Ioachimi Camerarii De Philippi Melanchthonis vita narratio

331쪽

MELANCHTHONIS. Oa

poenas persoluant. Atque stio fuisse quosdim h*i issa

eatos, de sententia Caroli isto pacto rem administratam non esse. Et demiratos unde extitissent Meeonsilia optasseque ut vulneri isti remedium inumniretur, ne mala malis exaggerarentur. Videbant enim fore, ut tunc multi terrerentur, assicerentun varie, grauiter perturbarentur, denique ingentem ista paritura esse confusionem. Atque eomperi u so quosdam, qui non modo iustitiae sed utilitatis quoque respectu moverentur, mutandum decretum illud et reuocandos expulsos, et institutae cognitioni eursum liberum relinquendum esse. Sed ieerunt scilicet sata saeculi nostri, et seeuta mala eum initia atque causias, tum incrementa impulsionesque habere oportuit. Et in pertinacia tune obtemper, tum est iracundiae , quae cum nihil eonsiderando prospiciat, exitus habere solet eiusmodi, ut, si quem lassi sui aliquando poeniteat, non mirum esse vide tur. Atque exponuntur a me ea adhue, quae me dioeriter prudentis hominicae sani rationibus comprehendi eolligique possunt, eum in istiusmod n gotiis nihil prius neque antiquius sibi esse pati debeat quisqiram, veritatis coelestis, cuius doctor et explicator est Spiritus sanctus, perspicientia, qua re- Iicta aut negligentius exquisita, ultum et venerati nem Dei aeterni, et pietatem religiosam labare eteoneidere necesse est. Sed longe sane digressi, deamus ad nostrae narrationis seriem.

Melas'hthon a maritis Hect Sax ad Tridem S nodum mittitur sed ad amma maductis negoriis Norimbergamo do peruenis, indeque reuertitur.

Etiam id istum modum augustae acta solibellum hume Phulinummianckthonem et crebrae

332쪽

3O VITA PHILIPPI assi multiplicium quarundam etiam mirifiearum literarum eo maxime tempore ei interpellationes obstre. pebaal, et qui eiiciebantur consilium ab ip opem. que inprimis petebant, et ad eius fidem misericor. diamque confugiebant, et consultationes de Syno. do , quae inter Reipublicae graues motus en ullo hantur, curas maximas afferebant. Et ea cerne hantur quasi conseri vel ad herbam etiam perduci, quo. rum qui fructus futuri essent , nemo bonus sine an is xietate singulari cogitare posset Nam quod et GaIliei regis, qui imperatoris hostis vel certe inimicus esset, animus ita alienaretur a Pontifice Romano, vi in Synodo contra rationem illam et institutas actiones testatam esse vellet sententiam suam, nec non uin tuae inter Carolum et hune regem criminationes. quae diuulgabantur, et recepta occupataque vrh Magdepurgica a Duce auritio, et Imperatorem, qui admenipontem desideret, frustra interpellari de Landgrassi liberatione , cuius promissae sponsor appellaretur generi Mauritius Hae omnia n.

quam attentos, formidine suturorum carere non patiebantur. Et Philippus Melanchithon iam tertius nad Synodum Legatus cum literis Principis Matiritia in viam se dederat. Earum literarum talis erat sententia, quae subiiciebatur praescriptae saluti et eompellationi honorificae, qua Reuerendiss. Domi. ni et Reuerendi patres ille conuentus nominabatur I,,Cum Caesarea Maiestas elementissim voluisset, meae Eeelestis subiectis ditioni suae, aliqui ad renodum mitterentur, noluisse D. Mauritium deesse voluntati illius, cum praesertim optaret et ipse veritarem si strari ad gloriam Dei aeterni, et consitu piam ac

perpe r comitibus Erasmo Sareerio et Valentino Paeeo. b Extat hae epistola L. III. Epp. Μel. p. o. j. constat P. II p. 166.

333쪽

diam. Quae dua res maxime essent expetendas intibus mortalibus oraecipue vero iis, quibus D

deinde iudicabatur, qui mitterentur ad modum, si cidem isti quorum honestatem vitae et pacis publicaeque concordiae Dinwm , miseeps ipse praedicari mulligeret. Adebatur petitio ut hi exponentes pu-sllae quid de ominus ontrouersis docerent communi sententia Ecclesiae in regione ua, audirentur. Et significabatur: se Us mandata data, ut is placideque et ' privatis assectibus raritarent et drielararent doctrinam , quam esse existimarent uniuem se Melesiae necessariam. Conclusio iterarum complectebatur et admonitionem humanissi et ota pleniae pietatis Scire eos, qui conuenissent, pro sua ne lanis sapientia, ipsorum confessus Deum iudicem inrueri, et Melefiam niuersam vim coelestem ira terrenam as his postulare et expetere, primum mgloria mi Dei vere illustretur, et sanentur conscientiae sauciari, et vera his inuocatio monstretur, de dii talis,oncordia constituatur , qua non flabiliam tur vererer abusus. Neque enim Deo gratam, neoque diuturnam tranquillitatem fine veritate esse of

errores quosdam et non lecia vitia is Melsam ire ultri, quae di diis horum temporum dederint ore Mnem. De quibus tantis rebus, et audire eos E cle rum querelas, et remedia salutaria quaerere, sapismis es ipsorum. Atque orare se Filium Dei Dominum nostrivm Iesum Christum, vi vulneribus Mese e vereribus et recentibus medeatur ipse, Aut Samaritamum illum ait saucio viatori opem tulisse. qua imagine rum sese exprimeret ostendit scilicet affri se calamitaribus nostris, et velle nobis opitulari His literis in urbe ulustriss aulae Dresda datis, dies. Melanchia. V aseri-

334쪽

ascriptus erat Iduum Ianuarii, anni aes Christi

1ssam Ll I. Et nomen Maurati cum praecipuis titulis subscriptum. Hac epistola ieceeta Philippus Melanis chthon cum comitibus iter est ingresius. Dictum autem eis fuerat ut Augustae Vindelicorum suti siste. rent, donec vel ab ipso Principe via Legatis ab hoe ad Synodum literas accepissent, quibus significaret ur, quid sacere deberent. Tota res erat magis compa. rata ad aliorum arbitrium, quam de consilio et semientia Philippi Melanchthonis instituta. Sed nihilo tamen minus ille, sine recusatione, ut consueuera semper obtemperare iussis eorum, quibus seruiebat opera ipsius, quoad quidem bonae mentis consciem tia pateretur, sic tunc paruit, et muneri legationis uistius ut praeesset facile passus obtineri et eum combtibus iter ingressus fuit. Venerunt igitur illim rimbergam ), ubi pro singulari erga Philippum Me.

Ianchthonem amore, et studio purioris doctrinae, a cepti habitique suerunt humanissime et benignissimα Publiee eis aedes assignatae procuratae res neces.sariae, et omnia summae beneuolentiae praestita officia. Dum in urbe illa commorantur, et otiose expectant ), quidnam porro deinde agere iubeantur interea rumores dissipantur de expeditione helis si aduersus Imperatorem, et D. Mauriti Gallicii consultationibus. me quibus maximis et admirabiturus

D d. as Ianuarii. o Domi ei lio in claustro D. Aegydii utebantur, illin que Abbas Friderieus eum coniuge sua Philippo et enamitibus omnia humanitatis ossicia praestabat, pro qua hospitalitate Mel gratias agit Lugd. m. Epp. pag.

k Melanehthon non omnino otiosus erat. Nam praeter alias occupationes circiter triginta duas lecti ne publice in Gymnasio Aegydiano habuit.

335쪽

mentum hoc fertis enarratio instituatur, neque muti libet has res exponendo inculcare. D. Mauritiet eonstantiae diuturnitate, et excelsi animi robore, et eonsiliorum prudentia, et rerum gestarum amplitudine, tum declarauit non esse prorsus oppresistae neque captam Germaniam, ex qua scriptis picturisque editis externi quidam triumphos iamdum dum agerent. Neque vicit ille quidem tum Imper torem inuictum, sed hoc tamen armatus obtinuit, prodinermi supplicando diu multumque hast*qus fuerat denegatum Memini in harum rerum motu qui alii sperarint,alii metuerint. Atque audiui quendam se illuum, eum iam bellum fierbi, quodam in coetu libritis admodum iis ex Mauritianis, quibus tota res erat exploratior, et qui omnia perpendebant diligentius minando, per iocum iubere eos esse bono animo. nam a Carolo vinci muri trium non possie. Qua rente uno, quid esset, cur tam audacter hoe ipse ase firmaret, respondit iste, veteris diuinationis eme ean

Daciam, qua praedicta fuisse perhiberetur Aehilli

victoria superaturo Hectorem. Nam ut Achillisi me numeris, qui literarum notis indicarentur, pleatus emet quam Hectoris, se oritu statim initio nomen Caroli nomine esse numerosius. Sed haec tum ioco dicta familiariter, cum eo exitu, qui no tu est omnibus, congruerunt Philippus autem

Melanchthon, qui Augustam pergere certis de caussis θBoluimet, et satis, ut putabat, diu expectasse 2 rimberga literas, quibus quid deinceps agendum

esset, ostenderetur, neque tali tempore, et a disputatione verborum negotiis ad armorum vim tradu

a ctis,

i Augustam eo non properauimus quia in tanta maledicentia et vanitate hominum locus ille, ubi de religiqne plus est dissensionum, plus labellarum pepe risset. Epp. ad camer P. so.

336쪽

dimissus ab illa ciuitate perquam amanter et publico munere vecturae equestris instructus in has regiones et ad suos tandem est reuersus. Non desueis, runt qui deplorarent euentus istius infelicitatem, quais,peditae sient de maximis et maxime necessariis rebus, non fortuitae quaedam, neque extraordinariae, quales saepe habitae fuerant, sed legitimae ab que exquisitae cognitiones. Animaduertebatur enim et existere indies maiores voluntatum alienationes, et dissidicerestere, et perturbari mentes pias, mnique praeparari in distractione extrema Reipublieae interitum. Etsi autem serebatur, aduentum eorum,

qui iamdudum quasi hostes iudicati essent, ad Sy odum ideo tantum expectari, ut vel smpliciter

parerent atque subiicerentur autoritati synodicae, neque ad illius deeret omnino hiscere, ut dicitur, nedum respondere quiequam auderent, vel audirent ultimae eondemnationis tristissimam pronunciari sententiam, omnium tamen rerum negotiorumque exi. tu ineerto , erant, qui non malam spem conciperent ae fouerent: Si Philippus Melanchthm Tridentumaeeessisset, futurum suisse , ut audita enarratione,

doctrinae quidem inprimis, sed praeterea quoque

eausarum, ex quibus tantae tamque insanabilium malorum diffieultates ortae essent, multorum animi ad eotaderationem salutarem et vera iudicia eonueraterentur, qui in ignoratione rerum omnium Prae

eupati institutione puerili et sermonibus malevolorum, non possent vel de doctrina vel de prosesibribusaei Benesteus et liberalis erga Philippum animus Magistratus Norimbergensis ex epist ad ich. eientiu gium conspici potest L. V. Epp. p. la. Nec a Senatu urbis Norib aecipere volui, qui me petere iii sit, a quo tamen, si erit opus, petam. Duos equos mihi donauit Senatus, quia enrru nolo uti.

337쪽

MELANCH THONI s. 3Ο9bus illius 'hene eommodeque sentire. Et erat PhHissa lippus Melanchthon ita animatus ut neque itineris longi eum taederet, neque laborem ullum aut perire eulum ipse vitandum sugiendumque censeret, dummodo operae studiique aliquid nauaretur Rei eclein sinieae tam conturbatae et amictae. Sed ista stili-eet ad hunc modum geri oportuit, neque saeculi nostri improbitas remedia tam grauis et mortiferi morbi admisit. De qua miseria quamuis multa diei possent, cum frustra tamen a nobis dicerentur, tum inculcanda non fuerunt. Persequamur igitur reliqua.

l. LXXXXIII.

Pax imeram Carolum et Elect Mauriris Iaaretra. m. ias eopiae is rimetoniam aduersus Tureat ductae Carisu in latis Auerti Mareb. Braud ad Gassica parusa GVarianis defectio.

D. murisius iis rebus eonsectis et ea eons ιcutus, propter quae expedita arma fuissent, pacem

fieri saeue libenterqne est passus Atque fuere hqui inter tractatum ompositionis et pacis tentarent et molirentur disturbationem bene praeclareque Institutorum, et actionum salutarium euersionem, O, Iieitando animum D. muriti ad copiarum ipsius, dum illae interea otiosae essent, turbulentum sum. Sed eum D. Mauritii virtus rectique et honesti propositi firmitas, tum eorum, quos eo tempore secum

habuit, fidele studium libere aduersando restitit post lationibus iniustis atque pernieiosis Imposuit autem

D. auritius toti negotio eum finem, quo fama

ipsius non modo moderationis sed pietatis quoquoeelebraretur, abductis eopiis sil in annoniam et suo aduentu territis repressisque hostibus, qui et oc- a cupa ' Vt aishio Albertus, et Georgius Megapolem

338쪽

xssaevisantiam quaedam opportuna loea et progresshesulterius ingentemque eladem videbantur toti Pannonia vllaturi. Est autem in istis eonlatrationibus D. --ttius eum aliorum prudentia ae fide praestant,um inorum usus opera, tum, ut antea saepe oriapophoriti irirnis Carolavisti ex nobilitate Mimiae equestris ordinis praeeipui, et a puero optimis distiplinis ae artibus praeclare instituti et egregis meusti, et in Reipubi maximis grauissimisque gotiis eum summa laude versati. Cuius ipsius quoque retinentis atque urgentis studium bonarum lite rarum ac humanitatis inter Reipublieae curas co stantissime; praedicari posset eopiose in protegendo eam Philippi Melanchthonis, et ab ho pericula, quae ei, ut supra hidieatum est, creabantur, Pr pulsiando, incredibilis non modo diligentia sed sole tia quoque et necessaria tune calliditas , praestantis tempore dissicili amicitiae verae ossicium; et permunentis beneuolentiae meritae memoria animi grati

debitum. Sed tune pax Dest facta. Id quod gra-

carlevitrium hoc ornat elogior Est iuuenis generem dilis, alienissimus ab omnibus vitiis, quibus hoe hominum genus fere solet laborare Latini sermonis tam exacte peritus ut me non pudeat illi palmam edere, 'e litteraturae graecanicae rudis, tum in prudentia ruris non infeliciter versatus. Accedit his dotihusis r quaedam morum sobrietas modestiaque., camerarius autem frequens eum eo litterarum ommercium

habebat, quod lueuienter testantur illius Epistolaminis miliarum Libri L Francissa. . quarum lihee Lapag. 36-ios contine 43 ad carolovicium exaratas epistolas. Q Digna est, quae legatur s. R. viri Io Aug. Noepsellii sub praesidio Baumgartenti habita Dissi de admirandis singularis prouidemiae diuinae vestigiis in iudieanda per . Pacem Passauiensem assa et Augustanam

339쪽

tum acceptumque eunctis, quorum auxilio in eo bel. Issalom. Mauritius erat usus, non fuit. Itaque ipsi, sua copias in Pannoniam abdueente aduersus Turei eos exercitus, recessit ab illo Arirtus Marehi Branis depurgensis, et per vastitatem eorum Ioeorum, qua iter erat, transit in castra Galliea, quae aduersus Imperatorem Carolam oppugnationem Metensem in manibus habentem mouebantur.

B ab is is in Maharacte teteri e morem lauiuis agebatue tune Iesu Christi, D r. Cu ius primo die Calend. Ianuarii mortuus est ipsae Ee hardus reserui, de quo supra p.ro,

mentionem seiamus, Theologus a nobilitare in inica, ingenio doctrinaque excellans, Hebraicarum o literarumiscleotia ea instructus, ut in istius M ae eognitione facile cunctii .in his regionibus Nismas ei coneedetent , Quanquam autem vitam tem pestiua hilaritate conditam, more gentis nostrae eum laetitia ectere non dubitabat , erat in eo tamen eum in vultu tristis quaedam seueritas, tum In ve his libertas, tum etiam vocis asperitas, ut durus et Merbus aliquibus videreiuri' livia, simulata, commentitia, ostentationem vanitatemque omnem marisse oderat, et leuitatem atque mobilitatem Ieh menter auinabatur. Idem supra modum omen mmor inque eo exequendo diligens Vsque adeo autem eupidus benefaciendi aliis et subleuandi egestatem tenuium , t et suas nequa naam copiosas saeuirtates in aliorum commoda impenderet, neque puderet eum undique, quod pauperibus tribueretur,

'ogate etiam mendieando. Philippo hic O

rns daeorum Euangelieorum libertate, alae,

340쪽

Issa lanchthone non raro impetrabat, ut operas ille doctrinae suae instrueret, et eam ob rem nonnunquam se Uuitten bergam conferebat . Neque non sacere interdum, ut fores conclauis obsideret, in quo sedentem aliquid eum conscribere sciebat quod sibi truderetur, neque admittere aduentantum quenquam ne instituta opera interpellando impedirentur. Ob stabat autem effectionibus doctrinae, quod nullum manuum sum haberet, quarum dextram casu de aedificio extrui coepto in terram puer adhue delatus fregerat, et gestabat de curatione mala neruutam atque inutilem. Itaque cogitandi quoque incitatio minus erat ad elaborandum opus aliquod doctrinae acris atque vehemens, et mentis vis quasi languescebat. Saepe postea et iucundam consuetudinem ipsius Philippus Melanchthon et accuratam Onsderationem atque solertiam in multis saerae scripturae locis interpretandis requisiuit, et mortuum erebris gemitibus desiderare se testatus est Sed de hoe et supra, quemadmodum diximus, est mentio facta, neque plura nune commemoranda duximus Pedigat igitur instituta narratio, et ea quae restant ex

quatur.

Pestis in Saxonia et Misenis Belum naneonteum ab L

Huius anni bellicas eiades in Hiis locis. Dcepit in Saxonieis et Mimi eis terris pessilentiae malum , quo et Vivenbergenses et Lipsenses congregationes scholastieae dissolutae fuerunt, aliis alio se

Eonserentibu3, quamuis initio Dotiam uittem

. m Vbi elanehthon praelegit auditori hu suis Isi. stini artyris librum de tribus personis diuinitatis. eoni L. Il. Epp. in p. t 1. Tradi sit quoque ibidem