장음표시 사용
691쪽
ceo BERN. HENR. REI NOLI Isatio , - non serre conditionem , resque eorum .
qui in Academiis Jurisprudentiae percipiendae ergo versantur, ut ipsos , Iustinianus quos nobis reliquit, Iuris Civilis libros, ita uti conscripti
sunt, totos audiant, ac perlegant omnes p Εam operam nimium postulare temporis; C a Compendia praesto sinit, hunc stultitiae summum gradum fore , si per ambages placeat iter prosequi;
Denique, ut ut forte optimum fit, ad ipsos adire sontes, parentum tamen, quorum in imperio sunt adolescentes, praeproperam sestinationem S coecam ambitionem eos , antequam sui sint judicii
ct his literis instructi, sine quibus Ius Civile percipi non potest, in Academias ea lege atque r tione transmittere, ut vixdum sentientes gustum urisprudentiae, ad se revocent. S rudes atque impolitos, nedum imperitos in forum vel Curiam impellant. Vereor , inquam , ne non admitti possit id excusationis, quando usus docet, eodem tempore, quo Compendiis audiendis operam dant adolescentes , ut de eo , quod nugae eripiunt ,
nihil dicatur, totum Ius Civile, ita, ut Iustinianus id tradidit posteris, audiri, perlegi ac percipi posse 2 vivit etiam nunc, & ut commodis Publicis diu vivat, optamus , V. Cl. Gerardus Nooditus , de quo constac , quod Digesta juxta Edictum praecipue perpetuum citius solitus sit absolvere, quam solent in magna Germania hi. qui Schuletianum Compendium praelegunt. Et
majores nostri in ea ipsa Germania non putarunt
moram studio Iuris civilis injici, si ipse Corporis
Iuris textus explicaretur. Quamquam ei fini Codicis repetitae praelectionis unum , Digestorum geminum , Institutionum unum Prosessorem in Academiis multis esse voluere. Decretum ordinis
692쪽
nis Profestarum Iuris apud Bituriges, quod de
ordine , via ac ratione interpretandi juris anno MDXLVIII. editum, S in Eguinarii Baronis operum Tomum III. p. 48. conjectum est, huc 'transcribere , ob prolixitudinem ejus, displicet. Est alias egregium, refutatque eos, qui satis brevi tempore ipsum Jus Civile integrum exponi Posse, negant. Denique verendum est, ne noualiquando docentibus ipsis nimis laboriosa videatur ea docendi ratio, neve non ipsi saepe potius desideria discentium destituant, quam attentio auditorum ipsos. Verum de perversa addiscendi juris ratione, quae in Germaniae nostrae scholas invasit , nos utique jam nimium attulimus. Patet interea inde, qui factum sit, ut pauci nostratium ad genuinum Legum intellectum perve nirent, & quomodo ad eum aditus etiamnum baud raro videatur impediri dc occludi.
I. I V. Fuisse autem noxium neglectum ejus subsidii,
quod inscriptionum diversorum tractatuum separata consideratio praestare poterat, atque etiam nunc esse, exempla varia probant. Praecipuum peti potest o confusione Legis Corneliae de Sicariis cum Lege Aquilia. In XII. Tabulis haec lex fuit: Si nox furtum faxit, si im aliquipsoccift , jure caesus eso. Macrobius I. Saturn. 4. ita fere recitat. Adde A. Geli. VIII. I. Lex clara est , quamquam eam explicat Cicero pro M lane c. g. Aulus Gellius Nod . Attic. lib. XI. cap. ult. Ulpianus apud Pariatorem tit. GL alii. Decemviri eam transtulere in XII. Tabulas ex lege Solonis, quam adducit Demosthenes in ea ad ,
693쪽
BERN. HENR. REI NOLDI viror Timocratem. Verba latino reddita haeelant: si quis noctu quidpiam jurripuerit , eum ij οceidere S inter persequendum vulnerare ad M. Viros , si cui lubet , adducere fas esto. confer Samuelis Petiti Leger Atticas p. 49. 33o. Ρla to libro M. de Legibus ait: qui noctu furem domum suam ingressum interemit , mundus sit. Huso Grotius de oeritate Religionis Chrisianae lib. I. f. I. elegibtis Mosis illam Atticam originem ducere tradit. Monuerat hoc jam Pariator ille tit. VII. ubi infit: quod si duodecim Tabularum leger nocturnam furem omnimodo , diurnum autem yi se audeat telo defendere intersci jubent, permittunt. debebat
seribere, apud Senecam X. Controu. ult. verbum
ii det quidem jam legitur , sed id in pluribus
exemplaribus non, occurrere monuit Pincianus.
sestote Prisconfulti , quia Mosses prius hoc statuit. sicut lectio manifestat. ses dicit Exod. XXII. a. 3. s perfodiens nocte parietem inventus fuerit fur, S percus erit eum alius , non est homicida is, qui percuisserit eum. Si autem sol ortus super eum,
reus es mortis percuissor S ipse morietur. Monuerat etiam D. . Augustinus, cujus verba reseruntur in Cap. 3. x de homicidio. Apparet S lege Dei, S Solonis, & Decemvirali, nocturnum larem quoquo modo impune occidi. Et tamen Hugo G otius de jure Belli'Pacis lib. II. cap. I. II. putavit, legem XII. Tabularum exegisse, ut is, qui furem etiam nocturnum deprehendisset, cum clamore id testificaretur. Nititur quidem Gro lius auctoritate G i, qui in I. 4. f. r. D ad L. Mail. ait: Les XII. Tabularum furem noctu deprehensunt occidere permittit . ut tamen id ipsum cum clamore te siscetur. Iaerdiis autem deprehensum ita se ιιtit Occiuere , si is se re, defendas, vi tamen
694쪽
ETER cITATIO V. 6 Isaequὸ eum clamore resisticetur. Sed desumptus elilocus ex Grii libro VII. ad Edictum provinciale quo de damno dato, si quadrupes pauperiem fecisse dicatur , ad legem Aquiliam, de noxalibus actionibus, eum egisse manifestum est ex l. s. D. si quadrupes pauper. fcise dicatur, l. 8. l. 32. D. ad L. Aquit. l. 2o. D. de nox. act. ut adeo mens G i sit, eum qui furem nocturnum occiderit, lege Cornelia de Sicariis non teneri , ut autem ab Aquilia immunis sit, levistimam culpam ab- esse debere, quam ut abstitisse intelligatur, Ga-jus cautionis loco suggerit, ut clamor fiat. Ita explicuit Vir Cl. Gerardus Noodi I. Obsero. II. Idem ostendit , in I. S. D. ad L. Aquiliam p verbis ergo F Cornelia tenebiIur scribendum fuisso: ergo S Phrιilia tenebitur, Lib. I. Probabilium cap. 9. S ad L. isqviliam cap. S. Similem mendam occurrere apud Pariatorem tit. VII. f. s. nil mirum , cum hic eum locum ex libro XVIII. ULpiani ad Edictum , unde desumta est l. 3. θ' s. D. Ad L. Aquiliam. transcripserit. Nam libro XVIII. apud Pariatorem legi debere , monuit Petrus Pithoeus. Verba Pariatoris Ac. cit. sustitulo , s quadrupes pauperiem dederit , idem P, thoeus mallet expuncta . sed nihil necesse est; Ulpianus enim libro XVIII. ad Edictum egit de damno dato, ubi membrum primum suit, si qua drupes pauperiem fecisse dicatur , deinde commentatus est: ad L. Aquiliam S de noxalibus actionibus, Pariator autem mentione primi membri fuit contentus. Idem Pithoeus ad Uerba Ulpiani apud Pariatorem sir autem crem p stet adprehendere, maluit occidere notat, ea non esse verba
legum Decemviralium, sed esse ex jure Civili. id est, interpretatione Prudentium , existimat-
695쪽
ue verba: ergo etiam lege Corηesia tenebitur. rec eese habere, sed refutavit haec Gerardus Noodi adductis locis . qui ct docuit, legem 9. D. ad L. Cornet de Sicariis non pertinere ad eum titu-
Ium, quod & inscriptio ostendit; est enim lex petita ex Ulpiani libra XXXVII. ad Edictum, quo hunc de nox ali surti actione egisse constat, ut adeo S haec lex de ea specie loquatur, si servus alienus noctu furtum fecerit, ct occisus fuerit, cum parci ei potuisset, an tum is, qui o cidere maluit, Aquilia tenςatur 7 Hac autem l ge tenetur, quia ipsa S levissimam coqrcet cul- .Pam , L. 44. D. ad L. Musi. De Cornelia libro XXXVII. ad Edictum nulla quaestio, S ab hac absolvit lex XII. Tabularum, Solonis, immo, si altius adsurgamus, ipsius Dei optimi maximi. Antonius Schultingius tamen veretur subscribere sententiae Viri Clarissimi, Gerardi Noodiit, quod videat, etiam eum, qui calore non injusto occiderit, in Corneliam incidere.
L. 32. D. de adust. l. I. uis. D. ad L. Con
ne . de Sicariis. At si leges illae inspiciantur. apparet, neutrum incidere in Corneliam. Cum tamen , si in l. S. D. ad L. Aquiliam verba erga est Cornelia tenebitur retinenda larent, & l. 9. D. ρd L. Corneliam de Sicariis ad eum titulum perii. neret, huic legi subjiceretur, qui furem nocturnum occidisset, idqtie sine ulla distinctione, nam nulla distinctio iis in locis occurrit. Deinde, si pater adulterum in filia deprehensum occidat. si iam in continenti non occidat, maritus , si adulterum non vilis conditionis in uxore depre-bensum occidat, contra clara Legis Iuliae verba
peccat. Conseratur l. 23. 24. 2S. D. ad L.
696쪽
dem legem. Ergo poterat utique quaeri, an Cor. nesta tenerentur p Sed id ad eum , qui furem no et urnum occidit , adplicari non potest, quia Lex XII. tabularum eum omnimodo, ut Ulpianus, Vel quoquo nodo, ut Cicero, Seneca. D. Augustinus uni, Occidi permiserat. Denique in iarie, qua l. S. D. ad L. Aquil. S . l. 9. D. ad L. CorneL de Sicariis politae fuere, ut supra dicebamus . nulla de publico Legis Corneliae Iudicio quaestio fuit. Pauliis quidem lib. V. sentent. tit. 23. 3 p. ait: si quis furem nocturnum, vel diurnum, cum se telo defenderet, occiderit, hac quidem lege Cornelia, agitur enim tit. 23. de lege Comnelia de Sicariis'Venescis) non tenetur: sed melius fecerit, qui eum comprehensum transmittendum ad Praestilem Magi iratibus obtulerit. Sed ostendit simul clare, qui furem nocturnum occidit . eum
lege Cornelia non teneri, & quod ait sed melius fecerit, id consilii, non praecepti esse, agnosciti ipse Schultingius. Consilium vero istud Paulus ex ipsa Solonis lege desum fit. Qui, ut supra Visum est, furem nocturnum occidere permiserat, inter persequendum vulnerare , S ad M. viror,s cui luberet , adducere. Hugonis Grotii sententia, quam is de 're Belli 9 Pacis lib. II. cap. Ll. I 2. tradidit , videtur tenaciter nimis menti. Clarissimi Schultingit inhaesisse; at Grotius male suam sententiam praesumtioni superstruxit, quod jam Ioannes Fridericus Gron ovius notavit, ut &Pulandorfius de Dre Naturae S. Gentium lib. II. MU. S. I. II. I 8. quanquam hic male legem 4. I. I. l. S. D. ad L. Aquit. & l. 9. D. ad L. Corn. de Sicariis intellexit. Joannes Seldenus do Iure Naturae N Gentium lib. IV cap. g. in sne ait:
Sed F apud Ebraeos impune occidebatur fur mβurnu
697쪽
BERN. ΗENR. REI NOLDI aedes invasurus, ab aedium domino aut eustode, quemadmodum S ex lege XII. Tabularum N Platonicis. f. V. . Quantum jam erroris confusio ea legis Aquiliae eum Cornelia de Sicariis in forum invexerit, adparet ex CarpZovii Pr. Crim. q. 32. n. 37. 38.es' seqq. Schutetii Compendis D. de furtis p. 654. Strychii usu mia. D. ad L. Aquil. f. I 8. aliisque
Pragmaticorum scriptis. Requirit Schulgius cum CarpZovio , ut fur nocturnus fuerit incognitus, nec capi potuerit, ut occisio fiat praecedente clamore S pro conservatione corporis vel rerum, quod sit requisitorum horum quatuor vel unum desit, locum; fore fustigationi vel relegationi. Add. Lauterbach. Colleg. D. de furtis
33. ubi pro foro publico legendum est foro politico , alias enim ridicula foret sententia.) Quod
ad clamorem attinet, fuere Pragmatici , qui eum necessarium non esse statuerent, ut Groe newegius de L L. abrogatis, Cyprianus RegnerusOU. Be . ad i. 4. D. ad L. Aquil. S Struvius de vindicta privata. cap. q. l. ΙΟ. n. 6. quibus voluit se opponere Stryckius d. l. At si cognitus sit , qui deprehenditur noctu parietem meum perfodere, an ideo ego magis in aedibus tutus sum 8 utique quo certius ipsum novi, hoc magis ille per mei caedem essicere studebit', ne ego indicare ipsum, vel persequi possim. An indui. gendum perfossori, ut in conclave meum Prius ingrediatur , qu6 contemplari robur hominis noctu queam, ipsius measque vires eΣpendere, denique ubi viribus superiorem me putarim, Cum illo manum couserere , praeliumque subi-
698쪽
ΕxERe ITA Tto V. 66're' Sane, si res vel perfunctorie consideretur, apparet , nihil rationis istis requisitis , quae Pragmatici tradunt, inesse, S ea diserte adversari sancti Tinae Dei legi, quae tantum requirit.
ut in perfossa one inveniatur fur nocturnus, non ut telum in me jam ingerat , non ut me ferro petat, non ut clamem, postulat. Nimium sapere eos homines dixeris, quos in sapientissimi Dei Lege acquiescere piget, quibus Germanicae originis gentium leges displicent. In Legibus
Longobardorum lib. I. tit. 24. exstat haec lex: Si noctis tempore homo liber in curte alterius inventus fuerit non dans ma ur ad ligandum, occidatur, a parentibus non requiratur. In Legibus Wisigothorum lib. VII. tit. 2. I. I 6. ista : Fur nocturnus
captus in furis dum res furtivas seclim portare conatur, si fuerit occisus, mors ejus nullo modo vindicetur. Voluit Deus, ct ejusmodi Legum conditores , ut pro quiescentibus lex excubaret.
Sudietemus decretum ordinis Prosessorum Iuris in Academia Bituricensi, quod supra significabamus. Id quod volebamus, inde facile constat. Caeterum majores nostri , qui in Acade- in iis quibusdam Germanicis unum Decretales, duos Pro Gres Digesta, unum Codicem repetitae praelectionis, unum item Institutiones explicare voluerunt, utique meliorem ordinem conis1tituerunt, S aeque brevi temporis spatio obtinere se posse scopum, opera eorum Professorum,
699쪽
Decretum ordinis juris Prosesserum apud Bituriges de ordine, via &ratione interpretandi juris.
guinar. Baro , Steph. Stratius . D. Rabyrius , Andr. L evescatius,/Franc Balduinus de ordine, viab ratione interpretandi Puris ita decreverunt. Cuin recte atque ordine, eque Rep. Senatus Parisorum. 's-riniani Legumlatoris de eadem re secutus praescriptum censuerit, ut Aureliae doctorum primus magniscentius ac splendidius aliquanto quam caeteri. jus interpret retur , omnes veris disinctὸ atque explicatὸ leges ipsas maximὸ , reiectis nugis , juventuti traderent. Atque tit institutiones Iuris Civilis quotannis is principio ad extremum per unum ex Doctoribus , qui intra numerum eset, incipientibus levi ac fmplici via exponeren-rar: Placere , ut Bipurigibus primus Doctorum Puris ciuilis Baro eo anno pos enodatas Institutiomes, septem partium Digestorum duas, πρωτα, S de y dictis explicaret. Stratius secundus totidem de rebus ' de pignoribus , tertius BaldMinus item duas de totamentis.de bonorum missionibus. Quartus ultimam partem de verborum obligationibus ij Codicem 'sinianeum. Sed ita ut nobiliores ob rerum aut verborum diracultatem tractatus bona fra explanarent: Caeterosod fontes ipsos , id est, leges , S. C. plebiscita, edicto, secreta principum s ad rubricas breviter revocarent. decvndo anno ex ordine partes sequentes Iuris sibi ea
700쪽
dem ratime interpretandas Singuli deinceps sumerent nimirum Baro, qui primam S secundam partem re, no tradiderit, tertiam S quartam sequenti anno fusc peret. Stratius , qui bas jam exposuerit, quintam ssextam sortiretur , Balduinus his expositis septimam Digestorum S Codicem ' siniani adgrederetur. Et
qui has explicaverit , Institutiones, τα πρῶτα is' de Iudiciis acciperet Ita fore, ut adolescentes, qui ex diversis Europae regionibus, sudiorum gratia, in Biturigum Academiam venirent, quotannis sortirentur doctorum unum , qui mense Aprili Institutiones occiperet . ij intra quadriennium, a Iustiniano hisce studiis praestitutum , omnia Iuris Civilis corpora evolveret, quo interim Batis , s caeteros quoque audirmavellanx, quater mi expostum Ius Civile domum referrent, aut s per facultates , aut alioquin, tantum temporis tribuere his studiis vel non liceret, vel non placeret, quo anno in Gγmnasium venirent, eodem totius Puris interpretationem semel quidem certὸ exciperent: Rem tot saeculis non rei vitio . sed interpretum culpa, omnino inauditam. Item censuerunt. ut Rabyrius, Levescatius S caeteri 'ris Pontiscum interpretes eundem ordinem , eandemque rationem in eo jure quotannis explicando per omnia sequerentur , utque ex omni Professorum numero duo qui non docti modo, sed is experientes essent, feriis vindemialibus nobili inam yuris Particulam de Benesciis squae Feuda appellant) volentibus t at inὰ is Aniscanter extricarent. Caeteri No-tellas D liniani Conjlitutiones, reliquo juri aliquid δε- rogantes , cum locis proximis ejus atque conjunctis diligenter contenderent, atque compararent. His ita quotannis per exquisios ex omni Europa Magistas ju-zentuti exhibitis. procul dubio innumeros verὸ 'ris j aequitatis Conjustos ad Remp. gerendam ex ea schola