장음표시 사용
331쪽
Tum retracto embolo aperietur illius valvula θ, ab aere scilicet exteriori in partem e impulsa I idemque aer spatium be rursus adimplebit. Qua Propter immisso iterum embolo claudetur valvulao, & aperietur valvula e , novusque proinde aer in spatium deg g per vim introire compelletur. Id tertio & quarto ad libitum repeti poterit, donee aer in spatio deg g conclusus nimia compressione laboret, & exitum quaerat. Tum recluso e
Pistomio f, aer se per apertum orificium d vi sua elasti ea proripiet , & glandem plumbeam e per orificium θ ad magnam distantiam iaculabitur . Descriptio , s usus machina pneumaticae. His, & aliis id genus experimentis non modi
Gam lucem attulit machina pneuma lea , quam a
viro nobili Othone de Guerielae Germano , Urbis Magde burgensis Cive & Consule inventam nobilis Anglus Robertus Bole Londinensis , & alii
Complures ad varia experimenta naturalem scientiam non mediocriter illustrantia ante annos aliquot adhibuerunt. Haec porro machina ex duabus potissimum constat partibus, nempe vase vitreo a b , quod exeipulum , seu recipiens appellatur, & antlia e fis ,
Recipiens ab sustinetur orbe aeneo is , cui, vel adhibita mastiche ex e era & terebinthina permixtis facta, vel potius interposita pelle vervecina madida , se eonjungitur , ut externus aer in i-Psum irrepere non possit. Ex recipiente autem in antliam datur aditus ope canaliculi be, cui aptatum est episto mi umd, ut aditus iste elaudatur , vel aperiatur ad libitum. Anilia vero parvum habet foramen e , quod valvula tum occludit , cum embolus f ope manubriis dentati, & rotula, seu cylindro ι crenis excavato circumacti deprimitur . Notandum autem , Ioco foraminis e ut plurimum excavatam esse fissuram in epistomio d, quae dum canaliculo b eobvertitur, aeri locum praebet , ut antliam is eat, vel ab ea effluat. Sed cum huiusmodi fi liu-xa in tabula exprimi non possit. , satius est rem O s omnem
332쪽
gam. Pars 'Ima omnem per valvulam foramini e aptatam , quae eumdem prorsus habet effectum, explicare. . Itaque. tracto embolo aer ex vase vitreo se uixecipiente ab per tubum be irrumpit imantliam,. si modo rectuset epistomici d , ipsi pateat aditus . Sed ubi intromittitur embolus, ae. inverso epist
mio prohibetur aer ,. ne ini recipiens redeat , permeertam. v lvulam o, . vel per fissuram in epist mio excavatami excluditur Idque exant lando toties iteratur,. donec reeipiens. a b omni fere aere crassiori, fiat saeuum.. Neque enim penitus exhau
Tiri potest; . si quidem distributio aeris. residui fit. semper pro modo magnitudinis tum excipuli, tumianiliae .. Quare, si antlia si v aequalis magnitudinis. Cum excipialo , aer residuus utrobique aequaliter distribuetur. Si aliae sit eorum vaserum ratio, Ita quoque futura est aeris in utroque vase distri-hutio . Sed semper. ali vidi aeris lim excipulo su-
Plura vero huius machinae ope facta sunt expe-ximenta, quae a Boylio speciali, tractatu referuntur ,. cui. titulus μυa experimenta PF eo-mehamica οῦ ex quibus quidem. a Iiqua, adi pondus & e Iaterium aeris demonstranda comparata, sunt I ἀ- Iia ad alios & diversos Naturae, effectus spectant Pauca ex multis, . quae, praecipua viden Lur , quae que a proposito nostro non sunt alienλ, se Iigemus .. Primo quidem , id cuivis perspectum, est, quod experimento, tertio, commemorat Boylius , em Ium deorsum pro tramam, ac postea sibi relictum,. non sine magno, impetu a subiecto aerae repelli ,.sursumque referri r. si modo aer crassior iteratis vicibus. e. vase totus. pene eductus sit ,. nec proinde exterioris aeris impulsioni resistere valeat. Secundo,, clarum est excipuli ,. sive recipientis Mugami debere esse rotundam , vel arcu tam , ut. partes aerix illud ambientis seser mutuo in fornicis. modum facile sustineant, nec ipsum frangant.. Si enim adhiberetur exeipulum. cubitum , aut pia nix superficiebus quomodocumque, contentum .sta iam atque, exantiando, maicit ex eo. expressa esse daeeris portio, tinni aer exterior in planam illius superficiem toto, pondere incumbens, nec ab alio,
uv lxterno, aut interno libratus,i vas illud.
333쪽
seu exeipulum protinus rumperet.
Tertio, si recipiens in puncto d perforatum sit,
ut seorsim ab antlia repraesentatur , fg. 2. xab. 14.
ipsique tubus febe terebinthina resina , vel mastiche in puncto d agglutinetur , qui hydrargyr ad consuetam altitudinem f, viginti septem aut
circiter unciarum sit plenus et ubi aer e recipiente expressus fuerit, hydrargyrum usque ad punctum e descendet , totamque ampullam e imple-hit. Si rursus aperto epistomio d, aer in vas per alvulam e , M. I. rab. x 4. intromittatur, ab eo hydrargyrum in orificio e sic premetur, ut ad solitam aItitudinem s conscendat. Haec de aeris
Quod vero ad illius vim e Iasticam attinet , ea
maxime quarto experimento Myliano est conspi-Qua . Nam vesic L agnina aere pene Waeua collo illigato in recipiente posita , postquam ex antland exhaustus est aer, tumida apparet, quasi ea lam inflata. Quippe ea vis est aeris in uesica residui,
ut cum ab incumbente externo aere non Prematur , sese in magnam molem explicet . Quodque sine admiratione cerni non potest , si vel quinquaginta librarum pondus huiusmodi vesicae imis Ponatur , ab ea , dum per aeris elaterium intumescit, attollitur. Quoci si paulo maior sit aeris in vesica residui eo pia , quae proinde plus aequo
dilatetur, vesica nimium distenta rumpitur. Eadem etiam vis in causa est, cur aqua in reeipiente posita exant lato aere multas ex se bul-Ias emittat, quae hoc maiores sunt, quo plus aeris e recipiente fuit exhaustum, quod nempe aeris particulae in aqua contentae, quae prius ab externo aere pressae sub sensus non veniebant , in magnas ampullas dilatentur. Eamdem ob causam spiritus vini in recipiente positus educto aere ebullit , & ma Ium rugis eontractum sic in super fiete distenditur, ut recens apPareat. Plurima id genus memorantur, quae a doctissimis viris sunt observata diligenter , scriptisque mandata: sed quae recensuimus , nobis impraesentiarum sussi ei unt . Quocirea nihil iam superest , nisi ut argumentis ad Uersus aeris gravitatem M
334쪽
Responsiones ad objecta . Obiicies primo. si hydrargyrum in tubo suspensum maneret ad altitudinem viginti : septem aut viginti octo unciarum sau pa Ilicum ob aeris externi gravitatem , non tam alte sustineretur in cubicu Io quam in loco patenti: quoniam aer minus gravis est in cubiculo, quam foris. Atqui tamen ad eamdam altitudinem suspensum manet hydrargyrum in tubo , sive experimentum fiat in cubiculo, sive fiat in area. Ergo illa susponsio non oritur ab aeris gravim
Respondeo negando maiorem. Nam cubiculum, i a quo fit experimentum , vel perfecte clausum est, ita ut nullus aeri externo pateat aditus, vetrioa sic accurate est clausum , quin aer exterior introire possit. Utroque autem casu , eodem pia me modo succedere debet experimentum in cubiculo , ac in area. Nam primo , si cubiculum ita clausum sit, ut mullus detur aeri sive ad ingrediendum , sue ad aegrediendum transitus, tum sane aer interior, iden qui intra cubiculum continetur, parietibus 8citabulatis cubiculi innixus, vi sua elastica desce sum hydrargyri prohibet . Non enim potest hydrargyrum descendere, quin aerem repellat et aer Mutem recedere nequit , cum nullus ipsi ad receiadendum iocus praebeatur. Quamobrem aer iste visua elastica ad consuetam altitudinem hydrargyrum debet su sti ne re . . Iam si non ita clausum sit cubiculum , quin per ximas aut fissuras vel ianuae, vel fenestrarum, vel rarietum liber aeri externo aperiatur aditus et tunc mirum videri non debet , si aer intra cubiculummon minus gravis sit, quam fori S. Liquores quip-Pe omnes, ut Mechanici observant, aeque per li- meas obliquas, ac per lineas perpendiculares gravant et unde exterior aeris moles toto pondere aget in aerem interiorem , id est in aerem cubiculo contentum.
Igitur si exiguum foramen eubiculi , quo Rerintcrior , ἁ exterior inter se commercium habent,
335쪽
m iees. Sect. IV. cap. XIV. 32svietes minus sit , quam interior tubi , suo hydrargyrum eontinetur, ea pacitas et ubi tubus hydrargyro plenus in vas subjectum invertetur , &hydrargyrum ad viginti septem aut ei rei ter unciarum seu pollicum altitudinem deseendet, tantum interioris aeris foras e cubiculo propellet , quantum erit spatium quod oceu pabit ; ea lege
ut aer vicies ceIerius per foramen exiguum e cubiculo erumpat , quam per tubum descendat hydrargyrum et nam semper reciproca esse debet molis & velocitatis ratio . Cum vero aer iste foras erumpens aeris exterioris partes debeat rupellere, ut locum sibi faeiat; nec minor vis insit aeri exinterno , ut egressum illum interioris aeris prohibeat , quam hydrargyro ad consuetam altitudi
nem suspenso, ut ipsum foras protrudat: hine est)uod hydrargyrum ad eamdem plane altitudinem
ustinetur , sive experimentum fiat in cubiculo , sive in t o patenti. Ut autem clarum si, aerem non minus secun dum lineas obliquas quam secundum perpendie lares ponderosum esse: sumatur vas vitreum a Ag d e , fg. 7. rab. I . cui exiguus tutius a b , ex utraque paris apertus, aliquo glutino, Vel ferru, mine eoniungatur in c, de foramen aperiatur sad, paulo altius quam infima pars tubi b. Si vas illud aqua impleatur, partim per foramen d , o
infundibuli, posito scilicet digito in a ; pa tim per orificium ., opposito itidem digito in foramine d , ut nihil effluat: ubi digitus ex d fuerit remotus, aqua, quae in tubo o b continetur, ex ipsius summo seu puncto a ad punctum a deseendet e regione foramini S d et tumque praeterea nihil effluet , quo uiam aeris columna , quae per orificium a in partem e incumbi I, aequalis omniano est columnae , quae in puncto, d resistit . Atqui in eo experimento prior aeris columna perpend etiIariter, posterior oblique tantum in aquam agit : & tamen ambae aquam in aequilibrio sustianent. Ergo aer,& caeteri liquores non minus secundum Iineas obliquas , qua in secundum perpendiculares sunt ponderosi . Obi ieies secundo . Si pondus aeris suspenderet
336쪽
Pan ' saer, hoe altius hydrargyrum sustineretur. iAtqui quo gravior est aer, non hoc altius L inetur hydrargyrum in tubo et squidem serenoeeelo, ac potissimum flante Borea altius apud nos suspenditur , quam nimboso . Ergo aeris pondus non sustinet hydrargyrum in
Respondeo Regando minorem . . Nam 1n r clice montis hydrargyrum altiore loco in tubo sustineis xur , quam in montis vertice , quia gravior et aer ad pedem montis, quam in ipsius 3ugo. Er-σo quo gravior est aer, hoc semper RItius in tuisho sustinetur hydrargyrum. Quamobrem si altius fit hydrargyrum in tubo , cum serenum e It cinis Ium , praelarximque cum flat ventus borealis , uuam ubi coelum est nimbosum : hinc non est colligendum , hydrargyrum altius efferri, cum Ieis vior est aer, quam cum est gravior: sed coneIudendum , aerem aliquando graviorem esse sereno coelo , praesertimque flante aquilone, quam coelo nimboso . Cuius rei haec fortasse afferri potest ra, aio , quod particuIae salinae , ex quibus maxime ventus aqui Ionaris constat , intime tum Ipso ae,.
sequenter aerem , tametsi serenum , multo grrviorem reddant, sive aptiorem ad comprimendos Iiquores et quod tunc aer linuorum meatus non tam facile pervadat , quam si ab inis salinis seianitrosis particulis esset libere ut aecidit nimboso Ioelo, cum nempe flat Auster , & vapores in uis avum coguntur locum, ut nubes essiciant . Neque vero putandum , fumos , aut vapores , quoniam opaciores sunt, quam aer , idcirco esse Ipso gr-viores: siquidem fumi, & vapores sursum efferun- eur, quod argumento est, eos leviores eme aere: ut spongia , quae est opaca , multo levior est , Quam aqua , quae est pellucida . Hus adde quod saepissime pluvio coelo , & praesertim flante a sto, nubes , ob rationem inferius exponendam , transverso motu agantur , & consequanter subiectum aerem minu& premant. Quod si ventus non transverse moveatur, sed deorsum ruat, & aesius materia cum tenuissimis aeris particulis exquisite
an eatur , ut de aquilons in nostru saltem reis
337쪽
monibus eogitare fas est . quemadmodum inis uidebimus ubi agemus de ventis tum hydrar gyrum altius. in tubo sustinebit a quia fortius i.
Pium per apertam tubiν partem comprimet incumque est res, sit ex tubo Torricelli , eui iam Barometri nomen, impositum e it,. quae sit aeris gravitas . intelligi οῦ quaeque post aliquot horas futura sin eoeli temperies, tuto satis praesagiri potest , quanquam non e demi ubique modo .. Etenim. in Gallia , in Anglia se in Germania , &Italia, quando flat Boreas se altius plerumque , ut dictum est , ascendit hydrargyrum : tunc autem
plerumque serenum est coelum , quod. eontra flante austro nubilumi est .. Constantinopoli. vero , Meirca, Bosphorum. Thracium. flante Borea coelum nubilum esse dicitur,. ae imbriferum x flante-Austro vel Afrieo,. sudum . Quadi omnia. accuratiores, servationes desidetant.
Jam si quaeras, quae sit fabriea , S usus Eaνο- metri , seu instrumenti ,. quod aertia gravitate mimetitur :
Resa 'ndeo duplex praesertim eircumferri; Baro- metrorum. genus alte tum simplex. dicitur , alterum. eompositum Simplex unicol eon stati tubo a be di, Mi 8 eabra. xv tabulae ligneae applicato cui gradus aliquo vel unciae adscribuntur .. Hi vero tubus plenum est hydrargyro, ad altitudinem e an aut circitet unciarum , quae unciae a superficie b ads punctu mi et sunt: numerandae. Reliqua. pars tubi a, puncto eadi punctum d est aere vaeua , . S Fermetice clausatin δ, it ut aen exterior tubum. subire hac parte
nequeat MCum igitur aer ilIe exterior peri ostium i a ,suod: semper apertum manet superficiei hydrargyri Dineumbat, ipsumi semper sustinet; Ac quo gravior est aer , hoc altius, ascendid hydrargyrum uersus. extremami parte mi d ut vicissimi, si, levior sieaer, hydrargyrum descenditiatque ita aeris gravitas, & eoeli temperies innotescunt. Alterumi Barometri genus , quod a clarissimo, Hugenio inventum dieitur , ex duplici tubo, componitur a b ede, fg. 7. tab. I 3. Tubus .a b, her-
338쪽
b & e a se mutuo et . aut circiter unciis seu pol- Iieibus secundum distantiam perpendicularem rein moventur. Cum ergo Baro metrum a puncto b ad Punctum e hydrargyro plenum est , & pars banere prorsus est vacua ; tune per orificium e infunditur aqua seeunda a puncto e ad punctum d . Aquam secundam vocant misturam aquae commuis Nis cum sexta parte aquae fortis; quae ut facilius in tubo cernatur , colore aliquo tingi solet . Ea Porro adhibetur aqua, quod gelu non concrescat.
Itaque ubi hydrargyrum in phiala b contentum unius lineae spatio descendit , tum quod phiala eaequali continetur , tantundem ascendit . Sin autem ea phiala e vicies amplior sit quam tubus ipsi adjunctus de, aqua secunda eo tubo contenta viginti lineas attolletur : haeque ratione aeris mutationes insigniter demonstrabuntur , cum in Barometro simplici non ita semper sint conspicuae. Baro metrum tamen simplex tutius merito habetur: tum quia aqua secunda, quae in Baro me. ero composito adhibetur, hydrargyrum modo magis, modo minus premit, prout ipsa altior est , aut depressior . quoniam liquores , ut diximus , secundum altitudinem gravant : tum etiam qui Rascensus aut descensus hydrargyri in Baro metrosmplici unciis , aut aliis mensuris dosignari potin est , non item in composito . Quocirca omnibus Perpensis , Baro metrum simpleX videtur antepo
Objicies tertio . Duo marmora tersis admodum& laevigatis superfieiebus sibi contigua in excipu- Io machinae pneumaticae suspensa, exhausto omni aere , a se mutuo divel Ii vix possunt , tametsi nullo vinculo sint coniuncta. Atqui si ab aeris pondere sustineretur marmor inferius , ae propter illius pressionem superiori adhaeresceret, ubi exhaustus est aer , Iambo debe-xent a se mutuo divelli. Ergo ista marmorum cohaesio aeris ponde vi , seu pressioni non est tribuenda. 3 Respondeo , data maiore , quae Perpetuo vera non est, distinguendo minorem. Si ab aeris craia
foris , & clementaris tantum Pondere sustinere tur
339쪽
Pbsiere. Sect. IV. cap. XIV. 3 et st
tur marmor inferius , & propter illius duntaxat pressionem superiori adhaeresceret ; ubi exhaustus est aer ille crassior , & elementaris , deberent
ambo marmora a se mutuo divelli , concedo : si ab aere , seu potius a materia subtiliori ea presisso oriatur , nego et quare nego consequentiam . Itaque marmora in excipulo machinae pneumatiis
eae , exhausto crassiore aere , aliquando inter se coniuncta manent , quod materia subtilior, quae vitri poros pervadit , non facile intra marmora summe laevigata fluere possit, sed ea exterius tantum comprimat : unde marmor inferius cum suis
Periore coniungit , ut infra de duris eorporibus dicemus , eaque , quasi forent unum duntaxat corpus , connectit . Deinde aliqua semper aeris crassioris portio in exeipulo superest, quae vi sua elasti ea conjunctionem illam utriusque marmoris adiuvat. Si tamen haec marmora vel oleo , vel spiritu vini illinantur in ea superficie , qua se contingunt , quoniam bullae aereae ex eo spiritu vel Ieo erumpent , eum aer crassior e machinae reci Piente exprimetur, eae bullae vi sua elastica dilaxatae marmora prius cohaerentia divellente in eoisque aeris erasitoris elaterium apparebit. obiicies quarto experimentum a clarissimo Hugenio in aqua & hydrargyro expurgatis , ut v cant , saepius peractum . Observavit quippe non tantum aquam , quae per aliquos dies in machina pneumatica exant lato omni aere crassiore fuit relicta , quaeque proinde illo aere fuit expurga ta ; verum etiam hydrargyrum expurgatum in tubo e b e d f, M. a. tak. I . positum, postquam a recipiente ab eductus esset aer crassior , ad consuetam , imo ad maiorem quandoque altitudinem fuisse suspensum . Atqui essectus iste in gravitatem aeris , qui nullus relictus fuit, refundi non potest. Ergo effectus, qui horrori vaeui tribuebanturi in aeris gravitatem non sunt refundendi. Respondeo primo , experimentum illud sat Iax esse. Nam a viris peritis & industriis tapius venistatum ex sententia non laeeessit , imo si paulo
latior sit xubus , semper deficit. Quod argumento est,
340쪽
33o Pars Prima est , eam suspensionem ex adhaesione hydrargyrieum angustioris tubi parietibus potius, quam ex aeris pressione oriri . Hinc enim sit , ut sueeusso Paululum tubo, hydrarorum quasi moles solida, aut elyndrus ferreus in subiectum vas decidat. Respondeo secundo cum aliis , distingui posse minorem hoc modo. Effectus ille refundi nequit in aeris crassioris gravitatem , esto 2 in gravitatem aeris purioris, seu potius materiae subtilioris , ne-fo et quare nego consequentiam . Postquam enim ydrargyrum omni aere crassiori est expurgatum, ipsius pori magis constringuntur, & partes ad sese mutuo propius accedunt ; undo fit, ut ster , seu potius materia subtilis , quae per eos poros libere fluebat , in partes solidas in eurrens , iisque incumbens, hydrargyrum comprimat, & ad eonis suetam, imo ad maiorem quandoque altitudinem illud suspendat . Idem de aqua expurgata est constituendum. Sed accuratius exploratum velim ilIud experimentum , ut , quid de eo liceat inferre , magi x constet obiteles quinto aliud experimentum , quod a. Iobanna Chrij opsero Sturmis Germano refertur eunda parte COIlegii experimentaIis in epist. ad Henrieum murum Cantabrigiensem , quod est huisiusmodi. Sumatur tubus vitreus ab , fg. 7. tabis et . qui e iugo bilaneis suspensus unam libram in lance d ex altera iugi parte collocatam proprdigravitate sustineat, & in quo , postquam hydra gyro fuerit impletus , ac solito more in vas subisiectum inversus , una hydrargyri libra supersit . Ex hoe experimento sic conficies argumentum. Si hydrargyrum in universo tubo residuum ab aequali aeris columna sustineretur , unica opus
esset Iibra in lance A, ut tubus ab , qui libralis
Atqui in praesenti hypothesi duabus libris est
opus , se ilicet una propter tubum, S altera propter hydrargyrum , saltem ut existimant ii , a quibus factum dieitur experimentum. Ergo hydrargyrum ab aequali aeris columna non libratur. Respondeo negando maiorem. Columna quippei