Bernardi Henrici Reinoldi ... Opuscula juridica adhuc rariora. Recensuit illa, notulis instruxit, in praefatione vitam auctoris clarissimi exposuit, ac dissertationem singularem de insignibus Germanorum in jurisprudentiam elegantiorem meritis praemis

111쪽

BURN. HENR. REI NOLDIDrat, compellitur, sed tamen probibetur in alio test mento ferre Mimonium. Existimo satis clare Conustantinum offendere, ex ea lege, qua is, qui alicujus testanientum signavit, & tamen postea testimonium defugit, jubetur intestabilis esse, eumnbn compelli ad , dicendum in judicio testimonium, sed eam tantum poenam subire, quod postea inicio testamento testis esse nequeat. Est autem verosimile, testimonium defugientem tum

demum intestabilem habitum, si is, qui testimonium sibi diei petebat, nec impetrabat , testimonii detrectati nomine illi publice convitium fecisset: quod fieri permissum hac lege: CUI. TESTIMONIUΜ. DEFUERIT. IS. TERTIIS. DIEBUS. OB. PORTUM. OBUAGULATUΜ. ITO. Eam enim legem supesiori statim Lipsius recte subjunxit. . Videtur ergo ista lege, ei, cui quis testimonium defugerit nam ct ita legitur λ1acultas data . cum convitio publice ante aedes ejus . qui testimonium defugeret. de testimonio detrectato querendi, eoque conviti' publice facto, cum testimonium defugientis , qui tamen ex aedibus suis extrahi haud poterat. turpitudo Populo innotesceret, ille postea intestabilis. atque improbus cuivis ex superiori lege habitus. Scio alios aliter eam legem cui testimonior Sc. accipere: mihi tamen ea, quam dixi, conjectura pro-.batur maxime. Ea ex Legibus XII. Tabularum ergo testimonium defugientis poena suid 1 sed quae postea sine dubio ab usu recessit , iique , qui testimonium dicere nollent, a Praetore pignoribus captis aut mulctae dictione suerunt coerciti , quod dictae legi a. f. u. Tab. eis.

eonvenit. Movet me, ut id statuam, quod pQ nae , lage XII. Tabularum , testimonium de

112쪽

VARIORUM. CAP: UI. 3I itrectantibus irrogatae, in Syntagmate Iuris, quod ab Iustiniano ad nos pervenit, nulla fit mentio. Caput G i, quod est l. 26. D. quites. fac. pos. pertinet ad eum, qui ob carmensamosum damhatui est.. . Egit enim eo libro, ex quo illud caput in dictum titulum est translatum, de injuriis G iis, docet id in si riptio istius capitis , si ea conseratur cum inscriptione l. 1 ab NI. 19. D. de inburiis. adde l. 18. l. 1. D. quires. fac. post. S I. S. I. 9. D. de injur. Legem item a I. D. de te lib. Justinianus . qui s. 6.1nst. de testam. Ord. ait. testes eos testamento adhiberi non posse, quos leges jubent improbos intestabilesque esse: nihil turbat. Etsi enim Thelphilus & Harmenopulus haee verba de eo capiunt , qui , qtium testamentum signasset, postea signum noluit agnosceret non est tamen neces sum , ut Iustinianum de eo arbitremur sensisse, in primis, quum, ut dictum suit, ipse de ea legis XII. Tabularum poena in suo corpore nusquam alias mentionem secerit; d um Justinianus etiam numero multitudinis loquitur, S est sine dubio exaudiendus de his, quos posteriores leges intestabiles esse jubent, velut, ob carmen famosum damnatus, apostatas, haereticos. At haec cujusvis judicio submittimus, veriora docentem lubentes secuturi. Qitad intenderamus, deni On- stratum est', Gellium male intellectum fuisse ab Antonio Augustino & Charonda , illumque lib. I S. c. I 3. legem exhibuisse integram, cuius partem tantum lib. 6. e. 7. attigerat , illam autem legem de testimonio mulierum nihil statuere, nec hoc voluisse Gellium. . F c-AP.

113쪽

Emendationem GDeii in L. I 7. g. 6. D. ad M. Trebell. injuri4 4 Wissectacrio. ese rejectam. Apud Ulpianum lib. 2. Fideicommissorim in I. I p.

g. 6. D. ad M. Trebej ita vulgo . etiam Florentiae, legitur: Si quis rogatus fuerit sdiis suis, vel cui ex his voluerit, resiluere hereditatem: Papinia- .nus libro octavo responsorum etiam inrtato ei tribuit eligendi facultatem, cui liber factus meicommisum re- litui velit. Cujacius 3. ob . Io. monuerat legen- dum esse; cui liberorum s icommissum resilui velit, non , cui liber factus. Errorem ortum fuisse ex notis duabus de explanatione posterioris, quae . tamen vel ipsa, vel explanatio ejus omnino fuerit expungenda hoc modo: Cui lib. F. C. Fideicomismisum resilui velit. Potuere etiam librarii unicam literam F. quod paulo major fuerit , pro gemina ciccepisse , quo errore nullus quivit admitti iacilius. Wisen bachius tamen Di p. ad D. 42. s. a 4. ait . ea Criaciana spongia non esse opus , uod liberum feri aut liberari, non solum dicature eo, qui CX servitute manumittitur, sed & qui obligationis nexu liberatur , aut poenae vinculis solvitur. At vereor, ne Wiisenhachius

dicidat in Iollam, dum vult vitare charrbdim.

114쪽

- VARIORUM. - cap. VII. aspapiniano sententiam adfingat, quam is palamr 3udiat. Si enim vulgatam dicti lectionem, ct Wissenbachii interpretationem tuearis , consequetur , jus eligendi, quod alicui rogato , ut, cui ex filiis voluerit, herὰitatem restituat, etiam-s ille deportatus fuerit, Papinianus tribuit, ex incerto ' restitutionis eventu suspendi. Praeterquam autem, quod ita Papiniani responsum non nisi ad paucissimos pertinere posset, quum resti-autionia beneficium non nimis frequenter soleat indulgeri, frustra ea de re: an deportato S resti tuto eligendi facultas competeret. videri posset quaesitum , quum is , qui generalibus verbis est restitutus, Omnia jura recuperet f. I. D t. quib. moL- 8. sola. Ea porro sententia, quae ex Wisienbachii interpretatione consequitur, quod scilicet, si rogatus, ut liberis suis vel cui horum

voluerit, hereditatem restitueret. postea deportatus fuerit, non nisi tum, quum restitutus fue-xit, eligere possit, Papiniano adversatur manifesto; hic enim ait, eligendi facultatem poena non perimi, L. 77. I. 4. D. de Legatis 2. Si ea facultas autem Poena non perimitur, competet elis'

iam ei, qui poena nondum est liberatus. Malo ergo emendatio ea Cujaeti rejicitur, quam necessariam esse , etiam inde pavet, quod Papinianus 77. f. q. D. δε quem locuti, Ulpia nus adduxit . plane ea verba mi liber factus non

scripserit, sed filiis vel cui ex iis volesset: Quo, modo autem Ulpianus Papiniano quid addet, quod est ab hujus mente alienum non fecit cer- Ulpianus . tantum ext initio paragraphi posteriora verba repetiit, quae ad electionem pertine

tanto

115쪽

CAP. VIII.

glanditiae num testamento Obsint.

Scribit de Solone Atheniensium Legislatore H tarchus in ejus vita, T. I. Opp. p. 9o. edit. La. I 62O.. Legem de Iessc emis ei laudis ile. A rea enim totari licuisse nemini, sed pecuniin π domuinis familia defuncti paxmanere debuisse: So nem alitem, permittentem P ut is . ρui liberis careret , sua, cui De ius, legaret, amicitiam cossanguinitrue grociamqu necessitate potiorem habuisse , bonorumgμe insuram poἔ-sdsonem Dominis. tribMOeo Non tamen a.Ique omni conditione plenam legandi licentiam ipsum admi Use sed illius modo ratum e me volasse te mentum, qui non morbo , ve scio , , vinculis, alique ne itat' co- iactuἷ aut uxoris suasonibus inJussus. id .condidisset. Addit Plutarchus: Solonem rectὸ admodum Ar convenis,ter judicese , nihil.interesse discriminis , persuadeaturne alicui secus quam expediat, an uero is cogatur. Solonem eodem numero ha Use fraudem, volupta em-.que, cum necessitate S morbo: quod in pervertenda ho-: minis ratione tantundem utraque valerent IIacten uxPlutarchus ex interpretatione Xylandri. Tresvi-.

xi, qui a Romanis, incerti Iuris, quo ab exactim Regia

Adfirmat id Auctor. Sed ab eo dissentit vir ritus-trsi, Ever. Otto, in Dissi de dolo bono cap. II. l. IS. p. 548 R. Di Imatimum Tur. Dbι. θ' privati. Cf. etiam excellentissimi Crellit Diff. elegans de sermone maritali eum uxore testariemi faciendi eaucta, Uitemb. 1739.

116쪽

V R 1 . R II κ. . CAP. UUL .HRegibus LX. prope annis non XX. quemadmodum male apud Pomponium L. a. l. 3. D. de Origine Iuris vulgo , etiam. Florentiae , legitur: in Ludoviei Charondae editione ad oram adnotatum est in manuscripto Codice legi LX. quod probum est. Regnatum enim Romae ab condita V he ad liberatam annos ducentos quadraginta quatuor, Livio teste lib. I. cap. ust. anno trecentesiis mo altero. quam condita Roma erat, Decemviri creati, S X. I bulae propositae: quibus deinde duae additae. Liv. lib. 3. c. 34- & 37. sunt ergo ab Urbe liber ta ad leges X. Tabularum perlatas . anni LVIII. atque adeo prope LX. Iisi fuerant. taedio captis . legesque aequandaqlibertati expetentibus . leetati Athenas milli sunt . iussique, inelitas leges Solonis describere. e. aliarum Gracteiae Civitatum instituta , mores, juraque noscere , ut ait Livius lib. 3. cap. 3I. etiam Solonis legem, qua Atheniensibus testandi facultas permissa fuerat, Romam pertulere, atque in is de ea XII. Tabularum lex nata: PATER. FAMILIAS. UTI. LEGASSIIT SUPER. . PECUNIA. I UI ELA. UL SUA. ITA. JUS. ESTO. Quanquam Decemviri in danda testandi licentia

non ea usi sunt moderatione, qua Solon. Qilumi enim hic ei demum testamentum condere permi-slset . cui liberi nec estent , Decemviri Patribus familiarum potestatem tribuῆre infinitam, etiam quavis ex causa exheredandi .iberos. Recesserunt autem Decemviri a Solonis norma propter patriam potestatem . quam inde ab Urbis conditore. Romulo , kmmam . qualem alii populi non haberent, in liberos obtinebant Romani Erat enim Patri in filium vitae neeisque, eumque VCR

dundi jus. Qxiam potestatem cum eripi sibi non

117쪽

viderentur passuri Quirites , nec id esse e re publica existimaretur , Decemviri lege in XII. Tabulas relata firmarunt. Dionysium Halicarnasseum adi, lib. 2. Rom. c. 27. N 28. Ei autem Najestati Patriae utique conveniebat, ut, Dodin personas vitamque liberorum Patri jus ellet, id ei in pecuniam haud negaretur. Iste autem Patriae potestatis rigor, civium Romanorum proprius , quanquam postea valde temperatus fuit &accisus: nunquam tamen eam ob causam civi Romano testandi facultas plane ab udicata, quod ei liberi suique heredes ellant. Ita Romani ad eum sontem , unde jus testandi petierant, hac parte nunquam Omnino sunt reversi, quod scilicet non eodem prorsus fundamento Atheniensium quo Romanorum . libertas testandi niteretur. Vi-oeamus , an in servandis conditionibus caeteris. quae ia Solone , uti testamenta firma essent, exigebantur , S propius ad scopum nostrum pertinent , magis religiosi fuerint Romani. Ea quidem de re constat, quod Romani Iuris conditores etiam eius testamentum noluerint esse ratum.

qui vi coactus id condidisset. Auferri enim jus.1erunt hereditatem ei. qui defunctum testari co gisset, illamque vindicari Fisco. L. i. D. s quis aliquem tesari prohibuerit vel co erit. Data quoquo de dolo , vel f si Theodoro , quem Criacius in Paratulis C. de senstentiis. quae pro eo , quod interes , proferuntur, refert, adsentiendum sit:) in factum actione his, quorum interest , non fuisse desunctum testari coactum. Hac ergo in ra Solonem satis imitati Romani. Quod autem volebat Solon . nec ei testamento Vires esse . quod quis uxoris blanditiis inductus fecisset, ea de re cum Solone Romanis convenire, sunt, qui degant. Munt

118쪽

U A R I ' a u M. CAP. VIII. 37 enim , obesse quidem dolum ac vim testamento,

non autem blanditias. Quod si est, non putarunt Romani, blanditias uxorum rationem maritorum perVertere aeque posse ac vim ac dolum, quod tamen, Plutarcho interprete, visum Soloni. Uerum . quum Solonem, quae movit, ratio, Plutarchi, hoc est, Philosophi summi, judicio, satis sit solida, non existimaverim, Romani auctores Iuris eam deseruisse temere. Viri animum illecebris uxoris, quam vi aut metu, expugnari facilius, unumquemque fateri credo. Et mulier viri amantior , hujus delinimentis facile superatiir. Quis autem eam machinationem , qua quis id agit, ut ueros heredes moveat, ipse in eorum locum succedat , aut fraudulentam esse negabit aut fraudi proximam Τ Gemina eb in actu circum Ventio est, primum enim is . qui blanditiis adtestandum pellicitur . ad malignum circa sangui-hum suum legitimosque heredes judicium inseren

ad renuntiandum amori atque ordini naturali insucitur. Deinde ea calliditate veri heredes familia lege sibi debita evertuntur. Si desinition enidolia Ictis L. I. 2. D. de dolρ mala tradita

examinea. haud temere te negaturum credo,

quin ea etiam ejusmodi blanditiis conveniat. Ciccero eas certe malitiosas ct hereditates, iis quaesitas, inhonestas vocat o sic. lib. 3. cap. I 8. Mibi quidem etiam verae hereditates s supra dixerat de hereditate ex salso . testamento adquisita) honestae videntur: si sint malitisis blanditiis ociο-rmu, non veritate . sed simulatione quaestae. idem paulo post ait : Homo autem jνθ ι tique quem sentimus virum bonum , nihil cuiquam , quod in fietransferat , detrahet. Ciceroni ergo non est vir

119쪽

38 BERN. HERN. REI NOLDIJustus, non vir bonus , qui blanditiis hereditates intervertit, ct in se transfert, ct qui posset y cum

natura non patiatur, ut aliorum spoliis nostras facu, rates, copias, opes augeamus Cum detrisere alteri, sui commodi causa , magis si contra naturam, quisin mors, quum dolor, quum caetera generis ejusdem. Ut ipse antea dixerat. Si autem ejusmodi hereditatum auceps non sit vir justus, non bonus, versurorum, obscurorum, asMorum , fallacium. malitiosorum, callidorum, veteratorum, vafrorumque n inero accensendus erit, quos a viris justis bonis. que Cicero eodem libro segregat. Blanditiae atque a sentationes semper in vitio sunt, ct ne dignae quidem libero homine videntur eidem. Qua- ,e non temere existimandum est , Romani Juris conditores , hoc est , viros graves, S qui veram , non simulatam philosophiam profiterentur,

illis favisse. Quod si fraudem ejus, qui, dum

captat hereditatem legitimam , aut ex testamento, non passus sit testamentarium ad eum introi. re, qui testamentum condere aut mutare voluit,

.ut, ut testes haud venirent, fecerit, impunitam Ase nolucrunt , ut ex L. I. F seqq. D. s quis aliq. te stari proh. constat, nec calliditatem ejus , qui simulato obsequio aliquem ad testandum inducit S instigat , probasse videri possunt. At, inquis Romani , cum donationes virum inter &uxorem , irritas esse juberent , non infirmarunt cus , quae essent mortis causa factae , Ulpiano

teste Fragm. tit. 7. Verum , quae necessitas movet, ut donationes omnes . viros inter S uxores

mortis ςausa factas , existimemus blanditiis

ro, quae antea Decurrunt, leguntur cap. s. Diuitigoo by Coosl

120쪽

persuasionibus provocatas , non certo Iudicio constitisse' Cum inter conjuges persecta bsit amicitia , aut minimum esse debeat, potest conjux conjugi vero amore justisque rationibus inicius quid mortis causa donare , quod non sit blinditiis

Provocatum, 'nae a vera amicitia .plurimum abis sunt. Ciceronis vide. Frustra, ais, contendis; quum lex vit. D. d. t. vim ac dolum tam

tum arceat, non item blanditias, idque lege uir C eod. Imperatores firment. id dicam 2 an de Romani Iuris conditoribus , poverioribus in pristitis, illud usurpabo, quod de legibus lib. XI. Plato de illis legumlatoribus, qui legem scripserant Per quam cuique liceret, utcumque vellet, testa- 'ri, ait, nempe, eos molles fuishy Vidόtur id quidem leviore injuria de iis dici posse, qui adeo h praeceptis Solonis discesserint. At id dicere. non est eius , qui leges interpretari studet, sed . . cui legum ferendarum normam praescribit. Quid ergo nego in specie a Papiniano didia lege iist. D. s quis aliquem tesari prohibuerit proposita,

maritalem sermonem itatim blanditias notare. Non paret, maritum blanditiis uxorem expugnasse, ut sibi test amento quid daret. legaret. Fecerat id justo uxor jtidicio. Postea Dibusculum in tercessit. Uxor ira commota Codicillos facere vo-Iuit, iisque quod viro testamento dederat. eidem iadimere. Levis ista dissensio mariti sermone consopita est. Femina Codieillos facere destitit. δn ea re deliquit maritus, quod uxorem justis rationibus placarit 7 San8, quod calore iracundiae fit, etiam alias insuper habetur. Papiniani

crgo responsum nobis non adversatur. Nec Imper itorum rescriptum in L. ult. C. eod. Munt.