장음표시 사용
561쪽
rgo BERN. ΗENR. REI NOL Brylisto larum cognitionem, desiderari in Studioso Iuris exactam in primis rerum Romanarum notitiam: Has ergo studio summo evolvit, ct iis, tia, accessiones, fataque Reipublieae spectavit dii senter , tum quibus' gradibus. quoque pso- eeuu Ius Romanum ad illud 'fastigium fuisses eductum , accitrato requisivit. I De re dubitare nemo potest, nisi cui obscuram fuerit . eum ex lipsa hiltoria Romana suam aliquando firmare se tentiam. Ita quum legisset, Attilium Regulum olim non fuiste visum postliminio reversum , quod iurasset, Carthaginem se rediturum, inde collegit, captivum tum demum postliminio reversim videri, fi habuisset animum in civitate manendi. m) Et quis putet, Pomponium non incessisse eadem via, quam Studiosis Iuris pra ruit' Enchiridion iuris conscripturus , ante omnia originem & Incrementa ejus demonstravit, Magiitratibus & Prudentibus additis, non sperans in ipso Iurisprudentiae studio progressionem selieem', 'nisD si quis historiam, antiquitatesque Romanas' praecepisset. Harie viam dum
non sunt ingrem primi illi post Digesta in lueem
reducta legum nostrarum interpretes, vel dum in ea ob leculi, barbariem insistere non potuere,
quam turpiter ubique fere sunt lapsi' .is non misereatur Accursu, quando Caniniam legem a
cane in L. V. IV. D. de eaptivis. Inscriptio prae in liri, locum illum ex Pomponii ιibro XXXVi I ad si m. cium esse transscriptum. Ex eodem libro haud dubiδ est I.ex xX. D. eod. licet inscriptio habeat : Pomponitis libro XVI. ad Sabinum. Firmat id materiae nexus. Tum si indiei Digestis praemisso fides. Pomponius tantlim XXXV. libros ad Sabinum scripsit, quemadmodum di supra dutunia
562쪽
ORATIONE s. S3Icane ad latam hariolatur . quod invideret libertati . cauis autem animal invidum i Quando Falcidiam legem di m autumat, quod sicut sal x foenum, ita ista de legatis quartam re- ety Ο Taedet referre plures hominis naenias, quariun ingens acervus ex notis ejus collis
li n) Ad tu. Bistis. ἐν Lege F Canima sinenda. Voce quam notat , sciliari legem Fufam Caniniam, foris c hariolando adsequitur verum . sed non constat ipse sibi in aquo- tam , ' qui Caninius nominabatur , inductam. Nam eanis servabat naturam, qui stat in Diso, qui nee sibi potes habere paleam . me assi permittio accipere. Sis nee sibi pareat tenere servas, quia mον iebatur , Mec ιibertatem patietatis eis dari.
C. Caninius Gallus traditur suisse Consul sui , s anno DCCLI. ct quidem in locum Plautit: ut videre est in Futis spud Sigonium , qui ait , non comperisse ω. quis in Ameusti locum conisi iactus si, appellatio legis videtur signare M. Furium Camillum. Hotmannus Aratiqu. Rom. lib. I. - μῶυ Legum dicit , legem tulisse P. Fus uui Camillum, C. Caninium Gallum. Coss. anno DCCLII. ut constet fastis Capitolinis, non uno, ut existimo. errore. Ο Ad pr. Instu. de ιege Finidis , ita ait: icto Ea dia disa quia ut falx foenum . se Mee lex lagata resecat , vel die a Finissio auctore, ubi Ioannes Faber suaviter addit: ut Dir Cenμι . ει ides Finidis raseos 4sa jure, secui sis Des Praetor. Rem hodie ignorat nullus..cν Nimis lepidum est, quod ad L. H. Iv. D. de orione Daeu, -α placuis x eo suia viros, fingit. Ait autem: η Mirum omnino, eandem conlecturam probare An. b. Tiraqvellum de Lia Caneis . G Da I. Parte s.
563쪽
Α A. nili consilium Pomponii amplexi, anti sui ta
tes Romanas, unde tot capita Iuris nostri unice lucem mutuantur . addiscendae Iurisprudentiae praemiserimus. Erat Accursio. in quo excusaret sese, nos in tanto litterarum splendore excusari nullo modo possumus. . Quis non rideat - haud incelebrem Iuris Publici scriptorem, adfirmantem, Ciceroni jam Francos & Suevos fuisse commemoratos; Claudianum Poetam Vespasiani
tempore vixisse, Ulysem Trojanum fuisse.
Ita si Germanus miles Romam aut aliam Ita Iiae
tem : ant vim tamm boe feret , miserunt Graeci Romam irendam sapientem. ut exploraret, an di ni hsent Romani legibus. qui eum Romam veni sset. cogitantes quid poterat fer , endam fiustum ad disputandum cum Graeco posuerunt , ut f perderet, tantum derisa esset Graecis, qui sapiens nutu risputare eoepit, elevavit unum digitum, unum Deum An scans; stultus credens , quod vellet eum uno ocuIo excoetare, Mevavit duos . N eum eis etiam pollicem , sedit naturaIlier
evenit, quas eum eaecare vellet utroque. Graecus autem eredidit, quod Trinitatem o stenderex. Item Graecus apertam manum assendis , quas ostend/ret omnia nuda aperta Deo. Stultus autem timens maxillatam sol dari, pugnum clausure, quasi repercussurus lavavit. Graecus intellexit, quod Deus omnia elauderet palma . N fc erederis Romanor dignos legibus recessit, hy-- Dpientibus tantiai feeit in eivitate A tbenarum-Lπedaeinstrum ; ' ergo is Graecis habueruns originem. fletu quaelibet sciemis. Verum est tamen, hane diis Frionem in ιMino prius conscriptam. Latinae linguae quam fuerit gnarus vel ex hoc specimine patet, quod exercere feras dicat esse eum illis pudere ad L. XII. D. deus ructu. eum significet hahere feras, ut quaestum ex iis capias, adi V. Cl G. Noodi observ. Lor. I. cap. X.
q) Nollem talia excidisse Io. Friderico Rhetio Insiit. r. PMι. Lb. I. tu. II. I. XXiV. V XXVIII. Ulysse in
564쪽
O R A . T IONE S. S 33 urbem obsideat, continuo Italus erit. Uerum deploranda sunt vitia seculi, non ridenda, quae litteraturam non tantum Graecam, r sed &Latinam s fere ab Iurisprudentia seiungunt, ac caliginem sordesque reducunt, quas Alciatus,
Budae us, Troianum , ct Claudianum Vespasiano aequalem fuisse, si quis adfirmare vellet, is o trivio pueris futurus esset ludi-.bri O. Tertium errorem invexit corrupta lectio apud Cic. XIV. ad Atticum ep. X. Sed ibi legendum est : Redeo ad tuos L sor, Scaevas, Fangones. prO: Redeo ad Tebais os, Scaevas, Frango aes, vel Francones, quod posterius quo riae aliquos scripsisse video. Rlaetius dicit. Ciceronem cum Stie diis Franco -'rum in eminisse, cum tamen non observem , aliquos Suevos legisse pro Scaevas. de C. Fuficio. Fangone cita rectius scripsit Leunclavius. quam Scholius Phango vide Dio- nulli libr. XL UlII. pag CCCLXXI.'seq. edit. Lewicι. r) Boeclerus Comme it. postum. de Scriptoribus Graecis 'N Lettinis ait : Ex horum decem craecorum oratorum scriptis non antiqui tantum Τ Confurti Romani profecerunt plurimum , sed pos instauratas litteras Budaeus praesertim alii Juos fundos irrigarunt. Hodie paene iois nomina ignorantur. Tantum invisa quondam barbaries amatur. immo hodie ple-irisque istud glossae ad 6. I l. Iiit, de Emt. Veud. ubi his verbis addit : Graecis , quae legi nou pcJAut: & ad L. XIX. f. II. D. de Ridiciis : bic I quitur Graecum , quod intolligi 'non potes , evenit, cum tamen multae Juris nostri partes Graece primum sint conscriptae , nec latere cui quana possit . Cujac iuui tantum non infinita ejus linguae beneficio restituisse ac emendasse. sὶ Vide Jo. Uincentii Gravinae praefationem in libr. de orto progresR Iuris Civilis. Cruda adhuc studia in sorum propelluntur , ct Iuris prudentia indultur pueris adhuc nascentibus: ut Petronii illa huc liceat trans Drre. Cujacii ista ad D. Paulum de Foix querela est: Nobiliti in adolescentium utilitati quo minus serviam, ut cupio, ut conor, parentum, quorum iu imperis sunt , praepropera estinatio S coeca
ambitio facit, qui eos nn equam sui judicii sui , S bis litteris infructi, sce quibus Ius civile percipi non potes, ad nos ea
565쪽
Budaeus, cujacius in primis, ' P. Pithoeus, Petrus Faber : Britanius, Hotna annus , Iacobus Gothostedus, aliique praeclarr Viti tam feliciter
fugarant. Iurisprudentiae porro toto pectore incubuit Pomponius: at dubitandum non est, quin hoc in studio justo ordine progressus fuerit, quin abstrusioribus faciliora praemiserit. Certe , quando ipse librum singularem, aliosque libros duos Enchiridii composuit, compendiaria via eos ad Iurisprudentiam manu quasi ducere conatus est, qui huic disciplinae sese primum addicerent. Nos
ordinem invertimus, si jam Lytae t esse cu
Dge ait ue resime transminunt, ut mox vix dum sentienter gustum dissiplinae nostrae , ad se revocent, rudes atque impolitos . ne dicam imperitor , in forum vel Curiam impellant. Vid. Dedicat. ParalitL in libr. IX. Codicis. Pulcra sunt haeelo. Mercerii : Quamcunque tibi cscientiam ) delegeris amp. sendam, laborum gradus feri jubeo: Non Rhetorum tantum . sed Philosophorum praeceptis animum componi volo ,-ΓDrum Istrorum lectione irrigari , quos jam muItos ὸ tenebris erutos babemus in manibus, comtor . exculi I . plenos eruditionis. Interim dum iis exercebere, Molescet aetas tua, setque ad artes quasvis maximaδ per eradas paratior. Noli, sit, bae t
N persuadere , quod plerique yuvenum , parum esse sub sidii iuliberalioribus discipIinis ad caeteras consequendas: νroperandum ad eas in quibus vitari trabere S traducere deeratum est . ut quae non nis magno tempore perdi9ei mi t. Meus est omnino; qui primis tuis opprim/ imbrui fuerint, viam iss sta ad carie. Vas faciunt instem - N aperram , ut vet ductore came e pessiit. Vid. is in Conciliatore ad Iacobum situm , p. s. edit.
Duisburg. t) Ηoe vocabulo decorabantur studiosi anno studio. rum quarto, quod tum tantum prosecula viderentur , ut legam nodos possent solvere. Const. cui initium omnem l. V. tibi vide Charondam. Accursius ad vocem Lytas addit, Graeco voeabula hircos , quod idem es, quod subluiter videns.
566쪽
Ο R . A τ O N. B M S3spiamus, ubi vix nomen Iustini norum novorum cu) recte usurpamus. Si jam controversias disputare lubeat . ubi vix principia Iuris certi sunt percepta. Est hoc Cacoethes , quod semper moram studiosis injecit, aut desertores studiorum effecit, contra, quam Iustiniflnus Princeps serio optabat. x Nihil autem Pomponio in hoc ipso studio magis cordi fuit, quam dii, gentia defatigari quae nunquam posse videretur. Dii labore omnia vendunt, Iurisprudemtiam' rhaxime, ipse nulli pepercit. Tanta discendi cupiditate jam senex , jam doctissimus flagravit ut etsi eam vivendi rationem optimam in octayum supra octogesimum aetatis annum d xisset solam, memor tamen esset sententiae riua, qui dirisse sertur: Καν τον εeta ον πόδα ων τῆ σωρ. προσμαθειν τι-Etsi osterum pedem istumulo haberem, non pigeret aliquid addiscire, fr)Fugit me, quis auctorum Graecorum dictum praeclarum totidem verbis expresserit, de nec illis forte expressum unquam suit. Solent enim Auctores aliquando non tam Verba, quan sententiam , recitare aliorum. Nec videtur in juria colligi, imitatum Pomponium mentem Solonis. qui, cum inter pocula fratris filius cpnt, lenam quandam Sapphus cecinisset , rogavit ij venem, uti se eam doceret, S alii interrogan-
u Ita vocari voluit Imperator Iustinianus Studiosos Iuris anno primo, cum ante frivolo & ridiculo nomine D pondii nuncuparentur. d. s. Ιl.
x g. II. Insi. de 'distis Suture. γ) L. xx. D. de Fideicomnis . libertae ih. 'J Soloni hoc dictum attribuit Scipio Gentilis Parerg.
567쪽
sa S BERN. HENR. REI NOLDIti, suam ob rem id desideraret homo jam senio confectus, regessit, ut, postquam eam didic ro, moriar. Non pigebat virum morti proximum aliquid addiscere. Expressi ergo Pomponius fortassis Solonis sententiam . Iuliani non retulit. Nam etsi in vulgata editione legitur: --mor sum ejus sententiae , quam dixisse fertur Iuli nus , Florentiae tamen exaratum deprehendituri Mentor sum ejus sententiae, qui dixisse fertur; Florentinae autem editioni vulgatam nemo praetulerit. Et auctores nostri quum a Graecis sententias mutuamur, eas Graece efferunt, quum a
Latinis, Latino. Iulianus si hujus sententiae fuisset auctor , eam sine dubio Latino sermone monuntiasset. Scio Bertrandum , Hotm annum Rupertum, eam Iuliano tribuere , at, quo faciant , - non nisi tellione editionis vulgatae moventur , sed quam melior refutat. Et do. cet capitis XX. de Fideicθmmil=ariis libertatibus inspectio, Pomponium de ea specie, quam proposuerat Iulianus, alios per Epistolam consuluisse rilliusque quaestionem laudata sententia absolvi; deinde ipsum referre, quid responsum sibi fuerit, quod & Franciscus Accursius vidit. Est ergo Pomponius noster , qui eum discendi ardorem etiam extrema senecta profitetur . vel ob eum solum aeterno nomine dignus. Dixeris animum illum gentilem Σ fuisse Iurisconsulto. Nam ct Atticus usque ad septem & septuaginta
C ) Cf. Ηeineecius de Pomponis l. I 8. ubi & alios, qui eandem sententiam amplexi sunt, memorat, & BertranduInliac in re sibi non constare , docet. Add. Idem in I a Saleii yucinni X l I. p. et o8. Opticvι. postumorum. ab In Numis Gentis Pomponiae videre licet Musas no-
568쪽
Ο R' Ar et I o No E s s37. annos in litteris vixit , & de Pomponio Basib scribit Plinius filius, eum multa disputare , multum audire , multum lectitare ; quumque plurimam:stiat se quotidie tamen aliquid addiscere. Ita fenestere viporrere virum, qui magistratus amplissimoc gesserit, aexercitus rexerit, totumque se Reipublicae, gramdiu deqcebat, obtulerit. Nam S prima vitae. re ora media Patriae , extrema nobis nos importire debere .ut ipsae leges moneant , , quae majorem sexaginta an
nis otio reddant. a Non distimulabo Ah. quum ista apud Plinium legerem , quumque verba dismputare th) S lectuare considerarem, ' quorum alis terum fere Iurisconsultis , alterum in primis: Pomponio nostro, qui varia uin lectionum libros reliquit . velut propriam adseri potest , me imeam cogitationem incidisse, Pomponium illum, quem tantopere laudat Plinius, esse ipsum Pomnponium nostrum. . Iuvabat conjecturam . quod Plinius de suo Pomponio eadem praedicaret, quae de sese Pomponius noster, quodque ille ex hujus epistolis ista videretur transtulisse: at conjecturam fuisse fateor. dc licet vero admodum
similem, tamen haud veram. Docuit enim me, quae apud Gruterum in aeterno opere sc) Occurrit, inscriptio. Pomponio illi Basib. ad quem Plinii exstat epistola, praenomen fuisse Tito, non Sexto. Noster autem Sextus omnino fuit
vocatus. vem cum Hercule suo Musagete, ait Carolus Patinus introd. ad Histor. x fui. Cap. X. sa) Plinius lib. IV. ep. XXIII. filium dixi hunc, quod fuerit adoptatus ab auctore Historiae Naturalis, avunculo suo.
569쪽
sas BZRN. HBNR. REI NOLn Ivocatus Tum quoque Iurisconsulto huic parum convenire videtur , quod de suo Pomponio di. cit Plinius, eum Magistratus amplissimos. gessis. se, exercitus rexisse , S ad senectutem usque sese Reipubl. obtulisse, quum Noster honestissimum otium alii generi vitae perpetuo anteposuis se videatur. d) Gentiles ergo tantum fuere, sed eodem eruditionis 'amore incensa: qui quum tantus fuerit etiam in senilibus animis, quid nos. quibus solido stant robore vires, decuerit aliud, quam hos senes aemulis i. , Obrepit sensim non intellecta senectus, & nos ficuentissimos Utatis annos nobis per ignaviami ct incultu patiamur perire ' Cumque Viri illi clarissimi de vi dique do mi etiam sepulcro vicini addiscere quid se posse crediderint, nos vana superbia omnia jam nos scire autumemus p Sane quamlibet etiam quis eruditum sese existimaverit, attamen Nunquam ita quisquam bene sistacta ratione ad -
. tam fuit. Durn rer , aetas , vos, semper aliquid ad rur
Aliquid moneas ut Isia, quae te scire credas,
Pervenissent ad eruditionem multi, nisi se jam pervenisse putassent. : Cogitemus S peritissimos . Iuris
db Diseendi enis cupiestatem solam vivendi rationem optiinam semper judicavit. d. L. XX. D. de Fideicomaeiss . si-
570쪽
Iuris non raro haesitare , quum nova semper properet edere formas , quae so perspiacacissima praeditos prudentia Depe fallunt, aut tenent ancipites. Non vana fuit 'Pomponii diligentia. Evasit Iurisconsultus suae aetatis prae istantissimus. Testatur id frequentillima ejus in Digestis mentio. Adducitur auctoritas ejus a multis; at quantum est laudari a laudatis Viri si Testantur idem libri, quos de Jure conscripsit,
plures ducentis, f unde plurima in Pandectas
relata f) In indice Digestis praemisso eoni metri orantur libri ejus CXIV. at om stas est Euehiridii liber 'ngularis, de quo ex inscriptione Legis Il. D. de Justitia' re, ae Legis u. D. de Origine ruris , constat. omissi quoque sunt librι LXXXIII. ad Edictum. Vide L. I. s. v Ili. D. de carhmian. Edictor ubi diserta septuagesimi noni ad Edictum, & L. I s. XIV. D. Ii quid in fraud. patroni factum fit, ubi octogesimi tertii lihri Pomponii mentio , quem ad Edictum fuisse.
dubius tamen , adserit Bertrandus : certo autem Iae. Gotho redus nec temere.' quando autem Bertrandus numerum operum pomponis libro singulari de taestis stila missis auxit, decepit eum inscriptio legis CCXXXIX. D. de Ver- hor. signis in editione vulgata , quum legendum sit: poma ponius libro singulari Enchiridii, quemadmodum Florentiae
exstat. Nee dubitandum , quin recth, quando eo capite nihil continetin , 'quod ad tacita fideicommissa pertineat. sed omnia, quae I reviridio Iuris Civilis pulcrε conveniant, succinctae nempe rerum definitiones. Tum quoque Pomponius libris V. Iidelaommissarum sine dubio exhausit ea. quae ad eam maioriam' videbamur attinere. Dicto autem librorum numero si adjecetis libros octo de sipulationibus. ex quibus octavi meminit Ulpianus L v. 3. vlt. de UD'. earum rerum, quae usu consum. redibunt libri CCR. quibus vir summus Ius CiWile illustravit. Illud , qtiamio de inscriptione Legis CCXx xl x. D. de V. S. qu.im adducebamus , dubitare quis alias posset , addendum mite cst, ei
inscriptioni nullas notas in editione Charoneae a D. Gothostedi