenacius implicantur. Hinc est quod aqua ad abluendas sordes sit
aptissima, quia facile diffluit , & pannorum , ac
linteorum meatus traiicit; non item oleum, cuius partes ramosae tum sibi mutuo , tum alii x corporibus magis adhaerescunt , nec tam facile ia blaedunt .
Sed cum aquae particulae flexibiles sint , nec Iinteorum sordes plerumque oleosas , & pingues incidere valeant , hine fit ut in lixiviis adhibeantur cineres, qui multum salis in se continent, idi ex quibus proinde per aquae affusionem elici
164쪽
untur; salinae particulae , quae cum rigidae sint , ac penetrantes , pinguedinem omnem dividunt Κac incidunt, & a panno , vel linteis , quibus erat implexa, separant, & evellunt. Hinc cineres ligni in aqua diu iactati, ex quo sales omnes fere expressi sunt, lixiviis conficiendis parum utiles esie inveniuntur. Saponem quoque ad abluenda lintea utiliter adhiberi experientia comprobat . Cum enim ex lenta , seu viscosa materia , nempe ex olei faeci bus, & multo sale componatur, hinc accidit primo , ut sordes , quae pingues sunt , & ramosis
partibus instructae , huiusmodi viscosis , lentisque partibus facilius implicentur: deinde , ut salinis veluti pugiunculis incisae, ab aqua ipsa subeunte
simul avehantur. Quarto , ex eadem partium aquosarum figura recte intelligitur , cur salis communis grana iasartagine cum oleo , vel butyro fuso posita , &sammae superposita non dissol vantur . Etenim ramosae , & tenuiores olei, vel butyri particulae salis illius poros subire nequeunt. Sed si parum a quae agundatur, tum ipsius partes oblongae , teretes, At laeves sale rv penetrabunt, illiusque particulas disiicient , ac dissolvent , ut experientia
Ergo verisimilius est aquae particulas oblongas esse, teretes , laeves & flexibiles , quam vel rotundas, vel cubicas , vel alia quavis figura ina
- u aeres , Numquid aqua dici possiti elementum figidum, oe humidum , ut desinit Aristotelest Respondeo aquam dici. posse humidam , quia cor pora madefacit; sed eam , quamdiu fluida est , sumis me frigidam non egit , cum ipsius partes , ubi intenso frigore t rigent ψ in i glaciem concrescant ,& fluiditatem amittant . Sed de humiditate , iafrigore at . bura 3m vi terra nonnihil est dicendum ., De Terra. V
- Terram inter elementa recenseri posse hine Iuquet, quod ipsa in partes sensibiles diversae speciei non resolvatur: si quidem sensibiles terrae pu-
165쪽
Pars Prima rae partes sunt terra ut sensibiIex aquae partem sunt aqua. Definitur terrx ab Aristotele lib. a. de generatione , ct corruptione cap. 3. elemensum frigi moe seream . Quae definivio duas terrae qualitates complectiture reverα enim sicca est , & frigida , . ut ex iis , quae de frigore , & siccitate inferius dicemus, manifestum eritia Cartesius quarta parte Principiorum num. I ..& a. terram ex tertii. elementi partibus inter se implexis componit . Gassiendus sectione r. Phyfi- eae lib. o. qui est de qualitatibus rerum, , cap. 7. eum Epicureis illam ex atomis iam alis, sibique mutuo adhaerentibus, ud reliqua corpora firma &arida , conitare docet . Utriusque opinio in eo , quod terrae particulas admodum fixas , & solidas esse decernit , magna. sane verisimilitudine donatur ἐν sed utrum. eae particulae Qx atomi', sive corpula uti insectilibus, ut aiunt Epicurei ; an potius ex aliis minutioribus particulis in indefinitum divisibilibus componantur , ut Cartesio placet , paulo post excutiemuS.
De sale , sulphure Moe mer dirio ..CΗymi ei in eorporum mistiorum re istutione toti sunt occupati , n adiud Arte sua Herme ἀti ea, quam scilicet ab Hermere Chymissarum e
Typhaeo denominand , e tinuisque Iabciribus' inquirunt, nisi ut coniuncta , ad colligata in corissoribus mixtis , id est in animaιibus , in vegeta- iiibus , ω fossit x, seu mineralibus principia eo volvant , evoluta sensibus ipsis subii et anei. Hoennieo xonsilio ignem in furnum suis aeeendunt,
suaque me rus praeparant', ut tam illius actione, quam herum visi caeta, mixti eorporis analysin absolvant. Varios distinguum in- ῆgnv gradu S. Primum ignis gradum vocant, qui duobus aut tribus achensis carbonlibus , qu,bus foveatur reuississimus ealor , continetur.
Secundus ignis gradus est , quo sic calefit vas, uti
166쪽
Pbsees. Oct. III. cap. V. Is stamen manu triatari, di diutius retineri possit. Tertius gradus dicitur, qui vim habet inferve facis udi vas quinque aut sex aquae piatis gallicis plenum. Quartus gradus est vehementissimus. Nonnunquam vas in cineribus , vel in rena, vel in ferri limatura eatefactis colloc4tur, ut leniter calefiat ; nonnunquam in aqua altero vase, cui subite itur ignis, contenta ; quod balneum ma vis appellant, Ac. Furnulas vide sis M. I. R a. tab. 6. Hi vel ex luto 3c lateribus parantur, nempe cum sunt immobiles, ut M. r. vel fiunt ex ferro, aut ex tar ra figlina, cum sunt portatiles . ut risura a. Par.
tes furnuli sunt cinerarium , seu receptaculum cineνum, σε figura 3. & a. Deus b, & venter, seu Iocus in quo reponitur eucurbita e , punctis notata , figura I. vel retorta e , punctis etiam delineata, M. a. Ambae duobus ferreis vectibus, ut exhibet figura secunda , sustinentur . Cucurbitae imponitur capitellum d , quod coniungitur cum excipulo seu recipiente e , scamno f imposito. Cue urbis a simul sum capitello vocatur alam bix, sive, ut communius loquuntur, alembieum , ut ab , fg. 3. Retortam obtegit doma seu operculum d , M. a. ut fiat ignis νευ erberii, sive ut ignis accensus in retortam reverberetur. g , eadem M. est caminus domatis. g, &. - , fg. 4. exhibent domacum camino , seorsm a furnulo . Figura s. ostendit parvam cuppam , sive euppellam. Sexto est ampulla vitrea cesticillo sustentata , I longo collo instructa, quam Matrativim vocant . Septima est retorta sive corntias. Octava ostendit catinum triangularem , sive muri,MIum , ut vocant, germanicum . Nona, erueibulum gallicum. Decima, est typus, sive, ut loquuntur , modulus, ad formacidas pitulas Perpetuas ex regulo anIimonii, de
quibus infra . Fig. Q. & I a. sunt alii moduli ,
Μeos rua die untur di luentia omnia, quaesumque corporum mixtorum analysici, seu resolutionem promovent , quod eam resolutionem spatio
ineusmo , sive spatio mensis Philosophici , qui mensis est quadraginta dierum , omnino perfici G 6 --
167쪽
euliari nomine vocantur inter Chymicos, qui metallorum transmutationi student, aut caetera me talla in aurum convertere se posse , dissolventis universalis, quod alla aes nominant, virtute considunt: de quibus non secus ae de lapide philosophi eo alibi futurus est dicendi locus.. Chymi et igitur in mixtorum resolutione, praet M aquam , & terram , quae a Peripateti eis ad mitistuntur, tria insuper principia reperiri aiunt , D Lem sei licet, μωθ- , & mereurium, ut iam ob servaevimus: nam de aere, qui sensibus obvius non est , nullam mentionem habent , quamvis eum quoque mixtis eorpori hus inesse , & , eum ipsa dissolvuntur , evolare, ratio suadeat. Itaque, inquiunt, ex iis corpora mixta constare fatendum est, in quae resolvuntur . Atqui in terram, aquam, salem , sulphur , & mercurium resolvuntur mixta , ut concedunt quicumque praejudicatis opinionibus nimium non indulgent. Etenim licet ea principia ex fossilibus seu mineralibus, puta ex nitro, vitriolo, dic. praesertim quo ex lapidibus & metallis non sis extrahantur , ut ipsis subjiciantur oculis; ea tamen , aut saltem eorum aliqua in iis extare minime est difflendum . Nam V. gr. dum ealcinatur lapis , id est dum ad ealtis formam reducitur , nihil verisimia Ilus est , quam spiritus salinos in fumos una eum partihus sulphureis extolli . Deinde partes terreis 1 res in calce supersunt , tanquam caput moria tuum; in quo etiam , se nonnuuis credamus, aia ei dum quoddam mi nerale re net , ex quo oritur ferntentatio , ut postea dicemus . Eadem principia metallis inesse suadet ratio : sed ipsa ex iis udueere est operosum nec is quoquam hactenus perfectum . Quod autem aegre rn mineralibu& obtinetur ,
id faei te in vegetabilibus & animalibus lie et eo n- sequi , ut in ligno virenti iam ostendimus , de
adhue kn vino, quod cum ex vite prosteat, ad vegetabilem familiam refertur, ust declarantum.
Ihitur Chymi ei vivum in alembico in studunt , ' igni imponunt , sequentia quo e X eo principi α'latent exprimere ἀ
168쪽
Pissees. Dct. III. cap. V rset PtImo spiritum, seu liquorem subtilem, & peinnetrantem, qui in vaporis formam e cucurbita in capitellum sublatus, ibique refrigeratus guttatim in subjectum vas, seu exeipulum decidit, hic queniνitus etiam merearius appellatur. Secundo , hune spiritum excipit aqua quaedam ii spida, quam phlegmatis nomine donare iis libuit. Tertio, post eas distillationes remanet tantum materia viscosa , & melli fere simi lis in cucur-hita , quae est vitrea r quam materiam in retor. tam , quae terrea est , transferunt . Tum vehementiori igne adhibito , rursus ex ea materia prodit Phlegma quoddam priori non multum absimile et deinde liquor acidus, quem adhuc mercurium nominant et ac denique pinguis & inflammabilis humor , cui olai, vel sulphuris nomen est inditum. Quarto , residuum materiae , quod iam adm dum exsiccatum est, fracta retorta tot Iunt , & igne comburunt.
Quinto , illius cineres rn vas terreum coniiciunt, cui aquam fervidam affundunt. Sexto, hane aquam salinis partibus impraegnatam per chartam bibulam , seu panni lacinias percolant: haecque percolatio vulgo phileratio vocatur ; idque fortasse , quod phiιν ra , seu potiones amatoriae , quae nempe in amorem inducere olim credebantur , sic pereolari solerent . Quod autem chartam traiicere nequit , id rema , seu ca-
Septimo , aquam illam salsam , & philtratam igni adhuc admovent, quae ire vapores sublata sa-1em in fundo vasis relinquit ; is lixiviosus dieitur, quoniam per lixiviam extrahi Lur Itaque eu his quinque corporibus mixta constare contendunt Chymici quibus utique corporibus aerem adiiciendum putamus , cum is inmixtis omnibus, ac Praesertim in plantis & animalibus semper inveniatur . Inter ea principia,
ra , quam damnatam, seis eapiat muretium vocanta damnatam quidem ν quia nullami illius curam ha
beat Chrinici , sed eam re2robant ac rejiciunt z.
169쪽
.g Pars Pram - . eapte vero mortuum, quoniam, cum Entea spiri- tuosas partes contineret , ut caput sensus omnes
comples itur , iam vitae ac motus p rs . Activa Chymi eorum pet incipia lunt fas , Iuι phur. & meretirius sive spirit A . . o' M. etistitii seu spiritus ab iis dicatur portio , quae subtilissima ea , levissima , & maxime mobilis, a qua mixtum habet, ut Pro ma- i, minori ve illius copia , plus mInusve certo zm oris intervallo crescat . Sed idem spiritu Pe
Tenni suo 1 tu , & agitatione id esscit, ut corin Nora, in quibus abundat, magis obnoxia sint eor
ptioni , quam alia, ut videmus In A te et, bilibus , quae citius longe , quam fossi-
Iia, videlicet lapides , aut metalla , in quibus non tanta est spirituum copia , corrumpuntur . Hune spiritum nihil aliud esse quam vel salem volatilem, vel oleum exaltatum, & in minuistissimas particulas conelium, posthac ostendemus . Oleum', sive sulphur , pars est mixti dulator, vinguior, & facile inflammabilis , quae statim post spiritum extillatur . Salium acrimonIam partibus suis ramosis,& implexis temperat, ac demulcet, mixtorum poros obducit , imminentemque vel a tu. vel ab humiditate corruptionem inhibet . Hinc arbores , & plantae , in quibus plurimum st olei , diutius caeteras vigent ἰ ac temporis a- erbitati facilius resistunt . Purum e mxtis mi in
me exprimitur oleum , utpote quod vel adiam, habet spiritus aliquos seu sales volatiles, oleum lavendulae , oleum roris marin I , Scis' idei reo aquis innatant ; vel admixtos habet
ales graviores', quos secum in distillatione abis audit i ut sunt olea buxi , gua Iaca . cario phyllo-YIm qua idcirco in aquae fundum prae pondere
principiorum adtivorum rigidissi--um ae solidissimum caetera corpora facile diisae venetrat 2 gravitatem in suarum paristium lioliditate , firmitatem duritie, & ragaditate lς-t- ac consequenter, dum suas partibus ra- issis , veluti totidem cuneis,& lis, mistorum etexturam sustinet , & lalutioni obstat , putredi-
170쪽
Meere debet. Item varios iis sapores pro varix sui permixtione largitur. Atque haec sunt quinque toties decantata Chymicorum elementa , quae facile quidem omnia ο& singula ex animalibus ,. R vegetabilibus , di ficilius vero ex mineralibus extrahuntur . imo ex quibusdam ,. V. gr. ex auro , & argento ne bina quidem erui hactenus potuere , quicquid obtendant Alchymistae, qui tanta cura metallorum sales,& sulphura evolvere, ac segregare student Deinde in eoden, statu non versantur extra mixtum ,. quo fuerunt in mixto ,. eum ignis vi e rum partes vehementet succussis , confusae , ac nonnullae etiam disruptae fuerint. Unde fit, ut, etiamsi vitrum ex salinis partibus coniectum sit ex. eo tamen sal elici Per artem thymicam non possit . Tanta est, tamque insignis in salinis istis. particulis per ipsam fusionem facta. mutatio. νFatendum igitur , ea principia , aut saltem eo rum Nonnulla mixtis corporibus inesse , ex iisque mixta Domponi'. Etenim ex mixtis constanter non prodirent , nisi in iis naturaliter extarent . Sed tamen omnia eκ omnibus non eruuntur, diversasque acquirunt dotes, prout ei versis in corporibu D recipiuntur . diversiisve eorum partibus permiscentur. Hinc tanta in. spiritibus, inioleis, in salibus diversitas . Tria sunt, inquit doctus mus Lemmius in ChyAmiae prole gomenis , genera liquorum , qui in Chymi eoru in officinis spiritus nominantur.
Primo enim sunt spiritus animalium , qualis est nisisus cornu cervi mi, qui nihil aliud esse videtur, quam . sal volatilis, in . erigua phlegmatis
Σ. Occurrit spiritus. ardens seu inflammabilis: vegetabilium , qualis est uiri s -- , veι νσυ- νυ-, υeι uniper. ς isque nihil aliud est, nis o
Ieum exaltatum, S in tenuiores particulas con eisum. Hi spiritus animabium at vegetabilium di Cuntur , iuc reipsa sunt volatiaes. g. Denique extat. spiritus ac id , qui cum mi nus volatilis si, quam ii, quos modo memora inmus, vocari solat fixus z ut spinisvis .artari, a