장음표시 사용
231쪽
Pbsieer. GR. IV. Cap. V. 21 Ibiis , ut e tontrario vas est quasi Ioetis mobiIis. Sed quomodo ista loel externi immobilitas cum mobilitate eorporum stare possit , explicatu diffieite videtur. Thom istae ut eam defendant , ad partes qua Gdam immobiles huius Universi , nempe ad Mundi polos , circa quos coelum verti dicitur in systemate Ptolemaico, de quo inferius. eonfugiunt. Alii duobus polis quatuor adiiciunt puncta, scilicet punctum orientis , punctum occidentis ςPunctum verticale , sive quod verti ei nostro imminet, Arabice Esnith ; & punctum ipsi oppositum, Arabice nadir. Ae corpus tum quiescere aiunt , cum eamdem ad ista puncta servat distantiam; moveri vero, cum eam mutat.
Alii denique immensitatem divinam tam intra, quam extra hoe Universum diffusam suis partibus , seu punctis victu aIibus , ut vocant, tanquam .hululae immobilitatis loei regulam constituunt riumque corpus moveri putant , eum diversis huiusmodi punctis applieatur; quiescere vero, dum iisdem punctis eo niungitur, seu ab iis penetratur . Verum omnes eae explicationes ostendunt quidem, quomodo corpus locatum dici possit aliquando quiescere , aliquando moveri ; sed superficiei corporis , a quo ambitur , quae proprie locus ipsius est , immobilitatem non tribuunt ; de qua tamen superficie hic agitur . Itaque quod antea ad motus expositionem attulimus , id ad declarandam Ioci naturam adhibendum putamus et ac superficiem illam eorporis ambientis dupli et modo consideramus, phniee scilicet, ac mathematice. Pissice quidem spectatur , cum confideratur quatenus est in corpore physico multis qualitatibus sensibilibus , puta fluiditate, mobilitate, & caeteris praedito : mathematite vero , eum spectatur Prout est in substantia extensa, sive in extensione sola a qualitatibus sensibilibus per mentem
Locus externus, sive Ioeus proprie dictus, nimirum superficies concava corporis aliud cor-
232쪽
Probatur. Quod continenter movetur, illud r vera mobile est dicendum. Atqui Ioeus externus , sive superficies eone inua eorporis aliud corpus immediate ambientis continenter movetur ; ut patet tum in aere nobis eircumfuso, & eirca nos agitato ; tum in rua profluente, quae pontis alicuius pilas alluenino involvit. Ereo locus externus , sive superficies eor po-yis aliud corpus ambientis revera & ν,ν siee mo-hilis est
IDem loeus externus mathematica spectatus con-eipi potest ut immobilis.
Probatur . Locus externus mathematiae specta tus est superficies , quae corpus ambit, in qua ex-1ensio sola consideratur, velut avulsa , & abstracta a eaeteris qualitatibus physicis. Atqui superficies illa sic abstracta eonei pi potast ut immobilis e nam eum sola eius extensio con sideretur, neglectis omnibus qualitatibus physicis, puta fluiditate, mobilitate , & reliquis , redindi potest fixa per imaginationem : non secus ac Puncta orientis , Oeeidentis , Zenith , & Nadie
ab Astronomis tanquam immobilia concipiuntur ;aamet si phst sice ac re ipsa moveantur r ut etiam lu-Cernae flammula, quae perpetuo fluit, dicitur effetina & eadem, si matbematice, vel etiam morali ser consideratur , ac veluti fixa per imaginationem reddatur. Ergo locus externus mathematice spectatus conin
CVm matur definitur translatio corporis a Io. eo in locum , spectatur Iocu 2 mathematile
non pissice . RUPansiones ad objecta. Obiicies primo. Locus est realis
233쪽
PDFere. Iect. IV. cap. R. ac sTrgo e vera est immobilis. Respondeo negando consequentiam . L eus eis nim realis, & phyficus est superficies eorporis 2Iiud eorpus ambientis , quae revera mobilis est, ut diximus. NInltabis. Nisi Ioeus revera sit immobilis , eoe-Pus motum revera non mutat locum e quod a surdum est . Respondeo distinguendo propositionem. Revera non mutat Ioeum pis a sumptum, esto: matb matice spectatum, nego. Nam lignum v. g. quod iisdem aquae partibus semper circumdatum fingitur , & Auti modoro Lutetiam defertur , non mutat locum phresee sumptum , cum semper eadem superficie corporis ambiatur e sed mutat locum mathematiee spectatum , cum re ipsa transferatur evicinia corporum , quae ut quiescentia spectantur , quaeque adhuc in portu Autissiodorensi digito monstrari possunt , in viciniam aliorum , quae etiam quasi quiescentia in portu Parisiensi
Urgebis . Si res ita se habeat , lignum illud
Respondeo distinguendo propositionem. Non m vetur motu sibi proprio , coneedo e motu communi totius fluminis , nego . Sie homo in navi dormiens communi totius navi motu ; sie Sol in systemate Tychonteo , vel Terra in Copernicano, non peculiari , sed communi totius liquidi , in uo natant, motu moveri intelliguntur , ut ininra videbimus. obiicies seeundo. Satius est motum definire per Ioeum physice sumptum, quam per locum mathematice consideratum.
Respondeo negando propositionem . Loeus enim physice sumptus continenter movetur, non autem si mathematice consderetur. Instabis. Cum quis Lutetia Aureliam tendit , veI eum ex uno cubiculo migrat in proximum , is sane ab uno loco phinea sumpto transit in alium loeum physice spectatum. Respondeo distinguendo propositionem . Transita loco communi pb eo sumpto in alium , esto et ransit a loco proprio pisse spectato in alium et K 4 Tur
234쪽
nego. Locum communem dicimus , quo multa simul corpora continentur. U. gr. urbs , domus scubiculum ,&e. sunt loca communia. Locum Uero proprium vocamus, quo unicum corpus com
Prehenditur , qui lotus nihil est nisi superficies
corporis aliud corpus ambientis. Igitur, cum quis Lutetia Aureliam profici se itur , ab uno loco communi physice sumpto in alium transit ; imo locum etiam proprium mutat, cum nullo modo verisimile sit, eamdem ae xis superficiem longo illo itinere ipsi semper coniunctam esse ἱ sed eum transit ab uno cubiculo in proximum , fieri potest ut una secum locum P bysicum , seu partes aeris ambientes ad eumdem motum determinet. Quod si in eo, ex quo discedit, cubi eulo insas relinquat , tum non s Ium locum communem , nempe cubiculum, sed Iocum etiam proprium physice spectatum mutat: quo casu, ut terminus, a quo ine epit motus, steterminus, ad quem pervenit , clare designentur, utrumque per imaginationem sisti nee esse est :mam aeris liquorem perenni motu cieri, certissimum est.
Urgebis. Si Ioeus mathematiee tantum , & per 3maginationem fixus reddatur, cur non potius ad spatium Epie uri eum G assendo ; vel ad partes Nirtuales immensitatis divinae cum vulgo schola-Fum ; vel denique ad Mundi polos eum Thomisis confugimus ΤRespondeo loci immobilitatem ex iis eapitibus non satis apte duet. Primo, quia spatium inane nihil omnino est , ut eontra Epicureos ante de monstravimus . secundo , quia partes virtuales immensitatis divinae nonnihil eum Dei simplici-xate, & spiritualitate pugnare videntur , ut jam annotavimus in Metaphysica . Praeterquam quod Hstronomi , & Geographi eum puncta quaedam
immota conet piunt, ut ransi h R. nadir, ad Divisnam immensitatem animum non advertunt. Tertio denique, quia ambo Mundi cardines possunt
quidem esse regula, qua decernatur , an corpus
liquod a meridie in boream , aut vicissim fue-xit translatum ; sed si ab Oriente in occiden
235쪽
tem , aut vice veris moveri dicatur , alia praeis ter mundi polos aceersenda erunt puncta, ut de illius motu iudicetur: ea autem puncta ubi cum que statuantur, nunquam erunt physice immobilia , sed tantum matne matice , & per mentem . Quocirca omnibus perpensis, non aliunde melius
immobilitatem Ioci, quam ab ipsa imaginationis vi repeti posse arbitramur. Quaeres, quot modis res dicantur esse posse in
Respondeo , dupli e em in Seholis distingui solere
modum , quo res existere possint in loco: nempe cireumscriptiυ e, & definitive. Res aliqua dicitur esse in loco eireumferiptive, cum ita corporis ambientis superficie continetur, ut tota totum locum occupet, & quaelibet illius pars alicui similiter loci parti respondeat : hicinque modus existendi in loco solus est proprius, qui nempe corporibus omnibus convenit; corpora enim sola proprie sunt in loco. Res tamen definiriυe dicitur esse in loco , etiamsi spiritalis sit , cum uni certo , ac definito Ioco per cogitationem praesens est , non alteri . Unde tota dicitur in toto loco , & tota in qualibet parte loci: ut mens quae per cogitationem praesens est brachio, vel pedi, cujus vulnerationem se intit, tota dici potest in brachio , tota in pede, ut docet Sanctus Augustinus libro de immortalitate animae, num . seu cap. ultimo . Anima vero , inquit , non modo universe moli eo oris fui, sed etiam unicuique particulae illius tota semul ades, . Partis enim corporis passonem tota fentis. Vide quae diximus ea de re in Metaphysi ea , ubi de Angelis , & superius sect. a. cap. 3. Quae res rursus , an idem corpus possit esse simul in pluribus locis. Respondeo id fieri posse , non quidem naturaliter, sed supernaturali potentiae divinae miratu-
Io. Quia docet fides Catholiea , Corpus Christi Domini esse simul , & eodem tempore in pluribus hostiis consecratis , magno locorum interval- Io a se dissitis . Negat tamen sanctus Thomas tertia parte quaest. 76. ar. s. Corpus Christi Domini in hostia tanquam in loco contineri z quo- , T s niam
236쪽
Pars Primsniam Ioeus a residuis panis dimensionibus Oeeuri Patur , non a Christi corpore . Sed tamen fide nostra constat, idem esse Corpus Christi Domini in hostiis Romae , Lutetiae , & ubi vix gentium consecratis e quod nobis lassicere videtur, ut idem oorpus simul in diversis locis per omnipotentiam divinam poni posse asseveremus .. Quod autem objiciunt , hinc sequi corpus iIIud a seipso. esse divisum , id negatur et nam di visio se a separatio de multis dicitur et est autem
Quamvis autem illam corporix eiusdem in diversis locis positionem , seu reproductionem , aut repIieatisnem, ut loqui solent, divina virtute pos- si bilem esse fateamur ; ipsam tamen in quavis Seholasticorum hypothesi propugnandam non suscipimus. Aiunt enim, eumdem v. gr. hominem in duobus. Ioeix sie produci posse , ut in alter αvivat in altero moriatur , Sc. quae nobis possibilia non videntur . Itaque hanc sententiam in ea tantum hypothesi propugnamus , in qua eor-Pus impossibiιe , ut vocant , redditur , quale est Corpus Christi Domini in Eueharistia . Nam si corpux quoddam ita replieatum dicatur , ut ire uno loco corrumpi , ita alio integrum, conservari perhibeatur a si idem homoe in uno loco vir proinhus eme fingatur, in a Ilo nefarius .m si ex altera: Parte in heatarum mentium societatem adseriis hi, ex altera verω daemonibu L torquendus tradi commemoretur: vix est ut haec omni cum humana Philosophia possint conciliari . Sed de his.
CAPUx VILDe praeeituis motus affectionibus Ρ reeipuae motus affectiones sunt illius quantiatas, determinatio, reflexio, & refractio, quae in gulae hoc loco Paucis. sun L attingendae.
2uantitas motus iaQuantitas motus est id quod respondetuν ad qua fioncm Iactam, quamus, vel quam munus M m
237쪽
Pissieer. yess. m. cap. VI. 21 sua, sive id quo motus quilibet cum aItero comis
paratus, vel maior vel minor eo dicitur et id qua ex duplici capite , nempe ex mole aut Pondere .corporis mobilis , & ex motus velocitate debet distimari. Itaque si duo carpora A & B mole sint aequalia , & ambo aequa celeritate moveantur , ta eumdem in uno motus erit, quantum in altero. Sed si alterum, nemps A , duplo celerius alter moveatur, id duplo maiorem habebit motus quantitatem, quam B. Simili ratione , si ambo eadem velocitate ferantur , S alterum sit alterius duplum, vel triplum, vel quadruplum , vel centuplum, id quod duplum est, vel triplum , vel quadruplum , vel centuplum , duplam quoque , vel triplam , vel quadruplam , vel centuplam motus quantitatem est habiturum. Enimvero si certa vis impendatur , ut eorpus v. g. librale , intra minutum secundum unius horae, ad quinquaginta pedes proiiciatur, eadem vis necessario duplicanda erit , ut idem corpus ad eentum usque pedes intra idem tempus propellatur , & dupla quoque in eo futura est motus quantitas, ut docet Aristoteles lib. 7. Physicorum cap. ultimo.
Non dissimili ratione , si eorpus librale intra
unius horae minutum ad ducentos passus eerta vi adhibita feratur , sane eorpus bilibre eadem vi intra idem tempus ad centum duntaxat passus movebitur , & tamen eadem in utroque futura est motus quantitas , quia minoris ponderis vis maiori velocitate pensatur . Ideoque primi Elementi Cartesiani particulae longe selerius cum eadem motus quantitate moveri debent, quam partes secundi elementi , quia primum elementum longe tenuius est secundo. Igitur etiamsi dicere nequeas, quantum sit motus absoItite in aliquo corpore , hanc tamen hahere potes regulam, ut quantum sit motus in eo somparate ad aliud corpus definire possis. Nam si multiplices velocitatem motus per corporis mo-
Iem , seu pondus , tune productum dabit motus quantitatem . Uerbi gratia , sit corpus bilibre , quod tres habeat velocitavis gradus : sit item
238쪽
hus moveatur . St tres gradus velocitatis per duas libras multiplices, habebis 6. gradus motus pro Primo corpore . similiter si tres veloeitatis gradus in 4. libras duxeris, habebis Ia. gradus m Rus pro secundo corpore . Atque hoc est totius Staticae fundamentum , ut inferius innotescet.
Determinatio motus est iIlius directio in unam potius partem quam in aliam . Unde motus a vi impellente , quae modo major est, modo minor, repetitur , determinatio vero a modo , quo fit impulsio , est ducenda. V. g. cum pila in earietem reticulo impellitur , illius motus ab ictu , aut percussione exoritur; sed determinatio a m
do impellendi , puta a diverso retieuli situ pe det , quo quidem situ essicitur, ut pila unam li-
Neam potius , quam aliam describat. Nihil autem impedit , quominus idem motus, id est minime interruptus in corpore mobili conservetur, etiamsi mutetur determinatio . U. gr. cum pila oblique in parietem incidit, ae resilit, illius determinatio mutatur , idem tamen Perse
Hinc etiamsi motus ratione sui simplax dicem dus sit, ac mobile unam tantum lineam , sive Tectam , si ve curvam describat , dum ab alio in aliud punctum movetur , duae tamen aut plures nonnunquam in eo determinationes concipiuntur; motusque ex duabus illis, aut pluribus determinationibus quodammodo eampositus dicitur , ubi scilicet duae , vel plures causae unum , & idem mobile in diversas partes seorsim movere conametur: quo casu singulis determinationibus aut potentiis motricibus satisfacere debet motus . Verri
hi gratia, fi quis velit traiicere flumen ab A in D, vide M. a. νab. 8.ὶ & eadem fere vi ab mqua profluente abripiatur in G , qua fertur in
D: tunc neque rectam A G, neque rectam A DRquetur, sed lineam A K insistet. Nam si primo momento vi propria ad punctum B pervenisset , utique v, fluminis ad punctum E pervenire quoque debuisset et M igitur utrique motui satisfaciat
239쪽
Pbsiees . rect. IV. cap. n. assteiat, id est, ut accedat ad punctum B , eo imtervallo , quod est inter Α , & B, & ad punctum G, eo intervallo, quod inter A & E intere edit, nee esse profecto est , ut primo tempore fit in puncto H ; seeundo momento in I; tertio in K.
Hic autem motus eo positus in corporibus proiectis magni sane est momenti . Nam cum v. g. tormenti helli et globus exploditur , is a duplici potentia moveri intelligitur ; nempe motu horizontali ab accenso pulvere, & motu perpendie Iari a proprio pondere , seu potius a materia su tili deprimente. Hinc venatores laesula diversita te, quam inducere potest vel pulvis nitratus , vel interior fistulae capaeitas , paulo altius collineare debent, ut praedam saltem paulo remotiorem feriant; quia globulus plumbeus e fistula e missus non rectam , sed curvam , & fere parab Ileam deseribit lineam, ut postea declarabimus, cum de gravium descensu , & proiectorum motu
Reflexio motus in corpore mobili est regνessus
eorporis mobilis ex alio corpore , quod penetrare non valet, resilientis . Ut si pila in parietem immi latur , cum eum traiicere aut pervadere n queat, eumque vi elastica sit donata, statim re flectitur .
Cum vero corpus aliquod in aliud impingitur; vel perpendiculariter, & directe , vel oblique tantum in illud incidit . Si perpendiculari inter ea dat, & reflexionis capax statuatur , eam dem omnino lineam remetiri debet , eum nullast ratio , cur in unam potius , quam in aliam partem deflectat e v. g. dum follieulus inflatus in pavimentum perpendiculariter demittitur, secundum eamdem lineam perpendicularem resilire observatur.
Sin autem corpus illud oblique in aliud in ei-dat; puta si pila secundum lineam A B, M. rab. 8. in lineam , vel si ita fingere libeat , insuperficiem C B sic impellatur , ut cum ea a gulum ΑΒ C recto minorem eonstituat, tum ea
240쪽
Tum angulum priori aequalem essiciet. Prior iste angulus incidentia , pollerior , angulus rinexi nis vocatur: iique , si modo eontactus in plana S polita, non in aspera superficie sit factus , nee ulla alia obstet eausa , aequales esse debent, ut o mnes consentiunt, & ex Cartesii dissertations se. cunda Dioptrices ostendi potest in hunc modum.
Sit pila A , t vide eamdem Huram ὶ quae per
Iineam A B feratur in punctum B : illius motus ex duobus aliis compositus intelligitur , se ilicet ex perpendiculari, quo accedit ad lineam CBE, R ex horizontali , quo ad lineam G B H , vel D E F tendit. Unde fingere licet pilam a duplici potentia , seu clava simul impelli ; ab altera quidem clava, secundum lineam A C perpendicularem; ab altera vero, secundum lineam A R Dhorizontalem . duamobrem si eae vires aut potentiae aequales este ponantur, linea AC aequalis futura est lineae A R, vel C B : quia pila tantum progredietur horizontali motu , quantum perpendiculari fuerit promota : ideoque linea A Berit diagonalis quadrati perfecti A C B R . Quod
si vires statuantur inaequales ἰ vel si motus soeundum lineam obliquiorem factus dicatur, alia vires seu potentias inter , & lineas illas , horizontalem ac perpendicularem , servabitur proporistior & quemadmodum erit potentia potentiae , se linea alteri lineae est futura.
Cum autem pila attigerit punctum B in superis fiete, seu linea CBE, quae perpendiculari tanis tum motui obsistit, non vero horizontali , ipsa
determinationem suam perpendicularem mutabit, non horizontalem e eumque mutata determinatione non continuo pereat motus, ut iam die umest ; & aliunde , ob tationem inferius adducendam , eadem fere vi pila resiliat , qua demissa est; hine sequitur, dum secundum longitudinem B E aequalem ipsi C B horizontaliter progredietur , eam interim secundum longitudinem E Daequalem ipsi A C perpendiculari motu esse progressuram ; ita ut angulus reflexionis D B E mqualis sit angulo ine identiae AB C.