장음표시 사용
791쪽
Quare sequenti cap. 8. aegra corpora vocari non patitur, quae ab optima constitutione brevi tempore defecerunt. Sed haec constitutio optima non .est, quae ab optima deflenit e neque morbus , quia sensibilium operationum laesionem non habet , ergo erit media dispositio , neutra dicta. Quare si sensum fecerimus Iudicem & non rationem , inter sanitatem & aegri - tudinem neutra dispositio est constituenda. Galen. Lib. r. dedis Sy t. capa. Liν. s. de sariitate tuenda cap. 4. t Art. Medic. cap. 8a. Im , nulla est aegritudo tam contraria vitae, quae omnino sanitatem excludat, quia ut optime docuit Aristiteles Las. . Metaph c. cap. 9. In quocunque corpore aegri manente vita seinper aliqua sanitas vel portio sanitatis remanet, id est, calor naturalis , qui praecipue sanitatem efficit. Medicus &Medicamenta sunt tantum Instrumenta , ille autem est artis Minister, teste Hippocrate Lib. I. Epid. SecI. 2. rextu 1I. Sicut natura medicatrix. Id. Lib. c. Estiae Sect. s. rextu I. Cons. Cassar Mamo de Demonte Ramirae, Resolui. Medic. pari. 3. DFut. I. Restat. s. g. 2. Laurenti. Schollisuae a Rosenau, Epiuolar. ω dicinal. CCXCII. columna si 8. Hic Hanoviensis in sc t GnoM DC X. D. Zacutus Lusitanis de Medicorum Principum hi ria Lib. s diuaest. X XXIIl.m. 866. Edis. LugdunensissoLAN.
M DC XLIX. g. II. His praelibatis post Considerationem OSCULIsALUTARIS ad CONTAGIOSI speculationem de
examen accingor. Contagium generaliter acceptum est a sectus transiens de Substantia in Substantiam eamque destruens mediate per convenientiam materiae & contrarietatem formae,interveniente alteratione caloris indebite concoquem tis humidum , ut celeberrimo Medico Iohanni Raprisa M-tano in Lecrion. super artem Curasivam ad Glauconem de febre ρ silentiali ct de Contagione in a. I. Avicenna placet. Statuit nempe putredinem causam contagionis , & huno modum corruptio uis esse dicit, ut in febre pestilentiali cum materia putrescerent Diuitigod by Corale
792쪽
72 scerent humores cordis : In te bre sine materia vel in calcicc-rut substantia cordis propter putredinem, & quasi pestilentem hecticam fieri, vel putresceret iplum cor, & tum quidem si tim homines extingui, ut docet Glatinus, inquiens e Quod Medicamentum excogitabis ad piatredinem quae cor occupavit Alias etiam contagium quadruplici ratione considerari potest, vel prout est morbus impressus , denotans praeternaturalem affectum, introductum per communicationem vel contactum, ab alio corpore taliter astecto : vel abstracte, quoad naturam suam, hoc respectu est venenosa qualitas: vel prout est in actione,essia xuic operatione, atque hoc respectu est actio inficiensori e contagiosa r vel rari quam medium communicationis & comtactus atque hoc respectu est inquinamentum μι-σμε seu essi vium Magnam autem μασματων quae e corporibus exhalant varietatem dc miram vim esse , res ipsa demonstrat. Quaedam e propinquo & contactu solo laedunt, quaedam mediante aere , cui quod lenta sunt & glutinosa, inhaerent, detrimentum afferunt , quaedam etiam universum corpus, quaedam partem, que admodum in phthis afficiunt. Morbus Gallicus solo contactu, scut eonversatio quarund ani vetularum junioribus maritis nΟ- et , quia ex his omnibus vis maligna a putredine vel venenata
qualitate orta emanat. Caeterum ut corpus a corpore, natura a n
tura juxta Hippocratem in Libro de flatibuι differunt, ita & ea quae
a corporibus emuunt. Quae enim hominibus nocent, alia animantia non laedunt & e contra. Constitutiones aeris intemperatae, sordes etiam quae ex terra vel aquis, vel aliis locis e
halant, corpora quidem possunt ad morbos suscipiendum prae- disponere, imo causana praebere, ut putredo istum ηradum, qui
πσκαν απ ρι- habeat,consequatur ed nisi μάσματα e corporibus exhalentinc aeri conrao unicentur,contagiosos morbos, qui mediante aere de corporibus in corpora feruntur, non efficere umIent. A primo vero, in quo putredo ad istum gradum pervenit, ut morbidam expirationem exhalet corpus , tantum mali potest
793쪽
potest emanare, quod integram domum inficiat, Ac mille hominibus assiciendis satis sit, ita ut in progressu mali non solum integrae urbes, sed regiones aerem malignum & plenum inquinamentis habeant. Quemadmodum M. Antonii temporibus,ex arcula in templo Apollinis μάσμα α primo emanarunt. & univeriae Graeciae&Itsiae perniciosa fuerunt. Et saepe ex una veste vel aliare exhalasse, historiae docent. Foventur autem & multiplicantur inquinamenta illa in aere crasso & impuro, sicut fervore nimio acuuntur,& aeris impulsione de loco in locum feruntur, ac purissimo etiam aere,dum perflatur, franguntur.
g. III. Quapropter omnes illi morbi verba pono Amridi
turam sent contagiosi, qui corporibus imprimunt ex approximatione ipsorum ad corpora patientia, morbos illos, & hi communiter sunt lepra, scabies, variolae, febres pestilentiales. apoinstemata venenosa, maxime in locis angustis, epidemia, plitiaisis, scrophae &c. Amrenna L. I.doct. I.c.ult.g. Et est praeterea ex aegritudinibus quaedam, quae denuo ad alium transit, sicut lepra, distabies Si variola & febris pestilentialis,& uleera putrida, &praecipue cum domus strictas fuerint. Similiter cum vicinus fuerit sub vento,& sicut ophthalmia& praecipue ei qui oculis eum in. tueturi sicut congelatio, cum imaginatur aliquis, quod aceto.
sum illud operetur, & sicut phthisisS: Alba rasi uia sub nomine
Alba ras antiquus codex legit impetiginem) caetera curanea vitia . comprehendit. Nam sub uno exemplo reliqua intelliguntur, ex Galent 3.acut.com.42. Maxime quod Arabes, ut constat GA-cenn.7.4 Tract.2.Gr '. sub nomine Albarae nigrae eleph3ntiasinintelligant, Affectum scilicet,qui cutem crassam atque inaequabilem reddit, livor adest tum cuti, tum oculorum albis exeduntur partes manuum ac pedum summae ex quibus sauies livida, ac faetida emanat, fit ut ex hac virulenta sanie exhalet halitus, retra minentique conditione, praeditus, vicina corpora faedaturus, ut autor definirionum habet apud Zacutum de Medic. Princip. Mor. Lib. 6. hist.re. 9o8.cons. Marcesi. Donat. str. Medica mirab. L1hucap Diuiligod by Coos l
794쪽
p. l. 4I.seqq. Ejusmodi aucem morbi peculiaria habent requi. sita: Urimum quidem est Putredo quam habet humor, in loco determinato eonculcatus se transpirari prohibitus, qui cum sit lentus &humidus,putredini multo magis est obnoxius. Necessariam vero ad contagium esse putredinem hinc patet, quod nullus morbus possit dici contagiosus hoc est sibi similem affectum in alium
inducturus nisi communicet vaporem ita notabilitor infectum, ut lassiciat alterius humores vitiare,quod probat Aris. .probum. . Sed ea vaporis ita infecti copia a solo putrido calore moveri potest, ut ab unci corpore alteri communicetur. Igitur putredo necessario concurrit in omni affectu coqtagioso. Suadrim,qui, alicet aliquid e corpore Muat, benigna aut prava inscctum qualitate, ut tantus,qualis requiritur exsurgat vapor, magna requiritur
humorum agitatio, non enim exsurgere potest a quieto quae
non nisi aput reicente calore essicitur. Nam innatus emendat malitiam fomitis, nec ita movet aut agitat, nec patitur ita infectum producere vaporem. Non exurens. qui etiam dicitur extraneus ab Aris. 4. Meteor. a. Cum validus si nimiumque intensus, quare
hic dissipat, attenuat, &dissolvit seminarium mali, qua ratione seb fervidae antatis calor lerumque sedatur pestis. E. solus calor putredinosus necessarius est ad omne genus contagii, quod spectatur in morbis per viciniam, exspirationem , transpirationem, decubitum aut quemvis alium adhaerentiae contactum, aut fomitem seminarii relicti in veste, in stragulis, domo aut quavis alia materia apta ad suscipiendum, diuque iervandum. Est E. putredo praecipua & communis contagii causa, ut sine illa contagium fieri non possit in morbis. Secundum requisitum, est elevati vaporis lentor,quo haereat,permisceatur se immoretur per rempus sufficiens ad agendum in Gendumque. Nam si facile transeat,dissipetur aut ex let, non potest esse contagionis seminarium in alio, sed tantum perexiguum aut debile. Tertium est eminens qualitas in elevaro vapore qua valde immutet humores alterius. Cum enim haec qualitas contagii naturam &actionem sequatur, neque
haec fiat, nisi a proportione majoris inaequalitatis, videtur magnia
795쪽
tudo contagii ad eminantiam seu ma Orem efficaciam suae qualitatis reterenda. Quartum requisitum est ex situ humoris desumptum, ex fast inficiens vapor exsurgit. Nam si locus curaneus sit Brexternus, quia magis integra minusque mutata amat aura se tacilius inficit vicinum corpus. Hinc strumae, tinea, scabies, elephantia, Gallica lues,impetigo di multi alii curanei morbi prom-rius contagium inducunt, quoniam praeter vaporem Ientum depravumpar rem occupant externam.
g. IV. Ad actum infectionis vel inquinationis tria requiruntur : Persona, seu corpuου in clos, quod communicat. Semnonia in virusentum transmissum e communicatum. Tertiapersona recipiens infectionem. Persona communicans contagiosum mombum , non alienat eum a se , communicando alteri, sedemi rit viruIentas quasdam exhalationes, quae invadunt alterum, im ficiente non existente libero ab hoc mala. Personae communia
cantes non sunt aequales, sed quaedam majori cum vehementia primunt ideam mali sociissuis, quaedam aurem remissiore noxa illud propagant- Miasmata illa, si ve inficientia seminaria, quae det
corpore in corpus transeunt, a nonnullis vapores vocantur, ab
aliis Spiritus, propter eorum subtilitatem & penetrationem, noraverὁ quod expertia si n t corporeitatis. Quid enim vetat illa pro corpusculis subtilioribus invisibilibus, exha Iantibus ex infectis
corporibus Musdem naturae,& inficientibus pro ratione corpm tum in fidictorum ex quibus emittuntur, accipere ρ Particulae illarvenenatae materiam habentes eontagiosam agiles sunt & pene trativae, ut insinuent se ipsas per poros aliorum corporum,ait rataeque fermentantur & operantur ad aIterationem dc mutatimnem novi receptandi, tingendo id labe simili, referente naturalis earum virulentam. In personis infectis ingens differentia& v rietas occurrit. Sicut enim corpora inficientia quoad viruIe riam differunt,&vel magis vel minus tant contagiosa, ita &recr-pientia ad recipiendum contagium inaequaliter disposta offei tantur, quibusdam fortiter malum rejicientibus,altis tacite codentibus de imbiberuibus virulenta ista Pollutorum corporum ef- via.
796쪽
fluvia. Nulla enim causa tamenicax est, quae citra patientis aptitudinem agere possit, ut x. dedi se .c. s. orlib. de causis morb. I. testatur Galenus. Cum actus sint in patiente disposito, Arist. lib. M. de anima c. a. Haec est causa, quare inconstitutione pestilenti,qtiae maxime est contagiosa roblem. . aliqui non incidarit in pestem. ut Senes Melancholici, & qui laudabiles habent in corpore humores. hi enim maxime resistunt. Et sicuti seminarium contagioni ssem per laed ii, quando tamen est imbecillum,morbos Concitat leviores, de quando corpus ad dissimilis morbi generationem disp., itum est, tunc smilis morbus in specie non generatur ed in malignitate. Atque haec diversitas est omnium corporum respectu contagii cuiuscunque naturae id fuerit,quod experientia in contagio pestilentiali mulioties docuit. Et si enim eidem diversi aequaliter tuere exposi ti, nihilo tamen minus aliis pereuntibus quidam salvi evaserunt. Imo quidam socii fuerunt lacti peste infectorum,&tamen illaesimanter unu alii magna distantia remoti & aversi ab infecto. peste corrupti occubuerunt. Exemplo sit
infans qui duabus nutricibus peste infectis lactatus . iuperstes
remanui . ut observavit Ioachimin Camerarivi, relarus a Io.hanue Schen is lib. 6. Observat. de 'M. inde ne mireris, si adstantes coram cadavere peste emortuo , lue pestifera non fuerint ii,fecti, cum ad recipiendum venenum pestiferum non esissent dispositi. f. V . Porro quoque modus recipiendi contagium tam in morbo haereditario & per generationem propagato, quam in adventiti. v.irius est,&juxta hunc partes recipientes suam determinationem admittunt. Quod autem morbi contagiosi g. . enumerati haereditarii sint, quotidiana experientia, valida ratione iussulta comprobat. Si enim ex pituitoso pituitosus, ex bilioso biliosus gignitur, ex lienosci lieno lus, cur ex Gallicato Gallicatus,ex elephantico elephanticus, ex epileptico epilepticus, ex podagrico pod gricus,&ex phthisico phthisicus non progenerabitur Semen enim a sanis sanum, a morbidis morbosum decidit. Et ex vitiis
in parentibus fixis Et radicatis si milia vitia in filiis nepotibus de
797쪽
descendentibus oriuntur. Quippe quo eunque morbo Pater cum generar, tenetur um semine transieri in prolem, ita ut non minus morborum, quam posscssionum haeledes fiant- Hoc modo 'maternus sanguis primum fartus alimentum k ut altera est temperamenta & constitutionis causa, ita & morborum & affectuum . quos mater eo tempore patitur. Traducuntur en i m in his duabum
substantiis parentum vitia, quae licet in primis annis, dum vigent ac praesunt humiditates principia naturalia sint robusta, delitescant & non appareant, postea tamen per adolescentiam a sumpta nativa humiditate, tunc ea elucent, &in actum morbo. lum deducuntur. Quare si haereditaria vitia in sum in toto cor pore,partibus praeeipuis, cerebro, corde, jecore, Ventriculo, cui
in aliis ignobilibus partibus & infimae sortis membris ea conspicii negabimus t Quianempe Spiritus genitivus, qui est in strumentum facultatis formatricis,omni spiti tuum genere illustratur. Hazratione non solum in mebris nobilibus, sed & infirmis, ut pilis, aris tubu s & aliis stigmata &milledefectuum sortex a parentibus derivatae in filios nepotes & familiam totam sepσ transeunt. Aliteπse res habet in morbo adventitio,post nativitarem acquisi to. Si infans inficiatura nutrice labe faedata , tunc virus illud intus Iarens certam partem afficit, & externis quibusdam notis vel insolitisi Symplomatis se ultro proditia Potest etiam a depravato corporα
malum in purum subjectum mediante copula carnali transfunis di,quem modum contagii contracti D. Daniel Sennertus prata. libstari. .cap. . hi S Verbis exponit. Et quidem. viii asceminis infectis hoc malum contrahunt, quia in venere propter Spirituum concursim&permotum utero calefacto , vapores ex maligni&humoribus in utero elevantur, qui a membro virili rarae constitis tionis absorbentur,&in venas recipiuntur. Vir verδ infectus sanam mulietem inficere potest,uel per membrum virile, si id ius chum & exulceratu in habeat, vel per semen, etsi membrum virila ulceratum non si vel utroque modo: Quamquam enim semen in viris non semper plane corruptum est, cum videamus multos
visos infectos hac lue venerea Igenerare: alteratum tamen
798쪽
im est. Unde non solum soboles hancluemcontrahit, sed& tamina infici potest. Nonnunquam conragium c mmunicais cur alteri vel per ludorem aut vaporosam transpirationem corporum icialium nulla praecedente vel amegressa copulatione,ut inisi virum & uxorem,siveuxorem cum marito cubantemn vel per lactum de vestimenta cui venenata emuvia inhaerent; vel per I Etationem&lactitionem infantum. Quandoque enim in sil-lad nutrici communicasinon raro etiam ab infan te ex insectae nutricis mammis recipitur: idem tamen contingit ubi os ori aretius uplicariariaur poculorum commercium exereetur.
g. VI. Ex his quilibet procus dubiacapiti id perosusum
rantagiosum intelliini velim. Sane illud cum morbis contagiosis aeque late pater,vastas regiones pervagarur,&uon ni si iisdem re minis includitur,quibus principium S origo Musdem mali terminatur. Tali modo Scorbutum & luem Veneream propagari lon- Icertissimum est, uti Greeorius Horsim observation. Medicinacngular. parr.2. Upenae. ad librum secundumst oneprima de Scorbulo,aserispag. etis. scribens: Manifestum hinc est, in quonam potissimum Seor Ilia misi contagium consistat, M in alios dispositos
tamen,propagetur,nimirum in osculis muruis, poculorumque eommerciis : illis alterius halitus oris faetidus , instar bene olentis Moschi trahitur, quo Spiritus omnis actionis autores inficiuntur : his, saliva faetida communi potus materia diluta ebibitur. Quid ergo mirum,quod in Hollandia malum scorbulacum faci- sine serpat,& in exteros etiam hospitesgrassetur,cum ibidem tot oscula, quo aiat aiiones, praesertim apud taminas, easque non solam Iuvenc uias a quibus exosculatis forte minor expectanda noxa, rum quod malo dicto non admodum obnoxiae, tum etiam quod, sieut Poeta dicit ; GDEia semperosiuia desectent: at quo quid jucundum ac delectabile magis eo minus noxium, propterea quod appetitus sequatur imaginationum, cujus in humores & Spiritus vis maxima non contemnendis rationibus statui tur sed proh dolor etia vetulas, exsuccas,exsangues, lo aspectis in intibus., aestimativae facultatis operatione destitutis adhuc
799쪽
horrendas; quae si absque o euo salutarentur, de maxima iniuria, Contemptuque insolito conquererenture QMdmirum quod in Civitatibus Anseaticis & inferiori Saxonia tam uberi proventu Scorbutus seminetur , cum rarius in una mensa convictores aliquot inveniantur,inter quos non quidam sint scorbutici At hoc non obstante, mos nihilominus communis observatur, ut pocula sint communia, plerumque tantae magnitudinis, ut vix im- .pletione secunda sit opus,in quae non semel, d. multoties inter bibendum saliva seorbutica deponitur, ic a vicino ad vicinum, nefas enim est & inhonestum in his locis apud plebejos extra ordinem cuidam haustum propinare: una cum potulenta materia communicatur. Haec ille. Consonat D.πomas Barthurnin de Medicina Danorum domestica, Dissertat.'l. 386. haec proponens: In usu poculorum v v aris error est, a paucis observatus, quod uno scypho vel cantharo omnes convivae contenti saepe sint. ampla enim & capacia cum sint nobis poculorum genera , antequam
evacuetur unum, ordine mensae accumbentes circumit omnes.
Dici non potest, quam id propagando Scorbulo inserviat, si quidem & halitu de saliva Morbulo infectus cantharum inficitio-tumque,vicinoque labem istam, si ea careat,communicat - - - Si cuigrex totus in agris
Unius scabie cadit, & porrigine porci,
Uvaque conspecta livorem ducit ab uva. g. VII. De morbo autem Gallico motus Lusitanus in Praxiusoriarum admirania, lib. a.eap.r .p. 266. ita disserit: Morbus hic a diversis causis emanat, quae vel universiales sunt, vel particulares. Illa est maxima coeli in caliditate dc tumiditate intemperies , aut malignus alicujus Planetae aspectus ; haec enim omnia ad putredinem disponunt. Particularis causa,est vel externa vel interisna. Ob illam interdumGallicum venenum venereo obscaeno Conis 'trahitur concubitu, quod frequenter ac cidit; aliquando a nutrice ab infante, saepe μυήbculo, sola vestium aut indumentorum conversatione culo,sed fere ex concubitu emanat. Quando ex nutrice aut osculis contrahitur, tunc lingua cum sit mollis, spongiosa Diuili od by Coos e
800쪽
DE OSCULO CONTAGIOSO. 737α laxa,& cum ea ob viciniam gmgruae,palatum de guttur inficiuntur prim b. Si ex infante virulenta ejaguletur,tuc mammillae & papillae nutricum assiciuntur, Ec hac de causa virulento humore in altas sedes serpente , totum corpus deinde labe conspurcaturo Quapropter hunc morbum esse contagiosum contactu de fomite experimento fiet manifestum. Eduar ου GMavnuvari tin Medi--ου ct 'actis in Londinensis in Historia o m erao Luu venerea cap. 7 Si conragium hoc, inquit, recipia ην per osculum, urs in ciens scabiosa habeas labia, vel os ulcerosum, Lunc genitaba salva evadunt O infectus eharacterem accipit m ore vellabia . diuapropter audax quadam ct temeraria es eo uetudo salutand per oscula quosvis peregrιππι er hostiles. Si autem honestatis causa oscula ut inter Batavos, Gallos & Anglos distribuenda sunt, nec absque humanitatis laesione negliguntur,consultum utique fuerit, in actu osculandi non apponere os apertum Ori, ne halitus & saliva commisceatur,d. potius ore genas contingere; hoc enim modo absque ullo valetudianis praejudicio non lotum consuetudmi gentium latissaeere, sed etiam periculum infectionis evitare licebit. Similiter in compo- ationibus peregrinus caute mercari poteri si convivarum turbae immixtus vitrea pocula, qnories evacuantur, toties aqua frigida
elui curet, id quod politioribus Gallis, Belgis di Anglis in diversariis publicis nitoris desanitatis gratia stequenti in usu esse obtervavi. Alia remedia praeservantia contra istiusmodi oscula hic non attendo. Non sum Medicus nec pharmaca misceo, nec mederiis di methodos docebo. Videam, quibus talia sunt curae, illustrium Medicorum lucubrationes de memoratis morbis evulgatas. Det Lue Gallica sollicite egerunt Sebastian- αιlanus, Casstar Toreo,
intonius Musa Messavolvae, Iohan. RaptiMa Montanus, metricus Hur enim, Iohannes Benedictus, Nicolam Massa, Petrus Miseas G-ι hiatur, Meolaus Leonicenis , Hieronymus Mersurialis , Ludamicus Mercatus, Meronymus CVivaceius, Ludovicus Ista, Christophorus arisonius, Iohann. Amenar, Alusius Lobeνa, ramlhelm Randelenus, Victor Irmeaviaim, Rodericus a Fonseca , Babhasar Rrmenus, Felix Plauerin iner in Soti Adre, Iuliis Caesar Claus m,