장음표시 사용
81쪽
' . ProIusonis Iibus non minus scientiae nomine , quam armarum gloria anteiret, his verbis respondeat Aristoteles: eos, inquit, oe e se editos, s minime edi- ros scito . IntelIigi enim tantum poterunt ab iis iastus nos audierint . Haec refert Aulus Gellius lib. a . nomum Ati carum cap. 4. Alii eius libri dicuntur Exorariet , sive populares , qui non tantas clinicultates includunt , quin a singulis proprio marte percipi pota iudicentur. Inter Acroamaticos primum Iocum obtinent Ii-hri octo de naturali auscultatione, qui etiam in seribuntur libri Physicorum , sive de motu ς tum Iibri quatuor de Coelo , duo de generatione , &eorruptione , ubi de rerum ortu & interitu , de alteratione , de augmento, de eremento, & mixtione agit Aristoteles. Sequuntur quatuor libri Meteorologicorum , & libri tres de anima . Atque ni fere libri explicari soliti sunt in Seholis. Exoterici, & populares vocantur reliqui, quo rum facilior est intelligentia : ut sunt ii libelli qui parva naturalia vulgo die untur, scilieet unus Ue lentu, Et sensili, unus de memoria & reminiscentia , unus de somno & vigilia , de insomniis unus, de divinatione per somnium unus, de longitudine & brevitate vitae unus , de iuventute , senectute, vita, morte, & respiratione , totidem: qui omnes veluti breves quaedam ad libros de a nima appendices eme videntur. Ex his omnibus libris, quaecumque ad Naturae cognitionem magis conducunt , ita excerpere Ee explicare conabimur , ut ea etiam quae a recentioribus Physicis nostro praesertim saeculo detecta funt, ubi opus fuerit, simus allaturi. Quod uuiisdem ut faeilius praestare possimus , Physicam nostram in tres partes distribuemus . Prima Pars , quae Pb ea generalis dieitur , docorpore generatim aget ' atque octo libros Aristotelis de physica auscultatione , duos item de Eeneratione & corruptione comprehendet, ubi uuaecumque ex alias Philosophis, sive veteribus, sive
N. vis mutuari poterimus, non omittemus.
Secunda , quae ad PDFeam specialem spectat .eorporum vatae expertium proprietates exponet 2 in
δ quo quatuor Aristotelis de scito , quatuor itim dem
82쪽
dem Meteorologicorum libros summatim perstrinis gemus; ae recentes pariter Philosophorum hypotheses adumbrabimus . Tertia, quae etiam speetiaIis est , de eουσνibus viυentibus, plantis videlicet, & animalibus, futura est : in qua tres Aristotelis de anima libros explicabimus , ac multa quoque posterioribus hisce temporibus inventa , quantum fieri poterit, breviter & aeeurate tractabimus.
De eorpore naturali generatim.
Prima spectabit corpus naturale in seipso . Seeunda, de primariis, & insensibilibus eorporum naturalium principiis aget. Tertia de principiis seeundariis , S sensibilibus torporum mixtorum disputabit. Quarta ei rea simplices, & primarias corporum assectiones , magnitudinem , motum , quietem , figuram, ac situm versabitur. Quinta denique in explieandis qualitatibus compositis, & secundariis inhaerebit.
sECTIO PRIMA. De eorpore pissico in se nectato . Corpus physicum in seipso , vel quoad esse nis
conlideratur , vel quoad existentiam . QuG. t u . videiadum primo, quid de illius essentia , seu turA tenviant Philosophi : seeundo , quibu, a. gmnentis existentis corporum probari
83쪽
CAPUT LGuid de eoῬονis pυ siet natura sentiant Philosopb . Qicumque ad insitam omnibus hominibus i-
deam attendunt , non aliter se corpus concipera fatentur, quam ut substantiam in longum, Iatum , & profundum extensam : detractis quippa omnibus iis , quae corpori inesse animadvertuntur, ut motu, si tu , colore, duritie , ac caeteris qualitatibus, dummodo substantia extensa remaneat, corpus remanere intelligitur. Idque non tantum Ethnicis , puta Democrito sEpicuro, & aliis visu in est , sed ipsis etiam sanctis Ecelesiae Patribus , ut S. August. qui libro
de quantitata animae num. 6. alias cap. 4. ita loquitur : Prius abs te quaero , utrum eo us tiIιum
putes esse , quod non pro modo suo habeat aliquam Longitudinem , o latitudinem , s altitudinem l . . . ab hoe demas corporibus , quantum mea opinio es, neque sentiri possunς , neque omnino corpora usa recte exisimari. Et Epist. i8 . alias 57. n. IS. alias cap. 6. Spatia loeortim tolle corporibus , nusquam erunt ; Θ quia nusquam erunt, nec erunt. Jam si substantiam extensam conceperis , recte eam solidam , sive impenetrabilem esse colliges . Impenetrabilitas quippe vulgo dicitur , capacitas replendi locum , eum exesusione alterius eo oris . Id autem locum replet , quod extensum est :proindeque quod est extensum , id solidum est, ct impenetrabile , hoc est , sic locum occupat , ut in eodem loco ab alia substantia extensa penetrari, sive cum ea simul contineri nequeat. Inter Recentiores tamen , putat Gassendus corporis physici naturam in s mpenetνabilitata potius, quam in extensione esse collocandam e quoniam extensionem vacuam, mathematicam, S penetrabilem absque ullo corpore subsistere, cum Epicureis contendit. Sed Carte situs , qui nullam extensionem , nisi plenam & solidam agnoscit , essenti am corporis naturalis in sola extentione positam existimat : sive extensionem in longum, latum , & profundum idem quiddam esse ac corpus
84쪽
A e re ipsa extensio in longum , latum, & profundum , non instar modi eorporis, sed tanquam res seu substantia eo ne i pitur . Nam concipitur sola & sine relatione ad subiectum, cui inhaereat: Quod non aecidit motui, figurae, caeterisque corporis accidentibus seu modis. Quippe motus, figura , & caeteri corporis modi seu ac ei dentia ad corpus tanquam subjectum referri, in eo recipi, ipsit advenire, & ab eo separari posse intelliguntur.
Haec corporis, tanquam substantiae extensae, si-Ue tanquam extensionis in longum , latum , &Profundum expansae idea certissimum nobis suppeditat argumentum distinguendi mentem a corpore , & consequenter ipsius immortalitatem inferendi . Nam in substantia extensa, sive in extensione solida , & plena invenimus dumtaxat di via 1ibilitatem , figuram, situm, motum, & quietem,
minime vero cogitationem . Unde cogitatio aff'
aliam substantiae speciem necessario est referenda. Quae substantia eum a corpore prorsus diversa sit, Nullatenus eget corpore ad subsistendum , sed stat sola per sese . Cumque aliunde sit substantia eo-gitans , & cogitare sit vivere; ea, soluto corpore , non tantum est superstes ; sed etiam vivit , seu non interit ; adeoque est immortalis . Sed si eorporis natura in alio sita dieatur, quam in extensione , non mediocriter infirmabitur huius argumenti vis . Siquidem contendere poterunt nonnulli cum Spinosa, & omnibus Epicureis , eamdem substantiam , quae capax est e tensionis tamquam modi adventitii , esse parite eeogitationis participem ; sive extensionem & cogitationem ei se duos eiusdem substantiae modos et uod magnum verae solidaeque non tantum Phil ophiae, sed etiam Religioni affert detrimentum. Id quidem multis non tantum ingenio, verum etiam doctrina & pietate praestantibus viris videtur. Sed mirum dictu : verentur alii non infimae
phriter notae homines, ut haec corporis naturalis
idea eum iis , quae de Eucharistiae Mysterio , a lisque miraeulis tradit Catholica Fides , omnino
Unde communiter in se holis eontra Democriati, eiusque sectatorum atomos seu corpuscula sim-
85쪽
plieia, 3c indivisibilia propugnantium opinionem, receptum fuit , hoc primum in corpore physi eo debere concipi, quod partes habear , sive re ipsa ,sve virtute tantum sint distinctae. Hae partes entia satiυae nominantur et iisque ratione fui nulla comis petere dicitur extensio, sed tantum ratione quaninritatis , quam fortasse radicitus , & remo te semper exigunt. Adeo ut Deiando loco in corpore concipi debeat quantitas ; per quam corpus physicum partes habeat extra partes , ut loquuntur , sive partes , quarum aliae extra alias sint collo eatae. Duplici autem modo partes aliae extra alias poni si euntur e nimirum vel in ordine ad se tantum, vel etiam in ordine ad Ioetim. Priori ratione , scilicet in ordine ad se tantum, non in ordine ad Ioeum , partes aliae extra alias poni dicuntur per quantitatem internam. Qua ra- 'tione dicunt vulgo Christi Domini corpus esse in Eucharistia . Nam etiam fi actualem ibi extensionem non habeat , qua locum occupet ς eam tamen proxime exigit , Ze partes extra partes sic
habet ordinatas , ut collum coniungatur capiti , non pedibus, &e. Quod quidem intellectu arduum videtur. Etenim inquit Cicero lib. 2. de Oratore, eo us intelligi sine loco non potes . Itaque quomodo una pars est extra aliam , V. p. caput e X-gra humeros, si extensione careant, & eodem Ioiaco consistant i Utcumque illud sit, ea positio pargitim extra partes in ordine ad se tantum dicitur so effectus formalis primarius quantitatis , ab ea minime separabilis , euius vi corpus proxime exigit extensionem actualem , sive positionem par-
Titim extra partes in ordine ad locum, & prorei me aptum natum es actu extendi. Posteriori modo , se ilicet eomparate ad Ioetim , corpus habet partes extra partes , per quantitatem externam , qua actu, non potinare tantum ,& aptitudine extenditur . Eaque partium extra
partes positio in ordina ad loeum dicitur esse tuae formalis fetundaritis quantitatis ; proindeque ab ipsa separabilis . Nam velut axioma receptum est in Scholis , effectum formaIem primorium formae
ab ea forma separari non posse ; sed pKF secun
86쪽
Itaque , secundum hanc opinionem materia , seu corpus per se, oe radicitus, sive, ut loquuntur, radicaliter , dici potest subiectum extensionis , quoniam per se saltem raditatus , & remota
exigit extensionem et imo per quantitatem intemnam habet extensionem aptitudinaliter , seu fit illius proxime capax. Sed corpus non est e X natura sua extensum actualiter e sive extensi vel impenetrabilitas actualis ad eius essentiam non pertinet; cum omne corpus ex Sancto Thoma 3. parte, quaestione s7. art. 4. ad 3. possit ab alio corpore saltem supernaturaliter penetrari e ac extensio actua ιis , oe externa ex eodem sancto Doctore , 3. parte, quaest. 77. art. I. in Mysterio Eucharistiae a cor Pore se jungatur, remanente dumtaxat extensione
radicali, & interna, ut dictum est. Haec quidem communis est Scholarum doctrina; qua tamen non obstante exorti sunt identidem Theologi etiam insignes, qui quantitatis internae ab externa, imo & ipsius quantitatis a re quanta di itinctionem a vera Philosophia relegandam Putarunt. Inter caeteros Melchior Canus Episeo Pus Canari ensis ex ordine quondam Praedicatorum, lib. 9. de locis Theologicis cap. 7. ita scribit : si uis ferre possit diriputationes illas da tin
mersaIibus, de nominum analogia , de primo erenia
RE si V NTA ........ Puderes me dicere non inseιligere, se ipsi intelligerent, qui hac tractarunx, Cartesius , qui distinctionem quantitatis a re quanta pariter sustulit , perpetuum silere constituerat circa modum , quo Christi corpus est in Eucharistia, persuasum habens multa Deum emiscere posse , quae humana ratio , seu Philosophia nequit attingere: in quibus nempe tota ratio faciti es potentia faeientis . Qua in re multos habuisset approbatores , qui Optarent ut nunquam in mentem venisset Philosophis, fidei nostrae mysteria naturali ratione scrutari ; quod omnis hominum cogitatio , & elocutio longe infra tantarum rerum Maiestatem sit posita , ut observavimus capite ultimo Logices, axiom. a. Ipse tamen diu multumque a plurimis lacessitus mutavit con- . D a filium;
87쪽
'ε pars Prima filium; ae tandem ostendere eo narus est, doctrinam Catholicam circa Eucharistiae mysterium non magis cum sua, quam cum Peripateticorum doctrina pugnare. Idque in Epistola ad P. Messandum Iesu itam nondum typis impressa effecisse se confidit ea ratione, qua heteroclogorum clamores sint comprimendi. Etenim ut panis, & vinum in corpus, & sanguinem nostrum naturaliter convertantur , debent Panis, & vini particulae varias subire mutationes in stomacho, in eorde, in pulmonibus, aliisque Partibus organicis, quibus diverso modo subigantur , ac tandem carnis , & sanguinis naturam induant. Cum ergo secundum consuetum uaturae cursum Panis , & vini particulae post longam alteratio. nem miscendae essent in visceribus Christi, & peculiari ratione disponendae , ut ipsius corpus fie- Tent , & anima ejus informarentur , statim per miraculum , ac praeter naturae ordinem , ea informatio vi verborum , quae adhibentur in consecratione, penitus absolvitur. Existimat quippe Cartesius corpus praecise humanum fieri , non per figuram seu dispositionem partium , sed per informationem animae rationalis . Adeo ut , post divisionem hostiae , totum
Christi eorpus sub qualibet ipsius parte sensibili
contineatur ; quia quaelibet pars sensibilis anima rationali Christi informatur. Neque enim corpus humanum aliam ob causam dici potest ei se uis num , & idem pissice per multos annos , nisi quod eadem forma semper informetur . Quippe a- liunde certum est corpus humanum , & cujuscumque animalis , quamdiu vivit , perenni partium effluvio , ac novae materiae accessu in desinenter mutari , nec omnino idem pissice , sed moraliter tantum, seu secundum hominum existimationem, ac loquendi morem permanere : unde illud Pa
Annosus eorυtis numquam ess exelusus ab ου s. Hanc explicationem proponit Carteitus , quam fortasse a nullo accepit: ei tamen praeivisse videtur Durandus in lib. 4. Mag. Sentent. dist. II.
Multi later resentiores Physicos concipiunt cor-Pus
88쪽
pissices. Sect. I. Cap. I. 7 pus Christi integrum sub minimo hostiae fragmento contineri , ut parva quercus in glande , uvPullus in ovi eieatricula continetur . Nam , inquiunt, hostia debet esse extensa & sensibilis, ut Christi corpus in ea conservetur : si quidem sacramentum omne debet esse sensibile. Corpus autem sensibile , dummodo extensum sit , quantulacumque sit ejus extensio , naturam suam conservat . Et quamvis corpori essentialis sit extensio , nomtamen haec vel illa extensionis mensura , seu quantitas ad illius essentiam pertinet , ut docet S.
Tuom. 3. P. q. 76. art. I. ad 3. Tota natura aeris , inquit, continetur in magno veι parυo aere , tot natura hominis in magno veI parυs homine.
Addunt Cartesiani quantitatem Scholarum more spectatam , scilicet ut entitatem a materia seu corpore seretam , non aliter conelpi quam ut veram substantiam : ideoque communem Scholarum opinionem errore aliquo , si minus in verbi S , aut in voluntate , certe in percipiendi modo Non carere ; ti aliquid substantiale , quod prius fuerat, post verba consecrationis in hostia conse- Crata relinquere, quod contra fidem est. Haec & alia id genus utrinque congerunt Philosophi . Ut vero constet quid & quatenus in ea re definitum sit ab Eeclesia, consulendum est Conci- Iium Trident. Sess. 33. c. i. ubi de reali praesentia
Christi Domini in Sanctissimo Eueharistite Sacramento mentem suam fidelibus aperit his verbis, Prineipis docet sancta Synodus , ct aperte aefmpliciter profitetur , in almo sanctae Euebarissia
Sacramento , pin panis oe vini eonserationem, Dominum noctrum Jesum Chrseum , verum Deum atque hominem, vere , realiter , ae substantialiter sub specie Hlarum rerum sensibilium eontineri. Nec enim baee inter se pugnant , ut ipse SaIυator no-βer femper ad doxteram Patris in eoelis assideae
iuxta modum exissendi natu Iem, oe Me multis nihilominus aliis in Ioeis S AC RAΜENTALITER praesens sua subsantia nobis adsit, ea exissendi ra- sione , quam es υeνbis exprimere vix posIumus . possibilem tamen esse Deo eogitatione per sdem is
inrata assequi possumus, oe esinanti me credero
89쪽
Pars Prima Cum ait Cone ilium Salvatorem en praesentem in Eucharistia Sacrament aliter , id est, ea existendi ratione , quam υerbis exprimere vix possumus ;id quod ad fidem spectat, nempe praesentiam rea- Iem & substantialem Christi in Eucharistia pra- Ponit et sed modum , quo praesens est , non definit. Eum tamen modum possibilem esse Deo, cogitatione per fidem illustrata assequi possumus ,
di constantissime credere debemus. coroIIarium. Omnes materiam seu corpus definiunt subsanaiam natura stia extensam . sed alii extensionem actualem in mente habent cum sancto Augustino , vetustior ibasque Philosophis : alii radicalem tantum extensionem intelligunt eum S. Τhoma , &omnibus fere Scholasticis. Cum autem Physica circa corpus natura Ie versetur , quatenus naturaIe est , sive quatenus est
extensum in longum, latum , & profundum; &consequenter divisibile , motusque & quietis, a.
figurae λ positurae capax. nec aliter attingat cor vora sive coelestia , sive terrestria , sive intra coelum , & terram collocata , nisi quatenus natura Lia sunt , ct in Batti naturali constituta , quo Iustatu extensionem habent actualem 2 nos ea duntaxat ratione corpora physica spectabimus , ac intrae scientiae naturalis fines inquisitionem nostram continebimus LC A .P U T II sevibus rationibus exissentia corporum probari possit, Haec quaestio antehae in Scholis erat inaudiista : nam omnes vulgo SchoIarum Philosophi primam saltem humanae cognitionis originem a sensibus petendam esse arbitrabantur . Sed ubi Cartesius ex sancti Augustini & Platonicorum doctrina, ae post ipsum Cartesiani omnes prius mentem de sua quam de corporum existentia certam esse ostenderunt ; quia nempe , dum mens cogitat, seipsam cogitare. & existere sentit , corpora vero existere nondum certo , & constanter no
90쪽
Ph eeD. Sact. I. Cap. II. vit: hine quaeri coeptum est , quibus potissimum rationibus existentia corporum probari possit . Qua in quaestione, ut in aliis omnibus accidit , quam quisque secutus est doctrinae rationem , ei firmiter adhaereseit , & quantum potest , novum robur addere molitur. Quamobrem Epicurei de eorporum existentia certos esse se praedicant , quoniam ipsi corpora, vident , audiunt , palpant , ac omni demum ratione sentiunt . Quod enim non est , id palpari aut tangi non potest . Uno verbo quicquid tan gitur , id corpus esse necesse est . Unde Lucre
ius libro I. de rerum natura U. 3 3.
Tangere enim es' tangi , nisi corpus , nulla potest res. Nec ulla i psis subest formido , ne sensus, quibus corpora percipiuntur, ullo modo nos fallant rsum eos omnes veri nuntios esIου dixerit Epicurus, ab iisque , si Lucretio credamus libro 4. de
rerum natura, v. 48o. & sequentibus, omnis ve ra certaque ratio ducatur.
Inυeuies primis ab sentibus esse ereatam Notitiam veri , neque sensus posse refeIIi . Quid enim uspiam est in rerum natura , quod eos falsi redarguere possit fl
uui nisi sint veri , ratio quoque falsa fit o
. Nim etiamsi visu , aliisque sensibus falli nos
saepistiane contendant aliqui; ut cum eadem flamma in aecenso ligno. , aut lucerna permanere videtur , quae tamen eontinuo fluit vel cum umbra stili quiescere cernitur, quamvis moveatur et in his omnibus rationem solam hallucinari , ac deeipi certissimum est . non sensus , qui ea tanqtum, quae sibi exhibentur, referunt , nec ullum de rerum natura , aut proprietatibus iudieium
interponunt , id quippe solius rationis est proprium . Noe anim demum ratio discernere debet, Nee possunt oeuli naturam noscere rerum IProinde animi υitium hoc oculis affingere noli. Peripateticis quoque eorpora extare certissimum
est sensuum testimonio; quibus integris & incor Luptis nihil melius ad rerum perceptionem 3 nasti D 4 tura