장음표시 사용
281쪽
sso BERN. ΠENR. REI NOLDradmigisse dedecus exisimabant. Itaque mandati consitutum es judicium , non minus rurpe , quam furti: credo propterea, quod, quibus in rebus ipse interesse non possumus . in his operae nostrae vicaris , Muamicorum , supponitur . quam qui laedit , oppugno omnium commine praesidium, 9, quantum in ipsoas, disurbat vitae scietatem. Non enim possumus .
emmia per nos agere. alius in asia es re magis utilis. Idcirco amicitiae comparantur , ut commune comm dum mutuis ociis gubernetur. Quid recipis mand rum , si aut neglecturus, aut ad tuum commodum con versurus es ' Cur mihi te offers. ac meis commodis,
Ulais simulato. sicis, S obstas Τ Recede de medio: per alium transegam. Sufripis onus o ii. quod te putas sustinere posse: quo minime videtur grave iis . qui minime ipse leves sunt. Ergo idcirco turpis haec eulpa est, quod duas res sanctissmas violat , amicitiam S sdem. nam neque maniat quisquam fere, ni s amico, neque credit, nis ei, quem metem putat.
Haec Cicero. Apparet, mandatorem fidem amicitiamque hominis certi sequi: mandatarium contra negotium hominis , sibi amici, causa subire. amicitia ea est inter duos, fides S industria illa electa certae personae inhaeret, ct certae personae promittitur , adeoque cum personis exstinguitur, perinde, ut reliqua , quae personalia . simi tantum, c. uis. X. de oc. G por. Ita. δε- g. XVII. Consequitur ergo, quod morte mandantis solvatur mandatum: quodque hujus heredes non habeant mandati amonem adversus mandatarium, ut mandatum exsequatur, L 26. D. b.
t. idque eo verius, quo maSis probabile est, Veteres tuitio, mandati uomae, obligationem Ju
282쪽
DIsaxa TATIONΕs Ae ADRNIcAE. III re Civili non constituisse, sed pudori tantum &fidei cujusque id reliquisse. Vid. Noodi 4. Pro-hahil. cap. ust. Et quamvis postea mandati judiscium fuerit constitutum, S re, ita in civile negotium transierit, non est tamen illico exillim, tum , in fidem & amicitiam heredes succedere. aut in hos jus personae mandatoris aretillii me cohaerens transfundi. Imo etiam, quamvis post mortem suam quid fieri mandaverit quis, morte
- tamen mandantis exspirare mandatum' certum est
ex fine legis ust. D. de solus. Solet quidem objici
I. I 8. l. 2. D. de m. c. donat. verum ibi non mandatum , sed fideicommissum , esse docet Noodi. a. Obs cap. 4. Religionis tantum veneratio exceptionem primum in ea expressit specie, ubi quis alicui mandasset, ut post mortem suam sibi monumentum fieret , I. I 2. se ult. D. h. t. aut hereditario monumento nam ita legendum esse optime monuit Cl. Noodi Libr. a. Oby. 3. compararetur fundus. I. I 3. D. h. t. Causam traditidem D. Noodi d. Libr. 2. Ohf. cap. 2. adi & Paralipomena Dempsteri ad Rosini λιiq. Rom. libr. s. cap. 39. Aequitas deinde quoque suadere visa est . ut si mandatarius mortem mandatoris ignorasset, ct mandatum implevisset, utilitatis causa actio competere diceretur. l. 26. l. S8. D. h. t. utque, si quis debitori suo mandasset, ut Titio solveret, debitor autem mortuo mundatore, cum id ignorasset. Titio 1blvisset, hic liberaretur, LI. 26. l. I. D. h. t. Imo tandem eo de ventum est, ut si , negotio jam inchoato, decessisset mandator , connexa perficere debere mandatarium statueretur, l. I S. D. de Procur. l. 23. C. eod. l. I S. C. b. r. l. /IO. Ins. h. p. ct ibi Vinn. in Com
283쪽
BERN. HENR. REI NOLPII. XVIII. Sequitur quoque ex natura mandati, quod, mandatario mortuo, etiam mandatum exspiret: nec mandatori adversus heredes mandatarii actio ad id competat, ut hi mandatum exsequantur. Qua de re dubium nullum est in ea specie , ubi mandata res citra dolum ct culpam mandatarii nam ex hujus vel malitia vel iegligentia , cum mandatoris jam coepit interesse . utique actio in mandatarii heredes datur nondum inchoata fuit. Quod si vero mandatarius
jam coepit negotium exsecutioni dare, contra regulas juris eo interpretes rursus inclinant, ut statuant, connexa perficienda esse ab ejus heredibus, I. 6. l. 6. D. de his qui notantur infam. quemadmodum etiam in societate receptum est, I. 4o. D. Pro Socio. Vinn. Commenι. ad cit. S. Io. Ins. h. t. Bachov. ibid.
f. I. Etsi autem, uti diximus, statuunt interpretes,
connexa cum inchoatis impleri debere ab heredibus mandatarii; nemo tamen rationis juris adeo fuit negligens, ut diceret, mandatum nondum inchoatum exsequi debere heredes, aut posse. Cum obligatio exsequendi mandatum in mandatarii heredes transire nequeat. BachOV. ad 3. IO.ns. h. t. Idque ne jure Codicis quidem, quo Placuit actiones , quae non inceperunt a dei uneto ,
vel contra desua tum, ab heredibus, ad ver,
284쪽
DIssERTATI NEs Ac A DEHIcAE. 253stis heredes, dandas esse. I. un. C. in actiones Nab heres. S contr. her. incip. Nam haec constitutio ut in mandato locum obtineat, hujus indoles non
Patitur, tum quoque, quod ex illius subscriptione colligitur, In situtiones ea constitutione sunt posteriores; in his autem Iustinianus etiam nunc statuit, ut si mors ejus, qui mandatum suscepit,
interveniat, solvatur mandatum, s. Io. Inst. b. t. Conser. Cl. D. Noodi. 2. Obs cap. I.
f. II. Hocque est, quod S i Ρapinianus initio Legis LGL D. h. t. affirmat , quae leX, quum
obscuriora nonnulla Contineat , operae pretium fuerit, si eam examinemus aliquanto accuratius
ad quod, antequam progressus fiat, verba illius, uti Florentiae exstant, subjiciemus : . Papinianus Libr. Io. Responsorum. . Mandatum distrahendorum servorum, defuncto, qui mandatum suscepit, intercidise consitit. Quoniam tamen heredes ejus errore lapsi, non animo furandi , sed exsequendi, quod defunctus suae curae fecerat , servos
vendiderant, eos ab emtoribus usucaptos videri placuit. Sed venalitiarium ex PTovincia reversum, Publiciana actione non utiliter acturum, cum exceptio jussi dominii, cassa cognita , de ur . neque oporteat eum . qui certi hominis stim elegit, ob errorem , aut imperitiam, heredum ad lici damno.
f. III. Prius itaque jus in thesi considerandum, quod S praemittere Papinianum in pr. allegatae legis diximus. Ait autem Mandatum di trahendo- ruin servorum , defuncto, qui mandatum svcepit, intercidise consitit. Significat, mandatum morte mandatarii exstingui ; eaque est certillima Iuris
Romani regula, quae hac ratione , ut supra monuimus, nititur, quod in mandato certae alicujus
personae industria, certique hominis fides uti in nostra
285쪽
tum aliquod amici negotiam fierendum eligatur: verum quia cum vita ea hominis industria ae fides Cesiat, exspirat quoque mandatum, quod ipsi soli peragendum incubuit, cumque ipsius persona exostinguitur. Mandatarius utique mandatum suscipit ex amicitia, ct ex nuda & propensa in ami-Cum Voluntate, quae Voluntas etiam mutari potest renunciatione tempestiva. Uti supra f. I 4.S 13. dictum. Iam Vero , cum poli mortem velle plane desinamus, multo magis haec quoque mandatum exsequendi voluntas, personae tam ardte conjuncta, intercidat oportet. Simile quid occurrit in locatione conduetione in I. 4. D. Lo eat ubi, si res ita locata precariove data sit, quo ad is, qui eam locasset dedissetve, vellet, morte ejus, qui locavit. locatio tollitur. Adeoque voluntatem & officii praestationem non ultra vitam durare, satis redditur manifestum:
f. IV. Hinc est, quod in ἰ. 27. l. 3. D. F. t.
haec sententia non solum confirmetur ἔ Verum etiam heredibus mandatarii, si mandatum impleverint, actio denegetur.
f. V. Per mortem autem, non tantum naturalem. seu excessum e vita, Vel animae ct corporis separationem , intelligo ; verum etiam civilem, sive capitis deminutionem: itaque si quis aut libertatem aut civitatem perdiderit. itidem mandatum tollitur. arg. L 38. in pr. D. desolat. l. II. D. de Procur. I. 2I. D. eod. cujus legis argumento ducti Doctores statuunt, mandatarius si foro cedat, etiam mandatum intelisi revocatum. Vid. Celeb. Voet. Commenr. ad Lug. b. r. s. ust.
g. VI. Pari modo finiri cernimus societatem, g. s. Inst. de socier. ubi & e/dem adfertur ratio. quia ν
286쪽
DissxRTATIONES Ac ADE1 IcAE. En quia . qui societissem contrahit, certam sibi personam eligit. f. VII. Hoc jacto fundamento, ad explanationem speciei, quae Lege LVIL D. h. t. proponitur, descendo, quae eui satis intricata atque dis. torta videtur , varieque ac dissimiliter ab Inte pretibus proserri solet, exercitii tamen gratia periculum subiturus, sequentem formo. Venalicia-Tius , sive mango quidam , servorum emtor &venditor, Romae degens , emerat a non domino, quem tamen dominum esse, aut minimum c servorum tradendorum potestatem habere , credebat quaedam mancipia bona fide, adeoque quidem dominus non fiebat, sed tamen in condi. tione usucapiendi constituebatur. Haec mancipia iterum vendere gestit, sed Roma prosecturus an provincias, amico suo Mevio mandat, ut illa venderet, qui suscipit mandatum. Iter prosequitur mango. Mevius mangonis mandatarius cor-sipitur morte , priusquam , vendendo servos , mandato paruisset. Interim heredes Mevii ignorantes mandatum morte esse finitum, atque exi rimantes; incumbere sibi, tanquam universi juris successoribus , ut id mandatum, quod defun-etus susceperat, implerent, adeoque non animo δε-randi, sed exsequendi, quod defunctus suae curae fece--τ, mancipia illa venum exponunt, vendunt, atque adeo in emtorem iterum non dominium, sed usucapiendi conditionem, transferunt. Postquam emtores servos usuceperant bona fide emis tos, redit ex provinciis mango, reperit Mevium mortuum, servitia vendita ab here ibus errantihus in jure, hosque facultatibus lapsos, unde ab his pretium recuperare Requit: emtores Ver
justo dominio videntur munita In his angustiis
287쪽
as6 BERN. HENR. REI NOLDIeonstitutus, consulit Papinianum mango, ct qua rit, poisit ne agere Publiciana actione contra pos- .sessores servorum, imprudentia mandatarii heredum venditorum I Respondet Papinianus, eumque de jure suo in hac lege certum reddit. Concedens ei intrepide actionem Publicianam , ex. hoc capite S ratione, quod exceptio justi dominii, emtoribus quidem detur, sed non promiscue, non indistincte , verum demum causa cognitae si autem causa haec eXaminetur , juitiori replicatione exceptionem illam dominii hic iri subversum , Mum non oporteat eum mangonem) qui certi hominis Mevii) sdem elegit, errorem , aut imperistiam , heredum adsci damno. g. VIII. Primum itaque neutiquam dubitari posse autumo , mangonem , seu venalitiarium ipsum, saltem b. f. possestarem, non verum dominum servitiorum vendendorum fuisse. Colligitur id, quod Publicianae actionis expressa mentio in hac lege fiat; quae accommodari solet b. f. posse ri. ad rem nondum plene usucaptam, seclcasu amissam . ab infirmiore jure possidente recuperandam. Nec est, quod quis adserat, forsan
ob disseillimam dominii probationem Publicianactastionis hic mentionem fieri, cum alias actione in rem civili, nempe Rei vindicatione , actor mango uti potuisset: cum nondum expeditum sit. utrum in foro Romano fuerit recepta cumulatio
veri & quasi dominii, uti hodie in nostris judiciis ea toleratur , si disjunctim proponatur. Qua
de re agit Gail. r. OU. 62. n. S. I. IA. E contrario ab emtoribus servos usticap tos in hoc casu fuisse, verba : eor ab emtoribus Uucaptos videri piscuit, haud obscure indicant
Neque huic usucapioni defuisse quicquam existi
288쪽
DissERTATION Es Ac ADEMIc E. 2SZmari potest: cum juste possederint servos , &continenter per tempus legibus definitum. I Iaec enim omnia, cum ulticaptos fuisse dicat Iurisconsultus, intelligenda sunt. Justitia sane possessionis fluxit ex causa ad dominium transferendum idonea, qualis utique est enatio, l. 7. I. N 2. D. de Publ. in rem an S t. t. D. pro Emtore. S ex bona fide, dum existimarunt. Mevii heredes ius transferendi mancipiorum dominium habuisse. Nam is bonae fidei emtor est, qui ignoravit rem venditam alienam esse , aut putaVit, eum qui vendidit, jus habuisu vendendi, puta procuratorem , tutorem esu, I. Iose D. de Verb. SignifForte ergo existimarunt servorum emtores, heredes Mevii mangonis esse procuratores, ct mangonem ipsis illis Mevii heredibus venditionem servorum mandasse: ita illos in conditione usucapiendi constitutos fuisse , dubitari nequit: & cum per legitimum tempus eos continenter possederint, utique legitimi domini sunt es ecti. Legiti naum tempus ex Lege XII. Tabularum in re mobili annus erat: nam ita verba legis refert Jacobus Gotho Dedus: Usus auctoritas fundi biennium etaeterarum rerum annus usus ejio. Pro anno triennium substituit Iustinianus, i. un. c. de Usucap. transff. X. Accedebat ex parte heredum Mevii , quod hi non haberent animum furandi, sed exsequendi, quod defunctus suae curae fecerat . ut refert Papinianus. Quamvis autem hi in jure errarent, cum existimarent , mandatarii morte nondum exstinctum esse mandatum, id quod utique, secundum naturam formamque mandati, revera erat solutum. Hic error tamen usucapioni emtorum obesse non poterat. Nam ne tum quidem usucapio im-
289쪽
st fg BERN. HENR. REI NOLDI peditur , quando fructuarius partum ancillae in tructu esse putans, eum bona fide accipienti venis didit, 3 2. In s. de Usucap Cum tamen jure nostro partus ancillae, non ad fructuarium, sed ad dominum proprietatis pertineat, I. 68. D. de UsL- fructu. I. 28. I. I. D. de Uuris , unde descriptus est 3 37. Inst. de Rer. Div. Rationem suppeditat Ulpianus in i 27. D. de Hered petit. Tum quoque furtum sine dolo malo S affectu furandi non committitur, d. 3 2. Ins. de Gucap. I. I. I 2. D. de Furt. l. I. Ins. de Obl. quae ex delin. noc. Furenim est, qui dolo malo rem alienam contrectat, ut ait Paulus 2. Recepi. sent. II. A dolo autem malo quaelibet causa, etiam injusta, imo fatua &temeraria , tradentibus Interpretibus , excusat. Zas. Libr. 2. cons. II. n. 2O. Multo magis ergo causa probabilis eum eXeludet. CarpZov. P. 2. Cons. 22. def. 9. n. 6. P. 4. Conjt. 3. don. I 8.
n. 7. Nisi quis objiciat, heredes Mevii hic injure errasse , facti autem quidem excusare, at juris non excusare ignorantiam, & huic opinioni stabiliendae adducat I. II. g. 4. de his qui nox. in m. ubi dicitur, eum quoque ignominia notari, qui mulierem intra annum luctus ducit, si id faciat sciens: ignorantiam enim eae fari non juris, sed facti. Addat etiam , Doctores statuere, ignorantiam juris latae culpae adscribi, id quod faciat &Bariolus ad cit. L . l. II. D. d. t. Latam autem culpam dolum eue, L 226. D. de V. S. Ec ita denique colligat, Mevii heredes furto se obstrinxisse. g. XI. Verum talia si quis oggerere, & in sui sententiam adducta ex s. . I. II. D. de his qui notis infam. Verba contorquere Velit , eum putaverim ista exceptione summoveri posse : Nisi tu locutionis, Iurisconfiatis velaribuἷ ustatae, .aud satis fueris
290쪽
DissERTAT 1ONEs Ac ADEMIcAE. Egyris anarus. Si replicet: Reum excipiendo actorem fieri , & probationem suscipere teneri, ne hanc quidem defugerim conditionem. Neque enim difficile est ostensu, Prudentibus illud non fed quandoque sumi pro non tantum , sed Adeo ut citati f. sensus sit: non solum juris ignorantiam excusari, sed etiam ignorantiam facti. Exemplum occurrit in I. S. D. de Semit. Praed. urb. ubi ait Ulpianus: Invitum autem in servitutibus accipere δε- hemus: non eum, qui contradicit, sed eum, qui non consentit. Nihil liquidius. Is utique maxime invitus est dicendus, qui diserte contradicit, sed in ea materia non hic tantum, sed S qui non con
sentit: imo & qui consentire haud potest, quod docent exempla ibidem subjecta de infante S surioso. Tantum ergo abest, ut ignorantia juris ind. l. 4. legis II. D. de his qui not. in m. pro lata culpa sit, ut potius iam ignorantia in ea specie, quam ignorantia juris, gravior videatur existimata. Et sane Jura Civilia non omnes homines norunt, nec adeo dici potest, hunc, qui ea igno- 'rat, nescire , quae omnes homines intelligunt: qui tamen latae culpae finis perhibetur in I. 223. 213. l. ult. D. de V. S.I. XII. Plane si heredes Mevii scivissent, mandatum morte mandatarii fuisse solutum, & nihilominus mancipia dolo malo vendidissent, emtores non potuissent usucapere , quoniam tum furtum
fuisset admissum . l. 2. IV. de Usu p. l. 4. g. 6.D. de Usurpat. N Usucap. S mangoni adversus 'possestares Publiciana in rem actio sine scrupulo superfuisset, l. 7. I 8. D. de Publiciana in rem adt.
D. Voet. Comment. ad d. tit. 6.
l. XIII. Illud plus dissicultatis habet, qui Ρubliciana actio dari potuerit mangoni, servis ab