장음표시 사용
551쪽
sgo BERN. ΗENR. REI Notni imago. Verum, quum Vel ipso Plutarcho teste b) non satis liquido constet. Numam filios reliquisse, quumque Pomponii, antequam a plebe distinsueretur Equester ordo, non Patriciis, sed Ρlebesis c) sint adnumerati. non possumus temere Pomponiorum gentem nobilem d dicere.. Etsii enim post leges Gracchanas se sor- san
h Plutarchi ex vita Numae Pompilii m. I. opp. medit. Francos a. I 62O. p. 73. verba hanc in rem ista sunt:
Porro de Iiberis ejus Numae atque eonjugiis inter scripto res sunt emtroversiae. Quidam neque aliam post Tatiam ab eo orem ductam , neque praeter Diam Pompillam alios ei fuisse Dios adfrmant. Alii praeter bane quatuor et Ilias ad cribunt. Pomponem, Pinum, Calpum ac Mamercum , ab iisque svulisia tres familias propagata: fuisse tradunt, a Pompone Amponiam , a Piso Pinariam , d Ccupo Calpurruam, is inmerco Mamerciam , cui quidem propter hanc ipsam caussam Remmegnomen fuerit. Tertia opinio est eorum, qui reprehendentes hos , quod in gratiam earum gentium, illarum erionem falso ad stirpem Numae referant , ipf Pompiliam non Tatia natam, sed Lucretia , adserum . quam Rea jam factus Numa duxeris. Nitor Sigonium & Andream Scholium confidenter adfirmare, Plutarchum tradere , Pomponios a Pompone Numae Restis filio duxisse originem. 'Adrisit tamen haec genti, ut ex denariis ejus arguit Scholius. e Ita capio Andr. Scholium , qui Pomponiam inter Gentes plebejas recanset. d sigonius enim de Nominibus Romanorum es. Q. au- .ctor est . nobiles primum patricios suisse dictos . quippe quibus primum honores illi, ex quibus nobilitas comparabatur, in Republica patuerint. Adde Lim allegato Lib. IX.
cap. ult. dc Val. Max. Iib. II. cap. V.
ι) Quibus iudicandi potestas a Senatu in Equites
CL Heineecit Praefatis, supra laudata, de S. Pom
552쪽
6 R A et Io N E s san tota Equestris suerit, non consequitur tamen inde, Pomponios nobiles fuisse. f) Nemo enim nobilis. nisi cujus Majores Curuli Magistratu functi. Curulis enim Magistratus tribuebat jus imaginis prodendae memoriae, & posteris Ex imaginibus nascebatur omnis nobilitas. g Unde Cicero etsi eques, haud tamen nobilis. sed novus homo, ceu qui primus in familiam suam curules honores intulisset, filius ejus utique nobilis. Quum itaque non liqueat, Majores Pomponii nostri hujusmodi Magistratus gessisse, fictam nobilitatem ei facile tribuere non possumus. Quo minus tamen Equestri gente ortum liceat conjicere, adeoque splendiditsima, h) nescio sane quid refragetur. De L. Pomponio Attico ait Cornelius Nepos, eum ab origine ultima stirpis
Mmanae generatum, perpetuo is majoribus acceptam
translata, & horum ordo a plebeio separatus. Hor. IV. III. eap. XIII. Ascon. Pedian. in Divinat. & clarissimi Plin. lib. XXXIII. eap. II. Ante enim tantum duos ordines fuisse . nulli obscurum est , Senatorium ' plebejum, & inde Ga-jus ι. CCXXXVIII. D. de verb. Agnis Plebs es eaeteri Cives, Ine se roribus. Exponit enim leges XII. Tabularum, quibus non nisi duo ardines cogniti. G una sequutus est Iustinianus in s. IV. Bist. de Dre Nat. Gent. N Civis. nisi quod hie clarior. Miror eam rem torquere Gerardum Coc-crium in Commentar. ad L. II. f. VIII. D. de Origine P
f Sicut nee inde, quod, ex quo honores cum plebe communicati, quidam ε Pomponiis Curuli Magistratu suo-cti , colligi potest . omnes suisse factos nobiles: quando, qui ejusmodi Magistratum gessit, suis posteris quidem nobilitatem . non autem toti genti potuit adquirere. e) Vide Sigonium dicto libro de Nominibus Roman. cap. VI. ubi & notissi uia Ciceronis verba adducit. b) Splendor Equestri ordini velut proprie tribuitur.
553쪽
rra BERM HENR. REI NOLDrequestrem obtinuisse dignitatem. i Gentilem Pom. ponii Attici Iuris Consultum nostrum fuisse, jure videor credere. Gensiler sunt, Scaevola auctore , I qui inter se eodem nomine sunt , qui
ab ingenuis oriundi, quorum majorum nemo servitutem servivit, quique capite non sunt deminuti. Est autem nostro idem nomen, quod Attico. Et quis illum ab ingenuis non fuisse oriundum, aut Majores ejus capite fuisse deminutos sm) probaritΤquis denique Romanum sn) fuisse Iurisconsul. tum hunc negarit 7 Audio quidem nonnullos regerentes , etiam terrae filios. ut nunc, ita &olim. illustriorum nomina usurpasse. οὶ At de Pomponio nostro , Viro gravissimo, veramque philosophiam . non simulatam , professo, quique id unice operam daret, uti cui me suum tribueret, id autumare, ipsumque falsi p) accusare velle, inconsideratissimae foret temeritatis. Videmur erso haud male colligere, Pomponium
hunc splendidum Equitem fuisse. amvis , Ex
qua Pomponiorum familia ortus ruerit, non constet. Recensentur in Pomponiorum gente fami- ἱ Vud Atisti, in princ. i
Et certi non minore , quam quo Cicero Servium lTullium . Regem , gentilem suum appellat Οὐ q. Tusc. i
ι Apud Ciceronem in Topicis eap. VI. m) Hoc enim definitioni suffici re puto. quando capitis deminutio ct amissionem libertatis cmnprehendit. i nὶ L. II. g. I. D. de ore. Iur. ubi : initio civitatis no- lsraes
ο) Rupertus ad Enchiridion nostri de Origine Pris lib.
p Falsi nominis vel cognominis adsereratio poena falsi coercetur. L. XIlI. D. at L. Corn. de si ips.
554쪽
ORATION L s. Saasa miliae Atticorum , Flaccorum, Mathonum , Molonum , Musarum , Vitulorum , Bassorum, aliorumque. q) Noster cognomen familiamque suam non tradidit, nec tradidisse alios observoe Gens tamen ejus nota est. Hujus dignitati no quid per semet decederet, laboravit sedulo. Noluit sese censeri laude suorum, sic ut nihil . ipse futurae laudis ageret. Existimavit miserum es se , aliorum incumbere famae. r . Degeneri Majorum dignitas oneri est & rubori , homini frugi gnavoque incitamento. Hic patrium ani. mum, virtutemque capit, ct Majoribus honori est: ille dedecori S ex semet natus videtur. Quam solicite Romani pueri inde a tenerrimis annis fuerint educati & liberalibus artibus eruditi, neminem puto fugere, tr) addebantur iis, qui rationem legendi, qui pronunciandi mo dum, sonumque, qui Musa cen, qui Geometriam , qui linguam Graecam, qui Latinam illis a.
curate traderent, qui optimos quosque auctores S Graecos & Romanos, Poetas, Oratores, Historicos interpretarentur, sermonem ad elegantiam formarent, Rhetorum praeceptis utriusque linguae excolerent , animosque illorum multa, longeque patente doctrina imbuerent. Pomponium nostrum eodem modo institutum fuisse, ambigere vix quisquam potest. Nam ut cetera ex iis, quae dixi, praeteream , Linguae Graecae quam peritus fuerit, ostenderent flores complures ex Graecis auctoribus petiti, quibus opera sua
Andreas Scholius tantum sex priores refert : in i
scrip:ion: autem corpore Gruteri Occurrunt plures.
r) Juvenalis Sett. VIII. v. 74 sq. s Uide, si ilibet, Quinctilianum Insilui. Orat. Lib. I.
555쪽
sa BERN. HENR. REI NOLDI sua adspersit, si quidem haec eΣstarent integra.
Nunc, quando ea nobis injuria temporum, aut hominum invidia, aut etiam socordia eripuit, vel sola lex XX. D. de Fideicommissariis libertati-hus st) docere id ipsum potest. Linguae autem Romanae quam fuerit gnarus, is tantum ignorat , qui fragmenta ejus nunquam inspexit. Quodque de Iurisconsultis veteribus in universum dixit censor eorum rigidissimus, Laurentius Valla, sul eorum orationis genere in brevitate summa nihil aptius , in dignitate rerum nihil elegantius
ese, id & de sermone Pomponii adfirmatur verissime. Dedidit se deinde Pomponius noster Philosophiae, exemplo gentilis sui, T. Pomponii Attici , non Epicureae quidem , sed Stoicae. ix Non dicam, plerosque Iurisconsultorum Veterum ab Stoicis fuisse inititutos nec adeo ab hac secta alienum fuisse videri Pomponium posse, cum existimem, curam , quam
c ιγ De qua lege infra , adde ι. XXX. D. de Uurp.
x) Non quod ad eam tantum partem, quae est de moribus , sed & quod ad illam, quae rerum naturam contOmplatur , sicut Beruandus ex d. L XXX. D. de usurpat. - ucap. & ex Senecae Natur. Quaest. lib. II eap. I l. colligit; adde Dionys Gothostedum in notis ad L. XXXIII. s. U. D. d. Rei vinc
γ C ac. XI. ον. XXXVII. Quo loco haec scripserit Valla. investigare non licuit , neque multum temporis impendendum esse credidi in rem haud magni momenti. Interini, eadem sere, quamquam non iisdem verbis, leguntur in Praefatisne, libro lII. Elegantiarum praemissa.
556쪽
verbis Σὶ adhibuit Pomponius , quamque illis Philosophis ta) maxime familiarem fuit constat, escere, uti ea de re ambigere, nisi frustra,
nemo queat. Poteram addere, quod oceur
rant, s b) qui Pomponium nostrum o Proculianis fuisse statuant, quodque hi fuerint succetares Antistii Labeonis, quem Stoicis addictum fuisse,
nemoc a specimen rectε quis ceperit ex L. VIII. I. II. D. Goptio ae vel electione legata , ubi ait: Non videor consentire,
qui sentire non pissum. a in Vide verba Ciceronis C aclo adducta d ι. b) inter hos est Salinerius & Boechelius, qui hae in
re haud sequitur Bertrandunt , is enim ait , Pomponium Labeonis sectam minime probasse r additque id colligi ex ιib. XXXV. ad Sabinum, non ad irotans , ex quo fragmento, nisi sorte L UI. D. de pign. ast quae est ex illo libro, dein signat, ubi Pomponius ab Atilicino recedit, quam ex asseclis Labeonis fuisse dicit Bertrandus. At id quidem argu . mentum satis leve videtur. Nec sat scio, an non rectius dicatur . nostrum neque in Labeonis, neque in Capitonis, vel, si mavis , Cassi aut Proculi verba juraee. Vide omnino L. XXVI. I. II. de Legatis libr. I. adde L. XLV. D. eodem. qua utriusque Scholae Iurisconsultos laudat. Sicut& in L. XI. D. de Neg. ges. Proculum, in L. autem XL. D. de receptis , qui arbitrium recep. Cassium , in L. XXXIII. D. de Rei vind. iterum Trebatium sequitur. Duae leges priores adeo male habuere Salinerium, ut duos existimaret fuisse Pomponios . eamque in rem adduceret L. XXIV. D. de Rei viud. ubi nullius tamen Pomponii mentio. Vidu Sa- Iinerium ad Tac. III. Ann. LXXV. in editione Gronoviana. Quicquid placeat, durum mihi videtur, si ex eo, quod Pomponius aliquando hujus illiusve familiae Iurisconsultum sequatur, statim eum huic illive Scholae mancipare velis. Quum & Iulianus amplectatur Trebatii opinionem, d. ι. XXXIII. de Rei viud. quamvis ille Cassianis accenseatur.
Inter ICtos erciscundos Pomponium refert Heine eius in laudata Praefar. p. 35.
557쪽
FG 'RRM HENR. REI NOLDrnemo dubitaverit. Nam S. hic vocum origines, rationesque scrutatus sedulo , ct ne quis negligendum hoc studium Iurisperito, aut olim existi. maret, aut nunc Putet, ea praecipuo scientia
ad enodandos plerosque Iuris laqueos seliciter usus est. sc) Ex disciplina Stoica Labeoni quo
que videtur natus contemptus honorum, tradit
enim Pomponius, eum oblatum sibi ab Augusto consulatum sprevisse. d) Natus inde S incor. ruptae libertatis amor, quem Labeoni celebriorem famam, quam Capitoni, peperisse ex Tacito se) constat. Licebat dicere, Labeonis, es eorum, qui illius partes secuti sunt, exemplum imitatum esse Pomponium, at videtur mihi Castus ejus religiosusque , ct qualis Stoico convenit maxime, animus abunde inde colligi, quod furtum me facere adfirmet, si ego me invito domino contrectare rem putem , cum tamen dominus velit. sf) Adeo hic verae Antistes su-' . Plentiae e) Gellius Attic. XIII. cap. X. Quinctilianus Lissi-
tui. Orator. L. U. XIV. in fne omnibus Iurisce uitis summum eirca proprietatem verborum I. borem tithuit. d L. II. s. XLVII. D. de Orig. Iur. I l omponio tamendissentit Tacitus III. Ann. I. XXV. Augustuiri inJuriae .Labeoni illatae areuens. Salinerius credit Tacito : ego, silicet . Pomponio , malim tamen adeas Rupertum ad L 3. XLVIl. de Orig. Dr. ιib. II l. Cap. XIlI. Seci . I.
f) L. XLVI. s. VIlI. D. de Furtis. Iustinianus tamen l. V IlI. Insit. de Obligat. quae ex des. Ost. negat hac in specie stirinm fieri : Verum aut dicendum est , non co effecta surtum committi, ut actioni surti sit locus , quomodo tom- peramentum Ulpiani d. g. VIII. L. XLVI. quoque tum capiendum, aut Justiniano θ Ulpiano religiosiorem suilla nostrum. Licet his adjicere ex L. XLIV. l. I. D. de Furtis
558쪽
pientiae nos ab aliena re non solum oculos, manusque , sed etiam animos abstinere jubet. Dum
ei, qui, quod possidet, sibi per leges usucapere
non licere putat, nec erranti procedere usuca
pionem ejus. sin dum inter prima Juris Genti praecepta erga Deum religionem, & ut parentibus patriaeque pareamus, b) refert y Numquid
rno id feceris, adjicioque eo lubentius , quo verius existimo , alienam esse a mente Pomponii eorum opinionem qui putant, tum demum furti obstringi accipientem, si rem sita in esse adserens , sintulansque , alterum ad tradendum induxerit. Aut enim nimis fallor , aut sola contrectatio' alienae rei lucri saciundi gratia, abs te. sciente non ess, tuam , facta , te larem arguit . quamvis alter vel sponte tradiderit. & exceptio illa Pomponio ne cogitata quidem fuit, qui pravo animo accipientis maleficium metit dr: nec dubito ergo . quin erret Vinnius in Commentar. ad UI. nisit. de quae qu si ex contr. nasc. n. I. suspicioque semper Iuri .consultorum nolirorum de moribus doctrinam. nec Vereor eos praeserre recentibus , ut qui non accurate adci , singula ubique videntur distinguere: ita, ut hoc eXempli caulin adferam, non placet, quod Clati T. Wciri rus. pace doctissimi viri dixerim i iis nihil imputat, qui scalas .ct instrumenta ad effringendum furibus commodant , notis ad Pufendorssi de esse. Itim. θ' Ciυ. lib. I. I. iat. Rectius Gajus in L. LIV. F. t V. D. de furtis r qui ferramen ta sei-eus commodaverit ad GIringendum ositιm vel armarium . ve: fcalam sciens coinmotaeteri: ad adscendendum, licet nullum ejuς conflium principa iter ad furtum faciendum interVenerit . ta-men furιi ad ione tenetur. Sed de his sorte aliquando alibi , Deo volente, uberius dicemus. Interea vide Gellium 2. Auic. Lib. XI. cap. tili.
559쪽
HENR.' REI NOLDreo ipso aliud, quam haud simulatam philosophiam indicat Τ Hujus divinis praeceptis Pomponius mentem excoluit suam, ratus frustra addisci Ju- , Tisprudentiam, quae non ex limpido isto fonte deduceretur. Et quos foret potius sectatus quam Stoieosy His inter Ethnicos nulli certiores custodes sapientiae & virtutis . adeo ut ne ipsi quidem Ecclesiae Christianae Patres adfirmare sint veriti , nullos Philosophorum propius ab Christiano dogmate absuilla. Stoicum quum dixi Pomponium nostrum , dixi virum sanctum. viis Tum gravem , Virum abstinentissimum, gratiae nihil, metui nihil dantem, ad justitiae normam singula dirigentem, ad merendum optime de genere humano natum, denique talem fere, qualis erat Cato, cujus hi mores, haec immota secta,
-- Seruare modum. snemque tenere,
Naturamque sequi. patriaeque impendere vitam, Nec sbi, sed toti genitum se credere mundo. Huic epulae , vicisse famem: magnique penates, Sulmo vitae hiemem tecto: pretiosaque vestir, Hirtam membra super Romani more Quiritis Induxisse togam: Venerisque huic maximus Uur, Progenies; Urbi pater est, urbique maritus: Iustitiae cultor , rigidi servator honesti:
In commune honus: nullosque Catonis in actus
Subrepsit, partemque tulit sibi nata voluptas. i
emblema fingit. Existimat Pomponium scripsisse: erga Το-vem religio , adsensum citius invcnisset , si reposuisset: erga Deos . sed nec hoc placet, quum inverecunde adfirmetur, Veteres nunquam Dei , at semper Drerum Deisse mentionem. Res manifestissima est, vel senecae praefavito in Na turales Quaesiones legatur.
i) Lucanus de Besso civili ιibr. II. v. 38 I. R.
560쪽
O R A T I . o N E s. r SasNos AA. si hac parte imitari Pomponium nolimus, si Philosophiae oracula cum I. Prudentia conjungere non placuerit, non erimus Iurisprividentium unquam nomine digni, sed rabulis vulturibus forensibus accensendi. Nec enim ingenti numero deblaterare posse leges, id Iuris- prudentem essicit, sed ipsi, si qua species occurrat , ex intima Philosophia illam ante decidere
non nequire debemus. quam ad scriptarum Legum carmen convolemus. Has ad convince dum adversarium, qui rationibus nostris cedere pertinaciter negat, recte demum adducimus. Aliam viam qui calcaverit, tranquillitati con scientiae suae consulet nunquam. MaXimum Iurrisprudentem inter S Jurisperitum discrimen est. Illius vocabulum nemo sibi recte adsciverit, nisi Philosophus qui fuerit, hujus quoque rabula adserere sibi potest. Revertimur ad Pompo nium. Is non coeco impetu in adyta Themidis irruit . sed . ut vidimus. Grammaticen ante es Philosophiae piaecepta non gustavit, sed imbibit. Grammaticen quum nominavi, inclusam fuisse intellexistis interpretationem optimorum auctorum . Ρoetarum, Historicorumque, sutam Graecorum . quam Romanorum. At non
fugiebat Pomponium , praeter generalem illa in Histo
ι vide Quinctilianum Institui. Orator. lib. II. ea . I. ubi : Grammatice quam in Latinum transferentes litterat eam vocaverunt) tenuis a fonte . assumtis Ponarum, Hiso /ricorumque viribus , pleno jam satis alveo fluit, cum praetereationem rect/ Inuendi, non parum alioqui copiosam, prope on nium maximarum artium scientiam amplexa sit. L l . . l