Haymonis episcopi Halberstatensis, In diui Pauli epistolas omneis interpretatio, ad vetustissimorum exemplarium fidem quàm diligentissimè recognita

발행: 1550년

분량: 810페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

341쪽

uitur. Qui vero charitatis praeceptum e creet,iuuante se eo operatur. Etsi habuero prophetiam , videlicet ut futura

praedice ,sicut Balaa, qui prophetauit de Christo: Orici ut

stella ex Iacob.&exurget homo de Israel. Et noveram, ste id omnia id est secreta veteris & noui testainenti. omnemficientiam, id est notitiam tam druinarum quam humanarum rerum .Etsi habuero omnem frin, id est persectam de integram,quae a domino grano sinapiscoparatur,no propter modicitatem, sed propter feruorem, quia tritu manifestat cuius sit vigoris. Sic & fides trita aduersitatibus ostedit cuius sit fortitudinis, ita ut montes transferam de loco ad locum,uel decmones a patientibus eiiciam , si charitatem, id

est si dilectionem dei & proximi, non bobuero , nihilom, id est nihil utilitatis mihi praestabit Intelligitur quod quida

Corinthiorum per inuocationem c ei hoc agebant S propterea quasi perfectos se putabant. Sed exhortatur ad id quod est praecipuum, id est ad Araritatem. Etsistraboreo

in cibos pauperum omnes facultates meri iuxta prςceptum domini, dicentis: Si vis persectus esse, vade & vende omnia quae habes , & da pauperibus, tradidero corpus meum, ita ut ardeam , sicut B. Laurentius est ustus: & hoc non

fecero causa dilectionis, dei videlicet & proximit nihil mihi prodcst. Se ponit Apostolus pro omnibus. Charitas pariens eli. Quomodo potest charitas patiens esse, quae virtus estὶ Sic videtur loqui, quas de re animam habente. Nam charitas virtus est , quae per se non patitur,ide6que patiens per se non est. Quapropter per charitate debemus intelligere hominem cliaritatem habentem. Ita liqui habet charitatem, patiens est,tolerando aduersa: quia per tribulationes nouit peruenire ad gaudia regni. Benigna est, id est, valde bona, quia non solum non reddit maialum pro malo , sed in su per bonum pro malo, cibando inimicu & potando. Charitas no aemulatur superius ait Aemu- Iamini charismata meliora,id est annulari studete, hic autedicit, Aemulamini id est persequimini: ibi accipitur in bono hic autem in malo. Non aemulatur dicit, id est nulli in Didet, aliena Delicitate no torquetur. No agit perpera. id esto ora agit aliquid peruerse. Quicquid extra rectitudinest

quia quod pranu est, perper dici potest adverbialiter. M

342쪽

AD CORINTHIOS L

instatur, id est,non extollitur,& in superbiam non e igitur non e=ambitio . Ambire est desiderare:& omnis qui chaiaritate est plenus,non desiderat,neque cupit potestate super

alios exercere quia maior caeteris non Vult apparere. non

euaerit quae pua seunt, id est,quod sibi selum modo utile est.sed

aliis vel certe patiens est , non quaerit quae sua sunt. id est, vindictam quia inimicis Ulionem non reddit. Quaestio in thoc loco oritur: Cu Ioannes dicat, Deus charitas est,quare D 'A' Apostolu dicit.Charitas non quaerit quae sua sunt quae tripliciter intelligi potest. Aliter enim intelligenda est charitas secundum Ioannis verba,aliter secundum Pauli. Charitas secundum Ioannem,ipse deus intelligitur,qui charitatem infundit in cordibus fidelium , iuxta quod Apothait, Charitas dei diffusa est in cordibus nostris , per spi-R- ritum sanctu qui datus est nobis. Secundum Paulum vero, per charitate intelligitur homo charitatem habens, qui noquaerit solummodo quς sua sunt,& quod sibi utile est , sed quod aliis .Vnde etiam ipse deus,qui charitas est, non quaerat quae sua sunt: quia veniens in mundum per incarnationis mysterium,non quaesiuit quae sua erant,id est,non quae .suit iustos, sed peccatores,quia sub diaboli imperio tene- Iuc. s. bantur,vnde ipse dicit, Non veni vocare iustos, sed Decc ' tores. Dicamus & tertio modo: Charitas, id est, ipse deus veniens in mundum, non quaesiuit quq sua erant. derat

suum 3Vt ab omni creatura adoraretur, glorificaretur,ve-- Aneraretur,fcut deus creator omnium. Sed ipse no quaesiuit dista quae sua erant,& sibi competebant: quia non quaesiuit honorem,non regnum, non timorem ab hominibus: sed quae erant latronum,homicidaru atque maleficorum hominum, sputa videlicet,colaphos, alapas, irrisones, verbera, crucem,& mortem. Et sicut ipse non quaesiuit duae sua erat, ita & nos no debemus quaerere nostrased quae sunt alioru . non irriratur, id est,etiam si laesa fuerit,non prouocatur ad iracundiam sue furoreni', non cogitat ad vindictam , ut malum pro malo reddat. non cogitat malum, id est, non solum non facit,sed nec cogitat ut alij noceatur. non gaudet supe, iniquitate. scd potius tristatur,cum viderit quemlibet per aliouod scelus ruere. congaudet autem veritati, id est,

operibus iustitiae, vel etiam illi qui in veritate & non ficte fidelis est. Omnia si eri, subaudis aduersa patienter.

omnia

343쪽

nia eregit, quae continentur in veter; testamento Inouo,vel quae promittuntur electis in futuro re3no a deo, vera credit esse. Idcirco omnia sperat, quia nisi crederet, non speraret.Siquidem spes est futurorum bonorum expectatio, quorum consideratione omnia adii ersa fusi eri aerito nunquam excidit, id est,ab homine se habenti nunquam Iabitur, nunquam cadit, siue prophetiae eua aluntur. Prophetia est quae de futuro loquitur : quod cum venerit.

non eritiam necesse ut prophetetur .Ponatur unum exemplum pro omnibus. Propbetatur Christus ad iudicium ve-

turus,eo veniente non erit necesse ut haec prophetia recitetur amplius t sic de caeteris intelligendum. siue linguae cressabunt, quoniam sicut ante turrim Babel una erat lingua Hebraea.sicut quidam putant doctores , expleto iudicio,ipsa remanebit una. Revera in multis linguis varietas est & ubi est varietas,ibi dissensio. In sanctorum regno noetit dissensio ergo nec linguarum varietas. De scientia δε- struetur. Praesens scientia,quae ex parte nunc habetur cupienitudo scientiae venerit, eo quod sit imperfecta, destruetur id est,in melius commutabitur. ex parte enim cognostimus, non ex toto,de deo, dc de beatitudine sanctoruin. crex parte prophetamus. Quia quod ex parte scimus,etiam ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perse m est. id est,quod totum est & integrum , quando reuelata faciei plum deum contemplabuntur electi sicuti est , quasi exinanietur & anni hilabitur quod ex parte est. sicut ait Ioan. i. Ioan Charissimi .siij dei sumus ,& nondum apparuit quod erimus scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimuς:quoniam videbimus eum sicuti est. Cum essem pamulus, loquebar ut paruulu . Comparationem dat naturalis incrementi , & adhibetur exemplum humanum , quo ostendit scientiam,quam habemus in praesenti esse quasi infantia & futuram esse, quasi virile robur quod habiturum sit perfectam abundantiam. Cum essem inquit paruulus, loquebar ut paruulus balbutiendo,& imperfecta verba prome do. capiebam ut paruatus, Ieuia scilicet & in conuenientia. . cogitabam ut paruulis, de iocis scilicet & risui habilibuα Quando autem factus sum vir, & ccepi sapere persectius, euacuavi, id est , contempsi qVae erant parvuli, quia quae antea expetebam,abhorrere coepi. In hac ergo vita paruu-

344쪽

AD CORINTHIOs 1.

ii sumus ad comparationem futurae vitae: quia sicut vita hcc imperfecta est ita de scientia. Videm vi nunc per specurum imaenigmate tunc aut facie ad faciem. Ad hoc tendit praemissiceomparatio,scuti qui videt per speculum vultum suum, dcinde discedens obliuiscitur qualis fuerit, sic & nos de deo& vita futura paru quid perspicimus. Et hoc in aenigmate, id est in obscuritate . quia cum simus carnei .ea quae sola spiritalia sint ad liquidum capere nequimus.Tunc autem,id est in futuro,facie ad faciem,id est, praesentes praesentem deum videbimus, Nunc cognosco ex parte deum, tunc autem cognoscam ex toto, sit ut Gr cognitus sum modo a deo,qui interius exteriti ue totum me nouit. Et scie dum quia sicut non sc mper pro aequalitate ponitur. Aliter enim cognoscuatura deo:& aliter cognoscimus eunt quia ille cognoscit cuncta ut deus,nos cosnoscimus illum,ut creatura per eius donum veruntamen licut ille nouit nos ex toto,sic & nos ex toto cognoscemus illum. Ille cognouit nos,ut deum decet nos cognoscemus illum,ut glorificatae crearum conueniet. Nunc autem manent Dospes,charitas,tria haec: His tres virtutes modo iunctae sunt ad inuicem,& ita in huius Vitae tempore copulantur , ut una sine altera stare nota

possit. Qui enim credit in deum, sperat quae ab ipso promittuntur se percepturum & quo magis sperat,eo magis credit in illumi& ideo habet cbaritatem: quia diligit deum de

proximum. Ea enim quae credimus esse nobis promissa, etiam nos accepturos sperastius His verue delectati,amplius in charitate feruemus. Veraciter enina credere non possumus , nisi ea qu. v promissa sunt speremus: nec poterimus

sustinere promissa, si desit fidei fidelitas firma, Nec aderit fructus spei. vel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta charitas Christi in nobis , quae de fidem ut praeccdat adiuuet , M

spem expectatione corroboret. maior autem bis, subaudis virtutibus, fide videlicet ac spe, charitas est: nimirum situs dei charitate id est, dilectione, & non nostris meritis,homo factus est, & redemptor mundi, qui dilexit nos:& tradidit semctipsum pro nobis oblationem de hostiam deo in odorem suauitatis. Per hanc deus pater misit eundem filium suum in mundum , hanc spiritust inctus insundit cordibus electorum. Fides nanque est,qua deum

trinitatem habere in personis, dc unitatem in substantia credimus,

345쪽

J CAPUT XIII. M

creJImus mysteria quoque incarnationis &passionis filii

dei.Spes vero est cxpectatio futurorum bonorum,que necdum aspeximus, nec consecuti in re sumus. Charitas, qua

deum proximumque diligimus. Cum deum in quo sunt pi qmia quae praestolantur electi,facie ad faciem viderint,nihil remanebit quod de futuris credant, aut ultra sperent Diligent vero per charitatem datorem omnium bonorum

operum,diligent & proximum,gaudentes de illis , sicut &de seipsis. ideo ergo charitas maior est fide ac spe , quia illis cessantibus ac deficientibus . ipsa remanebit, In praesenti sieculo cum ipsis est , & ipsa sola in aeternum perseuerabit. Ipsa sola perducet nos ad Christulit , ipsa sola fruetur gaudio sempiterno, & praesentissimo vultu omnipotentis dei, 3ce. Sermo de tractatio superiorum Ain qualis & quanta sit charitas non pe sum via, sed morum , Apostolo docente, discamus. Si lingui ς, inquit, hominum loquar & angelorum ,&c. Hominum de angelorum linguas , in senem facundiam quorundam hominum significantes debemus accipere.

qui omnia quaecunque voluerint,acarate quidem atque eloquenter enuntiant. sed quan uis ornate copioseque dissertem tamen docendi officium vanitate placen ii magis quam consulendi charitate suscipiunt, non ut alios doeeant,sed ut se doctos ostendant: nec profectum , sed ut plausum a suis auditoribus quaerant: si totam scientiae diligentiam transferant mendaces ad linguam, & studiosius velint eloquentiam curare quam vitam supercilio vanae loquacitatis elati, licta sua magis cupiant laudari qua fieri, nec sint de sanctitate operis, sed determonis elucubrati venustate soli citi. Nunquid merito tales aeramento nati aut tinnienti cymbalo comparantur,qui in modu tinnientis aeramenti vel cymbali, pr clara quaeq; magis appetunt sonare quim facere3 vel erubesciit a seipsis aliter vivendo quam praedi ant, discrepare ui. vi quoquo modo turpitudinem suae couersationis obnubitet, honesta praedicare nocessant, non ut auditores sui eorum

scar dicatione proficiant,sed ut &ipsi videatur curare quae

346쪽

AD CORINTHIOs

praedicanti sed videamus quae his annectat Apost. Si ha ibuero inquit prophetiam,& nouerim mysteriaomnia,&Anon hoc ita dicitur, quasi aliqua bona sine charitate aliqui

habere non possint, sed quia nihil prosiit habentibus ea,

si a charitate defecerint. Ipsa autem & hinc necessaria est. ut omnia bona,summum bonum, id est, charitatem haben blibus prosint. Ipsa enim persecta permanebit, cum omnes perseuerantes in se, ad visionem dei perduxerit. Caeterum prophetia & mysteriorum omnium notitia, Vel scietia nec non &ipta fides. Se caetera talia,quae non solum perfectioni fidelium. sed etiam fragilitati necessaria iudicantur, in illa persectione sanctorum qua in charitate radicati tendunt peruenientibus necessaria esse non poteriat, cum illis incomparabiliter meliora ac perse mora successerint: quia

n. c prophetia ibi opus erit cum ad illud quod futuru promittebat, inpleta perduxerit: nec scientia quae velut lucerna quaedam in huius seculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo sol vivus effulserit. Nec mysteriorui otitia, aut ipsa fide; necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium signiscabantur & credebantur ex fide , perfectio Christiana perueuerit. Charitas vero hic quidem necessaria est,quae nos separata diabolo,purificat a peccato, reeonciliat deo: sed ibi persecta erit,cum persectos deo a quo est eis donata, coniunxerit. Adhuc Apostolus lata semdiuinae charitatis amplificans adiungit,inauiens: si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas:& si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem no

habeam,niuit mihi prodest. Nec quide immerito: si enim non quid sed propter quid faciamus in illa ultima examinatione quaerendum est eleemosynae,vel traditio corporis proprii in mortem quid proderunt non habentibus cha

ritatem λ ipsa ergo habenda est, ipsa est sectanda, sine qua

nec eleemolynae, nec mortificatio siue occisio corporis,nec

illa omnia superius dicta. vel alia quamuis bona,perducunt aliquos ad salutem,quia quaelibet actio bona vel paissio , si ex fide quae per dilectionena operatur non extiterint,nobis proclesie non poterunt. Qua propter nil eis peccati d Dabilis remanere poterit,nec deerit aliquid boni, quibus charitas omnis inquinamenti mundatio,& bonorum om- Dium mater, affuerit. Quoniam quidem cliaritas patiens

347쪽

statur, non est ambitiosa non quaerit quae sua sunt, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet, eis in quibus fuerit,omnia ista quae habet impartit. Et quid illis esse potest in hac vita perfectius,qui tantis abundant charitate in se regnante virtutibusZMerito proinde , quando videmus aliquos patientiae mole fundatos, incocussum pectus fruientibus malis opponere,abundantia Lanctae beni nitatis locupletatos,bonum suum velle cum omnibus habere commune,non aliquibus ardetis inui diar facibus e qui, no agere perperam: sed simpliciter cum omnibus quibus debet unitas charitatis exhiberi,nullo fastu perniciosae vanitatis inflari nihil eoru quae sunt aliena crimine cupiditatis ambire: quae sunt sua,quia comunionis bona,non quaerere, nulli malum quibus ibet irritatus iniuriis cogi tare, non super alicuius iniquitate,sed de virtute gaudere. irines inquietos vel inquietudines fundata animi traquilitate sufferre post hanc vitam diuinitus poenas comminatas credere non metuendo, promissa praemia sperare gaudendo, reuelationem filiorum dei desiderare, sortiter sustinendo. Quando ergo videmus ista & his similia bona aliquos posse , nouerimus non eos magnitudine virtutis suae posse,quod volunt ardenter & faciunt sed beneficio illius charitatis,quae non est ex nobis, sed diffusa est in cordibus

nostris per spiritum sanctum qui datus est nobis.

ad est ut aperte prophetas caeterosque libros veteris & noui testamenti exponatis. Hoc quisquis agit, propheta est: 'quonia per charitatem qua consulit caeteris, habet spiritum san ctum qui locutus est in prophetis. Qui enim loquitur tingua, subaudis incognita & peregrina, vel in obscuritate

CAPUT X III I.

UTI . Ectamini autem charitatem, id est perset

348쪽

AD CORINTHIOs I.

sermonis: non hominibus loquitur,quia non intelligitur quod ab eo dicitur,f d deo, qui nouit omnes linguas, & insuper

nouit non prolatas. Nemo enim audit, id est, nemo astantium intelligit quae ille loquitur. Spiritus enim, lanctus subaudis, loquitur myria, id est occulta per illum hominem in quo habitat, qui peritiam & uotitiam illius linguae contulit: audientes autem quod non norunt illam linguam, latent eadem mysteria. Nam qui propheta id est qui prophetas aliasque scripturas aperto sermone docet, nominibus loquitur ad aedificationem intellectus , quia intelligunt quae proseruntur a doctore, & solutionem qua stion uni addiscunt, σε exhortationem, quia exhortatur

alios. ut desiderium habeant explanandi, & possint aliis exponere. Et consolationem, quam accipiunt in lingua sibi cognita, unde alij extolluntur in ignota, qui loquitur lingua, subaudis incognita aliis, aut in oblauritate se ruonis, emetipsum aediscar, & non alios: quia ipse tantummodo intelligit quid loquatur. Qui autem prophetat, manifeste loquens, prophetas explanando , ecclesiam dei .ed cat, id est conuentum fidelium. ne dicerent Corinthii : Inuides nobis Apostole Paule loqui linguis, subditide in Apostolus: Glo autem vos omnes loquι unguis, subaudis variis , msis autem volo , ut prophetis, id est ut diacta sacrarum scripturarum obscura in lucem, producatis,

aperte expIanando. Nam maior est qui prophetat, id est qui aperte docet exponendo prophetas , quam qui loqui'tur unguis. msi forte interpretetur plano sermone hoc quod loquitur in alia lingua , ut ecclesia aedilistionem accipiat, ex eius interpretatione. Si interpretari potest ille qui loquitur linguis, non erit minor illo qui explanat prophetas, quia & ipse similiter ecclesiam aedificat. Hoc enim maius est, quod omnibus prodest. Nunc autem fratrυ si venero ad vos lingulis loquens , qutid prodero vobiι subaudis si locutus fuero Iingua incognita, nisi vobis loquar aut in reuelatione, id est interpretatione manifestoque sermone, oret in Icientia, aut in prophetia , aut in dosi ina haec quatuor unum significant. Tamen quae sine anima sunt vo cem dantia, De tibia ,siue orbara , id est ista. nisi distina

nem fomtuum dederint, ut secundum acumen aut grauitatem voci sonitus distribuatur Quomodo scietur id quod

349쪽

CAPUT XIIII. i

innitur , aut quod citharietatur Z De inst rumen iis intactu hoc dicit, quia sicut sonitus citharae 3c tibiae non suavis est, nisi distincte personuerit , ita vox praedicatoris siue donoris nullam utilitatem praestat, neque delectat audientes,si non intellexerint quae loquitur. Etenim si incem tam vocem det tuba , quis parabit se ad bellum Fuit mos apud Iudaeos , ut in initiis mensium clangerent tubis, Min solennitate tabernaculorum. Vnde dc festiuitas Tubarum appellatur , sicut ait Psalmista: Buccinate in neomenia tuba , & insigni die solennitatis vestrae. Erat etiam mos ut imminente bello tubis buccinarent: & erat in sonitu differentia, quando ad bellum,& quando inuitabant ad diem festum. Si ergo confuse quis tubas audisset in nare, ad quid debuisset se praeparam quomodo poterat seire3 sic doctore lingua incognita loquente, aut in obscuritate,quomodo auditor poterit intelligere 3 ac si diceret:

Sicut cum vox tubar incerta fuerit,utrum solennitatis vox

st an belli,nemo discernit,ita vos, sicceperitis loqui Vixiis linguis,ignorabui auditores vestram praedicationem. Vester autem sermo intelligi debet, ut possit ad spiritale bellum Christi se miles praeparare.Eritis enim in acta, id est inaniter loquentes. Tam malia, utputa , genera linguarum sunt, id est , quot senera sent linguarum in hoc mundo, crnihilsine voce est, id est sic crit auditori, si lingua ei incognita locuti fueritis,quasi omnes linguas proferatis: quia scut quod omnibus ei loqueretur non prodesset, sie de vos nihil prodestis una aut duabus linguis incognitis loquentes. in quibus linguis nihil sine voce est: S tamen illarum vox capitur ab illis,qui notitiam linguae' non habent. Ideoque inaniter profertur sermo qui non intelligitur. Si

ergo nesciero virtutem siue intellectum vocit auditae , Ero ei ι loquar , barbariti, WV qui loquitu' mihi, barbarus. Verbi

gratia: Ego sum Graecus tu Hebraeus , si tibi loqui coepe-x o graece , videbor barbarus: similiter de teloquente mihi Hebraice videberis barbarus. Aliter. Prosero symbolir 'graece , quia sic reperi illud scriptum, de sum latinus, non graecus, barbarus tibi sum. lterum si tu graeci sermonis

aliquid didicisti, & coeperis similiter loqui, qui primum'

videbar tibi barbarus,cermo te quasi barbam in ilii. Sic cryos quoniam in laetores Uliasticlauis. id est , quia studiui

350쪽

AD CORINTHIOS I.

habetis spiritualium donoriam ad aedificatione ecclesi e quaerite. ipsa dona spiritussancti tabete vi abundetis,fructificates aliis, quoniam qiu triuitur ii ma subaudis obscura & inco-,gnita oret ut interpretetur, id est, oret deum ut det illi virtutem interpretandi ut quod loquitur in una lingua , possit exponere aliis in alia. Nam Forem lingua , subaudis incognita , & in obscuritate sermonis ,sinius metu orat, mens autem mea sine fructiu esit, id est vis animae meae , id est, ipsa anima quae vivificat corpus, profert verbum. Intellectus autem animae meae sine aliqua utilitate est , quoniam non intelligo quae dico. Quoi per spiritum intelligatur anima, ostendit euangelista,inquiens de domino Inclinato capite emisit spiritum,id est animam. Manifestum est,ignorare animum nostrum siue intellectum, si lingua loquatur quod nescit sicut adsolent latini homines graece cantare, onlectari sono verborum, nescientes tamen quid dicant. Quae canti leua sine fructu intelligentiae est, quem non habere potest,qui ignorat quae loquatur. Ouid ergo mihi est subaudis faciendum,vel quid est utile & necessarium 3 Orabo spiritu id est, loquar anima,ordo mente, id est, loquar intellecti quia illa sunr dicenda .quar & proseratur utiliter, &intelligantur manifeste. Caeterum si bene dixeris stiritu , quupupplet locum idiotae3 id est si spiritu sancto illuminatus bene docueris, & bene locutus fueris audientibus in lingiti incognita : 'uis supplebit. vel quis adimplebit locum illius

qui te audit, Ic non intelligit verba tua λ Idios dicitur proprius: unde dicitur idiota propriam linguam tantummodo scies in qua natus & nutritus est. Si igitur talis astiterit tibi, dum aut mysteri uin missae solenniter celebras, aut sermonem facis. aut etiam benedictionem tribulat quomodo dicet, e mensuper tuam benedic honem cum nescit quid dicas: id est, quomodo respondebit verbum confirmatori u quod dicitur Amen : cum ille tantum linguae propriae peritus,

ignoret quod tu barbare illi loquaris 3 Nou aderit alius pro illo,sciens quid tu dicas,qui respodeat Ame, id est verum est quod tu dixisti, vel fiat ita. Nescit quippe ubi sermonis clausus finiatur. Quoκiam quid dicas nescit. Tu qui- .

in bene e ratiar agis, subaudis deo in lingua tibi nota, sed aliter non aedificatur, qui nescit quid dicas. Et ne dicerent Corinthi; de Aposto. quod ipse non haberet varietatem lis gua-

SEARCH

MENU NAVIGATION