장음표시 사용
201쪽
ruhoe miq; constantiam retinuisse, praeclarius est quam optabiliω. non incidisse. Nam in ea non incidere, corporis&Ea enim vir rerum externarum: sed ea pulere tulisse, animi b suu es PA- num est. Quin&inimici duas habent ansas,&fru-TIENTΙΑ , ctum ex eis capere licet, in affectus&perturbationes cuius laude nostras acrius inquirentibus, atque essicientibus ut qui carent, simus cautiores. Qua de re Plutarchus Chaeroneus Matiores inte rum volumen scripsit. mihi quido
certe viden- EPICTET VS. seu fis '', Rationes ha non coharent: Ego sum te locupleti-
imita. or, ergo sum te melior: Egosum te eloquentior, ergo sum te melior. At illa magis corirent: ego sum te ditior, mea ergo pecunia tua prasiat. Hosam te eloquentionmea erio dictio tua pras. t. Tu vero nec pecunia es, nec dictio.
Nil oba Homines studiosi plerique faciendae & poliendae
non eloquεn Orationi, librisque conscribendis student, ut iis di-ria faeit ined gnum est; nisi forte aliquis a puero in liberalibus Monsa -- artibus accurate institutus,eam dicendi facultatem, quasi naturalem & non studio quaesitam sibi compararit. Quod ut contingat, id hominem philo lilium laua Aibi ducere non vult: ut qui hunc finem ibi propositum no habeat, nee inde pendeat. Nam dictio quidem elegans si fuerit, suum, habet b
num:&is cui proposita est dictionis elegantia .poe- ta est, aut historicus. Is vero cuius virtus sita est invita rationi consentanea, quique finem illi conuenientem propositum habet: quamuis alio disertior, eo se tamen esse meliorem,nullo iure dicet. Neque enim ipse dictio est, neque finis eius est dictio, ut ex ea formam suam consequatur, sicut ex arte sua qui- uis artifex.Sed dicendum: Mea dictio est elegantior quam tua .Etsi autem id praecipue spectat,ut hominem studiosum ab admiratione dictionis & styli
reuocet: tamen increpationis moderandae causa, locupletioris utitur exemplo.
202쪽
IAuat qui placitοὶ ne diem lauisse male, sedcito.
. Bibit quispiam multu vini 3 ne dicas bibisse ma -υ. sed multum. Pri quam enim id decretum aliudicaris: unde scis, an male ' Sic usu tibi veniet, ut alia visa certo comprehensa tenem, ausi agentiaru.
Iudicio nos de rebus solidiore esse vult, ut neque vituperemus, neque laudemus facta cuiusquam ni-- ρ s scopo eius cognito ad quem illa referuntur. Ex eo pς enim iudicium est serendum, quod & qui verberat i G' prodest,&quia tu nocet: dc qiti su satur, interdum recte facit: de qui praebet, iniuste. Sunt igitur, in
quit, facta ipsa per se iudicanda, de si quis cito lauat,
dicendum, cito eum lauare: nec tamen adiicienda qualitas, quasi recte aut secus faciat, donec eius conis
silium cognouerimus. Quid enim, si ob morbum, aut lucubrationes, curatione lauationis eguit Z Co. filium autem de finis in causa est, ut recte secusve sit factum. Et hic exspectandus est, priusquam celeris lauatio bona malaue dicatur. Nam & multum vini bibere licet, ob corporis temperiem, & qualitatem aeris, Ut ante caniculam, dc sub caniculam: dc ob locum pestilentem. Nisi autem ita fecerimus ut ipsas acti, uti sunt, iudicemus: & dicamus celere aliquid,aut multum: qualitatem vero non adiiciam', ante consilium cognitum: fit, ut alia intelligamus hoc enim sianiscat φαν MAM 19τα π2κως λαμ- φρα ν θ dc comprehendamus id quod apparet, cuiusmodi est celere dc multum, dc aliis assentiamur: hoc ea, iudicium iis nostrum interponamus, id visum est laudando aut vituperando. Absurdum autem est, cum aliud viteris, de alio ferre iudicium. Ac vult ille, nisi fallor, ne temere laudemus aut viis tuperemus: ae potius, ut iniuste vituperare recusemus: eoque de hoc loquitur. Pertinet autem dc hoc λad iustitiam.
203쪽
N quam te philosophum profitearis, nec apud
imperitos multum dissutes depraeeptis: velut in conuiuio, ne dic quo ρadio sit edendum, sed edami decet: ac memenso, etiam Socratemsic undecuns sustulissa ostentationem. Coniuniebatur ab iis qui se ab eo commendari vellent philosophis, atq) ipse abducebat eos,adeo leniter ferebat negleetum sui. Itas iapud imperitos de pracepto aliquo sermo inciderit maxima ex parte taceto. Magni enim periculi est, satim euomere quod non concoxeris. Luodsi quis dixerit, te nihil scire, tuque commotus non fueris: tum scito, rem esse incoatam. Nam ct oues non faenum Q runt opilionibus, ae demonstrant, quantum comederint : sedpasu intra se concocto, extra ferunt lanam ct lac. Et tu igitur ne verba celeriter ostendiuimperitis: sed opera, qua verborum concoctionem se-
Cum eo qui adhuc proficit loquens neq; enim cum persecto philosopho, qui his admonitionibus
non eget : cui non diceret, periculum esse ne statim uomeret, quod non concoxisset quod iis qui adhuc proficiunt, gloriae cupiditas &ostentatio m lesta est, eos affectus multis argumentis repurgare studer,ut & hoc ipso. Quemadmodu falsum est, aes quod confletur adhuc sta tuam dicere: & foetum in utero conceptum, hominem: sic eum etiam qui adhuc proficit,dicere philosophu,est falsum. Quod si quis cosideret, quanta ies sit vita veri philosophi, &quantum is caeteris mortalibus antecellat: non modo falso id. sed Sc impie dici videatur. Qui seve- Exercitatio rophilosophum esse negat: numis, nec in ordine ρbilosophia philosophi sese collocans . cuius docere munus est, non tam tu docere instri uet: At quo pacto, inquies,seis exerce- dictu quam bit, qui proficit Z si eucum idiotis loqui vetat, apud in faritu cer quos non exei citationis,sed ostentationis ergo ver-γιι mri '' ba fiant lGlorioia m.
ditas re frenanda. Ineoata res, nondum per s.cta. Magna res
204쪽
COMMENTARIVS. aos ba fiuntὶ Quomodo ergo se illis accommodabit Z Sire ipsa ea praestiterit, quaeve ibis docet, nec inania verba eissarit. Finis enim est, non oratio, sed actio eorum quae dicuntur. Cum igitur in conuiuio sue
ris, noli dicere quomodo sit edendum, scd ede uti Ciere. decet. Sic enim, si docendi se dederit occa sio, vires omnis latus cineruos tua habebit oratio. Cuiusmodi enim est liptu is in docere, quomodo sit edendum Z aut quomodo se- actione cois rendae sint res adueris, si legibus a te latis ipse non sisti. parueris Non solum autem, inquit, ipse caueto ne tales sermones ordiaris: sed & si qui alii indocti de his disseruerint,ne velis inter ineruditos haberi doctor. Periculum enim erit, ne ea evomas, quae nolconcoxeris. Ut enim cibi concocti habitudinem crura corporis alunt: sic & concocti sermones, animi ha re munt, bitum nutriunt: equo postea, ut e stabili radice, Πρρον iri- frugiferi sermones efflorescunt. Si quis vero habitu μνσω nondum confirmato, sermones quos audiuit, praetulerit: reuera periculum est, ne evomat ea quae nondum concoxerit. Est enim vomitui ciborum simile, ea verba proferre, quae audieris: l ed non ex animo protuleris,ea doctrina confirmato. Quia x ro foras prominens anim' bonis exemplis liniatur: Socratem producit, quamuis persectum piritos ὀ- Sophistas phum,adeo ut ab Apolline omnium sapientissimus crati pra- pronuntiaretur, qui ostentationem a vita sua usque lati. adeo remouit, ut cum a vecordib. quibusdam contemneretur, qui ab eo se aliis praeceptoribus conmmendari volebant. eos abduceret, ac sophistas commendaret : sicut Hippocrate Apollodori F. rogatus Protagorae commendauit: dc in Theaeteto idem di-
cit, se multos iam Prodico tradidisse, multos aliis sapientibus&diuinis uiris. Neq; Vero in eo iselum, itima tuo inquit. ostentationem remouebis, ne apud imperi- auim si tos praecepta recites, illisue loquentibua tacea sed ,h. hs dia aetiam , si quis te nihil scire dixerit, ne mox deari β. .H , ara
Hoc enim certius argumentum est externae gloriae eontemtionis,quam si praecepta non recitaris. Nam ex hoc nondum constat, te inductum videri. aliis.
205쪽
Sinquamuis id audieris,non moleste tuleris, ante moleste serre solitus: tum vero eam te rem auspicatum esse scito, ob quam multi illi serimones habiti fuerunt: & ipsum philosophiae studium susceptu, Vt praestes ea, quae natura postulat, non dicas & audias. Nam ii his auditis non mordebere: non verba iam erunt, sed res: quippe popularis fanas atque infamiae contemtus. Quod si quando magistro quantum profeceris requirenti ostendendum fuerit: Δ.cta illi ostendes, a concoctis orationibus & habitu
eonfirmato profecta, non autem verba. Neque nim oves gramen reu'mentes pastori ostendunt, qua n t u m comederint: sed pascuis concoctis lanam ferunt, &lac.
ma faciebat C I eoum frugaliter curara dissicisi, no ob id illi Diogenes. o placem: nein aquam pol s, ad quamuis occasione te potare aquam dictita. Quod si quando ad laborem
te vis exercere, in tuum, non in exterorum usum, ne
satum amplectere: stdsi quando vehementersitieris. figidam haustam ex stulto, ac nemini dicito.
riis rationia Multae sunt causae,cur ab hominibus laudari nos bus ambi cupiamus. Nam alii facinorib. suis commemoranis ruri dis gloriam venantur, alii ob eloquentiam , alii ut doctores ossicior u .alii propter frugalitatem S tol Mendici ne- rantiam celebrari volunt. Prioribus igitur illis me-σessario sem dicina iam adhibita , cum his nunc sermone habet, y ct tole- monens, ne dc ipsi frugalitate sua glorietur, α exemra insunt. citatione. Communis est .n. haec oratio, nequis in-Vt una ais solescat. neue magnum quiddam se consecutum a alia virtute bitretur: sed cos itet primum, quanto sint mendicisi prεῶς l nobis frugaliores,quantoq; tolerantiores ZEt ut hoc plures rame habeamus aliqua laude dignum: quot alia bona notibi desunt. habemus, quibus alii sint praeditiὶ Praeterea ob proe rogatiuam aliquam superbire,ob hoc ipsum nocere, quod id quod iam magnum putes, non repurges,
206쪽
nec alia desideres,illo contentus. Atque etiam cave, ηinquit, per ostentationem illa facias: ut si aquam πρου ς bibas, quouis modo in colloquiis sermonem eodeducas, ut per occasionem te dicas aquam bibere, &cum te ad laborem, ad continentiam, ad tolerantiam exerces,solus id facito: nec spectari velis ab aliis, aut conspici a multis, ut ii quibus multi potenti res vim faciunt, qui, ut opem populi implorent, statuis conscensis quiri tantur,& multitudinem circa se congregant. Non igitur per ostentationem, sed solus exercere: ut vehemeter sitiens, frigidam hau
stam exspuas , ac ne post quidem cuiqua dicas quid feceris. Nam qui ostentationis ergo ista facit: pii-mum totus foras prominet, & a seipso ad externa est effusus. Deinde bona frugalitatis dc tolerantiae perdit, ad opinionem popularem illas reserendo.
Exercitationes vero istae fc toleratiae prosiunt, quod consuefaciunt corpus & brutas eius affectiones, ne contra rationem insurgant, sed & duriora imperanti pareant. Itaque, tempore postulante vir tolerans, ob laborum assuetudinem, non cogitur amittere libertatem.
' Lebeii flat tu is nota ea, nunquam aseipso vel 1 damnum exspectare, vel utilitatem: sedarebiuexternis. Philosophi tm ct expressa imago es.omne millitatem is damnum a semetipso exilectare. Signa
proficietissunt,neminem reprehendere, neminem laudare, neminem culpare, neminem accusare: nihil dose se pradicare, quasi aliquidsit, aut aliquidsciat. Cum in aliqua re impeditu fuerit. aut prohibitu , ipsum accusat. Si ab aliquo laudaturheu ipse derideriaudatorem. Si reprehenditur,non defendit e,seaeritu
infirmorum circuit, metuens ne statum idum conum latoriusquam is confirmetur. Omna desiderium a se dependens habet . auersatione ad ea sela, qua natura rarum repugnant, qua nobis parent, transtulit: ο-
1etitiora ad omnia remissa utitur: siue soli mi Aue
207쪽
indoctus habeatur,non eurat. Denique, ut inimicum
ct insidiatorem seipsum obstruat.
Posteaquam tandem ad finem admonitionum peruenit, conclusionem additurus, non esse in iis quae dicta fiunt, resistendum, sed vita & uxoribus docti inam exprimendam' neque ipsum dicere atq; audire, finem statuendum, sed actionem dc opus: primum nobis tres habitus tradit, quibus omnes homines comprehenduntur, quorum alii sunt in .
docti, alii his oppositi philosophi: alii, qui &abindoctis recedunt, & ad philosophos accedunt, quos Proficientes siue Tirones vocat,& quibus superiora etiam dicta fuerunt. Sed hos in his sermonibus di- , , - . b. uisit in eos, qui incipiunt erudiri, & in eos qui iam νοος /I nonnihil profeceiunt.Vnum quemque igitur horum gna. λόν οὐ
trium habituum describit, cum dicit: indocti statum & notam esse, nunquam bonum aut malum a semetipso exspectare: sed ab aliis. Nam cum in nostra potestate sit ratio, a qua natura nostra pendetidc brutae assectiones, quibus brutis animantibus societate coniungimur: ratio quidem, ut prouerbio dicitur, communis omnibus est Mercurius. Et si enim numero disserunt rationes quae in nobis sunt: ac si e species sunt unum quiddam, vici ad
eadem bona contendant,eademque mala declinet, eademq; vera ducat omnes homines ratione duce,
ac vicissim falsia omnia. Itaque in quolibet homineratio instrumentum est & regula diiudicandi boni& mali veri di falsi: formarumq; incorporearum &'Bruti esse. indivisibilium: & semper eodem modo consimili-E M o, mo- terque sese habentium sunt appetentes rationes, ima ratio- veluti modestiae, iustitiae, sapientiae, quarum tot ne aues, ni rum qua libet est particeps, illa non imminuta par-hil habent ticipatione. Quae quod recta ratione iudicantur,no consentiens, pugnam, sed in omnibus consentiunticum sitnteae nihil certu, dem. Bruti autem affectus, velut ira, cupiditas, nihil eom- eorumque species .quanquam specie iidem di in meanunicabile. sint,
208쪽
sintsc in te : at meus animus alia desiderar, alia tuus. Sunt&cupiditates diuersae, earumque obiecta: diuersiae quoque declinationes,& proprii cuiusque. Et ut eadem numeri appetant: sunt tamen illa corporea,& singularia,& diuisibilia,& unius participatione possunt minui: veluti pecuniae,corpora, aut e praedia. Et ut honorem dicas, aut magistratum, eo
quod Jchaec singularia sunt: non potest quisquam
omnino cuiusquam totius esse particeps. minuuntur enim participatione. Quale diuersa de his iudicia sunt,&cuiusque peculiaria: pugnae item seditiones& bella. Indoctus igitur est, qui relicta communi regula dc bono communi, ipse sibi peculiare iudicium, & bonum proprium atque individuum&corporeum circumscripsit: quod genus in rebus 'externis est. Vbi autem appetitio & declinatio versatur, siue contra, siue secundum naturam: ibi bonum esse constat, & malum. Bonum enim habetur quod appetitur,malum vero quod igitur. Philo- Philosorisophus autem relictis externarum rerum & con-Iitua. cretarum cupiditatibus. easque prorsus alienas iudicans,ut iam a simulacris repurgatus, & ab umbra rerum ad semetipsum, & ad id quod vere est conuersus, communes rationis formas, quae in ipsis
insunt, amplectitur, & bonum in sese deprehendit. Malum enim in eo locum non habet. Sic igitur iis quae ex diametro pugnant, diffinitis: deinceps ea subiungit, quae sunt eius qui proficit, ad que omnis Tironis siue disputatio superior pertinebat. Neque enim ad phi- proficientis tostaphum seius enim ea dignitas est, vitain non signa. instituatur&erudiatur sed ipse instituat atq; erudiat. Ac ne philosophi quidem propriti est vituperare neminem, laudare neminem: sed id pro tempore magistrum & correctorem decet Neque etiam in- erudito conueniunt ii sermones, nisi relicta inscitia se instituendum philosophiae tradiderit, & principium persectius admiserit. Compendio nos igitur
supradictorum commonefaciuntea, quae nunc dicuntur, iisdemque pleraque verbis, ut illa nobis in O
209쪽
- - r memoriam reuocata, b breuitatem nunquain mis
HU Uq hida ni Esse autem cuique seipsum ut boste obserum t si ip vr dum propterea dictu est, ut suspectum habeat sui m
ιβεμ ' nondum confirmatum habitum.& ut in mot' suos acerbius inquirere studeat: sicut in inimicorum, delicta inquirimus, nihil illis ex amore concedentes: id quod pleriq; erga nos ipsos facere solemus, &erga amicos, i ii quibus castigandis & arguendis remissiores & leniores sumus.
SI quis intelligantia se explicandi Deustato librorum Chrisippi gloriatur, isse tibi dic: Nisi obsitira scripsisset Ch sinu , nihil haberet isse quo gloriar
tur. Ego vero quιd cognoscere studeo Z Naturam, O, hanc sequi. Luaro igitur, quis sit eius interpres Z Cum audiero. Chrysippum esse: eum conuenio. At scripta non intelligo Luaro igitur enarratorem. Ac hactenus quidem nihilpractari. Cum autem enarratorem in- uenero, reliquum e tuti praeceptis: id quo olum pra clarum est. Sin ipsam enarrationem admiratus fuero:
quid aliud nis Grammaticus philosophi Ioco euasi 8 eo
untaxat excepto, quod pro Homero Chrysippu enarro. Magis igitur, cum quis a me petierit prategisibi Chusippum, erubesco: eumfacta nequeesimilia me ἷis consentanea praestare.
Τtibus habitibus qui exsistere in homine solent, distinctis, indocti, philosophi,& proficientis: & iis
quae proficienti dicta fuere,copendio repetitisa iam conclusionem addit, & hoc di iis quae sequuntur capitibus: actiones cas, quae vel bis expositae sint, esse silaipiendas. Finis enim orationis est actio,cuius etiam causa usurpata fuit oratio. In his enim velissima est summi oratoris sententia: Omnem orationem, si sacta desint, vanum atque inane aliquid videri. Est igitur, i quit, denuo considerandum,
210쪽
quidnam velit homo, suum bonum quaerens y Vult autem suum bonum inuenire, & quaerit quae sua natura sit, de quid sibi sit faciendum aut patien- dum Z Cuiusmodi est: qui vitam rationis capacem agit, corpore utitur ut instrumeto. ac debet eius vitet persectioni suam appetitionem & dcclinationem accommodare. Cum igitur hoc quaero, Chrysippii de his scripsisse audio. Librum acceptum per me intelligere non possum .. Quaesito interprete intellexi quid dicit Chrysippus Nec dum quicquam praees tum est vel interpretis ves auditoris. Neq;. n. Chrysippus ea de re cripsit, ut esset qui interpretaretur, quique intelligeret: sed ut in vita scripta illa sequer mur. Si ergo scriptis illis usus fuero: bono eorum si uor. Sin admiror interpretem ob egregiam interpretatione: si intelligere,atque ipse etiam interpretari possum: deniq; si cstera omnia fuero consecutus, eo excepto qHod scriptis non utor: quid aliud nisi grammatic' sum lactus pro philosopho Z Una enim
Grammaticae pars est, scriptorum enarratio. Illud autem inter me &grammaticum interest, quod ego pro Homero Chrysippum enarro. Atq; etiam simpliciter legentem Chrysippum,aut alteri petenti enarrantem, no parere praeceptis illius, reprehende dum est. AEgrotans enim,& remedia morbi scripta Mediem inueniens, merito profecto erubescat, si ea perspicue grotans, neo distincteq; legat,atq; aliis etiam .si opus sit declaret, suis medica- ipse autem morbi sui remediis non utatur. mktu vim,
ua, citra piaculum non violandas. Luicquid autem de te dictum fuerit, id ne curato. Id enim nonsam tui e re arbitrii.