장음표시 사용
801쪽
cop. allegati, edit.LugdunensisS. .isso. De Scorbulo prostant primarii, Rembertus Dodonaeus observat. cap. 3y. Fonseca, rom. I. Consi.2. Iohan.Iacob Genathius Dsurra. Dec. 4. Dis'. g. c, Io. Decad. 6. Hildanus centur. S. Observat. I. Hostus svra vat. Part. 2.appen tractat 'eciat. Scheniae. Observat I. 7.sol. 9ao. Damia Sennert. inter opera. Iohan. nitichius conss.7 1.fs2i. Balduis. Ronssius Epist. 31.Cur Scorbutus familiaris sit apud Amstetredamum ' Hieron. Reusner,exercitationibus singular. Petrus restas Observat. l. I9. o xo. Barthotinus de medona Danorum Domestica, Dissertar. s.
alibi passim in eadem libro f.VIII. idem Iudicium de aliis morbis contagiosis PER OSCULUM alteri communicatis,ferendum qrit.Ecquis eniφ dubitet phthisin a conjuge ad maritum mediante Osculo, vel inhalatione mothidorum effluviorum devenire Sed ex oculis denaribus etiam prodeunteshalitusaliis corporibus maximum saepenumero detrimentum inferre,quin imo Fascinum procurare , experientia,quae sola μαν ἐςὶ ταω, cert/ssima ommisum judicareo juxta Galenum lib.ds L GMede. facula. cap.ult. te
statur; & hic pluribus illustrare nobis haud grave erit. Primo quidem a Fascevel Fascia videri potest dicta Fascinatio, Fascinus vel Fascinum , quasi id genus Incantationis vox significet. quod
certis ligaturis, quas Graeci dicunt, obligamenta tru ιb.3.nuncupat, perficitur; aut quod quasi ligentur iis,quos fascinum laesit, quiadi Hebraei Incantatorum vocantvrn quasi congregantem, quod Magicis nexibus di adjurationibus congreget & societ animalia magna & parva,ne noxam ullam asserant,vel quod ipse consortium cum Daemone quaerat, vel addat euenis verba, non istis minus metucnda ut Dionysius Hos uis notu ad R. Maimonida de idololatria lib.cap.IIl.m.is . conficit, Festus afanri originem deducit, quam illa veterum persuasio credentium verbis, fando tum ab invidis malevolisque imo & benevolis
802쪽
nevolis impensius laudantibus, tum a laudaturis fascini avertendi gratia factis, in vexisse videtur. Fascinum post varias acceptiones quas Iohan Lainarus Gutierrius Medicus, opusculo des sino, Lugduni Anno I613. excuse, dubio I. evolvit, quandoque pro ludificatione
lenius Maesione per artes magicas facta accipitur, ut cum magi faciunt hominem apparere aliorum aspectibus Leonem, cornutum aut in aliam figuram mutatum: deinde pro maleficio, oculis verbis aliisque rebus alteri illato: rursus alias pro infectione, contagione, virulenta lue, tabe, aliove morbo per oculos aut verba aliis i m nratio. Illam ultimam acceptionem hoc loco praecipue attendemus, secundum quam dicuntur homines & alia animalia fascinari,ipsa visione seu aspectu falci nantis, vel etiam sola laudatione aliisque ve. bis. Dari hujusmodi fascinum, hoc est visum solum de verba quorundam hominum vim habere naturalem ad alios dicto modo fascinandos, maxime pueros & pulchros, Graeci, Latini & Arabes argumentis evidentissimis coacti constanter asseruerunt, quae opinio apud Christianos quoque in hodiernum usque diem altas radices egit. Plinius certe ex Isigono ct Nymphodoro Lib. .hi nar.cap.a. affirmat, in Africa familias quasdam e L
fascinantium esse, quarum laudatione intereant probata id est pecora putant interpretes dicere velle, Mureι. var. Dct. I. I. c.3.) arescant arbores, emoriantur infantes. Esse ejusdem generis in Triballis & Illyriis, ad icit Zc Isigonus, qui visu quoque eL
fascinent, interimantque quos diutius intueantur, iratis praecille oculis: Quod eorum malum facilius sentire puberes. Ita quoi oeulo. illi fascinabant lingua. Idem narrat lib. 9. cap. Hoc fascinandi maleficio praecipue feminae pollent, 'duplices in oculis pupillas habentes,ut loco ante citato commemorat. HMarchus lib. s. συμ-Mακων quast. . ex Philarcho vadit Thibios qui olim circa Pontum habitaverunt, non infantibus modo, sed adultis etiam exitium attulisse : Obtutu enim eorum spiritu ac sermone affectos tabuisse S aegrotaste , idque senserunt, ut apparet , convenae servos indz emptos educentes. Z Σ Σ Σ ' Risis
803쪽
onu SERTATI XIX. Riolanus in pendice Epistolarum Reinem Daum ranarum pag. 6- ista quae de Triballis& Illyriis in historiam Plinius congessit abulis accenset, fabulaeque hoc dedisse locum exi stimat quod aspectu fero de truculento fuerint,ex oculis enim iratorum veluti scintillae micant Ut enim Arimaspi crediti sunt Monoculi, quod ad Cynosuram collimando Cerant nempe insignes sagittarii oculum unum clauderent,& P sylli crediti sunt retistere serpentibus,quod usu confirmata audacia venenum suctu mox tetraherent,Thessali,quia primi ex equo pugnarunt,falsam de Centauris opinionem invexetunt ita Triballi& Illyrii crediti sunt fascinare, quo a visus ferocia aspicientes terrerent. Haec Molanus. Eiusdem sententiae est Henricus colai de Magicis action. exercit. 9l. rata ubi intes a causas quae fascinum inferre creduntur,&hanc refert, persuasionem nimirum & imaginationem teneri timidique animi,vetulam
deformem & quandoque horrida nota, ut Triballi & Illyrii, gemina pupillia conspicui insignem intuentis. Familias quasdam la datione effascinantes in Africa fuisse nos Plinio ex segonoct* phodoro referenti,quia Gelsum habet consentientem,admittimus fuit enim terra illa,&ptaecipue in ea aEgyptus Magiae sedes, e quae superstitionum monstra in alias regiones migrarunt ,. ut nullum dubium sit familias quasdam daemoni magis addictas, veneficio, magico, quae fascini monstra ediderunt,produxisse, daemone ex
pacto nocere volentibus cooperant g. I X. Iohannes ad sensu apud Guturrium usi. est. dub. Datum.ge. testatur memoriae fide omni dignae proditum esὰ,inve tos fuisse,qui ubi attenta mente marmora adspicerent ambre et
borata, illa protinus in partes dissiliisse. Idem asserit, notissimam esse historiam cujusdam: Valentini Equitii ,. qui cum ex gravi
morbo convaluisset,& patinas inmensa appositas adspicetet, sola adspectu illas findebat in partes. Idem tamen Gutierriin ad haec Ildephons sequentia reponit Valesin in Muir pag. I pia cordam aliquando dixit mirabilia audiuntur multa,videntur pauca. Neque mihi vitio daretur, si illorum eventuum testimonium opta-xem,sum Joh. Ildephonius exaliis nobisillas dederit is storias, in
804쪽
quibus utrique cred cndis facile decipi possutnus. At clemus comiter casus illorum hominum marmoreas columnas visu solo contringentium , non credam id virtute naturali factum; unde
nam illud probari potuit ' Non divina,ut evidens apparet. Ergo
si tale accidit, Darmonis opera accidit. Sic contigisse dabo alterius Equitis Valentini historiam, qua ratione compellar credere,
distantem hor um hominum visionem, marmoream opulentamque fabricam naturaliter comminuere posse, praecipue cum actio
sit immanens Praeterea jurejurando affirmat Ild cphonius quendam convalescentem cum a muliercula de vi fascinandi suspecta aspiceretur, illico in cibi fastidium, Ac alia ferme lethalia accidentia incidisse, nec ab illis liberari potuisse, nisi per antidotum contra fascinum adhiberi solitum. Alium vero honestae vitae Sacerdotem, ex gravi aegritudine ita infectum esse, ut omnes sibi appropinquantes , nisi robustissimae forent complexionis, statim malo affectu inficeret. Philostrariu in Apollonio Thyaneo scribit fuissequendam Saturninum in Epheso, qui intuitu homines necavit. Quamvis autem tactu, lingua, aliisque membris fascinatio fiat , oculus tamen praecipuum eJusdem organum est. Nam ab oculis animalium noxii quidam ac maligni halitus prodeunt ad res quae videntur,non quia apprehensio unius immediate vi imaginationis corpus immutet alterius, ut plurimis visum est, sed permotum cordis, cujus immutatio transit ad oculum, a quo infici potest aliquid extrinsecum, praesertim mutationi valde obnoxium , quemadmodum menstruatae mulieris oculus inficiet speculum maculisque adspergit; eodem modo infecti & tabidi, quo.
rum oculis aer inquinatur, flores corrumpuntur, & bestiolae quaedam aut enecantur, aut Vehementer offenduntur. Quaproptet Arabes jure a stirmant, mulieres menstruatas solo adipe Au praesertim intento, infantes tenerioresque pueros, puberes, adultos,
maximeque pulchros valde laedere. Oculis autem maxime fascinatio fit, quod quae venenum habent, magna ex parte in extremis gestant,quae morsu feriunt,in capite ut chersydrus, muraena, vipera dcc. Deinde quia facilius conceptum venenum intenti ad
805쪽
nocendum ex oculis eiaculantur, quod sine cute sint. Vide Ramrreetuum in Pentecontarcha eap. 3L. Dions Carthusianiba.de v
nexis cap. II. Fracastor. lib. de Sympash. θααntipasb. Valesum lib. . Conr. c. I. ct in libro de sacra Ph=losophia in coan. e. 68. Ioban. Braυum tib de et Ais ct trauarsisset. 8 r. Hasteriolam tib. a. observat. 4. θ 7. Antonium Carthaginensem , lib. de fascinatione Nomia Araga lib. I.de diffebr . . Paulum Zacchiam bb. 2.quas. m dico. Lega tract.2'. 6. g. X. Fascinatio ergo ex spiritu fascinantis per oculos f scinati ad cor ipsius ingrello provenit,qui spiritus a calore puri re ex sanguine progignitur,&quidem talis spiritus est,cu)usmods est in nobis sanguinis humor, qui similes sibi radios per oeulo quasi per vitreas fene stras emittit. Hujus argumentum, quc insol. Libro de Insomniis cap. 2.refert, mulieres nempe menstru tas sanguineis guttis specula saepe foedare. Est enim vapor sanguianis tenuissimi, qui aspectum fugit oculorum, & in speculi superficie crassior factus apparet , cum in rariore , aut minus tersa. materia non appareat et Estque ut violentus aculeus , sanguineus ille vapor , quem spiritum nominamus, qui oculos dive berat, & cum a percutientis incitatur corde, percussi praeco dia,quasi sedem propriam repetit,& cor repercutit, re ut peregrinnus sanguis , atque alienus proprium fascinati inficit sanguinem,unde aegrotatio fascinationis , quae idcirco teneriore aetatem magis laedit, quod molliori sit corpore, & minus ferienti queat resistere. Modum fascinationis Plutarchin Lib. δε--posiacon quaest. I. attigit,explicatius autem Heliodorus lib. I. AEthio pica Hisma hi verbis proponit: Sic se res habet ; Hic aer nobis circumfusus per oculos, nares, halitum aliosque meatus ad prohinda penetrans,&ex qualitatibus exterioribus eo secum tarens,qualis influxerit,ialem etiam quibus excipitur, habitum ita generat. Itaque ubi aliquis livore percitus res pulchras intuitur , circumstantem aerem malefica qualitate replet, ac proprium spiritum acerbitatis plenum in proximum quemque cometorquet. Spiritus autem utpote subtilis ad spiritum usque & medullas ipsas pervadit ac plerisque morbus fidimidia,ac proprium
806쪽
accepit nomen fascinationis. Iam vero illi etiam considera,c ha fi d e s,quam multos sane oculorum aegri ludo,quam multos etiam pestis tabes corripiat, cum tamen nunquam tangant eos, qui iis morbis laborant, nec aut lecto aut mensa eadem participent, sed cum eundem tantum hauserint aerem H. I. Quibus verbis innuere vult res singulas habere suam sphaeram radiosam qua ambiuntur, magis minusve diffusam. Neque eandem potestatem agendi & patiendi , neque semper eandem vim noxae radiis ines Ie. Hyaena non nisi in umbra nocet, Catoblepa & lupi demum s radii antevertant. Sphaeram hane radiosam ma)ori ex parte eonstituunt emta via quae ex corporibus exhalant,& vel natura sua ae per se, vel per racidens fiunt perniciola, veneno aliunde allum
to. Ita filis bufonem lambendri halitum lethalem quo homines
necabat, contraxisse ferunt. Salanuth. Centur r. Ob ermat. LIX. At
veris ratio veneni per ideam constituitur, undd in toxicari idem erit, quod id ea n recipere a venerio, quae vel necat extinguendo vitae flammam vel corrumpit ideas seminales abolendo., vel depravat actiones illarum id earum transplantando. Ex quibus omnibus tandem sequitur, quod fascinatio sive infectio, quae duo hic nobis pari passii ambulant, non ab ipsa visione, qua visio proveniat, nec visio per se ullam in alio alterationem faciat, set potius quod alteratio oriatur ab aliqua venenata qualitate , manente in putridis humpribus, aut vitiosa ipsius intuentisco inplexione. Quae qualitas intensa imaginatione propter odium veἴ
amorem spiritibus viralibus communicatur, & non tantum pervenit ad os Sc nares, sed etiam ad oculos, & ex oeulis, seu potius eorum caritatibus erumpens aerem proximum malo suo inficit,
x una cum aere insecto devehitur usque ad eum, qui fascino inficitur. Vide Debium Lib. y Dissut P. Magrcareari. I. uas. 6scct. I. ef ibidem Franciscum Hausium deserί ratosephta cap. 68. Gutierrise.necnon inhanasium nrchrrum de Magnete Lib. . par. 9. cap. L. anton. Ga zaldum memorabilium Centur. Σ. num. 3y.
b. X l. Nihilominus tam e veru est, truce vetularu alpedi a deformi suo squalore ac tetritudine infantulos posse terrere,& terrore
807쪽
postea ac timore concitare humores, ac facere ut citius morbi erumpant, ad quos tenellum corpusculum jam erat dispositum ac praeparatum. Et haec verissima causa est, cur vulgus dicat, vetulas aspectu suo fascinare pueros, cum tamen non aspectus qua talis,id faciat, sed solum quatenus causa est concitationis, humorum &morbi inde secuti. Praeclare Basisitius Gu. Concione de Invidia apud Matthaeum Dresserum Lib.a. Rhetore.m. IUlaifferit et Invidos opinantur nonnulli solo aspectu nocere, ut bene alioqui habentia corpora,& vigore aetatis ad summam pulchritudinem erecta, ab invidis colliquescant. Unde sane moles tota universim contrahitur,quasi perniciosus aliquis fluxus ab illis derivaretur, quo homines marcescerent& corrumperentur. Verum ego ista relinquo, utpote quae fabulosa,&ab aniculis in gynecae o conficta esse . Videntur. .Hoc tamen affirmo, cum mali daemones animos sibi conformes in hominibus reperiunt,tunc suo arbitrio illis abutim-tur: unde fit, ut oculis etiam invidorum, tanquam administris pro su a voluntate utantur. Quaerit Valesius, Deirio, Gutienus &alii: Unde vulgaris illa falcini nata sit opinio de oculo fascinante per visionem,& ore fascinante laudando Idem respondet & cum ipso alii hac rationi: quod puere qui solito crassores pulchriore
que sunt,a steminis virisque occurrentibus solent ρttentius adsipi. ci, laudari, palpari, molitari, in ulnas & palmas accipi, & quia v .rissimum est dictum Hippocrati habitum qui ad summum bonitatis attigit esse periculosum,nec diu in eodem statu permanere,im fantaei illi ob teneritudinem facile ex inopinato in magnum alti quod vitae discrimen incidunt, quod cum fit, vulgus non intelligens causam tam repentinae mutationis,&suspiciosum in malum, culpam in adspicientium ac laudantium oculos & verba conjicit,
quos cum quotidie pueruli pulchelli &obesuli plurimos habeant,
facile anus aliqua rugosa & deformis in hoc numero reperitur, Sc quia hoc genus tetrum, morosum & odiosum est, ei potius adscribitur noxa quam caeteris. Ab infantibus itum ad agnos , equos, segetes,arbores & alia. Unde pecudes partu & lacte privantur , equi contabescunt, segetes utuntur, arescunt arbores, ac tandem
808쪽
omnia ruunt in pejus. A liquando tamen vetulae malignae, uti Bartholomam de Spina Stru cap. 8 . observat,Diabolum invocant, verbis inordinatissimis,& in nomine ejus OSCULANTUR pueros ad perdendum eos, ut per earum legitimas confessiones cognovimus. Qua ex re debent omni studio prohibere parentes, ne vetulae infames vel suspectae pueris appropinquent,
vel eosdem osculentur , aut quidquam eis oli erant vel tradant. Hoc enim maleficae valde desiderant,ut eos inficiant, &Daemonibus obsequantur.
g. XII. Proinde omnis fascini perniciosa qualitas proxime
ad veneni naturam acceditia Sicut enim venenum totum quod invasit ad sui virulantiam convertit; ita quaecunque corpora fascino correpta sunt, in venenatam de corruptam transeunt substantiam. Qualitas in fascinatione duplex est,alia occulta,quam internam vocamus, alia manifesta,quae in primis quatuor qualitatibus sedem occupata Calida vel calefaciendo corrodit, & usque ad cor penetrans, corpus dis Iolvit, vel inflammat & paulatim calefacit. Frigida stuporem inducit, cor immobile reddit, viscera obstruit S refrigerat . Sicca humiditatem absumit. Humida per putrodinem partem a parte separat. Unde vatias fascinationis differentias cognoscere licet- Ex his omnibus consectarium deduco : dari quosdam a nati vitate fascinatores qui etiam non
volentes aliis noceant. minrichius Coninxent. de ortu mon froncap.U. fuit, inquit, in nobili familia , qui ne adspectum quidem
ferre potuit intuentis ipsum vetulae, ex eoque casu aliquando e convivio mortuus elatus est, cum vi ad intuendam pertractus eustr. Quemadmodum enim in tet animalia quaedam sunt, quae reliqua fere omnia odere & persequuntur, ut serpentum genus; ita &inter homines quidam sunt, qui reliquos odio habent, ob alienissimam constitutionem humorum & complexionis, verba
sum Fracastorii de Smpath. er Antipath. cap. i8. Caeterum praetcrPlinii adductum testimonium de quibusdam in Africa familiis fascinantibus, ratio firma est in promptu : Primo sicut in herbis,
809쪽
nativitate est ingenita, ut visu etiam nocere credantur, quorum in oculis N toto corpore venenum nascitur,mmo loco cuato asserem . te. Concors enim est Philosephorum acroama Mn naturarerum unum contrarium reperatur,dari quoque debere alterum. Quod vero
te petiamur Psylli&Marsi quibus gratia juvandi & benefaciendi
concen est,ex Historiarum conditoribus innotuit. Ita Matres titi novit complures, quὶ simpliciter nullo artificio, nullisque verbis,aspides,viperas prorsus citra incommodum capiebant,quamvisie rpentes i psas pedibus calcarent & manibus comprimerent, aut diutius in nudo pectore gestarent. Lib. o. in Drosicondem eam O. Ex regno animali novimus ictis a scorpione icorpium iptum qui vulnus inflixit, tritum& percusso loco impositum suae plagae ob coecam quandam naturae proprietatem,remedium esse, juxta Dioscondem Lib.- cap. 4. Sic dens ille qui caninus dicitur, a cane
qui momordit,cxemptus, aquae pavores arcet. Dioscstrae Lib. 2. p.
. si folliculo indatur,proque amuleto brachio anne atur. Sic secur canis, qui rabie exagitatur, tostum, & in cibo a demorsissemptum hydrophobiam curat. Disoriae ibidem. g. XIlI. Ad Antidota fascinationi naturali resilientia quod attinet, videatur Dioscorides Lib., cap. 87. de adisse. Ruialius Lib.' .
de natura stirpium,cap. . in soteles Problem. ao. quaest. 34. Plinius . Lib. I . cap. . Lib. 28. cap. 8. Matthio m Dioscorid.Lib. a cap. iv. ad ἰὸρ Gurdanus Lib. y de Henen. cap. is, Hic solum unum vel alte- rum antiquitatis ritum attendere juvat: meron.Mercurialis Lib. I. de morbopueror.cap. L in medio, ex Varrone prodit morem sume veterum,ad omnes fascinationes avertendas, de infantum collotes turpes suspendi; ubi per res turpes intelligit quamcunque rem turpem,& hoc non sine ratione erat factum : Ouia si ulla hi fascinatio in infantibus, secundum Medicos de Pnilosophos ea est,
quae Diqilige, by Coostedi 1 secundo sicut reperiuntur plures homines qui ingenita facultate dc nativa quadam contrarietate ferarum mortibus reultunt, earumque venena infringunt, vel etiam sanandi dono praedita sunt,quemadmodum antecedenti Dissertasione e
810쪽
quaent per oculos, quotiescunque aut viri venenati aut mulieres attente intuentur ipsos infantes. Veteres ergo illi sapientissimi, ut averterent oculos istorum ab aspiciendis infantibus, jure voluerunt res turpes appendi collo ipserum, ut haec foeda & turpia spectra facerent, siccue mulieres attente non adspicerent. Hic
FASCINUS DEUS sive Priapus, Muimus i mutone, Tetinus a tenissione dictus utramque paginam faciebat, quem pudendi masculi
forma repraesentatum ceu fascini fugatorem e collo pueris . velut amuletum, suspendebant,utintuentium oculos sic depellerent,dcomne falcini genus averrunc arcnt. Omnia enim turpia teste Piatarcho, SymposLib. y Problem . males invidorum oculos avertere
erediderunt. Idcirco inquit,etiam fascini genus putant ad tabem conducere exterio ad incommodum visu, ita ut imbecillius sustineant dolores. Isaac Hortibonus Lemon. Theocrit. cap. s. hic notat προβασκαν ον vocare Plutarchum, quod Latini amuletum, vel mutinum , recteque Glossarii autorem mutinum expIicare et βασκανι seu ἄροβασιαε bis. Sic Varro Lib.6- Lingua Latina, Quare turpe id
obscoenum, quod ni si in scena palam dici non debet. Potest vel ab eo, quod pueris turpicula res in collo quaedam suspenditur, ne quid obsit bonae scaevae causa. Ioseph. Maliger in conject. in hunc Varronis locum l. Is a. sic scribit: Fascinus vel fascinum dicitur veretrum. Horatius: minusve ianguetfascinum. Videtur ita dictum. quod depelleret fascinationes,ut ex hoc loco cognoscimus. Itaq; pro amuleto e collo pueris suspendebatur. Alii peculiati voce fascino occurrebant, cum se vel alios Iaudarent,dicentes e Graece αβασκα .e, Latinem scini,ex prae& scino,ut ad verbum sonet, praeter fascinum, αβασκαμως, citra inviis diam. Appul6- in Floridis: Igitur quod dissicile factu erat, quodque revera arduum nobis ex illimabatur, gratum esse populo,pl
cere ordini, probari Magistratibus & Principibus, ici prasu δ prae cine legit Muretus Hariar. Lect. Lib.9.cap. Praefascine Florentinus apud Elmenhorsium pag.38a. dixerim, jam quodammodo mihi obtigit. Utrumque praefiscine & praefiscini Latine dicitur.