장음표시 사용
31쪽
s PRAEsCRIPTIo r. prodest hominem ita esse fictum, ut recto corpore spectet in caelum: nisi erecta mente Deum cernat, & cogitatio eius in spe vitae perpetuae tota versetur. Quapropter nihil aliud iis s. inestria vita quo ratio, tuo conditio nostra inuitatur inisi Dei, qui nos genuit, agnitio, dc religiosus ac pius cultus.
i . Nam fecit Deus mundum propter hominem. hoc uina, qui non videt, non multum distata pecude . Quis caelum'
suspicit,nisi homo λ quis solem i quis astra Z quis opera Dei miratur, nisi bona o Z quis colit terram' quis ex in fructum capiti quis nauigat mare quis pisces, quis volatilia , quis quadrupedes habet in potestate, nisi homo' Cuncta igitur propter hominem Deus fecit: quia usui hominum cuncta cessere. Recte hoc viderunt Philosophi : sed illud , quod sequitur, non viderunt, quod ipsum hominem propter se
fecerit. Erat enim consequens, & necessarium, & pium: vi in hominis causa tantam opera molitus sit , cum tantum illi honoris,tantum potestatis tribuerit, ut dominetur mundo ; homo agnosceret Dominum tantorum beneficiorum auctorem,qui secit mundum propter ipsum; de ei cultum,&honorem debitum redderet . Fatendum est hominem Deoitia. potestatis vinculis csse religatum, unde ipsa religio nomin tur. & hoc esst solum, propicr quod immortalcs animae fiant. . . Colendus est igitur Deus, ut per Religionem, quae eadem iustitia esst, accipiat homo a Deo immortalitatem.
nec est ullum aliud praemium piae mentis; quae, si cist inuisibilis non potest ab inuisibili Deo, nisi inuisibili merce de donari.
is. Porro Deus,ut est erga pios in d ulgentissumis pater, sicia i s aduersus impios rectillimus iudex. piis praemia, ut quia se V accedunt; impiissupplicia decernet, uti sivi descrioribus. Utrius
que semper viii sima cogitatio. Nihil est cnim magis, quo , - , homo ceteris animantibus praestat, quam quod rationis esto' particeps,causas rerum requirit, generis sui auctorem inue dustigandum putat; in cuius potestate, vitae necisque nostrae potestam sit. qui mundum hunc suo nutu regat: cui sciamus reddendam esse rationem nostrorum actuum . Nihil est
32쪽
enim, quod magis proficiat ad vitam honestam; quam, ut
credamus eum iudicem suturum , quem & occulta non fallant,& indecora offendant, honesta delectent. a. ἡ . iii. erum dissert iudicium teus in temporum μ' .laterisn D,1 , is io ς- 7 patitur hom ines errare, & aduersum sic quoque impios esse, ipse iustus,& initis,& patiens.Nec cnim fieri potest,ut non, , . a in quo pζrsccta sit virtus, sit cita inperfecta patientia. Itaque
prout e. i. cuna videris bonos viros acceptosque Deo laborare, sudare, per arduuin conscendere malos autem lasciuiro, S voluptatibus fluere: co ita siliorum nos modestia delet fari; vel nula una licentia. illos disciplina tristiori contineri; horumali audaciam. idem tibi de Deo liqueat. Bonum virum in delitiis non habet: expcritur,indurat, sibi illum praeparatii . Se quare multa bonis aduersi, multa prostera malis eu a . . . sed e i. munt Patrium Deus habet aduersus bonos viros animum, . ' de illos sortius amat;&,operibus,inoui doloribus ac damnis cxagitantur, vi vcrum colligant robur. Languen i per incr-
. tiam saginata: nec labore tantum, sed mole,& ipso sui onere desciunt. Calamitas virtutis occasio est . illos merito quis dixerit mi seros, qui nimia felicitate torpescunt, suos velut in 'nari lento tranquillitas iners detinet. quicquid illis inciderit, nouum veniet. magis urgent seu a inexpertos. graue est tenerae ceruici iugum . Aa suspicionem vulneris tiro pallescit. audacter veteranus cruorem suum spectat, qui scit
. . se sepe vicisse post sanguinem. Hos itaque Deus quos probar, quos amat, indurat, recognoscit, exercet. cos autem
quibus indulgere videtur, quibus parcere, molles venturis malis seruat. Erratis enim, si quem iudicatis exceptum: veniet ad illum diu felicem sua portio. Q aisquis videtur ' ζ' dimissus esse, dilatus est. Et plerumque Deum nesciriates diuitiis affluunt, honoribus forent, pollent potestatibus. Miserit in hoc altilis tolluntur, ut decidant altius. Hi enim, ut victimae, ad supplicium sagitiantur,ut hostiae ad poenam coronantur . Abundat ille diuitiis epulo,mica: panis ne-
33쪽
PRAEsCRIPTIO I. a tuis ἡ st 'rum arietas, certi Mum est Iu iam .is, mentum iudicii turi. Et hoc clarum ex temationibus cilici- cs , Λ tur. Numquam enim Deus pateretur tot & talia pastus mala, & praesciatem vitam omnem in tentationibus de infinitis degentes periculis, inulto maioribus non remunerari muneribus . Si vero non pateretur, certum, quod meliorem quampiam parauit alicram vitam, in qui pietati pugiles
coronare & laudare debet, toto orbe spectante. Itaque cum videris iustum angustiari, afflisi imbecillitate, pauperie,&innumeris aliis aerumnis praesentem vitam tran ire : dicintra teipsum, Quod nisi resurrectio esset, & iudiciti, num iliam Deus tanta propter se mala pallium, nullo potitum bono hinc emigrare permisisset. . . Praeparatum elisaeculum
aliud, in quo secundum meritum huic quidem improbit
lerat hunc quidem affligi,illum vero delitiis in dies dissi uere si ii tametsi debita supplicia non exoluit, mortuus tamen poenas rependet, qttas s effugit. Lento enim gradu ad vindi ei uri sui diuina proccdit ira: tarditatemque supplicii uitate compensat. ri a rili. i'. Vna igitur spos homini, una salus in hac doctrina,qua se iam defendimus, posita est. Omnis sapientia in hoc uno est ut 'r Deum cognoscat de colat. Et fidenter dicere valemus, RC- Aum i
ligionein non cogniti Numinis an e illa nisi Dei cultu in . Nec hic aliud, quam iminis veneratio, certis legibus ceremoniisque Pia c. s. deuincta. Ex tradito praescripto faciendum est. Beatus ille Molli
scrvus, quein, cum Venerit Dominus eius, inuenerit sie fa cientem. Sic,inquit. Nota,nota. Non νt qui rite comminisi itur. In eo enim,quod dicit, sic facientem; eum,qui ita non secit, sim aE a beatitudine excidis te declarat . Eu propter peccat, qui Dcum colendum, non ut colendus est, colit. Itaque leus Ciui c. α non sine vera Religione rite coli; nec mera Religio sitne T eo potest haberi. Porro etiam Religio vera est,quae ad eundem cultum Dei, quemadmodum sit homo quadam vita sua coaptandus, docet. Sed nunc, cῖm tot haereses palliense praetextu Nerae Religion is . tamen quia mnus es ieras, non potest esse nisi una era Religio. a. O. Jων ,
34쪽
Da. 1 di. 2 o. Ita tae, qui vult sapiens ac beatus csse, audiat Dei vo s a celim discat iustitiam, sacramentum natiuitatis. suae norit; humana conicinnat, diuina suscipiat: ut summu in illud bonum, ad quod natus est, possit adipisci. Dillo lutis reli pionibus uniuersis , S omnibus, quaecumque in corum defensionem dici vel olebant vel poterant, reiuratis: ad veram nobis Religionem sapientiamque veniendum est; quoniam eli utrumque coniunctum: ut cana vcl argumentis,uel excin plis, vel idoneis testibus asseramus. & l ltitiain, quam isti nobis obie re non desinunt, ut nullam penes nos,sic totam penes ipsos cilla doceamus. Fiet, si quaeramus. Veritas obuia, sed requirentibus. Oud anius ipsi Deum Q u retis me,& inuenietis, cum quaesieritis me in toto co
cia lib. . r. r Onuat igitur totius humani generis consensu, tu ais i. E. i. Rcli Di cm sit scipi oportere : quia summum bo Au ... num hominis in sola Religione cst. mi animirum, quae unaia'. cst s. ilubris, de vera Rcligio. uinctium omnis vitae bonae ac beata: via in vera Religione ct i constituta, qua unus Deus 14. a, colitur,& purgatissima pictato cognoscitur. ζ eterum ista,
ii. Vt vidcnda sunt, videre paucorum est: neque ad hoc quis quam, nisi vera Reliuione, fit idoneus. Eii enim
quascunt Deo anima, unde se peccato velut abruperat, re conciliatione religat. Nec aha haec. tiam hana: cu ius inue- jan conseruandae Ni maioribus nostris maxima cura fuit, sic etiam nobiis esse debet, i cupimus animas nostras aluari.
Nemo dubitat cum, qui veram Religionem requirit,
iit crede a. aut iam credere immortallam csse animam ; aut
35쪽
ipsum in cadem Religione velle inuenire. Animae igitur causa omitis Religio. Nam corporis datura, quoquo modo se habeat, nullam curam ac sollicitudinem incutit ei, praesertim poli mortem, cuius anima tenuerit, quo beata sit. Animae igitur causa vel solius, vel maxime vera, si qua est, Reli io constituta est. Torro autem, anima errat, & stulta In Lest, donec ad ipiscatur, percipiatque sapientiam ; & sortasse ipsa est vera Religio.
RHi . - 3. Et vero non potest nec Religio a sapientia separari, nec tact.bb .
sapientia a Religione secerni: quia idem Deus est, qui & ΗΘ intelligi debet, quod cit sapientiae, & honorari, quod est Religionis. Sed sapientia praecedit, Religio sequitur: quia
prius cst Deum scire, consequens coicae. Ita in duobus nominibus una vis est, quamuis diuersa videatur. Alterum enim positum est in sensu,alterum in actu. Sed tamen sim lia sunt duobus rivis ex uno fonte manantibus. Fons autem sapientiae & Rcligionis Deus ellia quo hi duo rivi, si aberrauerint, arescant necesse est.
ro .iu - . Itaque o A post Teligionem ponenda semper ipsi ratio Acuit natura . fa itu ea , AI enter q aerere Religionem, in qua verit. M, subra amniae indubitata. veritas,atque anim e salus, si diligenter quςsita,aut ubi tutissime licet, inuenta non fuerit, cum quouis discrimine qu. aeri debet. auia certe perfectae fclicitatis est, si potueric ibi ve- iisa rum inueniri, ubi de inqui licio eius, & retentio securissima est. Si non potucrit: tum demum alio quocumque periculo adeundum atque rimandum. Agitur enim de vita de salu- a. - . te: cui nisi caute ac diligenter consulatur, amissa dccx- stincta erit. s. sis ratio diuini consilijsapientibus mundi patere noni Umm . potest, nisi humanae ignorantiae tenebras lux vera disculte Dom. i. rit. Non enim in solo opcre virtutum ,aut in sola obseruantia mandatorum , sed etiam in tramite fidei; angusta &ardua via est, quae ducit ad vitam. El. magni laboris est, magnique discriminis inter dubias imperitorum opiniones,
36쪽
& verisimilcs falsitates, per unam sanae doctrinae semitam inoffensis gressibus ambulare . & cum undique se laqueici roris opponant, omne periculum deceptionis euadere. D. Enia ero singuli coetis haereticorum se foristiandi, si religionem Otholicam veramque esse iactitant: atque id, ut ab-
λα φ 3ς ducant multitudinem post se. Sed virum isti rum teneant, T .ma at tuter nos i osque agitatur controuersia. Explora um gi- hi ab si μω q r. A , cuinam Religioni animas nos rasu: ς purgandas instaurandasque tradamus . Planda vo Teligio: Lin. etiam Draua siliciat ile decipit imprudentes: a nihil in speci cius fallacius cli. Iritur um curά quaerenda liga vinca ἴν vera, qt a vita us consset . Enimurio si sapicntia veruta S non totis animi viribus concupiscatur, inueniri nullo
pacto porcsst: at si quaeratur, ut dignum est, subtrahere seseia his a. atque abscondere a suis dilectoribus non potest. Itaque mi omni intcntione, votisque omnibus gemitibus denique,vcletiam, si scri poteli, stetibus Deum deprccere, ut te ab erro iis malo liberet, si tibi vita beata cordi est. vero coit te haereses a durum more undante V incuris periodum eri ita breus inter errores conteruturi Decem dum igitur quo tim amis, qua; non sive peritos.u.de ita Equo, i explor, i r uut omnia is suae procedimus. Nihil magis praeliandum cli, quam ne pecorum ritu sequamur antccedentium gregum, pergentes non qua eundum est, sed quaitiir. aciet cui salus curae est, cῖm oculos atque animum uertit ad tot fas tot haeresis inter se pugnantes', mr i. veritatem d. siderat, sed a latam viam ignorat. Vt qui rectam viam nescit, ubi, ut fit,in plures una dist inditur, haeret an-
xius, ncc singulas audet eligere, nec uniuersas probare: sic
cui non in veri liabile iudicium prout infida suspicio spargitur, ita eius dubia opinio disti patur . uemadmodum vetusti issi Philosephi per ignorantiam veritatu tu errores inextricabiles proti fiunt: ita omnium aetatum erronibus euenit, quod
37쪽
utcumque, etsi de longinquo, etsi acie caligante, patriam inqui manenduin est: sed viam, qua eundum est, non tene- i. tis. Et vero si desit, aut ignorctur qua cundum sit: quid cia; prodest nosse, quo eundum sit 3
8. Tanti est inicam veritatas influtis viam, quae in verί. . . b., TH I Ne vi, sagacit inulta cum iuueneris perseuerum
ter mire. Sed in his qine ignoramus,via nobis consequendae Hil veritatis aperitur, quam obtinere in sola precum mora est. ' '' Ut igitur sentiamus credamusque omnia, ac nullo ambiguo voluntatis disseramur incerto: Orandum cst, quaerendum est, pulsandam cit. Oratione misericordiam, inquisitione proscctum,tentamento aditum reperturis. Hortatur hristio; Petite, & dabitur vobis. quaerite,& inuenietis. M i , pullate, M apcrietur vobis. Omnis enim qui petit, accipit;&qui quaerit, inuenit , dc pulsanti aperietur. Torro autem si petenti datur, &quaerens inuenit, & pulsanti aperitur: Hiem ind. go cui non datur, & qui non inuenit, & cui non aperitur: ' apparet quod non bene pctierit, qu. x sierit, pulsaucrit. Euapropter mirum est, nonnullos taedio inue iligandae penitus veritatis cuilibet opinioni temere potius succumbere,quam in explorando pertinaci diligentia perscuerare. - Sed haeretici inculcant ad importandum curiositatem hunc locum , Quaerite & inuenietis r quibus ego Tertuli ani
t. me, Quaerendum eis quod Christus instituit, viaque quamdiu non inuenis, S utique donec inuenias. ζ' 'Inuenisti autem cum crcdidisti: nam non credidisse; si non inuenisse, sicut nec qua sissc nisi ut inuenires. Ad hoc quaeris ut inuenias: &ad hoc inuenies, ut credas . Omnem prolationem quaerendi & inueniendi credendo fixisti: hune tibi modum statuit si uinis ipse lucrendi. Hane tibi sollam determinauit ipse, qui te non vult aliud credere, quam quod instituit,ideoque nec credere.
Ceterum si quia alia tanta ab aliis sunt instituta, pro- Tett.icia. 'terea in tantum quaerere dcbemus, in quantum possimus inuenire: semper quaercinus,& numquam Omnino crede
38쪽
mus. Vbi enim erit sinis quaerendi i ubi statio credendi ubi
expunctio inueniendi Z nomina taeterum, repono nostro rum haereticorum. Apu Iutherum Sc T inqbusproponit, I m .erite C mu ictu Apud Z inglium Sedo a viris hac me frontin. ratione pulsabit, Alberus, de omnes ex ordine no habent aliud, quo se nulli itisinuantes, me sibi adducant. Ero itaque nusquam, dum ubique conuenior, Qu rite& inu nictis . 5 velint nassc cnc nusquam, quasi qui numquam apprehcnderim illud quod Christus instituit, quod quaeri oportet quod credincccnccst. ii At enim si quod debui credcre credidi,&aliud denub imis, is nuto requirendiaria: spero utiq; & aliud esse inueniendia, nullo modo speratimis istud,nisi quia aut non credideram qui idebar credidit I aut desii credidisse. Ita fide meam deleres negator inuenior. Senaci dixerim, Nemo quaerit, nisi qui aut non habui aut pcrdidit. Perdiderat unam ex decem didrachmis anus illa, de ideo quaerebat: ubi tamen inuenit, qua rere desjt. Panem vicinus non habebat,& ideo pulsabat: . . Vbi tamen apertum est ei, de vi accepit, pulsare cellauit. Vi- dua a iudice pctebat audiri quia non admittebatur: sed ubi audita est Lactenus institit. Adco finiscit & quaerendi depulsandi 5 petendi. Paemi enim dabitur, & pulsanti aperietur, & quaercti irarentetur. Viderit qui quaerit semper, quia non inuenit: illic enim quaerit, ubi non inlacnietur. Viderit qui semper pulsat, uia numquam apcrietur: illic cnim pul- sat ubi nemo est. viderit qui semper petit, quia num quam audietur: ab co enim petit qui non audit . Et QTro a num atque certum aliquid a Christo institutum, quod i GH oporteat, cuius infinita non sit quae io, quo ante omnes haere ei creditum custoditumque sit; quis adeo porririi frontis, ut audeatn rei Haec regula a Chris ut orobabitur instituta, nullas N. . habet apud nos quaestiones: .isi quas haeresses inserunt,&t . quae haercticos faciunt. In st reguliseoposita est. Nihil ultra sc
scire,omnia scire cst. Ind. e. Q. 12. verum etsi quaerendum esset adhuc & semper: Ubi
tamen quaeri oportet i apud haereticos i ubi omnia extranea Tis
39쪽
is PRAESCRIPTIO II.& aduersaria nostrae veritati Z ad quos vetamur accedere Quis seruus cibaria ab extraneo, ne dica ab inimico domini liri speratὶQuis miles ab in foederatis,ne dica ab hostibus regibus, donantium ci stipendium captat, nisi plane desse tor,& transfuga, de rebellis ' Etiam anus illa intra suum te ctum drachmam requirebat; etiam pulsator ille vicini ianuam. tundebat; etiam vidua illa non inimicum,licet du- rum, iudicem interpellabat. Nemo inde strui potest unde destruitur. Nemo abeo illuminatur, a quo contenebratur. Quaeramus ergo in nostro,& a nostris, & de nostro. Sed Oistud perio hon Prandum est : Vt non inimici est ni veritati; haeretici; ut de refugiendis eis non praemoneremur; quale est conserre cum hominibus, qui adhuc se quaerere constentur Θ Si enim vere adhuc quaerunt, nihil adhuc certi deprehenderunt : & ideo, quodcumque videntur interim tenere, dubitationen suam ostendunt, quamdiu quaerunt. Itaque
' tu qui proinde quaeris, spectans ad eos qui & ipsi quaerunt,
dubius ad dubios, incertus ad incertos, caecus ad caecos: in foveam deducaris iaccesse est. 13 Porro siquis te eritatem vecordiamque nostram a
t, quod non apud cius magistros Catholicam Religio Q His iacm diligenter inuestigamus, cuius inueniendae nobis ma-- gna cura inest: quid respondere possimus ' Non erit sidus rces erronibus,quo se deles os obtendant,aut ignorantiam Auam ea cinent. Si quis ignorat, ignorabitur. Percutit grauiter olo - 1. Coci ius. Nam verae Religionis mandata qui ignorat,inqui id est, 'rid. L; qui aut nescita non discit, aut scita contemnit, ignorabitur: C'ς ς ε hoc est, indignus habebitur, qui inter unitos fide, &cxaequatos humilitate, diuinitus respiciatur: quo malo iacscio an quicquam acerbius cogitari queat. Et vero non potest eis Op. im elle excusatio condemnationis ignorantia veritatis, quibus P h
fuit inueniendi facultas, si sitisset quaerendi voluntas. Nam si veritas salus vita cst cognoscentium se: magis. debet quaeri quam quaerere.
40쪽
Apostolos a Christo Spiritu sancto edoctos, totum orbem Religione Christi ἀ imbuisse,
nica ad mitam ita ab Ecclesiis Apostoli cis demon Dan 2.
Aut ep. i. i. Emo negare potest, Christum, qui venit hominibus ria, s Vς μι- in magisterium & in adiutorium, per se, qMia e si .
i. i s i s. vixit, opostolos docuisse necessaria a salutem. ait, Omnia,quae-Mx 3, 37, cumque audiui a Patre meo,nota feci vobis. Stenim hic ad-i.Tim.1., inuenit omnem viam disciplinae: em ipse omnes homines vult salvos fieri, & ad agnitionem veritatis venire: qui propter nos homines, in propter nostram salutem defendens de caelis,MG3 33 in terra visus est ; &cum hominibus conuersatus,' ivin ad veritatem in salutem monstrauit verbo pariter ω exemplo: deitato. M. qu iam obm praenunciauit; Haec est via,ambulate in ea: &non declinetis neque ad dexteram, neque ad sinistram. i. Haec est Religio, quae uniuersalem continet via animae
liberandae: quoniam nulla,nisi in hac, liberari potest. Haec 'est enim quodammodo regalis via, quae una ducit ad regnum non temporali fastigio nutabundum, sed aeternitatis firmitate securum. Haec est uniuersalis via, te qua in sancta prophetia dictum est; Deus misereatur nostri, S: benedicat
nobis; illuminet vultum suum super nos, & misereatur nostri: ut cognoscamus in terra viam tua, in omnibus gentibus salutare tuum. Vnde tanto pὁst ex Abrahae semine camero, i .f. suscepta de seipso ait ipse Saluator: Ego sum via,& veritas,& vita . . . Haec via totum hominem mundat;& immortalitati mortalem, ex omnibus quibus constat partibus, praeparat. Praeter hanc viam,quae, partim cum haec futura prinnunciabantur, partim cum facta nunciantur, nunquam generi defuit humano; nemo liberatus est,nemo liberatur, nemo liberabitur.
Haec est uniuersalis animae liberandae via, quam sanctit τ' TC Angeli, o