장음표시 사용
451쪽
42o BERN. ΗENR. REI Notor te, dubius licet, retulit, nempe id actum suis. se, uti patre Vivo sors non exigeretur, post ejus mortem autem exigi quiret, & videantur hoe indicare ea Senatus consulti verba: nullius posse sit amilias tinum nomen exspectata patris morte Peri; Nos tamen in Budaei & Alciati priorem sententiam pedibus imus propter verba Senatusconsulisti: ne quid amplius diceretur, ita tamen, ut opinio nostra nulli fraudi futura sit, quo minus quisque eam amplectatur sententiam, quae vero similior' videbitur. Franciscus Accursius, quae diximus. verba nimis rustice interpretatur, quando solenni sibi sormula ait: veI die: Foenerator quem ille Macedonem vocat dic solum dicebat: post mortem patris solves: non autem exprimebat: occides eum, ut promissionem serves in reddenda pecunia. Erat ergo
incertum nomen . cum patre praemoriente bonum erat.
Contra non, D' sc incertum es. Interea supra diximus , ct Alciatum , & Cornelium Echium, viros clarissimos, posteriores suas opiniones inde hausisse , quamvis Accursius iis laudatus haud fuerit, quod Accursio saepe obtingit, Viro sane satis permicaci, S qui maxima quaeque praestiturus fuisset, si in cultius ab humanitate saeculum incidisset. Nobis interea liceat, eius industriam ct ingenium mirari, illiusque notas, sive glossas libet vocare, praeserre confusae notarum 1ylvae, quam Dionysius Gothosredus edidit, quaeque nunc fere non aedilatum , sed velut regnum obtinet, sine assiduorum suffragio. I. II. Sequitur ipsum decretum Placere. Notat hic Aeto, Populis senatui visum est. De populo hic imperite sermo fit. Verbum placere erat in formulis Senatus consultorum. Conferatur Cicero ad Taras res lib. VIII. ep. VIII. L. 28. l. 4.
452쪽
4. D. de Hidric missariis lifertatibus. Brissonius de formulis lib. II. p. 193.'seqq. edit. Meches.
f. III. Sequitur : ne cui. Non distinguitur . quis filio familias crediderit, utrum privatus an Civitas, nam ct in hac Senatusconsultum locum habere ait Marcianus I. IS. D. h. r. nec refert mas an foemina mutuam pecuniam dederit. Nus filius familias dederit, quamvis enim is peculii liberam administrationem habeat; tamen filio familias credere non potest. Non enim ea gratia Peculium pater concedit, ut perdatur, unde si nummi supersint, pater eos recld vindicat, L.
3. l. 2. D. b. t. consumtos autem repetit condictione sine causa, ut notat Accursus ad d. ,. a. Pupillus quoque sine tutoris sui auctoritate si
pecuniam filio familias mutuam dederit, nummi non fiunt accipientis. Sed exstantes vindicari, aut consumti condictione sine causa repeti queunt. l. vlt. L quibus alienare licet vel non, Stru et S t. Pur. Od. Ex. XVI. tb. I 6. Cessat ergo &hoc casu Senatusconsultum d. l. 3. l. 2. D. h. t. Minori, si curatorem non habeat, ct filio familiisas pecuniam crederit. causa cognita a Praetore succurritur per restitutionem scilicet in integrum, d. l. 3. l. 2. D. h. t. majorque tum aetatis ratio habetur, quam Senatus consulti, L. II.
vlt. D. de minoribus. Ita est , si filius familias qui accepit, major sit viginti quinque annis quod si etiam accipiens minor sit, hujus potior
erit ratio, nisi litis contestatae tempore eX pecunia accepta locupletior reperiatur , l. II. l. 6. l. 34. D. de minoribus. De minore Curatorem
habente idem, quod de pupillo, judicium est, i. a. c. de in imogr. restitutione minor. XXV annis.
453쪽
Η.EMi. REI NOL ni previter . Senatusconsulto Ioeus ut sit, requiritur , ut i creditor alienandi habeat potestatem, utque pecunia mutua sit. v. saepe dicta ι. g.
f. IV. Ait porro Senatus: qui filo IMA
Pronuntiatio sermonis in sexu masculino ad utrumque sexum plerumque porrigitur, ait Ubpianus L 19S. D. . V. S. addatur i. 62. in s. ne D. da M. D. III. N I. 2CI. D. de V. S.
non contra; ς empl0.enim pessimum foret . lae. Dinino vocabulo etiam masculos contineri, in.
quit Pomponius ι. 45, D. de legatis lib. II. Senatusconsultum quoque ad filiasi miliarum perti inet, dc quidem eo justius. quo infirmior is sexus est, quoque cavendum .est magis . ne ille malos mores, quales Horatius cam, lib. III. odo VI. v. 2O.. V seqq. depingit, induat. Nec ad rem pertinia , si adfirmetur ,- ill s ornamenta ea pecu
pia ς0mp rasse, pii Ulpianus L s. l. D. h. t. ubi argumentum est ejusmodi: quum ei qui filio. D li a credidit, obstet Senatusconsultum, muruto mams obstat ei, qui filiaefamilias. Et Halo. ander 1ano legi*ωm si ei quoque pro quo Floren. tiau in editione Appursiana est: nam N ei. Dositiosamilias dubitari non poterat . cum de eo di serte loquerςtur Senatusconsilitum .. Voluit ergo id signiticare Ulpianus , quod diximus , idque Halo nder vidit, .c u lectionem nemo reiiceret recte, nisi Flarontina resisteret editio. Quod Ulpiani locutio tum foret imperlaba, ac muti. la, id seustra moveretur, cum & sensus facilis sit, & Iurisconsultis pr/ecisae si immodi locuti
nes non sint insolitae. Exempli loco esse queat I4. D. da tro act. l. 29 l. I 2. D. de liberis
454쪽
DIssΕxTATIONES A c AD E vj cx E. 4 3 g. V. Si pater sit ab hostibus captus, isqued Inde revertatur, Senatusconsulto locus est. Si non revertatur , illiad cessat. Interim dum res pendet, creditori actio negatur. L. I. g. I. D.
h. t. Illud porro inspicitur, an filiosamilias muria a pecunia sit data: nam si a silio familias stipu-' latus quis sit, patri autem famili)s sacto credide rit, cessat Senatus consultum, L 3, l. 4. D. b. t. Piod enim vulgo dicitur, filiosamilias credi
non licere, id numerationem rcfferendam est Tiam enim demum re contrahitur obligatio. Contra, si quis a patre familias stipuletur, ei auteri postea adrogato credat, locus est Senatus consulto- L. 4. l. 6. D. h. t. In filio familias auteni nihil dignitas iacit, quominus Senatus consulturi locum liabeat. Nam etiam si consili sit, vel cujusvis dignitatis, Senatus consulto locus est, ai*Ulpianus L. I. I. vlt. D. h. t. quipγ dignitas consularis, aliaque, patria potestate noli liberahat. sed pridem ad d. f. vlt. notavit Accursius, hodie de Patriciatus , Consulari, Episcopali. omnique , quae a Curia liberat, dignitate aliud constitutum esse , I. vlt. C. di Consulibus. Nov. LXXXI. Quaenam autem dignitates a Curia li-herent , exponitur Nov. X Ια pr. X Notia LXX. Nov. CXXIIL cap. I. Si qui ergo per ejusmodi dignitates fuerint sui juris effecti, cessat Senatus consultum , ait laudatus Accursus.
Displicuit quidem hujus sententia Collatio & apis.
sed immerito displicuit, quum Senatus consilitum maximδ conditum sit in odium foenerato. rum , ct ad avertendas a parentum vita insidias. ouod latius tradit Vir Amplissimus, Ioannes a Sande, Decis Fris Lib. 3. tit. a. def. a. adde Baeho v. ad Treviter. voI. I. di p. 2O. Ib. 7. fit. E.
455쪽
CarpZov. P. 2. cons. Io. def. II. In L. 3. 4. D. t. traditur, ut supra dicebamus, quoa Senatusconsultum locum non habeat, si a filio
familias stipulatus quis sit, patri autem familias facto pecuniam numeraxit , additur : sve capite deminutus fit, sive morte pa:ris , vel alias, sui juris sine capitis deminutione fuerit essectus. Capitis deminutio contingebat In emancipatione , I. 3. I. D. de capste min. De morte patris res nota
est. Quod postremo loco dicitur vel alias sui juris M. id non est Ulpiani, sed Triboniani, qui
adscripsit , spectavitave Legem ult. C. de Conju- Iibus, quae LeX Vetustior est compositione, cer te perfectione Digestorum, uti inscriptio docet. iAcceperat eam a Principe potestatem Tribonia- litus, ut fragmenta Veterum Iurisconsultorum in- iterpolare, iisque ex sui aevi usu, quae videren- :tur, addere posset. L. I. g. 7. I. 2. I Q. l. 3. iIo. C. de veteri jure enucleando. Hac potestate
ille non segniter est usus. Iustinianus autem le- sges ita interpolatas pro suis haberi voluit. Apparet ergo, Tribonianum utique censuisse, filio per dignitatem sui juris facto , cessare Senatus consultum. Lex illa C. de Consulibus postea ad lomnem dignitatem Curia liberantem porreeta i est. d. Nov. LXXXI. Liberant autem Curia post Moesiam LXX. S citatam Novellam LXXXI PM spriciatus, Consulatus. Consularitas , Magisteri.
im militum, Praefectura Praetoriana, urbicaria, in Patronatus Fisci, Principatus agentium in rebus, Proximatus sacrorum scriniorum. Patriciatus Consularitas solo ho ris titulo, reliquae digni tates non nisi administrationis merito, correcta eatenus L. ult. C. de Decurionibus, ut ad hanc
observat Iacobus C actua , vir summus; acces
456쪽
DIssERTATIONEs Ae ADEMICAE. 42st sit Episcopatus, ut sistra dictum. Hinc cum ali
quando quaesitum esset, au munus eines Amisemotmaxns a Principe filiosamilias collatum, patria hunc potestate liberasset, & consequenter, si is mutuam pecuniam accepisset, Senatus comsultum cessaret , responsum fuisse meminimus, non liberasse, neque cessare Senatus consultum . eo minus , quia id munus honorarium tantum fuisset. Gothostedi notam ad L. 3. 4. D. b. t. ex Gellii lib. I. Cap. X. utpote nihIl ad Triboniani aevum attinentem nos haud moramur, quibus sufficit, Costalio aliisque ex ipsius Tribonia: ni sententia respondisse. Principis alicujus Imperii nostri filium esse, patria non liberat portestate, adeoque , si ei pecunia credita fuerit, decreto Amplissimi ordinis locus est, ceu Iuri, Germanos instar scripti obliganti. Strych. UsMod. D. Discurs Prae in. g. 4o. De ullofamilias nobili res eo magis caret dubio, Car ου. P. 2. cons. Io. def. I7. Emancipato si creditum fuerit, cessat Senatusconsultum. Nobis, si mbus , consentiente patre, separatam oeconomiam instituerit, sit juris habetur, non statim si
matrimonium contrarerit, Si ch. Uf. mod. D. de adopt. I9. multo minus si consensu patris mercaturam exerceat. Si cst. Uf. Mod. D. ad
M. Mac. l. 6. nisi pater coram Iudicio declar verit, se filium sui i uris esse velle, ouod Ham- burgi, & alibi, plerumque fieri solet. Idem 3 it. D. de troutoria actione, I. S ri . D. de
VI. Ceterum appellatione filii familias etiam nepos venit, in avi potestate constitutus. Unde, si sepoti, jussu patris hujus . in eadem potesta, in v ςrsantia, creditum fuerit, Senatus consul-
457쪽
os BRRR. HENR. REI NOLBI tam viget: neque enim Iussus patris tum effeti, quominus contra illud creditum existimetur, cum ipse pater in ea causa fit, ut patre suo invito pectiniam mutuam accipere nequeat, quemadmodum recte tradit Iulianus I. I 4. D. αἱ M. Maced. Senatusconsulti ideo verba caute concepta sunt:
M vinsem par tis ejus , cujus hi potestate fui s.
Quod uti clarum est, ith etiam Franciscus Cononanus V. G. Commeruar. Pur. Cis. lib. VII cap. II. r. s. recte monuit. Quod de nepote diximus, ctia pronepotem porrigendum est l. 6. I. I. c.
l. VII. Sequitui: mutuam pecuniam dediset. Pe euniam praesentissimum luxuriae instrumentum ct malorum irritamentum existimavit Senatus. Existimatat & Plautus Trinummi Ad . I. Se. Π... 87. A. Verba Plauti, si quis adspicere velit . adseribemus. Colloquuntur Megaronides S Cal.
ne tute habitas. CA.' emi, algae argem tam dedi. Minas q-draginta ado centi ipsi in manum.
NE. Dedi Wrenturar CA. factum, neque fam
Quid sequius es, aut quid interes ' dare te in
- ' Argentum amanti bomini adoliscenti, animi
aut exaedilitaret suam inchoatam ignaviam p
458쪽
Nec . qui istarior esset , faceret copiam. Dconcilia sin et . qui mandatust tibi ν - Dum qm nim ruit, eum extura ex aedibunt Aedepol mandatum pulchrea curatum probe: crede huic tute, suam jam motui rem gesseris Ulpianus ait, eum solim Senatuscon=hum offend re , qui mutuam pecu im Flisfamiliai disit, non quι alias contraxit , puta vendidit, locavit, vel alio m do contra*it, nam pecuniae datis pernitissa parentibareorum visa est, N ideo eis in creditum M it filiosa-liar , vel ex cassa aviti is , vel ex alis contractu ρ in quo pecuniam non numeravi, F s sipulatus sm, licet coeperit es mutua pecunia, tamιη quia pecuniae numeratio non concurrit, cesse Senatusconsultum. L. 3. l. 3. D. h. t. Pecuniae inquit dationem parentibus pernitiosam visam. Visum fuit Senatui, eam pernitiosam esse parentibus. Si adolescentes pecuniam habeant, luxuriae eos sese dedere, . omnibusque vitiis; ouum inopia luxuriam est secuta, tum insidias struere parentum vitae, tum moliri vel talia facinora, oualia Catilina ejusque socii sunt moliti. Quod ad alios contractus, pra ter dationem mutuae pecuniae, firma manet regula: Silius familias ex omibus eaos ranquam parerfamilia; obligatur, L. 39. D. da obligationibus Nactimibus. Quod si quid vendideris nilofamiliks. de pretio ndem habueris , stipulatusque id ab eo sis cum usurarum accessione, non est loeus decreto Amplissimi ordinis; origo enim potius obligationis, quam titulua auionia coasiderandus
459쪽
fg BERM HENR. REI NOLDIest, L 3. C. b. t. quae lex superiori Ulpiani loco lucem adferre potest. Verba enim Vlpiani; sicet coeperit ese mutua, obscura sunt non nihil, &nisi per mutuam intelligas creditam sensu generali, uti creditum accipitur initio illius paragraphi a. &iuxta legem I. D. de rebus creditis , vix tolerari queunt. Nec male haberet Ulpianus, si ea ver-ha in marginem conjicerentur, licet coeperit esse mutua, ct quia pecuniae numeratio non concurrit. Sic
iularet taedium repetitionis inutilis; ct sane de fendi vix potest usurpatio vocis mutui pro crediti aprillatione generali. Si dicas. venditorem voluisse, ut pretium apud filium familias esset, ita
ut mutuum esset, uti Donellus Comment. lib. XII. e. XXIV. explicat, eique fini l. 9. I. S. D. de acq. rer. dom. & I. 9. I. ust. D. de rebus creditis. adducit, interponitur fictio brevis manus . &pretium intelligitur numeratum, qui ergo dices, numerationem non intervenisse ' an traditio brevi manu non est traditio p ct qui verba: licet murra esse coeperit , respondebunt verbis; et i stipulatussim quae praecesserant. An stipulat1o mutuum iacit Commentis quando tegere placet omnia, optimis, auctoribus ea adfinguntur, de quibus ipsi neque per somnium cogitarunt. Si quid Titio ex causa venditi a filio milias deberetur, non pOtest intelligi, illum adeo inertem fuisse, ut cautionem ab hoc acciperet mutuatae pecuniae. ita enim sese exposuisset periculo excpptionis Senatusconsulti. Illud autem , quod ex alia debebatur causa, in stipulationem deducere solemne erat, est ea res Iuris studiosis notissima. & mo- ruit hoc V. Cl. Barnabas Britanius de Formulis libro VI. Et nisi inrcum Tullium de Ossciis libro
III. cap. XIV. ubi ait: Sed quid faceret Canius
460쪽
DIssERTATIONEs Ac ADEMIeAS. 429 nondum enim Aquilius, Collega N familiaris meus pertudera scribendum puto protulerat de dolo meso formulas, de pretio in stipulationem deducto intelligas, vix est, ut imperitiae notam mero queat effugere. Porro quamvis, uti dicebamus, . Senatusconsultum non nisi ad dationem mutuae Iecuniae pertineat , si tamen Senatusconsulto raus sit cogitata. ut qui credere filiolamilias non Iotuit , magis ei venderet, ut ille rei pretium aberet in mutui vicem, ei locus est, d. l. 3.3. h. t. Idem est, si, in fraudem Senatusconsulisti, stumentum, vinum, oleum, mutuum datum
est, ut, his distractis fructibus, filiusfamilias pecunia uteretur , l. 7. l. 3. D. h. t. Ita cum mercator quidam Italus, Equestris ordinis adolescenti in vicina Academia inscio patre merces credidisset, quas inter tertio sero quoque die tibi- alia serica rationes ostentabant, nec non multa horologia , multasque thecas, quibus pulvis ille sternutamenta movens inditur, quo Masos pascere solent . non ita pridem responsum ab inclyto Iurisconsultorum ordine esse meminimus , Senatusconsulto fraudem factam: ideoque patri adolescentis, qui nuptiis imparibus sine consensu patris in Academia sese mox irretierat , denique autem castra secutus interierat, exceptionem non solum dandam, sed & Italum illum, secundum Edictum Rudolphi secundi Imperatoris, arbitrarie quidem, severe tamen coercendum, ut disscerent aliquando negotiatores 'isti lucripetae , maxime Itali, in Germaniam sese effundentes , juventutem Germanam , ad praeclara quaeque natam S a parentibus ei sint, ut honestis utibus operam navaret, patriaeque aliquando utilis esset, familiae decori, in Academias missam, non