장음표시 사용
461쪽
. BERN. UxNM REI NOLnt seducere, praebitis luxuriae instrumentis, S uti desinerent, frustrari patriam . parentes, familiasque illustres, nobiles, egregias, spe, quae de inωnuis adolescentibus concipiebatur, optima atque amplissima. Quod de fraude cogitata dixi. irrus, illud porro Iulianus alio exemplo illustrat. Neratius dixerat . si filius familias fide iussisset, tinatusconsultum cessare. Iulianus autem adjicit ,s color piaclitur sit . ut filius familias mutuam accepturus pecuniam adiunt reum daret, ipse Mejuberet. fraudem Senatusconsulto factam nocere, dandam exceptionem tam flisfamiliar ,. quam reo. Quoniam sm jussori Idiis enitur. Nocere est, cretiitori scilicet, cui fraus ea obest , ne pecuniam quam credidit, repetat. Charondas notat, in aliis libbris legi non nocere . quod sit, non impedire, quominus Senatusconsulto locus sit, & exceptio detur. Verum nulla mihi editio obvenit, in qua
legeretur non nocere, quamvis glossatam, Floren tinam , Haloandrinamque consuluerim. Nihil ergo mutandum. Idem Iulianus ait: Si duos reos a
cepero , silium familias Titium, eum ad stium familias perventura. Uper pecunia , ideo autem reum Τι-
rium acceperim . ne quase s Usiser flifamilias auxilio Senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem
aduersus fraudem dandam. I. UUL Ait porro Senatus ; etiam post mortem
parentis ejus. Nunquam voluit creditori jus, exigendi esse crediti, sive pater viveret, uve decessisset. Ait porro: actio petitioque daretur. Peractionem intelligit condimonem certi, vel actionem mutui, ut Vocatur l. S. C. quibus non objieitur An gi rem ris praescriptio. C acius & Ianus a Costa in pr. Ins. quibus modis re conitruitur obligatio vocem cerat non legunt. Ludovlaus Charondas s
462쪽
textu tuoque m lusit, ad Qxam notans , inhusdam. Manuscriptis legi πλα, dc addens, non
Sed Accursius illud letita Charondam uxim loms relataqt, quas ipse adducis, nempe
I. D. de interrog. in jura faciend. L I.. D. de coria dict. triticiaria , L 24. D. de rebus crassi Cis jacius nimis presse Theophilimi secutus est, nus a costa Cujacium; vocem assionis eam, quan personalis est, notare, obvium est, ι 178 et . D. de V S. maximo , cum Vox petitionis additur, g. 2.. Insi. quibus modis toll. GI. Hujus. autem verbo in rem adtiones significantur , I. 28. D. deto I. Ex Ac . d. l. 178. a. D. is V. S. Priorem locum Cujacius pularo exposuit lib. XXILO . ai. Negat ergo Senatus, foeneratores pecurmam cpnsumtam condicere, vel exstinxem vindicare posse. Itane, inquis , filius, familias, aut ejus: Pater ,. Senatusconlutio se tuebitur . si salvi sint numi Τ ita est. Senatusconsultum S condi. Etionem & vindicationem denegat. Non interest, Uumti snt nurni, an exstent in peculis , eaque est severitas Senatusconsulti, ait Ulpianus L. 9. l. . M. D. h. t. . At, ais, id naturaiae89um est, neminem cRm alterius detrimento fiexi locupletiorem, L I4. D. de cond. indes. L 74. I. .aO6. D. de Beg. r. Quamvis addas illa. Ciceronis verba ex lib. III. de 9ssiciis cap. s. Detrahere a vid alteri ,
hominem hominis incommodo. suum. augere commodum, magis es contra naturam, . quam mora, mom pauper ras, quam dolor , quam cetera , quae Hrsum arii corpori accidere , auν rebus ea Iernis , non tamen est ceris, ut Senatus id non decreverit, quod, de
crevit. Qui eo jure utitur , quod leges ipsi tribuuot , non potest: videri cuiquam inferre iri riam. L. 13. I. D. de injur. L SS. D. de Reg.
463쪽
. Et, quod quis ex sua culpa damnum senatit, non intelligitur damnum sentire I. go3. de Reg. Iur. Novimus celeberrimum Virum, Ioannem Brunnemannum , ad ι. 9. g. 2. h. t. notare, se credere, conscientiam obstringere filium familias ad reddendam pecuniam, si exstet. Sed nobis de mollitie animi non est quaestio, quam judex non sequitur, I. vlt. l. I. C. de Compens sed de jure usui publico publice constituto, contra cujus rigorem si judex pronuntiarit. nullius momenti est sententia , nec appellatione opus est. L. I9. D. de appell. Sub praetextu aequitatis solet non rar6 errari, C. Cassius audiatur apud Tacitum XIV. Ann. cap. 43. Si regulam , nemo debet locupletior feri cum alterius damno, quocunque placeat porrigere , Plurima, quae commodis publicis rect8 ac provide constituta, fu, vertentur. Iustitia ita cuique suum tribuit, non solum, ut non distrahatur ab ullius personae justiori repetitione , vel ut Accursius legit) petitione, sed S ut rationem habeat utilitatis publicae L 3I. pr. ff. r. D. Deposti. Ius civile juri naturali non per omnia servit, sed ei non raro quid detrahit. I. 6. D. de Iustitia'jure. Qui filiolamilias pecuniam credit, Senatusconsultum offendit. delinquit, ideoque actio ei negatur, si ponas, filium familias esse etiam in turpitudine. vel sic tamen possessoris melior erit conditio , iis . D. de Regulis Iuris. Quando Senatusconsultum dicit, creditori actionem petitionemque dandam non esse, Accursius addit, scilicet cum effectu, est tamen obligatis , S sc actis, sed exceptione
repellitur. Ita saepe exceptionis Senatusconsulti fit mentio, L 7. pr. I. 4. 7. II. I 4. I. II. D. h. t. Fabrottus ad CHacii ParatitI. C. ad M. Mao.
ait; denegari actionem dici, quae ipso jure quidum
464쪽
DissERTATIONES ACADEMIeAE. 433dem competat, sed exceptione elidatur: dari quidem actionem , sed sine re & effectu. Notave-
.rat id partim ipse C acius VI. 7. Inst. quod cum eo ex L 9. D. de jurej. l. 7. s 6. L 9. A. D.
h. t. Solet autem eruditissimus Fabrottus cujacium ex Cujacio e plicare. Interim dicendum est, denegatam fuisse actionem statim a Praetore, si liqueret, contra Senatusconsultum esse peicatum. Quod si id ambiguum esset, datam quidem fuisse actionem, sed cum exceptione: Praeterquam s contra Senatusconsultum pecunia mutua dota , vel faus ei cogitata esset. Quod Lauterbachius colleg. D. ad SC. Mac. I. IS. praesertim eX cit. I. 9. D. de jurej. monuit, Sumul hoc. hodie. quum impetrationes actionum sublatae sint, L 2. C. de formulis N impetrationibus actionum sublatis ,
actionem ex ejusmodi mutuo sola exceptione elidi. Competit autem ea exceptio liberis tempore numerationis in potestate constitutis, ut supra
diximus; competit & patri l. 7. I Io. l. 9. g. b. t. fidei utaribus, mandatoribus, d. l. 9. b. a.' . & heredibus i. 7. g. h. t. rei
enim seu causae cohaeret, L 7. I. I. D. exinceptionibus. Competit denique contra Creditoris quoque heredes, l. 7. 6. D. h. t.
f. IX. Quod diximus, patri exceptionem Senatusconsulti competere , id aliter habet, si filiusfamilias institor sit, tum enim ipse quidem filius , si conveniatur , exceptione utitur , pater praeponens eum tabernae illa non utitur, sed adversus hunc essicax institoria actio competit. L. 7. f. II. D. h. t. Idem juris est, si extraneus filium familias alienum tabernae praeposuerit. Ulpianus enim d. f. o. primum de extraneo praeponente, tum de patre ex Ialiaao loquitur. Quod
465쪽
43 BERN. HENR. REI NOLDImonuit Accursius. Extra istam praepositionis causam pater , sique sine voluntate ejus filio familias creditum fuerit, ne actione quidem de peculio tenetur : quo tendit g 7. Drs. quod cum eo, ct diserte id statuit lax 6. Q ad M. Mac. Non facessit negotium Iulianus d. L. 7. g. II. D. h. r. verbis : vel rem alii mercem legunt) peculiarem exercere pe=ru esset; totus enim locus de filiolamilias institore S de pecunia, ei voluntate
patris credita, loquitur. add. L. I 2. D. h. t. l. 2.
f. X. Ei quod tradebat l. 6. C. h. t. patrem actione de peculio non teneri. adversari vehementer videtur L. I. C. ne stilis pro patre. Cujus verba si quis considerare velit, ista sunt: - p. Cordianus A. Candido militi.
Neque ex ejus siti persona , qui, cum sui juris esset,
mutuam pecuniam accepit , pater ejus , si non fidem suam ostrinxit , conveniri pote s : neque ex ejus ,
quem in potestate habet, si sene jussu eius contragum:
neque s contra Senatusconsultum Macedonianum mutua pecunia data es, amplius quam de peculio actionem sustinere cogitur. Ouapropter pater tuus , s ei pecunia a creditore fratris tui extorta est, bd quam reddendam non tenebatur, prae sidis provinciae auisoritate eam recuperabit. P. P. III. Non. Octobr. Pio Pontiano Osis. Fianciscus Accursius duplicem adjecit glossam , quarum altera alteri contraria est. Prior
ait: si filiolamilias sine iussu patris mutuasti, quatenus est in peculio, Vel quatenus in rem patris versum est , patrem habebis obligatum; altera vero dicit: secundo casu s contra Senatusconsultum Macedonianum pecunia mutua data si, pater in nihil tenetur , l. 6. C. ad Sc. Mac. Ago hic
466쪽
DIssERTATION Es Ac ADEMIeAE. 43Sticem Accursio non praetulit. Conser hujus Commentarium , quem Antonius Contius V. cl. edidit. Joannes Brunnemannus ad Citatam L. T. C. ne stius pro patre ait: Ceterum lectio uersus --QUE SI COM M sitissa est, ideoque particula SI
vel omittenda vel ante conjunctionem Ν ponenda, laudatque Collegium Argentoraten se ei fini. Cnarondas pridem notaverat, illud SI in plerisque deesse , in aliis quoque deesse vocem pecunia ,
quod parvi momenti est ct quam; alios legere
quam tantaxat. Postrema non est varia lectio, sed interpretatio AZonis, an ea in quas editiones irrepserit, nos praeterit, in his, quas politide. mus, non occurrit. Cum illud Si a plerisque manuscriptis absit, quod non solum Charondas, scd& Accursus , Rusiardus S Dionysius Gothoste-dus in suis editionibus indicarunt, ea res quidem dissicultatem non habebat. Hugo Donciliis ad cit. l. i. ait: altod de caeteris contractibus dicitur , idem locum habet in peconia fit amilias credita . ut eo m-mine pater de peculio teneatur , s modo pecunia mutuis data si non contra Senatusconsultum. Hoc loco holis hujus rescripti animadvertenda. Pulgaris lectis hoc exprimit, patrem ex pecunia, slisfamilias mutuo data. non amplius, quam de peculio reneri, et se contra Senatusconsultum pecunia mutuo data st. Quae feruentia jalsa est, nam pecunia contra Senatuscυnfustum s-lio familias mutiιθ data neque ipse situs tenetur , multo minus pater, ita ut neuter , neque in totum , neque in partem eo nomine teneatur. Lectio igitur
emendanda est, θ' in his uerbis NEQUE SI COM-TRA parti SI delenda . ut etian eam deese inveteribus exemplaribus tutatur Rufardus, quae ger
467쪽
ais BERN. HENR. REI NOLIII duo concurrant, nempe . s sne tu su patris contra tum est. neque, id es, 9 non contra Senatuscon- sustum Macedonianum pecunia mutuo data est. Quod posterius adjicitur, quia . ut dixi. s contra Senatusconsulti pecunia data st , pater omnimodo non tenetur , quia nec in persona siti conistiterit obligatio. g. 7. Inj t. quod cum eo. Integrum locum adscripsimus, quod putemus, contentos esse nos oportere hoc Catone , si in caeteris praeter ejectionem particulae SI receptam lectionem placeat tueri. Si haec verba : Neque s contra Senatusconsultum Macedonianum mutua pecunia data es, ab rescripto Gordiani abessent, ac illud contra hum es, non de datione mutuae pecuniae, sed ita, uti in I. 3. l. 3. D. ad M. Macedonianum , intelligeretur, rescripto bene seret. Nunc . cum Donelli interpretationem sequimur , uno spiritu statuitur efferre Gordianus duas diversas sententias, Squidem locutione impeditissima, nempe si sine patris jussu contractum est, pater non in solidum,
sed actione tantum de peculio tenetur. Hac actione vero non tenetur, si filiolamilias credita sit pecunia contra Senatusconsultum Macedonianum.
Qui Leges Codicis repetitae praelectionis, quae ex Codice Theodosiano sunt transscriptae. cum hujus Codicis constitutionibus confert, is sitis culis videt, quot Tribonianus Iacinias legibus assuerit, quot inde verba sustulerit, quot inflexerit, pro facultate ea, de qua supra ex I. I. 7. I. 2. I. Io. I. 3. l. Io. C. ue veteri jure enucl. diximus. Magnam jacturam iacit Iurisprudentia, quando tot Gregoriani & Hermogeniani maxime Codicis Constitutiones periere, quae si exstarent, liceret emblemata Triboniani plenius noscere, αe caligine sese emergere ad amoenitatem lucis. Nun
468쪽
DIssERTATIONES ACADEMIcAE. 437 Nunc quando velat naufragio pretiosissimas merces amisimus, accipiendae fuerint constitutiones, quarum fons deest, uti quam commodissime poterunt, atque ita, ne quam principiis juris certi cladem adferant. Fuerit S Gordianus ex mente Donelli, ut ante dicebamus, eXplicandus, nec alia conjectura ejus rescripto obtrudenda, quamvis militi non ita claru jus exposuisse, sed ei potius aenigma obiecisse , prima fronte videatur. Ait tandem Senatusconsultum : ut scirent qui pessimo exemplo foenerarem, nullius misie suifamilias b num nomen e tentata patris morte feri. Quam mali exempli res sit, si adolescentibus pecunia mutua detur, supra dictum est. Si ex oratione Sallustii, ad C. Caesarem, de Rep. ordinanda haec verba: Igitur provideas , oportet, uti plebes, largitionibus Spublico frumento corrupta , habeat negotia sua, quibus ab malo publico detineatur : juventas probitati Nindustriae, non sumtibus neque divitiis studeat. Id ill
NIUM PERNICIES EG, usum atque decus demseris, jungere placeat, per nos licet. Caput XIV. ex ejusdem bello Catilinario, cujus initium est: In
tanta tamque corrupta Ciuitate lectu maxime dignum ; vides ibi adolescentes luxuriosos, parricidas, Perduelles. Verbum fenerarent forte non adridebit Grammaticis, cupient scriptum fomerarentur, sic esse apud Μ Tullium Lael. cap. u.
neque enim benescium foeneramur. sed natura propense ad liberauita tem sumus. & de .ciis lib. II. cap. vlt. Quid foenerari y rum Caro , quid hominem, inquit, occulere Τ Iurisconsulti tamen S Imperatores foenerare saepius dicunt. Plinius Histor. Nat. lib. II. cap. n. de sole ait : hic diιum lumen eaeteris quoque sideribus foenerat. apud Teremium Adelph.
469쪽
38 BERN. HENR. REI NOLDIAEI. II. Sc. Π. v. II. eadem forma occurrit id verbi, sed sensu quem Donatus exposuit. Bonum nomen Senatui est , quod exigi jure potest. Sic enim interpretatur Suetonius Vesp. c. n. ne exsegendi eraditi JUS unquam esset, qui locus S antea adductus fuit. Alias significat, cum debitor est locuples , idoneusque. Cicero ad Atticum lib. V.
epis. ult. ait : Nam aut bono nomine, centesimis eontentus erat, aut non bono, quaternas centesimas 'sperabat. Idem Cicero de se libr. V. ad Fam. v. n. cum dixisset, se domum emisse, & mulium aeris alieni habere , subdit, se suis rebus gestis hoc esse aissecutum , ut bonum nomen existimareritr. Forte ea locutio Maranum movit, ut per nomina incerta filiossamilias intelligeret. Bona nomina, accepta pro debitorum locupletium nominibus. Iurisconsulti plerumque vocant Honea, quod Brissenio V. CL. de V. S. p. 9o8. edit. novi . &adnotatum, S cuivis obvium est.
Se catips, in quibus Senatus confultum Mac donianum cessat. l. I. Cum Senatusconsultum interpretaremur , jam
varias causas recensuimus , in quibus ei Senatusconsulto locus non esset. Nunc reliquas addamus. Cessat Senatusconsultum, si filius familias castrense vel quasi castrense peculium habeat, usque ad quantitatem hujus peculii. L. I. I. vlt. L.
470쪽
DIssERTATIONES Ac ADEMI dAE. 4392. D. h. 3. L. ult. f. I. C. eod. iiii, pr. I. Qtιihus non es permissum facere testamentum. De adventitio peculio solet quaeri: an ratione eius Senatusconi ulto locus sup & quidem, si ususmictus patri Competat Senatilsconsul LO locum esse.. neque Practici ambigunt. Vid. CarpZ. P. 2. conit. O. def. I6. ubi subjecit hoc Scabinorum Lipsiens. responsum: hi euch H. G. ein vornehmer. LAZ-gers-S bn Zu L. 223. II. Ichulat morden ob er nun
multi negant Senatusconsulto locum esse , quorum aliquos adduxit Lauterbaeli. Colleg. J. b. tit. f. Io. Alii ei locum esse aiunt , quos inter est ipse Lauterbach. cit. loco. Si Ulpiani ratio , . quam adfert in L. g. . D. h. t. Cum sitfamilias in cailrens peculio vice patrumfamiliarum fungantur conlideretur; siqtae speetetur id . quod dicit Justinianus ind. l. ult. l. I. . C. h. t. In pluribus enim iuris artis
culis stlifamilias milites non absimilas uidentur homi-itibus, qui sui juris funt ἰ N ex praesumtione omnirmiles non creditur in aliud quidquam pecuniam accipere expendere, nis in cassus coiresses, vix videtur aliud dici posse, quam accedendum esse eo