장음표시 사용
441쪽
442쪽
N. VIIL Epistolae variorum iter elanchthonis in Galliam
Barnabae Vorati episses ad N. N.
Quum superioribus annis in Gallia res nostrae essent in pulcherrimo statua. e. in dies singulos euangelica verb
443쪽
tas illustraretur , ecce daemon aliquis sanatieos quosdam homines excitauit, qui non satis esse putarunt laeta fieri principia, nisi astutis, ut ipsis videbatur, sed ut res indieat, seditiosissimis et stultissimis rationibus regna et gentes perturbarent. Per mensem enim Octobrem libellos uno tempore de ordinibus ecclesiasticis, de missa, de eueharistia, nocte per uniuersam fere Galliam in omnibus angi.
licet platearum diuerticulis assixerunt immanibus et tragi- eis exclamationibus libertatem pr/edicantes, ante Regis etiam conclaue agglutinarunt. Qua re concitatus magistratus, inflammatus Rex, grauissima iudicia constituerunt, et quia huius seditionis authore Luthero accedere videbantur, omnis culpa in Lutheranos, ut vocant, reiiciebatur.
Multi iniecti sunt in carceres, plures aufugerunt, ex deprehensis XVIII poenas dederunt, in quos ut animaduerteretur Christianissimo Regi fuit omnino necesse. Aliter enim nec populo satisfieri, nec prope nascenti iam sediti ni occuri resistique potuisset. Maior tamen modus in tanta perturbatione et animaduersione adhibitus est, quam ut vobis renunciari audio. Amplius enim octodecimvstulati non sunt, neque eorum quisquam fuit. qui harum schedarum conscius particepsque non fuerit. Neque vero posthaec Christianissimus Rex rem ferro aut armis geri exoptat, qui et suapte natura adductus et bonorum virorum consito persuasus eruditos ac pios homines c ram audire decreuit. Quumque Philippi Melanchthonis eximia eruditio, singularis prudentia et integritas ab omnibus praedicaretur, et ad componendam hanc in religione controuersam videretur idoneus, me cum literis ad eum
dimisit, ut si quo modo seri posset, in Galliam veniret. De indicendo eelebrandoque Concilio ad uniuersos Germaniae ordines literasciuisit, ut de loco et cmpore conueniatis, ac de Ioco quidem facilius inter nos uti res ipsa breui per se locutura est quam ut multis est persuasum, conuenietur. Tantum enim et gratia et voluntate
apud eundem Christianissimum Principem valetis, ut cum
444쪽
multis aliis in rebus , tum praecipue in hae iusta sanctaque causa se ad voluntates vestras sit accommodaturus.
Si n amicorum negotiis tibi aliquando iterae meae uerunt gratae, si unquam bonorum virorum res saluas esse cupiuisti, eo maiori curae tibi esse debent, quo magis in communi salute et tranquillitate retinenda versantur. Vt enim in turbulentissimis maximeque perniciosis te pestatibus ita iactamur, ex optimo et pulcherrimo statu, cuius nobis viri prudentes autores fuerunt, in maximas calamitates et summas aerumnas ineptissimorum hominum eonsiliis delapsi sumus. Scripsi tibi superiori anno, quam pulchre staremus, quasti bene de Regis aequitate sperandum siet, gratulabamur tum nobis inuicem, sed eam oecasionem homines furiosi prope omnem abstulerunti Per mensem enim Octobrem, quod non satis esse puta. runt laeta fieri principia, quod metuerunt, parum multos fore suarum paruum, nisi astutis, ut ipsis videbatur, sed ut res indicat, stultissimis et seditiosissimis rationibus Ggna et gentes perturbassent, libellos uno tempore de sedinibus ecclesiasticis, demisia, de Eucharistia per uniue sam fere Galliam noete in angulis astixerunt immanibus et tragicis exclamationibus, ante Regis etiam conclaue g. glutinarunt, quo certiora et magis perniciosa pericula crearentur. Nam perturbatus hac re populus, territae multorum cogitationes , concitati magistratus, inflammatus Rex grauissima iudicia constituerunt, nec immerito,s tamen in ea re modus seruari posset. Ex consciis ubdam deprehensi poenas dederunt, quidam mature sibi consulentes aufugerunt. Qui ad se ea pericula spectare non putabant, qui non contaminati erant eo scelere , hi etiam in partem poenarum veniunt Delatores et Quadruplatores publice comparantur cuilibet smul et accusetori et
445쪽
DOCUMENTA AIT testi in eadem eausa esse Iieeti Non vana sunt, quae feriis bo, et se habeto, me nec omnia scribere, nec ita scrib re, ut ipsarum rerum luctuosissima conditio requirit. ctodecim stulati sunt, plures capti idem suppilatum e pectant Serpunt quotidie latius pericula, neque quisquam est, qui bonus sit, qui neque extimescat calumnias aestu dieia, neque dolore indignissimorum spectaeulorum eo fietatur. Regnant aduersarii nostri et eo magis, quod iustis de musis obtinuisse videantur, ut in paeandis seditiosa concitatis rebus regnent. In tot tantisque malis solum haec spes nos reficit , si immanis ista seueritas populo inplicere incipiat, si rex intelligat nimium stire calamitosorum hominum sanguinem, a quibus alienissima esse deberet vindictae cupiditas, Idio enim magno, non aequit te agere videntur si videat μιαιφονους hominum mentes. inelinabit, ut speramus, eius animas et meliora capieteonsilia. Est hoc exiguum solatium, sed tamen non dis. fidimus Deum esse, qui moderaturus sit has tempestates, et portum aliquem profugiumque ostendat, qui nobis v, ros honos adhuc reseruat, qui gratia et autoritate Nur,mum possunt, qui aliquando libere, quod cogitant, audebunt dicere. Huius rei nobis istud est indicium. Pre Langios, quorum familiam tibi notam esse credo, oblima,
mus, quo in nos, qui Germanici nominis sumus, minus odiose animaduerteretur. dixit Rex, ut quicunque ex Germanis coercerentur, in re capitali, una cum causa et actis in Germaniam quisque ad sium Principem remittantur , Praeter haec etiam illud me reereat, quod fere existimem, ut tu ad nos venias, ut aliquando in tuo eo plexu conquiescamus Barnabas oraeus, quem nosti,
qui tibi has literas reddidit, quem ego tanti facio, quanti
Vsque ad haec verba iam impressa legitur hine epistola Stumii in Scultet annalibus Euangelii renouati insertis Herm. vo de Hard Hist. Reform litterariae Parti IC p. I 4. sed quae sequuntur, ex St. exhibemus.
446쪽
gitarem, solus ut manerem persuasit. Cum Rege diu de te loeutus est, multa de tua integritate, eruditione et, destia praedicauit, atqne ita, ut de omnibus qui nostris temporibus et haberentur et sunt praedicauit non rogatus se discipulum tuum esse dixit, exposuit omnem vitae et religionis rationem Libenter ea Rex audiuit, et quas non tunc solum tuas laudes facile admisisset, ita constituit, ut videretur, sinuo modo Venire velis, te praesentem audiat inter vos cum paucis aliis constituatis, qua ra. tione hi tumultus componi possint, ut aliquando finis alb quis si solicitudinum et flammarum. Non haec scriberem, si non ita esse putarem, neque quisquam me cogeret his temporibus , ut aliquid de tuis rebus scriberem, nisi viderem lanestissimam earum rerum laciem corrigi posse. Cum enim flammas et incendia inspicio , eum considero multorum ae honestissimorum miserabiles exitus , non possum communibus aerumnis atque publico dolori , chrymas non praebere cum vero Regis dubitationem atque inclinationem animaduerto in ista rara et singulari seueritate, sentio respici a Deo calamitatibus assectas et amictas hominum conditiones, cuius rei quod potest maius esse argumentum , quam tuam prudentiam hoc tempore requiri, quoniam nunquam magis quam nune vestra causa oppugnatur. Credo ego bonum natura et ingenio Principem virum non posse resistere consiliis multorum impiorum, et commoueri eortis quotidianis sermonibus, et tamen dolere multitudine rerum et magnitudine suppliciorum, cupere etiam remedium adhibere, si quo modo possit hui malo. Ut enim irascatur, iustissimas habet causas, Ut vero angatur tantopere ratio ei et iudicium dictat. Videt in altera ausa quae vetusta est, tamen multa esse vitia, in altera, quae veritate nititur, plurimum periculi a cupidissimis et seditiosssimis hominibus. Ut igitur haec corrigantur, vult doctissimorum esse consita et iudicia. Qua in re ita erga te affectus est, vitane te
447쪽
existimeti Itaque nunc tu attentaris, ut si quo modo ad nos venire velis, Rex tibi prospiciat praesidiis et pignoribus, ut nato inne abeas et mure tranquilleque aea norifie ad nos rebus maximis et alutaribus consectis, deas. Itaque si te praesentem viderimus, smul salutem nostram e spletemus. Si in his iactationibus ac turbulantissimis tempestatibus te aduentantem audiuerimus, non dubitamus nobis stationem et portum ostendi, sed si negligas et contemnas Regis postulata, eadem spes, quae nos hie reumiit, in ipsis strinis vinctos suspensosque detinebit. κρεισει- α μιλευς, et tu alioqui nosti rogum animos. Quare cogita, te non iam a me rogari, sed ab omnibus hominibus, non solum ab illis, qui gravissima suppilata perpessi sunt, neque tantum, qui eundem indignissimum finem metuunt, tuam praelantiam estoptari.
sed aduoeari te Dei Christique voe Itaque depone Cae
saris Regumque nomen, nec respice utriusque gentis aut amorem aut alienationem. Cogiri eorum causani agi qui in flamma perniciosissima, in incendio luctuosssimo
iactantur pro Christi gloria, quos etiamsi mors ipsi non
retrita flagrantes diuino illo iges , tamen nos illud mori 're debet, posse vos haec sne mmma eura solicitudine et Isthrymis respicere, qui in eadem naue fuimus, qui avis' toribus harum rerum favemus, qui eandem cauam Mesopimus. Quid a te requirant et quomodo agendum sit, ex Vorae cognosces, quem ob communem salutem debes
amplecti. Nam nisi hic erit, nisi Episcopus Parthisietas, nisi Langius huius state , vi madentissimus atque opibium, nisi tales viti iniussent rivideres Germaniam repleri exulibus. Itaque caetera ex hoc cognosces. Ego rei m gnitudinem , uuietatem, pericula, et indignitatem expli
448쪽
Cum de Gallicis rebus yndique ad me literae mititerentur, multis de causis ingentem animo dolorem ace ni Videbam enim qu uitum vulnus accipere causa n stra , quae certe ad Ecclesiam pertinet, praeiudici tanti Regis. . Dolebam eum temeritate hominum impudentium irritatum esse. Logitabam, ne modo Pasiaturam sieiraeundiam, postqtram indoctis semel oblata esset occasio, quam cupidissime expectarunt. In his euris mihi rede, mi Murmi valde de tua salute etiam solicitus fui. Quem etsi scio maxime abhorrere ab omnibus absurdis opini nibus et seditiolis consiliis, tamen in communi odio m irarum literarum si qumpst nonnihil periculi esse vere-har: -- cum Bucer egi, daret peram, ut Augustam aut Tubingam: aeeersereris. Nune autem hoc Domi.
ne mira liter mea a nolimrae tuae, quod et deel ram. φρ aluum esse, et spem quandam ostendunt, fore mitiorem Regis animinm i .:; l . .. pi Quod vero me grauissima oratione hortaris ad iter, da quo scribis, susci endum, nulla mihi invita indidit
dissicilior deliberatio. A nolim existimes, me retineri
estieis vinculis, in risula delagere. Nulla mihi
res humana proponi a ta potest. Di non anteferam glo. riam Christi, salutem tot piorum tranquillitatem Eccleissae. Sed na cura instim tantum e retet sed planee ruciati, Dubito minii, an aliquid proficere possim. Hae me vel dubitati sae desperatio deterret, quam si mihi eximere potestis, in re istue statim aduolabo, nee
me ter res vlli, nec ulla vincula remorabuntur. Et quoniam scribo ad amicum et de ra maxima agam perte Vldecet et qsi postulaI, a que rogo, ut eum amicis ipse etiam deliberes, non quid niihi expediat, sed quid Gabitae, quid Ecclesiae prosit. me eaput est deliberationis. Existi Extat P. I. et cons. ia p. ar.
449쪽
nocvM ENTA MI AExistimo magnam passim varietatem opinionum in Gallia, et multos esse sanaticos spisitus. qua serunt absurdas et e .niciosas opiniones. Nam hine quoque nuper expulimus aduenam istine quendam, qui de diuinitate christi seelera te disputabat Sunt et alii seditiosi, qui villae tumuli antur, ubi nihil opus est, utrosque et ipse iudico seuere coercendos esse , et facile est dei his dare ciconsitum. Sediunt alii quidam qui neque impias oplatones habent,n que seditiosi. sunt, sed dicam enim plane, qui modeste
probant, quae a nostris pietates la sunt. Im si id aga tur, vi etiamsi leuiores quid ut niueiu nobis donentur, tamen reliqui grauiores obruantur et delaantur, ego neque causae. publicae neque Eeclasiae profuero. Quid quod ea consilia non reddent umqvidam Galliam. Finane impetrasse, ut nemo assiciatur supplieipi,tu exuit. cupullum εquid fiet in caeteris durioribus articulis Num iubebo interfici eos, qui non probant manifestos abusus τοὐ λει---, aut ultus Diuorum' et hae res quantas exeutent tragoedias, non ignoras. Iam in his ubi nihil imp trauero, tamen plectentur boni, et ego videbor Tuffraga--tor et approbator talium supplieiorum, dicent me commodius sentire, suus me contentum illo laesorum artui culorum quasi munusculo, in reliquis omnibus eum ipsis
esse οριοψηφον Quodsi quaedam hic pro tempore largi-
ar, id praeiudieium afferent in synodum. Nam huiusm in multa stem iam mihi mei erunt, Habe argumentum mea deliberationis, quod praecipue me deterret ab it nere. Iam cogita illa phalangas opactorum, et eis quam sint υπεροψοινοι, et quibus artificiis teneanti fastin tos nobilium animos, sed haec me non valde mouent. ILIud unum, quod dixi, deterret me quod Vereor, ut impetrari ea possint, quae ad gloriam Christi, ad tranqui, litatem Ecclesiae et Galliae neeessaria esse dueo. in plane venio in eam sententiam Regem si quidem vesit --sulere et gloriae Christi et tranquillitati Ecesesiae, summo stadis adhortandum esse, ut curet maturari Synodam Vbi
450쪽
4aa Doev MENTA. mmuniter poterit iniri ratio constituendae EMIesiae. Caeter eonsilia vel inutilia vel etiam periculosa mihi, dentur. Haec itaque simplici animo ad te seribo , non tergiversendi causa sed ut vos, quibus Gallia nota est, cogitetis: M expediat me suscipere iter. Quodsi ita ex stimabitis libenter parebo consilio et voluntati vestrae. Nectile tamen erit rem me ad Principem meo reserre, quem in re tanta non delaturum esse spero publicae utilitati. Disputabitis hoc quoque, an, etiamsi non possint obtineri ea, quae volumus, prosit iam meo congressu quasi praemolliri animum ad cognitionem in Synodo Tantum est enim odium nominis nostri apud aduersarios, ut nisi aliqua Regum studia habuerimus, ne cognitio quidem speranda sit. Sed totam rem tuae fidei et prudentiae min endo. m. Apri II 3 S.
Melaniathonis epistola ad L. Bellarum Langaeum Episcopum Parisiensem D.
Et niuItorum literis et praediratione cognoui te
et rems studiis magnopere fauere et cupere Ecclesae tramquillitati vera ratione consulere, tamen certo consili nihil ad te literarum dedi hactenus. Nune autem in tanto communi periculo non solius Galliae sed uniuersa Eces cliae totius orbis terrarum non potui me continere diutius,
quin apud te, si nihil aliud , tamen deplorarem Ecclesis
calamitates. Nam cum regnum Gallieum longe florentissimum sit, et si licet direre eaput Christiani orbis,
magnam vim habet exemplum praestantissimae nationis. Si igitur semel apud vos deeretum fuerit, non solum lan tieos spiritus aut seditiosos coereere, sed prorsus nullam admittere emendationem doctrinae Eeclesiasticae, et praesentia vitia Eeelesiae summa vi defendere, magna de spe honi viri ubique gentium deiieientur, qui quanta fit aο- toritas Galliae, non ignoranti Sequentur enim Xem plum dixti P. I. Melanath consL lati p. at 9.