장음표시 사용
371쪽
AD CORINTHIOS II. IN Z PISTOLAM AD CORINTHIOs
Posteriorem, Argumentum Haymonis. Postolo recedente a Corinthiis, cum audisset eos seductos esse a pseudoapostolis, discordias quoque habere, scripsit eis priorem epistolam , in qua fortiter redarguit illos, qui dissensiones inter fratres seminabant: & eos qui cum illo societate habebant,necnon & illum qui uxorem patris acceperat, quem praecipit elici a consortio omnium,tradens il- Ium Cathanae ad cruciadum: in qua tradidit eis mysterium
corporis & sanguinis domini,& quomodo deberent illud
sumere, & quomodo deberent viri & mulieres in ecclesia stare. De resurrectione quoque instituit illos, & de multis aliis rebus. Postquam vero cognouit eos poenitentia egisse de suis erroribus,illum quoque a suo consortio exclusi se,qui incestum patrauerat,vxore patris accipiens ,scripsit eis a Troade hanc epistola laudatoriam & cosolatoriam, in qua dicit illos misericordiain imienisse:& reuocat illum miserrimum, que antea tradiderat sathanae,recocilians illam ecclesiar,hortaturq; illos semper proficere ad meliora.
li ad Corinthiosposteriore exegesis.
iam satis in superioribus di ctum est,
per voluntarem dei patris & totius Trinitatis, quoniam sicut una substantia Trinitatis est, & indiuisa maiestas,ita& inseparabilis voluntas. . Timo-- Ucuorater in fide,siue socius in praedicatione,no tamen aequalis in dignitate, ecclesiae quae est Corinthi. Forsitan no habebant adhuc praelatu episcopu,ideo omni ecclesiae dirigit. Benedictu dem, subaudis pater crea-
372쪽
CAPUT XVI. is glor omnium rerum , qui est pater domini nostri Pseu Christi,
tam secundum diuinitatem,quam secudum humanitatem. Aliter Benedictus deus filius , qui erat in principio verbii
apud patrem , qui est pater domini nostri Iesu Christi, id
est hominis a se assumpti. Totius enim Trinitatis opere creatus est ille homo.Tamen considerandum quia diuidimus personas,sed no distinguimus substantias. A benedi- ctionibus & laudibus inchoauit Apostolus, more patriarcharum, sanctorumq; patrum: quod ubi inuenitur, ea quae sequuntur prospere succedunt: pater misericordiarum,subaudis sit benedictus,qui secundum multitudinem errorum dc criminum vestrorum largitus est vobis poenitentiam agetibus,multiplices misericordias,indulgendo vobis comissa scelera. τ' dein mim consolations , subaudis sit benedictu.. Recte deus totius consolationis appellatur,quia quicunq; consolari merentur, ab illo,& per illum consolantur. Hi possimu σ ipsi consolari eos qui in omni pres ra siunt. Ideo consolatur nos Aposto. liberando de afflictionibus persecutorum , ut nos iterum nostro verbo & exemplo con solemur illos qui in omni pressura & angustia sunt. Et quomodo 3 Per exhortationem qua exhortamur, id est docemus , liberandi Cripsi a deo. Exhortatio species est doctrinae. Verbi gratia: Cum aut verbo simplici, aut exemplo suo vel aliorum consolamur aliquem ne desperet de salute, sed sit securus de venia. Nolo vos ignorare fratres de tribulatione nostra, quae facta est in . Via. Si diuidimus mundum per tres partes, inuenimus medietatem totius mundi esse Asiam alia vero medietatem teneri inter Europa re Africam. Si vero quadripartite illum diuiserimus,erunt partes ei' Europa & Africa, A sia maior,& Asia minor n qua multas tribulationes pertulit Apost. dicta est aute generaliter omnis Asia,Asia maior.& Asia minor , a muliere quadam, quae totius regni orientis imperium tenuit, uod a suo nomine vocavit Asiam. Ab Indico mari usq; aa Britannicum omnes illis insulta Asianae vocatur. Vt ergo Corinthij, qui persecutione sustinebant ab infidelibus,no deficeret, dat eis Apostolus semetipsum in excplu,dices: Nolo, ut ignoretis tribulationes quas nos sustinemus , ut nostro ex eploroboremini. Quid enim mirum , si discipuli verberatur,cumagistri decollentur,crucifigantur,& lapidetur Quoniam
373쪽
supra modum grauati fumns , CT 'pra virtutem. cum idem Apostolus in epistola prima dicat. Fidelis deus, qui no patietur vos tentari supra id quod potestis, quaerendum est, quare hic dicat supra modum se esse grauatum. Ad quod dicendum,quia licet supra modum sint grauati id est, ultra
humanum modum,& vltra quam humana fragilitas sua virtute potest sufferre: non tamen ultra diuinam virtute,quae eis tolerantia sustin edi,& virtute superandi tribuit. α inquit sumus grauati, ut taederet nos etiam viuere. Tardiu est anxietas animi Aliquando pro aggrauatione ponitur, aliquando pro odio ut hic. In tantum , nquiens,lumus grauati pressuris, ut odio haberemus vitam praesentem, Sc vellemus potius mori.ouam vivere: sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus,ut non simus fidentes in nobis. sed in deo qui suscitat m riuos. Quomodo potest mors i qui, &responsium dare Nos linquit ipsi habuimus in nobis ipsis responsum mortis .id est ipsa inors & tribulatio atque angustia dicebat nobis in corde dum cruciaremur: Nolite considere in vobis, sed in deo: quoniam non potestis vestra
virtute aut aliorum hominum. vincere hos cruciatus. Ponite tu deo fiduciam & spem vestram : S ipse qui suscitat
mortuos,poterit utique vos eruere: sic enim videbatur illis, quasi de mortuis ad vitam reuocarentur, tam ηtwυobu in oratione pro nobis, subaudis facta, ut eripiamur det
nos de angustiis huius mundi. ut ex multarum personus
cierum ein quae Di mbu est donationu. per multos gratiae agantur pro nota. hcce confusa sententia. Imperitus enim fuit.
Acostolus sermone , sed non scientia,sicut ipse de seipse
dicit. Istius versiculi ista est costructio: ideo per vestras orationes liberabit & eruet a pressuris persecutoru, ut ex multis personis facierum,id est,hominum,aganti deo gratiae pro nobis permultos homines,eius donationis,quae dona tio in nobis est sensus autem iste est Idcirco dues nos liberabit per vestras orationes, vicia nos fuerimus liberatiferantur ei gratiae a multis hominibus, quibus profuimus&prosumus,atque prodesse possumus, quod vos exaudierit pro nobis,liberando nos. Quod enim dicit multarum facierum,hoc est,quod dicit ex personis. Donationis autem eius dicit gratiam qua illi liberati sunt. Nam gloria nostra, id est honor & magnificentia nostra haec est, Qua λ
374쪽
CAPUT II. ust limonium mnficientiae nostrae. quia conscientia nostra, id est mens nostra perhibet nobis testimonium , quod recte eredimus,bene docemus. sancte vivimus. π quod ιn simplieitate cordis σ oncerιtate dei. id est,in veritate, non duplici animo neque in sapientia carnali, conuersati sumus
in hoc mundo: Ied in oratia Dei, id est in sapientia, quae gratis a deo nobis data est. Pseudoapostoli conuersabatur duplici corde quia aliter docebant,atque aliter vivebant. Vel quia potius pro lucris temporalibus praedicationi insistebant quam pro amore dei & salute aliorum. Philosophi quoque praedicabant in carnali sapientia id est philosophice & fucato sermone,volentes apparere sapientes: vel in hoc quia Christum negabat passim, mortuum atque a mortuis resurrexisse. abundantius autem ad vos, in limplicitate conaertarus sum: quia cum ab aliis eccle ais aliquid acce,
pissem,ἱ vobis nihil accepi .ne occasionem fallis Apostolis datem accipiendi munera, Ic ut vos liberius reprehendere possem. non enim aliastribimus vobs modo quὰm quae lepsis in priori epistola, cognouistis in vita mea atque praedicatione,quod usique in finem vitae nostrae vel diem iudici, cognoscetis quae scripsimus , & quae praedicauimus vobis: sicut m cor novi lunos ex parte, non per omnia , quoniam non omnia potuimus vobis minista are & manifestare quae intelligebamus de deo, quia adhuc paruuli eratis sensu, gloria vestra sumus. quia vos gloriari potestis, quod sanctos & veridicos praedicatores habetis: sicut m vos gloria no baeritis in die tamini. id est in die iudicii quando
coronam arternae remunerationis pro vobis recipiemus.
Et hac confdentia siue spe securus de vobis, volui prius venire ad vos, quando priore epistolam direxi vobis,ut secundam gratiam haberetis. Habustis unain gratiam,quando primu ad vos veni, tum cito venistis ad fidem ,& debui iterum venire .ut vos castigarem & corriperem. vi & vo5meipsos emendantes. baberetis fecundam gratiam. sed ideo non veni,quia timui si venirem quod non possem vos ita corri- pere per meam ; praesentiam . ne sorte impatientes essetis. sicut verbis per epistolas leuius admonendo . Cum egro hoc voluissem. id est,cum ad vos venire voluissein, dum non veni, nunquid leuitate usus um' Levitate dicitur uti, qui quod promittit verbis,non explet operib QEt Apost. tunc leuia
375쪽
rate ususum Levitate dicitur uti qui quod promittit ver
bis,non explet operibus. Et Apost. tunc leuitate usus esset, si promitteret se venire, & promi sium suum non explereti Sed dum non promisit, quan uis vellet,non tamen usus est leuitate. e ut quae cogito, fecundum carnem cogito , id est, carnaliter & humane. Secundum carnem cogitat,qui pro
amicitiis S honoribus principum,& pro lucris temporalibus, quae sperat accipeie a diuitibus & principibus, quod
promittit alicui,implere differt, non seruans suum promtia sum, visit apud me, est o no, id est ut promitta me venire,& non veniam:& videar veritate loqui,& mentiar Minime. Fiaeis autem deus, id est,uerax est, quia quicquid promittit, opere implet:& ipse quia est verax , cognouit quia sermo noster qui fuit apud vos, quando vobis praedicauimus, vel qui fit modo de meo aduentu ad vos, non est in illo subaudis sermone, est oe' non, id est, veritas ta mendacium aut mutabilitas aliqua,ut verum viderer loqui,& non esset verum . sed emn illo sermone est, hoc est. veritas ibi est: quia in veritate locutus sum quasi diceret, Idcirco aura me dacij non moueor, quia leuitatis vitio non succunbo. Dei enim filivi est, subaudis lesus Christus, qui in vobupraedic tus est per me, Bluanum, . Timotheum. Syluuantis ipse est Sylas & syleas,sicut Luci' ipse est Lucas. Quare ergo ponitur sylvanus ante Timotheum 3 Quia ante electus est ad fidem,&coniunctus ad praedicationis officium a Paulo Apostolo , quam Timotheus. Ideo inquit)quia Iesus Christus filius dei est, non fuit in illo, id est in Christos non, id est mutabilitas aliqua, aut veritas est mendacium, sed est, id est veritas in illa flat: sicut ipse dixit, Ego sum veritas. Quotquot enim promissiones dei patris sunt factae per prophetas de natiuitate Christi. passione,morte,resurrectione atque ascensione eius, de salute
quoque gentium, in illo est, id est , in Christo adimpletae sunt veraciter qui semper esse habet,& in illo est veritas promissionum.Vnde ipse dixit pendens in cruce,Consummatu est,id est,completa sunt omnia,quae de me praedii Ela erant. Ideo σper ipsum iamen, deo ad gloriam no ram Ideo quia in Christo adimpletae sunt veraciter illae promissones per ipsum,id est,per Christit,amen,id est, deo patriveritas tribuenda est ad gloriam nostram,quia sumus eius
376쪽
CAPUT I. i coapostoli & ministri Alii addiderunt ante amen, dicimus
amen,quod non videtur de textu,sed de glossa. Quomodo autem ad gloriam ipsorum tribuenda est veritas per Christum deo patri 3 Quia quod Christus in se compleuit, Scipse praedicauit,& Apostolis tradidit: dc illis praedicantibus deus pater miracula faciendo,ostendebat verum esse quod ipse promiserat,& quod illi praedicabant:& in hoc gloria erat illorum. Qui autem confirmat nos Iudaeos, in Christo vobiscum, id est in fide Christi,dc coniungit in uno lapide angulari duos populos, G qui unxit nos, gratia spiritus sanm,id est,qua dedit nobis remisonem peccatorum per gratiam spiritussancti, deus, subaudis est verus.In veteri testameto sacerdotes & reges ungebantur oleo visibili. Ibis,
In nouo autem omnes fideles unguntur non tantum oleo
visibili quantum inuisibili,gratia videlicet sancti spiritus in baptismate,& per manus impositionem,fiuntque reges animarum,& sacerdotes populorum: ut sanctificet eos,lux rita quod Petrus dicit: Vos autem genus electu regale sacer 'Vς doti unigens sancta. ω' quisignauit nos, id est qui assignauit nos, dado signum suum nobis. Dii enim dixit Christus, Sicut me misit pater,& ego mitto vos,signum suum in eis posuit. σ dedit pignαι spiritus in cordibus nolueris. Pignus est proprie quod propter rem creditam datur, ut duilla reddita fuerit,istud recipiatur.Sed hic A postolus potitis pro asera posuit, quae deo datur, ut certus sit de promisso,& quod minus deest . compleatur. Nos ergo arram siue pignus accepimus .gratiam videlicet sancti spiritus in baptismate ut securitatem & certitudinem de promissione aeternae patriae babeamus. testem deum inuoco in animam meam, id est si metiar,illum inuoco contra alam meam, quod parcens vobs noveni est Corinthum, id est, ne vobis oneri essem,& vos cotristarem meo aduentu peperci vobis ne venirem Corinthum. vltra d est postquam a vobis recessi. non quasi Δ-
minamur Uei vestrae sicut imperatores,qui unius fidei ia sumus vos & nos, sed adiutores fumus gaud4 vestri, id est,congau lem' in s de bonisque operibus. Nam fide statis. Se id- .circo no dominamur vobis. sic debent praelati agere,quos vident concordare sibi in bona conuersatione,non debet se illis praeferre sed coaequare. Quos autem 1 via rectitudin is videt deuiare,in illos debent auth gitatem & potentis
377쪽
suae praepositurae ostendere. quod utrunque Petrus oste die in Cornelio & Anania, humilians se erga Cornelium
solo verbo Ananiam cum Uxore perdens. contristatur de peccato suo,& agit poenitentiam,tunc mela tificat. Sic unusquisque praedicator de praelatus,quo ampli ux videt contristari subiectos de reatu suo,& lugere poetinentiam agendo eo amplius laetificatur, de salute illorucertus. ne tristit: ghuper tristinam babeam. Modo quide audies vos variis erroribus implicatos: habeo tristitiam sed si venero ad vos,oc incorreptos vos inuenero,tunc habebo tristitiam super tristitiam .ideoque vos moneo ut corrigatis. Nam ex multa tribulatione or angustia cordis, quod unum
est scripsi vobis priorem epistolam, per multas lachomas dest, pene quot syllabas dictitaba vel scribebam quasi tot lachryinas fundebam. Audiens Apostolus quosdam Corinthiorum ad pristina vitia rediisse, Je ad fornicationem, de poenitentiam non egisse: in super quendam illorum accepisse uxorem patris,nimiam tristitiam habuit, & multum deflebat eos. Vnde & priore epistolam eis misit,in qua redarguit eos fortiter,& praecepit illum qui incestum patrauerat, a consortio omnium excludere. Cuius verbis illi obedientes fuerunt,egeruntque poenitentiam,& illum a se s questrauerunt. Quod ut Apostolus agnouit, valde laetatus est reducit tamen eis ad memoriam qualiter eos deflebat.& alloquitur illos adhu inquiens: non ut cotrigemina, se audis haec scribo modo,qui poenitentiam habuistis, sed vesciatu quam Garitatem habeam abundantivi in vobου, subaudis postquam audivi vos poenitentiam egisse. Si quis aute nisi Sauit me, subaudis siue ille qui uxorem patris ac-eepit seu illi qui ad vitia pristina redierunt, non me contri-
potui, subaudis solum, sed exparte, subaudis contrista-CAP UT II.
eum iaci poenItentiam Dum enim me uit vos.
378쪽
uit vos qui condoluistis super illorum reatibus,& qui mihi estis in Eliaritate uniti. Sequitur: ut non onerem omnet vos. Onerare est onus & pondus aliquod imponere. Sen- sux iste est. Non reprehendi ideo delinquentes, Deque excommunicaui in priori epistola, ut vos Onerarem mea correpyione,qui persecte conuersamini: neque etiam ideo
recito talia, ut vos onerem modo excommunicando &redarguendo sed ut illi corrigerentur, qui ἱ ria rectitudi- his deviaveru, t. suscit illi fornicatori, qui eiusmodi est, videlicet qui uxorem patris accepit, obiurgatio haec. id est, correptio & redargutio Paest a pluribus, id est , sufficit illi ad poenitentiam correptio & obiurgatio generalis, &quod a consortio omnium vestruin exclusus est. Nam in
priori epistola praecepit illum elici i societate fidelium,
inquiens: Expurgate vetus fermentum .id est illum peccatorem,qui uxorem patris accepit, expellite & eiicite a vestro consortio:& ne in desperationem delaberetur si sein-er exclusus esset a societate fidelium, reconciliat illum oc modo Mognoscens illum esse purgatum. Diabolo etenim suggerente peccauit ,& eo flagellante' purgatus est. uando traditus est potestati illius. Ita ut econtrario metuonetis, id est, tune sufficiet elobiurgatio quae facta est illi ab omnibus vobis, si econtrario indulgeatis ei quod
deliquit. Et conjolimini eum , ne forte, subaudis exclusus a vobis . abundantiora tristia absorbeatur , qui eiusmodi est, id est , ne sorte in desperationeni cadens suffocet se laqueo , vel tradat se voluptatibus huiu seculi, dicens intra se: Iam quia a societate fidelium in praesenti & iri
futuro ero exclusius, inseram me omnibus delectationibus & vo Dptatibus. Indulgete ei, & consolamini eum. he desperet de venia & salute. Propter quod, subaudis, ne forte absorbeatur nimia tristitia i & labatur in desperationem, Obsecro vos o Corintij, ut confirmetis in illuriebaritatem, recipiendo illum in vestrain societatem dc communionem. Ideo enim cr 'ipsi vobis, subaudis ista de receptione illius fratris, ut cognoscam experimentu', vestrum ; id est, ut probem, an in omnibus obedientes siti quae vobis praecepero. Iam stiperius obedientes illi fuerant , quando illum a suo collegio expulerunt, & quando praecepit ut viri non velato capite ministrarent in ec-
379쪽
clesia, mulieres velato: & volebat adhuc probare obedie tiam illorum in hoc,ut reuocarente te tiam. Cui autem ali quid dona is , m ego. Paulo apostolo morante apud eos, cuidam peccinti dimiserunt quod deliquerat:&ipse Apostoluς ne videretur ab illorum unione seiungi .indulsit etiaipse illi. Vnde dicit modo. Cui autem dona Ais siue indulsistis qua do apud vos eram, & ego similiter donaui Se indulci. Consuetudo est dicendi, donauit mihi peccatum,id est indulsit. Volens ergo Apostolus prouocare illos ad reconciliationem eiecti,& ut ei dimitterent, vult ostendere.
It sicut ipse indulsit peccanti, quando illi dimiserunt: sic Milli indulgeant. dum ipse indulget. Quapropter subdit: Mamera quod donaui,stae indulsi illi. si quid donavi propter vos, , qui volebatis ei dimittere, indulsi & cgo, in persoκa Christi, hoc est vice Christi qui nobis Apos olis dedit potestatem ligandi 8c soluendi. Non leuiter dabat indulgentiam Ibais. i. Apostolus delinquentibu , nisi illi quem videbat a Christo esse solutum,cuius poenitentia accepta erat deo, Gnon circunueniamur, id est decipiamur/ὰ farbana. Ideo inquit praeci pio vobis ut indulgeatis fratri peccanti, sicut Ic ego indulgeo, ne decipiamur a sathana, qui desiderat discordias generare. Plerumque dum unus vult misericordiam exhiberi fratri peccanti. dimittendo ei quod deliquit, de reconciliare conuentui fidelium: alius, diabolo suadente, non vult indulgere, permanen x in duritia sui cotari. Vnde sepe solent oriri discordiar Se rixae inter illos, qui dissidet
de discordant in iudicio. No enim ignoramus cogittari ues ritu,
id est astutias, dolos , de fraudes diaboli non ignoramus, sed scimus. Cum venissem autem Troadem. Troas ciuitas est Graecorum , quae Troia olim vocata est: dc ponitur improprie. Phrygia eniin prouincia est Graecorum.Troia regio est in ipsa Phrygia, ciuitas vero appellata est Ilium, sicut in Vergilio habetur: Ceciditq; superbum Ilium,Plerumque ponitur nomen regionis pro ciuitate.& appellatur Troia Propter munietium Christi, id est, ad praedicandum euangelium Christi, γ' suo mihi apertum essetια δε- mino , id est, multa corda hominum parata per dominum ad credendum, non habui requiem in guritu meo, id est , in animo meo , eo quὸI non inueneram Titum fratrem Mum. Ied
defaciens. eis, id est, selutans eos , profectivisum vi Macedo m
380쪽
niam, prouinciam aliam graecorum. Dicit beatus Hieronymus , quia non inuenit fistulam suam Apostolus , id est Titum interpretem suum, ideo recessit. Sed quaestio est in hoc loco: Si Apostolus omnium gentium linguis poterat loqui .sicut ipsie dicit in priori epistola, Gratias ago deo, quod omniti vestrii linguis loquor quare recesserita Troa de quod scilicet Titus abesset: maxime cum multa corda essent parata illi ad credendum. quae hoc modo soluitur. quia dum venisset Troadem , licet multa corda inuenisset parata ad credendii, inuenit tamen multos aduersarios, M tradictores philosophos videlicet magos,& alios plurimos nec poterat ipse selus utruq; agere,& philosophis resistere & volentibus credere verbum salutis praedicare. si autem Titum inuenisset ibi sicuti sperabat,ipse utiq; resisteret aduersariis,& Titus praedicaret simplicioribus , qui desiderabant credere. Apparuit quoque ei in eodem loco vir Macedo. dices Transiens in Macedoniam adiuva nos, qui a doctoribus angelus bonus eiusdem gentis pnepositus fuisse creditur. Deo autem subaudis patri gratias referimus,qui semper trisi 'bat nos,id est qui facit nos semper triu-
phare,& vilioria in habere in Christo Iesu , id est per Christum lesium,infidelitatem destrue do, & fidem in cordibus credentium plantando, ex infidelibus efficiens fideles, in odore notitiae suae manifestat per nos in omni loco. ta in Iudaeis,quim in gentibus. Odore in hoc loco appellat cognitionem sanctae Trinitatis. Aromata igitur & unguenta cum alibi sint, alibi odorem reddunt. sic apostolis praedicantibus fidem sanctae trinitatis,& notitiam diuinitatis omnipotentis dei,cum ipsa diuinitas non videretur,utpote quae inuisibilis est dum per praedicatione apostolorum rec*iebant fidem eius, odorem quodammodo & cognitione diuinitatis illius percipiebant. Quia Christi bonus odor sumus deo in bis qui percunt in bis qui alui fiunt Legimus in Genesi, quod Noe offerente sacrificiunt post diluuij cessationem,odoratus est dominus odorem suauitatis, in tantii ut benediceret illi & filiis eius. Non debenis ergo pueriliter in telligere, si, deus qui spiritus est) in odore de fumo carniu deIectetur sed intentionem illius boni viri sancta appellat scriptura odore suauitatis, qua delectatus est deus.