Ioachimi Camerarii De Philippi Melanchthonis vita narratio

451쪽

plam Galliae meterae nationes. sua ex re quantum p riculum Ecclesiae, quae caedes secuturae sint, quae doctrinae dissipatio, quae eonfusio rerum, nihil opus est apud te virum sapientissimum disputare. Itaque te propter gloriam Christi rogo, ut, quod facis, mitigare animos Principum studeas, et hortator sis, ut rationem ineant, qua sanari Ecclesia possit, non magis magisque lacerari. Iu- die et ipse eoercendos esse et sanatiem spiritas , qui peraiciosas opiniones habent, et homines seditiosos, sed quoniam abusus quidam reprehensi sunt, multi pii et domviri quaerunt purum doctrinae genus non cupiditate v la, sed sudio verae pietatis. e praesertim Galliea n tio eximium habet pietatis studium. Seio latum esse E elesiae, ut in tales saeuiant indocti et impii, sed tamen prud*ntes viri mitigare hos impetus debent. Vides de

maximis rebus exortas esse eontrouersias , quae vix pote

runt armis opprimi. c mihi neque ad tranquillitaten Eeclesiae, neque ad autoritatem eorum, qui praesunt, viis lis videtur iniusta saeuitia dumque maxime si optanis dum, ut Episcoporum autoritas magna si non alia ratuone id effetiosae videtur, quam si dent operam, via nus doctrinae extet certum, quod sanet ambigentes ansemos. ita poterunt obsistere fanaticis spiritibus, si studia honorum et doctorum retineant ipsi. In quam sententiam plura dicerem, nisi scirem te hae omnia pro tua sapientia longe melius perspicere, quam a me dici queant. Tantum orandum te duxi, ut complectare animo Ecclesiam, quandoquidem in ea urbe gubernas Ecelesiam, quae principem scholam habet totius Christianae reip. Nec dubito, qui in tanto doctissimorum hominum coetu permulti cnt, qui et optime consultum velint Ecclesiae Christi, et intelligant, quibus rationibus eoneordia recte constitui

possit. Horum omnium oculi atque animi in te non blututaeitis votis intuentur, sed etiam lacrimis petunt, ut autoritate tua horteris principes viros, ne iniusta crudelit te Iaceretur Ecclesia, ne opprimantur vera studia, ne

452쪽

obruatur gloria Christi, ne dissipentur respublicae. Neavero tantum Gallia te hoe orat, sed etiam omnes boni et docti in uniuersa Germania, qui et autoritatem tui mune ris intelligunt, et norunt te propter excellentem doctri nam et pietatem maxime dignum esse, cui in illa celeber rima urbe Ecclesiae gubernatio commendatarat. Ego quidem et mollire controuersias semper conatus sum, idemque adhue ago, meamque sententiam semper eum Emelasiae, hoe est, doctorum et honorum aestui similium i dicio coniungam. Vale. Hanesciis dei gratia Franeorum ex dilecto nostra mi γ M

Singulare tuum ad sedandas eas, quae in doctrinam Ecclesinicam inuectae sunt . altereationes, studium latebIexeram, antea quidem ex Guillelmo Bellai Langaeo, Langio cubieulario atque eonsiliario nostro, quo ego praecipue sum usus ad eam rem administro et interprete: nunc vero ex literis ad eum tuis, et sermone redeuntis a te Barnaba, rei Meet Fossae intellexi etiam te hoe laboris perlubenti praelubenti animo suscepturum, Vua nos me primo quoque tempore te conseras , deque unione doctrinarum eum selectis aliquot nostratibus D ctoribus hic apud nos eoram disserat, atque rationes imeas, quo resarciri possit paeeerrima illa Ecclesiasticaei

litiae harmonii, qua una re etiam quum ' ego mihi

aurit usquam unquam maior eura, studio, solicitudin que animi amplexandum esse duxerim, committere nolui , quin hune statim Voreum Fossam ad te dimitterem cum his veluti publieae fidei obsidibus literis, obtestarer etiam, abduci te vllius persuasione ut ne sinas ab hoc pio sanct quea Extat P. I. M. cons t. p. sis. R. select a quo epp. p. 94. etiam quum Ddesunt.

453쪽

uato tuo, seu publico vestratium nomine adueneris, m

que mim experieris et priuatim Germaniae vestrae digintatis et publicae in uniuersum quietis ante omnia esseque adhue semper fui) studiosissimum. Uale, ex oppido Guyse Gulsi die ag mensis Iunii, Anno Domini mille. simo, quingentesimo tricesimo quinto. Franeola Bayr sit.

Clarissime Domine. Nihil mihi posset accidere ub

mus , quam si de causis, quae meum iter remorantur, secus suspicaretur Christianissimus Rex aut etiam Celsitudo tua, quam res habet. Sed, ut spero, liberabit omni suspicione viri optimi et fidelissimi D. orae testimonium, qui scit, quantum contenderim apud Ducem Saxoniae, mihi ut potestatem faceret suscipiendi hoc iter. Nam hoe tempore, cum schola secesserit propter pestilentiam, meesse mihi omnino fuit rem ad Principem reserre ibi quam duriter exceptus sis' , oraeus exponet. Numquam sensi asperiorem Principem, nihil fingam, sed ut in tantis rebus decet verum sine ulla figura, sine ulla in phistiea dieam. Primum respondet, opinionem de meo itinere offecturam esse maximis suis utilitatibus , quod ipse iter ad Regem Ferdinandum haberet. Et autem disputabam me priuatim meo nomine iter sacere, tamen hoc argumentum ita urgebat et exaggerabat, ut cedendum mihi duxerim, ne viderer mei Principis seu spei seu utilitatibus officere cupere. Sed meo iudieio altera caulaverior fuit, cur me non dimiserit. Legit meum consit, D s ins' Extat hare epistola in opusculis de pae et eoneordia

Eeelesiae restituenda, editi cura et semptibus Ioachimi Laeger , Brunsvici I 6so. plag. Licia.. DRIS. ofuerim.

454쪽

. 426 uos V κε UT A. um, quod ad vos mis in quo nihil reprehendit. pra

ter unam quandam leuissimam sententiolam de traque specie, quod scripsi, sublata prohibitione postea sanciem dum esse ne altera pars alteram damnet. Aliae contro. uersae multo maiores sunt. Itaque de hoc negotio seripsi minus vehementer id mihi velut crimen Obiicitur. Nee profecto me illa ineruditorum iudi*a mouent, et saepe iam in similibus actionibus de pace plagas accepi, sed quia ipsi me largiorem aut timidiorem existimant, cauendum putant, ne si quid ego condusauero, praegra uentur pra iudieiis. Incendit etiam animos ineruditorum excerptum quoddam ex illo consilio, quod nescio per quos lingua ger mantea sparsum est , in quo quia de potestate Ecclesiastim honorificentius quaedam dicuntur, inepti et indocti inte pretantur me totam causam prodidisse. Uoco transsuis xa, desertor, cum quidem idem toties iam in publicis libris de celesiastico ordine scripserim, seu de canonio Politia. Hos clamores putat Princeps et sibi et eausae nocere. Itaque non solum dimittere me noluit , sed Niani contumeliose mihi respondit: non enim dissimulo. Etsi antem constitui me ipsi purgare , tamen hoc tempore iter suscipere nolui, tantum eam ob causam, ne iniqui homines calumnicntur, me voluisse utilitatibus mei Princ, pis ossicere. Vides quanto in discrimine verser, quantum exarserit odium, non aliam ob causam, nisi quod et ipsam religionem doceri pie et dilucide explicari cupio, et quaedam moderanda esse censui in utraque parte, ut sarciatur eommunis Ecclesiae concordia. Nec pugnant mecum eruditi, sed tantum indocti mihi laeeensent. Quid in eius. libus diseordiis omnibus aetatibus acciderit moderatis ebuibus, non ignoras. Ad haec exempla cum refero an, mum, non recusandam mihi esse fortunam illorum duis, qui cum moderate sentirent, ab iratis ciuibus Iacerati sunt.

Mihi hominum iniquitas neque studium pietatis neque moderationem animi eripiet. Et de itinere pollicitus sum

455쪽

voraeci, me Venturum, Deo olente, pro Im vereara

eosordiam; unde, si tibi videbitur, excurram isthue. Tuam Celsitudinem vicissim adhortor, ut postquam semel hanc ram suscepisti. ignissimam magno et praestanti viro, sanandae Ecclesiae, alteram partem etiam ad moderati nem adhortere, ne res bonae et Ecclesiae utiles opprima tur, neue magis laceretur Ecclesia. Iniusta crudelitate video Christianissimum Regem incitari scriptis magnorum hominum aduersus nos, sed et reuerendissimi ae sapie tissimi viri Cardinalis fratris tui et tuis tonsiliis spere anunium Regis seeli posse et adduci, ut potius det operam, ut illustretur gloria Christi, quam ut mos geratur alienae erudelitati. Neque enim dubium est, opus esse Melesae quarundana rerum eXplicatione. Sed haee fortasse coram

copiosius. Bene valeat Celsitudo tua. Quinto Calend. Sept. Anno 153s.

Voraeus ipse testis est erit summam me contentionem adhibuisse, ut mihi Princeps permitteret eoneederet abeundi potestatem Uerum impetrare non potui, et causas D tangaeo copiose perscripsi. Praecipua est illa, quod metuunt praeiudicia, et me putant aliquanto minus vehementem et pertinacem esse , quam sunt alii. Et profecto se est. Non puto contendendum esse, nisi de magnis et necessariis rebus, nee tueor volo tueri mnes κριβάλογαο κω ψυχρο Πα6. Vtinam liceat dores libere colloqui de magnis rebus. Nunc autem λμοκρατια aut τυρρο- indoctorum est in utraque a te Rixantur de nonnullis leviculis rebus, et interdum

suis affectibus assentiuntur seruiunt . Vidisti adoleti seriptum, qui cum in poster ii parte eadem dieat, quae

Extat P. I. cons lat. Μel. p. M. et in ManIiana collect Epp. Mel. p. 16 sqq.

456쪽

423 DOCUMENTA.noso, stamen minos inuehitur. In priori parte enae. rationis mihi pleraque satis probantur, sed ut mihi vid, tur vi vides, eurrit aluiuando ἐκ- - λ. Budaei seriptum etiam transitum vidi, neque me hae etiam deterrent, pro minus iter aeue suscipiam, imo incendunt Potius, ut et ipsis aperiam penitus animum meum, et vicissim audiam, quid in commune consulant ipsi. Ego quidem a bonis et doliis nunquam dissentiam in Glesia. Sed pro tua excellanti dola in vides, vetera quaedam errata opus habere emendatione. me dissimulo etiam

smus , annitemur omnibus viribus, atque hoc studium nulla mihi eripiet hominum nequitia Magno in periema inter nostrps propter hane moderationem versor, ut solent in ivilibus discordiis moderati ciues utrinque male accipi, planeque fatum Theramenis mihi impendere videtur. Credo enim Xenophonti, hune fuisse bonum virum caeteris Lysae non eredo, qui eum vituperant cvituperat , sed voluntate rectae conscientiae me sistento,

et intuens in vetera et honesta exempla aequiore animo sero communem fortunam. Caetera audies ex oraeo. Bene vale.

Epistola Melanetibonis ad Guil Langaeum

Nullissimo et larissimo viro . Gulielmo Hais Langaeo , Patrono suo S. D. Agustrissime Domine, Gessi morem voluntati tuae, et collegi praecipuos articulos de quibus sunt conu

t delandimus, iniuste laesi. quod adeo hostiliter in nos

inuehitur. Ex collectione epistolarum clarorum virorum in operibus Paul. Colomesii, editis a Io. Alb. Fabricio, Hamb. 37oy-4. p. sqT- Insertum: Luresiae A. ιμ7. edisos cura De Aug. b.

457쪽

DOCUMENT . Usuersae , et ostendi quandam in his moderationem , t mihi quidem videtur non inutilem dZeclesiae. Necta hii quin de omnibus istis articulis facile conueniri posset, si Monarehae aliqui essicerent, ut aliquot boni et docti vuti amanter et i ere inter se colloquerentur: sunt. enim controuersae non ita multae sed ineruditi non vident quihus de rebus agatur et interdum praeter rem tumultRantur. Nam in utraque parte discordia putilica ut fit, Ioeunt praebet multis indostis. Atque hos articulos, quos mitto,

εο eongessi libentius, ut magis per spici posset, proprie de

uibus rebus agatur. Non hoc agitur, ut Politica EceIesiastica, aut Potestas Pontificum aboleatur. Non hoc agitur, ut v teres ordinationes sine discrimine mutentur. Praecipui ex nostris maxime cupiunt usitatam Ecclesiae formam conservare, quantum possibile est. Consenuerunt etiam pleraeque

eontrouersiae mollitae tempore. Quare rogo ut quod saeit Cels tua propter Christi gloriam , hortetur summMonarchas ad eoncordiam pie constituendam, dum loce moderatis consiliis. Qualia impendeant tempora, nemo praesentibus dissidiis medicinam faciat, quanta dissipatio Reip. et Ecclesiae futura sit, Ii res ad arma deduci. tur, melius videt Celstudo tua quam ego. Illud autem dignum metum est magno ac tui simili viro, in tantis perieulis non deesse saluti Reip. et Ecclesiae. Sed nihil opus est te currentem, ut dici sistet, adhortari. Illud tibi polliceor, me consilia me ad tuam et caeterorum borinorum virorum voluntatem summa fide accommodaturum esse et effecturum ut intelligas, me tranquillitatis publiis

eae cupidissimum esse. Bene ac feliciter vale. Cal. Aug. . . Celsitudini tuae deditissimus

458쪽

Epistola D. Laetari episcopi v. Langaσus episcopus Parisiensis, Philippo Melamiathoni S. D. Barnabas oraeus, qui nune ad te cum sitetis et mandatis regiis reuertitur, hie est de rebus omnibus, quae ad susceptam a te paeifieationem 'Latunent , amplissime edomas mihi, superuacaneum videatur, aliquid scribe- se. Itaque te adhortor, atque per Christum obtestor, occasionem rei gerendae inter mortales omnium pulcherrimae ne disseras. Uale. Ex oppido N. die x6. Iunii' 3535.

459쪽

res ciuitatum imperii hi Germania superiori de praesentia

orporis et singuinis Christi in Coena Domini, scripta iussu et rogatu utriusque partis a LMelanchthone,

Audiuimus D. Bueerum explicantem suam et aliis orum, qui una adsuerunt, sententiam de Sacramento eo

poris et sanguinis Christi hoc modo :I Confitentur iuxta verba tren et ' constare Eueharistiam

duabus rebus terrena et coelesti. Itaque sentiunt et docent, cum pane et vino vero et substantialiter adesse, exhiberi et sumi corpus Christi et sanguinem. II. Et quanquam negant fieri transsubstantia Mnens, nee sentiunt fieri localem inclusionem in pane, aut durabilem aliquam eoniunctionem extra usum Sacramenti ta-

460쪽

. me eomedunt sacramentali unione, panem est eor. pus Christi, corpus esse eum pano hoc est, sentiunt porrecto pane simul adesse et vere exhiberi corpus Christi. Nam extra usum, eum asseruatur in piride, aut ostenditur in processionibus, ut fit a Papistis, semiiunt non. adesse corpus Christi. III. Deinde hane institutionem Sacramenti sentiunt, M. lare in Ecclesia, nee pendere ex dignitate ministri aut sumentis. Quare , sicut Paulus ait, etiam indignos manducare, talentiunt porrigi vere corpus et sanguinem Domini etiam indignis, et indigitos sumere, ubi seruantur verba et institvuo Christi. Sed tales sumunt ad tu. dieium, ut Paulus ait, quia abutuntur Sacramento, cum sne poenitentia et sine fide eo tantur. Ideo enim proo

positum est, ut testetur illis applieari beneficia citi. sti, et fieri eos membra irim et ablui singulae Christi, qui agunt poenitentiam, et erigunt se fideia

Christum. Cum autem pauci conuenerimus, et opus si utrimque hane rem ad alios concionatores et superiores resedire, nondum Ileet nobis de concordia pacisci, priusquam ad alios retulerimus. Cum autem omnes profiteantur, se iuxta consessi, hem et Apologiam Principum Euangelium prostentium in omnibus articulis sentire et docere velle, maxime eup, rnus sanciri et constitui concordiam. Et spes est nobis, si reliqui utrinque ita consenserint, solidam futuram esse concordiam. Subseripserunt

D. -Inangus Capito inister Ecclesiae Argenti

M. inrtinus acerus Minister Mesesiae Argent,

nensis.

Lie Martinus Frechius Ecclesiae Ulmensis in verbo Minister. Lie Iaeobus Ottherus Minister Ecclesiae Euingenss. ' M. Boni