장음표시 사용
371쪽
stat , subccerula cernitur . Si cum ea confundas
solutionem salis ammoniaci , fiet liquor viridis . Sed si Ioeo solutionis salis ammoniace in eam immittas oleum tartari per defectum , accidie
praecipitatio cupri; eaque cyaneum, seu exquisit illimum colorem coeruleum dabit. Acidus liquod. pelluciditatem restituet.
Quinto. Si infusio gallae, I solutio vitrioli viridis , seu Martis seorsim sumantur , nihil illis
limpidius . Sed si eas una miscueris , in atrum liquorem repentina particularum ferrearum praecipitatione degenerabunt . At si huic mixtioni spiritum vitrioli affuderis , liquor ex atro fi euperspicuus; quod spiritus acidus vitrioli alea linax Martis particulas rursus exagitet . Si salem tartari adiicias , color ater redibit ; quod spiritu gae idi partieulae alca linis tartari partibus excipiantur , & ferream materiam relinquant , quas idcirco praeeipitatur : & quoniam radios luminis absorbet, nigrum reddit colorem. Sexto. Si ampulla vitrea ligni nephritiei solutione impleatur , ac inter oculum , & cubicul fenestram interponatur : radii Iuminis per eam refracti aureum colorem exhibebunt. At si oeulum phialam inter L fenestram sit interjectus, ita udradii a phiala in oeulum reflectantur , coeruleux percipietur color ; qui infuso liquore acido evanescet, ac aureus apparere incipiet . Sed adjectoe oleo tartari, coeruleus color relli tuetur , aure utaque abibit. Ex quibus omnibus , aliisque innumeris experimentis colligi potest , colorum mutationes ex
eo petendas esse , quod coloratorum corporum textura , & ordo partium immutetur ; ac consequenter luminis copia , vel motus , aut vis, se inpressio diversa ratione se habeat . Obiicies se eundo. Multi ex Phi Iosephis recentioribus docere videntur , album , & nigrum ex sola luminis reflexione , caeteros colores ex sola refractione proficisci . Ergo ii in diuersa radiorum pressione, aut pressionis vibratione non suat reponendi.
Respondeo , quicquid fit de antecedente , ne-
372쪽
Pars P ἰmagando eonsequentiam . Primo enim a bus eoior non per soIam reflexionem, sed etiam per refra Etionem luminis producitur : ut in lumine per lentem UAream traiecto , ae in brevius spatium collecto , S albicante obserUatur. Deinde nec eae teri colores per solam luminis xefractionem , verum aliam per reflexionem , in Corporibus scilicet coloratis , percipiuntur . Uud e sive per lumen reflexum , sive per refractum Producantur colores , ii semper ex eo ducuntur,
quod luminis radii vel maiore, vel minore copia; vel fortius, vel debilius; vel promptioribus, vel Ientioribus vibrationibus oeulos feriant: hi neque iit , ut idem corpus , prout varie luminis radiis exponitur , diversis quandoque coloribus pictum appareat; cuiusmodi sunt colla columbarum , &aliarum etiam avium plumae. Obiicies tertio. Colores ex e Iementis, aut certe ex primis qualitatibus elementorum Peripate-ti eorum , & Chymicorum , puta ex calore , frigore, humiditate, & siccitate, aliisque potius o-xiuntur , quam rex varia modificatione luminis et mam aer v. g. in spuma, di in nive album colorem eme it, &c. Respondeo negando propositionem . Nam et Iam si aer , taeteraque elementa suo modo ad c Iorum productionem eo neurrant , non id aliter , quam suarum partium figura , & contextu praestare videntur. Ubi quippe in eorum partibus Iumen valide , & quoquoversum , & magna copia reflectitur , tum candidus color apparet e si alia ratione modificentur radii, tum alii colores, pulla vel flavus, vel ruber, vel coeruleus, &c. Prodibunt . Idem prorsus Chymicis est respondendum, si eo lores a suis elementis , sale praesertim, ac sulphure repetendos velint : nam nutusmodi elementa per solam luminis modificationem va-Tiis ortum praebent eo loribus , ut satis hactenus comprobatum arbitramur. C A
373쪽
Sonum definiunt SchoIae , qualitatem fensiIitim
ex eorporum DIidorum collisione ortam , oe peν aerem ad auditus organum, quod ipsa moυet, transemissam e quanquam , ut postea videbimus, nocisola corporum solidorum collisio sonum essicit. Lucretius i. a. de rerum natura , Versu 4 Iois cum Epicuro , Epicureisque omnibus, qualitatem illam in atomorum motu collocat , quae atomi , prout vel asperiores sunt , vel laeviores , gratos vel ingratos producunt sonos. Ne tu forte putes serra I ridentis aterbum Horrorem eonflare elementis Pavibus aeque , ae musaea mele, per ebordas organici quae Mobilibus digitis expergefacta figurant. Alii omnes recentiores Philosophiae de sensores sonum eum Cartesio quarta parte Principiorum,num. 194. in tremulo , ac reci Proco aeris mota
constituunt: quibuscum sit PROPOSITI . Sonus in tremulo aeris motu seu fremitu postis
tus, videtur : neque ab ea sententia abhorret Aristoteles lib. 2. de anima , cap. 8. Probatur . In eo po fit a videtur natura soni , quod semper soni perceptionem excitat , di sino quo nullus percipitur sonus. Atqui tremulus aeris motus , seu concita via bratio soni pereeptionem semper excitat ς nullutaque absque eo tremore , seu succussia , aut reei- Proco motu percipitur sonus , ut inductione Mexperimentis compertum est. Primo enim , ambae manuum volae in sese m uis tuo celeriter impactae aerem, qui intra ipsas continetur, cum impetu extrudunt: ille vero vi suae elastica regreditur , ac per breves itus & reditus sonum edit modo majorem , modo minorem , prout
vel promptius, vel minus celeriter fuerit impulissus. Nam si lente omnino una manu. in altera Ma im-
374쪽
Immitteretur, nec ullae in aere excitarentur vl-brationes , seu itus ac reditus , nullus quoque audiretur sonus . Quod de manuum volis dici. mus, id de quolibet corpore statuendum. Secundo. Fides instrumenti musici pulsata fremit , ejusque vibrationes , seu itus & reditus Lusis oculis percipiuntur, a quibus similes in aere fremitus procreantur . Hine est quod plectrumcolophonia obducitur, ut asperius sit , & instrumenti chordas exagitare, motuque reciproco concutere possit. Tertio . Cum pulsatur eampana , fremitus illius si minus oculis, certe manu percipi potest :idemque applicato crassiori panno secatur, ac sonus omnis extinguitur.
Quarto. Si styphi vitrei aqua semipleni Iabra,
seu margines digito celerrime circumacto compriamas, sonum excitabis, qui tamdiu aures pereel-
Iet , quamdiu scyphus ipse, & inclusus in eo liquor tremulo ac reciproco motu ciebuntur , di aqου a subsultabit, seu ebullire videbitur. Quinto . Aer e pulmonibus explosus in superiori aspere arteriar parte , quae larynx dieitur , in lingulam in eidet, sive, ut Anatomici vocant, epigio idem , quae superius Iaryngis aut asperae arteriae orificium obtegit : haec autem epi glossis non continue, sed subsultim aperitur, ut aer per Iaryngis ostium, seu rimulam transiens iisdem subsultibus agitatus sonum edat; Ut autem vel gravior, vel acutior sit sonus, ea laryngis rimul a , seu orificium ad libitum contrahitur, vel dilat tur . Similiter in tibiis , quarum scilicet angustior est apertura , seu ostium , vel in aliis in- frumentis , quae tenui lingula instruuntur , aer Per angustiorem aperturam , seu lingulae fissuram subsultim tantum inspiratur et ex quo fit , ut Vicinum aerem iisdem subsultibus exagitet , qui idcirco ad aures appulsus soni perceptionem in
nobis excitat. Ergo sonus in tremulo ae reciproeo aeris motu, seu fremitu positus videtur. Responsiones ad objecta et
obiicies primo. Songa non ab atris motu, sed potius
375쪽
potius a corporum solidorum eollisione exoritur. Respondeo negando propositionem . Nam sine tremulo & reciproco aeris motu , qui ab ipsius elaterio potissimum ducitur , nullus fere ex eorporum collisione prodiret sonus , ut ex eo constat, quod si alibi quam in aere fiat illa e ollisio,
vix ullum edat sonum . Idque experiri licet nothin iis tantum corporibus , quae in aqua , sed in iis etiam , quae in machina pneumatica omni Propemodum aere Vacua colliduntur . Nam cer tum est, horologium portatile in excipulo vitreo huius machinae eollocatum, educto aere, vix audiri , quod malleoli & tintinnabuli collisio non
aliter quam per aeris fremitum aures nostras Percellere possit. Praeterea non sola eorporum solidorum collisione, sed ipsius etiam aeris verberatione sonus excitatur , ut qui ab humana voce , a tibiis, immo a tonitrii, & machinis bellicis exoritur: nam in iis omnibus eorporum solidorum percussio tanquam vera soni causa adduci non potest. Objietes se eundo . Pluma campanae resonanti admota vix ullo motu pereellitur. Ergo sonus in tremulo & reciproco aeris motu non est collocandus. Respondeo negando eonsequentiam . Motus enim ille seu fremitus, quo sonus producitur, in spatio breviori perficitur , seu breviores, nimiumque concisas habet vibrationes, quam ut plumam agitare possit: sed eum ea sit auditus organi textura , ut easdem vibrationes, seu eosdem itus ac reditus , breviores scilicet , sed frequentiores , suscipere queat; hine fit ut ab iis commoveatur, R soni pereeptionem in nobis excitet.
Ex qua responsione illud quoque intelligi potest, soni propagationem per maiores aeris undulationes, quales in aqua observantur, non fieri, cum eae lentius promoveantur, & tactus potius, quam auditus organum exagitare Ualeant. Sed inquies: sonus circum quaque diffunditur,us experientia testis est. 'Atqui id aliter explieari posse non videtur , quam per quasdam aeris undulationes, iis plane M iles , quas in aqua videmus.
376쪽
66 Pars Prima Ergo si sonus in aeris motu consistri , ire una dulationibus potius illius , quam in reciproco
motu est constituendus. Respondeo negando minorem . Per promptiores enim, magisque concisas vibrationes, aut fremitus, seu succussus aeris , non per maiores undia. Iationes propagari videtur sonus . Enimvero ex uno corporis ictu , verbi gratia ex unica manuum,
aut campanae percussio fie uni ea fit soni perceptio, quae nonnunquam diutius durat. Sed si sonus per maiores undulationes propagaretur , non semel tantum & eodem tenore continuatus, sed pluries α repetitis undulationum ictibus interruptus perciperetur . Siquidem ex uni eo ictu plures huiusmodi distinctae & interruptae undulationes prodi- Tent, ut advertere lieet in aqua stagnante, dum 3 apis in eam projicitur . Ergo per tremulum &reciprocum aeris motum , non per maiores undalationes propagari credendus est sonus. Deinde maiores eae undulationes non tanta pernicitate diffunderentur , quanta ipse sonus , qui septem minutis secundis spatium mille ducenta Tum se edarum , & consequenter mille viginti octo pedes uno minuto secundo percurrit , ut
Pendulorum ope tum alibi, tum praesertim Lute tiae Parisiorum in Observatorio regio fuit explo Tatum. Cum enim exploderentur bombardae in platea, quae vulgo Graυia nominatur, quaeque Iacio
sex pedis ab Observatorio regio distat, soni earum ab observatoribus non pereipiebantur , nisi post septem minuta secunia ab eo temporis pu octo , quo nitrati nil veris accensi, flammamque soncipientis fulgor oeulos perculerat. Tertio , debilior eorporum collisio Ianguidio-τes di tardiores procrearet undulationes . Atqui tamen sonus quilibet, sive fortis, sive languidus,Mquali semper temporis intervallo aequale Pereur . xit spatium et adeo ut si septem minuta secundRimpendat . in percurrendo mille ducentarum he- a pedarum spatio, duplum illius, nempe bis mil-ῖς quadringentas sex pedas quatuordecim minutillsecundis sit deeursurus , etiamsi continuo debilior, ut obtusior evadat : idque ab observatorii regii Mathematicis magno studio fuit compertum.
377쪽
Adde , quod tormentorum bellicorum bombus fenestrarum vitra persaepe frangit; & tonitru vinum, aliosque liquores perturbat . Atqui ii effectus . non ab aeris uneulationibus , sed potius a fremitu aut tremore, motu ve illius reciproco deducuntur . Itaque in eo motu, non in maioribus undulationibus soni natura videtur esse statuenda. Iam multae sonorum species a viris doctis di- 1Iinguuntur, quas prosequi non vacat . Sonu Squippe vel eollisionis dieitur, qui scilicet ex du Tum corporum solidorum collisione oritur ἰ vel verberationis , qui ex percussione duri corpori vcum aere resultat, ut eum rhedarii flagellis suis Rerem verberant . Uterque vel simplex est , vel compositus: simpI ex uno ictu semel tantum aure percellit , ut digitorum in aere percussorum cre- Pitus: compositus diu permanet, sive ab uno tantum ictu prodeat, sive a pIuribus : pri r dicitur
Ionus eontinuatus, qualis est campanae sonus; po- Merior Deee fiυtis, ut sonus rhedae currentis, vel vox humana uno tenore Iongius producta. Nunc ad sonorum affectiones veniendum. Igitur Quae res primo, quae & quot sint sonorum asse cetiones, seu modi. espondeo tres praeserti m eme sonorum affectiones: scilicet repere ponem, aceretionem , & cou fonant am. Repercussionem exhibet Echo : Accre tionem Tuba voeriis, quam Anglus nobilis Eques III orlandus aut invenit , aut potius in usum revocavit , ann. Iis o. Consonantia in symphoniis
Ieu essentibus advertitur. Quae res secundo unde oriatur Eeho .
Respondeo illam ex soni reflexione oriri: sive potius nihil aliud esse , quam sonum ab obstante solido corpore repercussum. Cum enim sonus, sive aeris fremitus in omnem circum regionem spar- g t. 3, lacile accidere potest , ut in corpus durum ac solidum incurrens, ab illo cum eadem prorsus modificatione reflectatur; & ad.aures eorum, qui non sunt nimium dissiti, perveniat. Unde si quis certo spatio a reflexionis loco removeatur, Is repercussum sonum ita excipiet, ut quamvis plures Voces prolatae sint , eas omnes distincte repetitas
audiat. sed si propius ad corpus reflectens accum Q. 4 dar,
378쪽
36s pars Prima dat, quoniam sngulae syllabae eodem fere temporis puncto ad ipsum remittuntur , quo profer u raur, vix unquam integras voces percipiet.
Quod si sonus in plura offendat corpora variis intervallis inter se distantia , pluries reflecti poterit : & consequenter si eae reflexiones sese deinceps in iusta distantia consequantur , non unica echo, sed plures ad auditus organum pervenient Irat olim Carentonii prope Lutetiam , antequam Carmelitarum Discalceatorum coenobium ibi conderetur , vocem ter decies repetitam fuisse com
Quae res tertio , unde tanta vis Tubae voeali , quae loquentis vocem ad unum aut alterum mil-1iare perducit.
Respondeo vim illam a multiplicatis in ea Tu-ha reflexionibus aeris esse desumendam. Nam ut Iumen , sic etiam sonus multiplici reflexione in- venditur , ut percipi potest in cubiculo , euius Parietes voeem remittunt: in nubibus , in quibus o nitru reboat; in sylva, in qua selo peti bombus Propagatur R e restit . Tuba quippe illa praelonga est , & ex angusto in Iatum se producta , ut Tamen in ans ustiori illius orificio utrumque oris 1 tum contineri, voeesque distincte proferri pos- snt . Primum igitur aeris particulis in arctiori
Extremo contentis tremulus motus imprimitur ,
ut interiores quoque tubi partes concitat , ab iisque reflectitur e unde se eundum tubae longit cinem repere ussus sonus plurimum augeri debet . Meinde sic paulatim ampliatur tuba , ut sonus Per multiplicatas reflexiones intensus maiorem
Meris molem eone utiat , novumque incrementum
suscipiat. Ideoque sonus in principio tenuis maiores in progressis vires aequirit, dum plures ae vis partes in eiusdem tremuli ae reciproci movus societatem adducuntur . Hue etiam accedit, quod vox intra tubam integra maneat , di prorsum duntaxat pellatur, non in omnes partes divage tur, aut dissipetur. Quae res quarto, quid sit consonantia. Respondeo eonsonantiam esse eompositionem mi κturamque sonorum gravis & aeuti suaviter
ψrom assistea uilae: si enim ingrate auris assiceretur i
379쪽
retur, dissonantia esset , non consonantia . Tunc autem duo , vel plures soni inter se sunt consorii, cum corpora, ex quibus oriuntur , eam ha hent inter se rationem seu ero portionem , qu Ripsorum vibrationes statis vicibus simul incipiant
S desinant, Primus omnium Pythagoras, referente Macro hio in Somnium Scipionis , rationem invenit , quae inter corpora consonantes sonos producentia intercedit . Cum enim forte fortuna ante fabri ferrarii ossicinam pertransiret, concentum advertit ex malleorum ictibus ortum. Discendi avidus ingreditur ossicinam, ferientium motus explorat: ac statim sonorum diversitatem diversis percutientium viribus tribuendam putat . Cum tamen f hros iussisset inter se malleolos commutare , vidissetque sonorum discrimina non eum hominibus, sed eum malleis esse coniuncta ; tandem animum ad pondera malleorum examinanda con vertit . Quo in examine deprehendit duos mal-Ieos , quorum alter alterius duplus foret , eam Producere consonantiam , quam Octavam nominamus, graece Diapason, hoc est, per omnes , s Ple ebordas, aut gradus , aut calamos , aut cicuras et quoniam a graviore ti infimo sono , se a chorda, aut eicuta ad eius octavam in fistula se-Ptem calamis , vel cicutis compacta ; aut in instrumento septem nervis constante , per omnes fides aut cicutas aut calamos progredi oportet , ut octavus 'gradus occurrat , qui cum primo ita
congruit , ut in illius locum quodammodo substitui possit . Ηie gradus novam sonorum seriem priori similem inchoat , quam aliae in indefinitum subsequi possunt. Sed vox humana raro ut intra duas Octavas , seu quindecim gradus extenditur . Hinc est quod Graeci oli in in suo Systemate Musico, de quo consulendi sunt Plato, Aristoteles , Plutarchus , Boetius, &c. hos quindecim gradus in quatuor diviserant Tetrachorda , quorum singulae chordae peculiares habebant appellationes ; quae a multis referuntur , & nominatim a Gassendo in Manu ductione ad Theoriam
Musices . Has autem appellationes mutavi 2 Gui-M , patria Aretinus , sive natus in urbe Aretio,
380쪽
8 Pars P inusiri Hetruria , Professione Monachus Benedic in uxe Monasterio B. Mariae de Pompota in Ducata Ferrariensi , ei rea annum Christi Ioa 4. & sonos omnes seu gradus, per quos fit vocis ascensus, Bedescensus in Musica , his voculis expressit , υτ, re,
mi , D, sol, la , quas sumpsit ex primis syllabis hemistichiorum Hymni S. Joannis Baptistae . Ut queant Iaxis RE nare Abris,MIra gessorum Famuli tuorum , SOLυe poIIuti LΛbii reatum . Ut vero suum Systema , quod ad Io. chorda seu gradus produxerat , nempe ad sextam supra duplicem oetavam , tyronibus familiarius redde Tet , singulas eius voces digitorum apicibus &llexuris apposuit. Unde dictum est Manus , vel aeriam Gamma , quoniam infimus ejus gradus se a chorda ab ipso notatur littera graeca , Gamma s cille et Gamma tit; vel G us; deinde A re tum B mi, &c. At idem systema dueentis abhinc annis contra ctum fuit in hexachordum triplex cum litteris
septem semel appositis , scille et E mi Ia r Diare sui: C sol ua D , 3ce. Sed cum inter canendum necessariae forent transitiones ab uno hexachordo in aliud, puta ab hexachordo B motiis sive rotundi, in hexachordum Naturae , & ab hoc in hexae hortum B duri seu quadrati, & vici iasm ; quod valde erat incommodum nuper addi-xa est septima vox , seu nota , Λ , per qua Msublatae sunt eae transitiones: factumque ut Gam ma seu se ala Reeentiorum duobus hepta chordis iuxta se mutuo positis constet , quorum primum
est B mollis e secundum B duri ; scilicet, S s mi et
D Ia re: C sol ut: dic. Haec omnia facilius a Musiois practi eis diei ponsunt, quam vel a Physicis, vel a Mathematicis. Ut ad institutum nostrum redeamus, , sonu S gra vior a majori corpore, cuius vibrationes sunt len-lliores acutior vero a minori, cujus promptiores sunt vibrationes , exoritur . Idque non tantum ve-Tum est in malleis, ut primum a Pythagora fuit Observatum sed in aliis etiam quibuscumque cor. Poribus sonoris, puta in campanis, in tibiis, in