Dissertatio de ordine totius universi ceu Primo juris naturalis principio Auctore Frid. Adolp. van der Marck, jcto

41쪽

evim quaedam relatio & eorresatio in e tationum inna unitas ρ Quae igitur actionum morabum ficialitis rapage cratas illos N indignos rationali homine errorem Quis enim, nisi lolio victitasset, non vi. ora, pio cum in jure iraturali principium primum.

unde omnes coiaclusiones seu veritates morales derivari debent, ponamus, quis, inquam n In videt, eiusmodi principium ex natura et indole hujus diseiplinae per te quoque morale este debere. Jus statuere absque moralitate innid . Odei aliud et , quam sibi aperte contradiceres Ait in moralitas aruit aut unquam aificem potest res mere materiales Quomon igitator ini totius univini conveniente vivamus, nisi prius istiusmodi convenientiam nostrarum actionum moralium cum ordine isto phvsico percipiamus. Sed quae, quaei, convenientia vel unquam ungi potestante jus belli &- ordinem huius mundi sive mechani nium omnicum Et quomodo hicco ordo physi si, obligationem quandam imponeret Dicas perstumumstram rationem.

Meera situr jam admittas necesse habes ad eruendam obligationem requiri subjectit aliquod obligatio.

ni ea pax sive en inpelle tuis voluntate praeditum. Cum vero obligatio sit qualitas moralis pasei , hine posita obligati ire ponitur quoque quesitas moralis miti via em jus alteri ex tali obligatione competens lueenim dum facultates ut relata di correlata In se habent,

o quae

42쪽

, ORATIO INAUGURALI s.

quae se mutuo ponunt 8 tollunt. Ad ejusmodi autem qualitatem moralem activam requiritu suriectum iii litatum moralium capax sive ens aliquod rationale, mi e veto subjectum non potest esse hujus mulidi struct ra, utpote omni ratione carens, solummodo per in chanismum physicum se voluens. Et si demto si ib. lecto qualitatis moralis activae, demitur quoque se sectum qualitans moralis passivae, eum nulla tunc amia plius relatio homini rationali cum materia omnis rati H Iris experte intercedere queat. Ideoque re et omnis obligatio: cetante autem obligatione cessiret quoque ius alteri ex tali obligatione competens aliaue ita omnis restaret D uaturalis. Ex quibus itaque, histom, satis evidenter , pisor, percipietis , ipsam quamvis artifieiosissimam huius mundi machina in metu cor me-ωm per se Visa natura non posse nobis importere in

Hiistionem seu praeseribere leges natiirales. Λst nescio, quis hic mihi an rem veJIicet dieatque salleris uini Mare irae proprio te j alas gladio, quod

43쪽

OR I INAUGURALIS, 1

hi nihilominus ex ordine totius universi ius iratura deducere velis Tune itaque omnem moralitatem illudis 'Apage dicetis, mangonium istud cum a Garamaniatas versus Indos ableganda selitentia. Abiciam ear.eere, brevibus Gyaris digiae Huc, huz ergo intensissimi in haeretim mimillones Huc, hue orthodoxia tenebriones logiae , proscribite, protriadite, amate nunc ad ignem , a quem Sed motos eomponite fluist is nolite ita mala de me auspicari, Au Doros Bumamr is Potius iterum atque iterum intelligatis velim , ad ordinem totius uni es necessario quoque pertinere Entia , ut ita loquar, moralia. Etenim p.

sissima verba ORDINIS TOTIUS UNIUERSI illud

evidenter indigitant, aperte commonstrant, nitide in .culcant. Nam ordinem totius univis si vel obiter tantummodo contemplamur, jam jam ipsi sentimus et indubitate omnino persuademur, NOS quoque m lioe

UNIVERSO existere. Ecquis igitur tam effrons, immo tam in e stultiis esset, qui se ipsium ad ordinem

44쪽

Vira mi instinim negare ausit Et quis sibi eon.

scius non animaduertit in se mirabit quandam intel ligendi volendique vim ac iacultatem, qua a reliquis animantibus ut i is ipse An satis longo dis.ctetus Nonne i in hae cogitandi facultates seu rex moralitatis apaces ad ordγsem totius --rsi tetern

debent iste, qui illud n e ad tae necesse

habet, se in hoe mundo uiutilem esie spectatorem id est, se nullam habere rationem. Is itaque simi Wis ras intam ue bibat . Sed quiequid alii etiam eum ratione in insaniant. apud me tamen persuasissimae est, ad in Hem i. misurietes hominem quoquerat per consequ- etim ip

sam animam humanam miti cum corpore organime functa est, uionalem periinere. me si ita est , Auditares, minuim advertite . ut cognoscamus mentisnostraeeauram,fumi, quo or Mi melle scum voluntate, hae e duae ficultates taui

arm et artificiose eum eo ore sint conjunc, Et quis tunc vestrum est, qui non in ipsi mentis suae, netrali contemplari queat, MEMTEM esse ee se fectissimam, quod menti nostrae origiuem dedit adeo ut ad probandum DEUM non alio indigeat, quam seipso teste. Si pinere per totius mundi fabricam mentem hanc

ocul que Diuos circum; mus, fieri non potest, quinem ero causi arm M ordis persuadeamur esse liberam quandam et morusem πια - - cassiam , Ens

aliquod necessariim G per se existens quod DEUM

45쪽

vocamus, qui dat omnitius μην καὶ minis καὶ α me: qu

me toti huic universo , cujus quintam pars sumus, initium dedi singulisque rebus suos praescripsit rinis inmist Apostolus PAULUS, - γνω--- ων -

- Non Utur sellam mens nostra, sed , quae omnes omni nomen a tat, MENS SUPREMA ad huneo 2ram tortio universi in is habet. Qualis mitti, a

tendite paulisper, Disararissimi uiniores s qualis,

inquam , esset M , eis bim statuere absque causia sive creaturas absque creatorea Creatorem a que prinvidentia Providentiam absque praestitutis liarumcuimque rerum finibuς Fines praestitutos absque sufficiem tibus ad eos assequendos mediis sive facultatibus ac viaribus t iste rem cultatibus conecissi hominibus positis fana ratione praeditis, qui negaret, mr rerum, sive moralium, sive naturalium ac in ic

46쪽

ma cum Inibus suis emtarniatrone remam usum esse sirum . a denique' cognitione utus, nuta Pae fini non resultate in nobis obligationem , ut disie ordina potentissimo sapietitissimoque totius uni es C m. re ac Conservatore singulis rebus tam moratibus, quam naturalibus stite adaptato convenienter visamas desie

ipsi DEO, tanquam LEGISLATORI & DOMINO..ii ex ejusmo si ORDINE RERUMQUE FIND

BUS a MIunam nobis suam manifestavit voluntatem atque ita homini scius quoddam naturale per ipsam

mi versi nasura promulgavit, reverenter paremur

Sane qui illud negat, ieeundum ipsum Apollati ΡΛ Aut sello admodum , Auditores, ut nunc quid per or-- totisu univers in Morrisus intellisam etsi hi debeat, secile percipietis. Nid vero iurei N0 per c u- uni si uituli Vir, ine iani

47쪽

oRATI INAUGURALI . et

non attinet, in moralibus enim et unde haec demon. strati debeant, metapse eis longe alia est rere, sciet. es. Cum igitur verba ex genia is hermeneut e regintis intelligeneta sint secundum substratam materiam, ego potius in moralibus per totaminiserrum ejusque ordi vim intelligo non modo quicquid videmus et sentimus, sed et omnis, Hur existentiam ex nexu rerum demon.

inare pes M. Si mihi videor, Auditores, vela orationis magis magisque pandere errorumque scopulos ac supina Dnorantiae vada feliciter praeternavigare Agites jam raro nobis opus est, quo recti via ad optatis pertire missionam, Me ut clarius loquar, certam in in- . M

CAVSAE. menti sitis aperte oM deme. m. aio ita ramo.

48쪽

rimam primum mendum est, ex quo omisiam inuem juris natura iis rite demonstraui possint de M. Tate vero prin phim ex supra decum iam sponins mineae vinci nonduin est uri vini ee uis us universi e ---εν, prout et, Ἀ- -

.Liritu. Principium hoc esse .m, nemo sicile infictoibit, hi qui totum jus naxurie vellere' atque sic omnem

49쪽

ORATIO INAUGURALIS. 33

moralitatem omnemque per consequens eligi eni ditus tollere velit. Ius Namne enim cluni vocamus,

eo ipsi concedimus, dari jus in ipsa NATURA datum Se nobis praeseriptum Se quae est hae in senatura, unde jus illud NATU RLhi derivari, de ac Num forsan motum instinctum naturalem prolem obtrudere velis, ita ut cum ΙCtis STOICAE phi. .lesophiae addictis existimandum sit, is naturis eri, , Pod natura via eo imalia docuito Sane, --ditores, nos meliora edocti explodimus STOICO.

eratim se id que finales caulas multum stra se ad virtut m. Haram ii . Ovia disquisitio, ra in firales reriam natura iam cius 'Quiritur. ο- Αll. 1 Existe e et Laacte de Diis Ditistitia, da ira es oeuises de lacertation P. I.

inna msuis Naturae eonvenienter vivenisum esse biis re hanc propomisnem isterque profus eum, iure, interpretaris i. - CLEANTHEx per NAI hu inrevexi nexum uia niversi a remam in em existentium C XSIPPI amem iacta misonoris ui restsin ad istum hominem restrinxit, ceu pares M

50쪽

, ORADO INAUGURALIS.

sidum distinguebant, Hrsan scuti naturam naturimi m et naturam nataratam absi1rcle sibi fingebant, sed de

histe mlixius ei edissereres, set filum orationis iusto longius ducere. Minit, ii uesic suas , quoa naturales instinctus, qui in diversis subitatis saepies di Versissimi in plane inordinati ant, rima ui habeto

nequeant,

Quid igitur ubinam tunc in NATURA jus quos

dam inveniamus Naturam si percipira, qua telius m chanisino suo viavitur , utpote ens mere Di ysicum, omni ratione carens, ε per consequens ubjectum ino. ratib