장음표시 사용
461쪽
DOev MENTA. 433M Bonifarius Dosthenes Ecclesiae Augustanae Ministeri in verbo. Wia angus ustulus Eeclesiae Augustanae Miniaster in verbo. M. Geruasius Seholastieus Memmingens Eeeles a
Martinus Germania feldens Ecclesiae inister. M. Matthaeus ulberus Pastor evictae Reutlin.
Iohannes Sehradinus Diaeonus Reuttingensis. Martinus Lucterus Doctor Witteberiensis. Instus Ionas D. Caspar ciueiger D. Iohannes Bugenhagius Pomer. D. Philippus Melanthon. Iustus enius Isenaeenss. Friderieus ineonius Gothensis. N. X.
Melanehthonis Epistola ad Ioach. Camerarium.
Cum starem eonventum indictum esse , ut Pri Ues de 'modo deliberarent, nos de doctrina colloqueremur; veni hue animo mirifice anxio. Nam qualia Prineipumeonsilia sutura essent, praeuidebam; et, si certamen aeriisus existeret inter Theologos, discordias videbam suturas horribiliores. Non enim ignoro, quo propendeant an, mi eertorum, et quibus suam fabulam singuli saltent. V nerunt hue Lutherus, Pomeranus, palatinus, tander, vitus Theodorus , Urbanias Regius, Amsdorfius. Nam reliquos nominare nihil attinet. Ex iis , qui dissentire a nostris putantur, nemo affuit praeter BIarerum et Bucerem. Duae autem ausae fuerunt instituti eongressus theologier altera, ut de doctrina fieret eouatio non mim laniath. Eo lis,
462쪽
sis, sed Menrata, ut testerentur dissidia, et eonsentiens doctrina et explieata in nostris Ecclesiis extaret. Altera, ut deliberaretur, qui artieuli ad extremum defendendi sintae retinendi, et anteponendi communi tranquillitati et omnibus rebus humanis, qui concedendi Pontifici
ne Ecclesiae eoneordiam restituendam, si res ad mod rationem aliquam deduceretur Honestissimum profectoeonsilium fuit institutae utriusque disputationis, et ortum de multis nostris querelis et sermonibus; sed neutra prooeessit. Primum de rebus concedendis nullam prorsus, Iebant fieri mentionem indom et vehementiores. Aiunt obfuturam nobis nude in ipsa ἐπαρωει fabulae ineonstantiae opinionem, non solum apud alios, sed etiam apud nostros futurum etiam, ut cedentibus Caesar acrius in tet. viae pariunt suspiciones bonis et moderatis multiplices, et sollicitudinem augenti Deinde ne doctrina a curate conferretur . nominatim Petitum est, ne certamen aliquod augeret discordias, et foederis distractionvincis. ferret Uidi haec pericula impendere, priusquam hue veniremus, ae monui nostros, sed erant pleni bonae spe Proinde hie, ne nihil ageremus, ac plane μφαι πισσωπα essemus, iussi sumus componere aliquid de Petri seu Pontificis Romani primatu de potestate et iurisdictione Episcoporum, Haec scripsi mediocriter et exhibui. Iusti
sumus et παρεπως percurrere articulos Consessionis, et
audire, equis dissentia in aliquo articulo, aut improbet aliquid Ae Principes diserte testati nant, se formulam eo,
eordiae conservaturos esse fuit breue colloquium. υρι- μυ ριων dixit Bucerus plane et clare, amrmans praeis
sentiam Christi, satisfecit nostris omnibus, etiam iis, qui sunt duriores Blarem generalia sic satis , adesse ubstum. Postea quaedam addit ambigua siander urg, bat eum paulo acrius, sed quia nolebamus excitari certa. men vehementius, interpellaui disputantem. Ita diseese sum est, ut inter caeteros omnes consensus constitutus sit, hie
463쪽
in vero non repugnare videreetur. Scio haec esse infirma, sed aliud agi ho tempore non potuit, praesertim absente Luthero, qui doloribus calculi acerrimis consti- sandarat, an Veto promittendum, nos misibros esse nostram legationem, sed non concessuros iudieium pontificiae parti, verum petituros, ut Regum et Monarcharum autoritate delecti homines idonei cognoscerent has controuersias. Haec sui magna et dissicilis deliberatio. Nostra sententia semper fuit, ne simpliciter recusaretur Synodus, quia etiamsi Papae non liceat esse iudicem, habet tamenius indicendae Synodi. Deinde iudicium constitui a Syn odo debet, sed homines acutiores disputabant has meas rationes argutas quidem esse et veras, sed inutiles. Eam esse tyrannidem Pontificis, ut postquam consensissemus, nos venturos esse in Synodum, interpretaturi essent, nos etiam Pontifici tribuere iudicandi autoritatem. Vidi albquid esse periculi in mea sententia, etiamsi erat honestior, sed vicit altera sententia re diu acerrimeque disputata, ut haec satalia mihi videantur. Periculum esse video ingentis motus, nisi Deus succurrerit. Quanquam epodixi, reuissime eos tantum hae recusatione uti, si nolint quaedam moderari et concedere aliquid τω ἱερατικα τα μιτι. Illud mihi acerbissimum est , videre haesuram ad posteros discordiam aeternam, et haee fortassis barbariem horribilem et vastitatem in hac natione omnium artium et ossiciorum ciuilium ageret Uide, quam nunc delectet illa barbaries etiam quosdam, qui avertere maxime de hebant. Sed magna est in omnem euentum consolatio in honitate causae. Responsum est igitur legato Caesaris, recusari hane synodum Mantuae indictam, et peti, ut e re Caesiae indici liberam Synodum Caesaris orator multa contra disputauit Caesarem curaturui , ut in illa
Synodo rite constituatur iudicium, sed haec in genere dis E acta
464쪽
436 DOCUMENTA.cta non mouent nostros. Habes omnia, quae adhuerint. dem He acta sint ramalcald Cal Martiis, A. Is a T.
De Obitu Georgii Saxonum meis ex epistola qua.
dam Io Cochlaei ad riderisum Nauseam. Perdidimus intra septem septimanas duo Iumina nostra, duo integritatis et innocentiae candelabra, primo filium Durem riderieum, deinde patrem Dueem Geodigium, quem heri multis cum lachrymis sepeliuimus, et hodie multo largioribus fletibus Deo in sacrificiis nostris commendauimus. Recrudescit igitur et inualescit nune apud multos. grauis in medicum suspicio, quod potione nefaria ambos intersecerit. Ego quidem tam immane se=Ius de homine docto a diuite non libenter credo. Ne que tamen de negligentia eum excusere ausim, quod non tuerit personaliter in apothecam, ut videret, ne quid ali ni admiseeretur Filius eo die, quo sumta potione obiit, nouas induerat caligas, ut rediret in gynaecium ad noue, Iam uxorem Pater quoque pridie quam obiit, et Ia gueret, non tamen lecto addictus erat, sed causas audiuit, atque etiam ad coenam iuit in gynaecium, a cibo tamen abstinens, sumturus a quatuor medicis et clysterium insedi te, et potionem superne. Quibus sumtis, tanto per eam
hoctem vexatus est dolore, ut mane summo accerserit Pastorem Dresd conlatarem suum Theol. D. qui coram eo celebrans sacram ei dedit communionem, et extremam quoque unctionem. Et secuta fuit tanta totius orporis
desectio, ut iacuerit aliquandiu immobilis. indecim spiciens coepit orare Pater noster, uetaria, Credo. Cumque crebro diceret, benedictus Dominus Deus in omnibus operibus suis, emissis singultibus ductus lenissi. me inclinato capite expirauit Obiit Filius a 6 Februarii, Pater a et Aprilis. Frater nostri Principis a Patris Patriae Dux Henricus propter Lutheranismum alienatus
465쪽
a fratre morienti non inuit eodem tamen die restam Friberga in sera nocte de obitu illius vi mor factus ad uenit. Sed neque restae neque hie Mimae interfuit sacris, quae more catholim peracta sunt. At pia nobiliatas, Consiliarii domestici, et. aulae proceres honestissimo interfuerunt omnibus sacris, ne voluerunt ii quam qinore intermittere. Nune igitur in summis versamuri riculis Catholiet enim proceres nolunt introduci Lust illanismum. Qua de re cras erio tractaturi sunt Drescio eum Duce Henrico Crediderim equidem ipsum sene posse persuaderi, ut nobis ritus nostros antiquos permi tat, sta emor, ne uxor et Anthonius de Schon m eui omnino auertant Ex ista I 8 Apri is39.
Gratiam et pacem eis. Post ea, quae ex proximis liis teris ognouistis, eum iam nostri colloquium urgerent,
varie tentatum est a Granuela, ut nostros a formula Hagenotea deduceret, afferens eommodius ad veritatem Invidagandam et ad eeleritatem negotii fore, ut arctius otiloquium , nempe utrinque trium tantum institueretur. Nostri constanter reeusarunt , idque aliquoties, nam nos non adhibebamur. Tandem eo ventum est, vi proponeretur noua formula nobis quoque praesentibus nam amo
stris adhibebamur non sine ausa, ut post intelligetis
nempe ut odeeim quidem status, sicut ante eonuenerataeolloquio interessent, sed unus tantum utrinque eolloe tor constitueretur, qui nomine undique vocum loquer tur. Utque a notariis non omnia, sed praecipua tantum rapita earum rerum, de quibus inter nos vel conueniret, Vel controuersa maneret, notarentur, et si quis dis uersum a maiore parte morum propter Palatinos, Bran
denburgicos et Cliuenses hoe inuentum erat .entiret, is posset sententiam suam seriptis tantum Praesidentibus in. Eo a sinuare,
466쪽
noe v MENTA.snuare, non voce testari, eaque seripta in manibus Commissarii essent, nec emeretur cuiquam, nisi placeret, e minmunicare, aliaque nonnulla quae in larmula scripta omprehendunxur Nostri deliberationem instituunt. Granis tela ad conuiuium adhibet Philippum, Viceeancellarium Saxoniensi, et Iacobum Sturmium ae nescio quos alios. Res mihi statim saspecta, nam et Philippus, ut in vase rimus, se non ad Granuelanum iturum, sed aliis illiue eun-ribus se eum Norimbergetabus oenaturum, et tameuadiud eogitabat ae faciebat. Quid Granuel post eoenam, quam fatentur fuisse Reundissimam, eum illis Ioeutus sit, non est huius laci censere certe Philippus more suo perturbatissimus et Fenus solita pusillanimitate discessit, reliqui quoque prinximo diluculo in deliberatione sie se gerebant, ut nemo non sentiret eos mutatos et transformatos esse ' Quid multa oritur nouum quoddam inter nostros corpus, quod in deliberatione contendere audebat, et impudentissime eontendebat genuinum sensum formulae ingenci eae esse, non ut undecim utrinque suo quisque ordine Ioquerentur in eoIloquio, sed ut uno tantum Ioquente undecim essent, qui consultarent, quid ille dicere deberet, et in hoc adhibitos esse impar numero, ut plurium suffragia in deliberando semper vineerent. Videte per Deum immortalem, quid non audeat mutabilissimum animal, homo. Hoe pulmentum cum iam olim coqui inreptum esset per nebulones quosdam a nostris, qui Caesaris fauo.
Tem per fas et nefas aucupantur, cumque iam esset nostris cederent proponendum, nos theologos quoque, quos an te neglexerunt, adhibuerunt, ut rerum Ignari subito as. sentiremur deinde culpa in nos derivaretur. Fingitur
enim nihil in hoc negotio coneludendum, nisi Theologis Prius auditis. Iubemur itaque inter nos eolloqui. Fit. Dicuntur sententiae contrariae illorum practicis, eaeque optimis et grauissimis rationibus munitae, quas et Philippus admirari se simulabat. Hubetur eas Dominis propin
467쪽
Bere et niti bestiis vis in aliud nisi Me illis narrat, duas
Esse sententias, nam leniorem, stillae manendum in formula Hagenotea quoad fieri possit alteram duriorem,
herter undistaeas,auher , scilieet neeesse esse, ut maneare in formula Hagenotea. Causas autem omnes taeeti
Addit nos rogare ut ipsi, quid optimum sit statuant. Hune dolum eum perfecisset noster Sinon, post, simul ta aegritudine, ad eam deliberationem non rediit. Illi
vero nondum assecuti, quod volebant, reiiciunt delib Tationem in alteram diem. Conuenitur mane hora 6. In-
, quasi iam Reuri essent, quid nos eonsulturi essemus. Doltetita bonum et constantem virum praestitit. Interea Misb. Sturm domi persuaserat suis, et habebat in omnes altionis partes idoneum, simiolam Butrarum. Μ ne Praeoccupant, praehensant, ille nobiles, hi theologos, satagunt, inculcant, orant, promittunt, nihil fore periculi, ut omnes in suam sententiam pertrahant. Con-sdetur, rogantur sententiae, primum a Philippo, qui ad hoc semihorulam aderat. Respondet, quaeis a te, D. LSturi, eum in omni deliberatione intuendus sit finis, ut
Prius dicas mihi tuam sententiam, an eonsilia in hune Nnem sint dirigenda, ut eviloquium destruatur, et nos discedamus, an vero ut colloquium proeedat ille aec pia oecasione distulauit sesquihoram fere, non de hoe, quod quaesitus erat, sed ut fiam omnibus opinionem prinharet, nobisque tempus dicendi auferret. Suecinunt alii eiusdem sarinae. Rogantur tandem iterum sententiae, non a Theologis iam, ut coeptum erat, sed ab aliis. hi quisquis aliud quam turmio videbatur, dicebat, interrumpebatur, consutabatur, et impediebatur Ph, Eppus interim se subduxerat pomo eontentionis iniecto. Post prandium iterum conuenitur, rogamur, imo Iubemur colloqui, et sententiam nostram communieatam illis indicare. Ego negabam me eum quoquam velle eo, loqui, si non sententiae nostrae nudae et suis rationibus Ee 4 orba-
468쪽
orbatae proponerentur seu heri, nos nihil nisi risum aut inuidiam eoneitare, satius esse ut omnino taceremus.' ingor iterum a Crueigero, quid Dominis respondendum. respondeo, ut. euilus sententiam scire velint, eum rogent, Postea facta disendi laeuitate sortiter impugnaui eam op nionem, quae tum tantis ae tam seruentibus studiis agitabatur. C pita meae sententiae erant. Esse perieulosum coram Deo et Magistratu, dist dere a formula Hagenoensi vel ab eo intellectu, quem in gistratus nostri habuissent, eum nos mitterent , quemquahodie genuinum crederemus.
Esse turpe, quia toties protestati s laevitatem ab
ea distedendi non habere a suis Dominis. Esse etiam adhoe periculosum, nam no articulo Hais genuicae formulae derelicto non posse amplius quenquam eontra voluntatem Caesaris retineri. Item de falsa deind. interpretatione dixi esse eontra naturam rei, contra nat ram linguae , eontra sententiam eorum, qui nobis manda. ta dedissent, eontra consuetudinem ecclesiasticam eo tra sensum communem, contra intellectum aduersae parotis, contra intellectum praesidentium qui in ipsa actione se se intelligere ut nos deelarassent, contra praeiudicium colloquii Augustini in hac eadem causa habiti, quia illic non duo tantum aliis elam suggerentibus locuti essent, sed sto quisque ordine eis. Tum interrogaui si Principes la sterentur, quod a sormula Hageniam se deduci passi essent vel si publieo seripto testari vellent sibi ingenoteam
formulam falsa interpretatione extortam, illique eonstahter negarent ae mentiri nostros dioerent, an tamen nus sora erederent, si contra tot eausas recte intelligendi afferrent unam saliam interpretationem priuatim inter paucos, Q.
ctu in eonuiuio in vino ortam. Nam praetendebant se ex Granuel intellexisse, quod hae deberet esse sententia formula Hagenescae etc. quid si negaret ille aut rideret nos verba conuiualia praetulisse publicis actis. In hane sententiam eum fusius perorassem, plerique occulte se
469쪽
aiebant et indignabantur, noster quoque. Sed ego non eum Malo causae ne tanti sceleris partieeps fierem, quam hominum fauorem retinere. Post me Brentius dixit, sta Buturus tam impudenter eius orationem interrupit ut multis alapa dignus iudicaretur. Quid tamen esseeerimus, apparet ex responsione , quam nostri dederunt. Virte herg. et Luneburg sinpliciter eontradixerunt ideoque eum responsio daretur adesse nolu*runt. Postero die, eum ciues quidam cum equite nostro in proximas villas ob manendum Ebnero vinum exivissent, retulerunt famam inmare meos esse , Granuelam quosdam e nostris peeunia eorrupisse. Et hodie post concionem Philippus Brenti Uxit famam esse, Caneellarin Palatini, qui solus inter Praesidentes aequus et bonus est nostrae musae , a Grameela pecunia tentatum, sed non potuisse corrumpi. dem die mane ButZerus ad Landgrauium profectus est. quid practieaturus nescitur. Quid futurum sit, an eoli quium proeedat vel non , nondum contieere potamus, stahreui eum res ipsa declarauerit, perseribam. Valete et
pro nobis orate. Dabam Epiph. 41.
Mene tinctii p. a Iust Ionam de colloquis
Gratiam et pacem a Deo patre per I Q Dominum nostrum Amen. Ne videar tui oblitus, optime Iona, ubque praestem ossicium et amicitiam nostram veterem nouarem, decreui litteras ad te dare, saltem bonae volu tatis indices, etiamsi rerum materia sit inanis. De rebas et actis huius eonventus existimo te satis edoceri per tuos, hine praeter rem existimo de his multa scribere. Sed Inus hie in medio seorpionum, et practice discimus inte, Iectum multarum scripturarum, quod sit lingua dolos , quod omnis homo mendax Eripe me Domine ab homisne malo etα Non enim nisi technis agitur nobiseum , fucis ae dolis, nihilque minus quaeritur, quam ut epiloquu
470쪽
um vere Cinstianum habeaturi Interpretantur autem do. cretum Hagenoense et Caesaris rescriptum de secreto et priuato colloquio. Quare non obstante longo tractatu de vocibus dandis et notariis eonstituendis tandem voluerunt,vt-e utraque parte non nisi una vox ederetur. Deinde
ut a qualibet parte tres priuatim colloquerentur. Quorum dum nullum nostri vellent acceptare, proposuerunt, steolloquium iuxta formam Haganoteam instituere, sed dicebatur Baioaricos et Oguntinos contradixisse. Dise dendum igitur erit nobis, ut puto, rebus insectis, nec nisi eos plenos miseriarum domum deseremus. Nihil enim aliud spirare videntur Papistae, quam minas, caedes et bella. Nam fama est, Papam promisisse Caesari cauri Tunnas, si elium contra nos instituat Baioni stum simul omnes expensas soIuturum, etiam quas hactenus fecit pro apparatu bellieo. Granueli quoque filio MIerum cardinalitium, et nestio quae alia. Fiat quodi aeum est in oeulis Domini. Caeterum non habemus noua te digna Ora Dominum pro nobis, in quo vale felix
Amen. Inter aduersarios, qui sunt a parte Papae, gna fuit altercatio. Primo namque non poterant bene sedire Legatos Palatini Branden bur ei et Iuliaeensis, quod nobiscum sentirent. Deinde nec Eccius concordarei tui cum Monachis, eo quod ei contradirerent, unde aliquoties secedere coactus est aeteris interloquentibus.
Item Minorita quidam prouincialis, qui intererat coli qui nomine Episeopi SalEburgensis, exclusus dicitur ab eorum consiliis, quia dixerat nos habere fundatam causam, viderent ipsi, quomodo sua quoque fundarent, hinc re. cessit. Eeeius item eum de originali peecato egeret, Innes homines nasci hi peerat originali, adiecit, exempta aria Uilagine. 'elargus Monachus de ordine Pra dicatorum id audiens respondit, quid hoe est et dum iterum ille sic legeret, exeanduit Monachus. Ἀ Eecius ironice dixit: Ego bene ogitaui, quod hane picam ad saltandum prouocarim. In simma nihil ininus statuernnt