장음표시 사용
211쪽
G, honesim quod propositum suerit, tanqua bono dc utili con ruminctio- si anter permanendum: & rebgioni habcndum, id nustequen- violare. Nam si vilium rerum pactionat non stare, ratione ιst in decolitan& nesas habetur, quasi veritare & fide, opus. quibus omnia tra insiguntur, rataque permanent quantum quidem in nobis sit 3 abrogata: an non multo magis ei it impium. ppcla di convcntacu philosoplua di honesta vita facta violat et Violat autem ea, qui cum dictis& scriptis assentiatur, ut honestis&veris, iisque uti coeperit: non tamen in iis perseueret. Perleverare Igmir iubet. Quid alii de te loquantur,curare noli,ut supra dictum Innuit enim, fore multos qui dicant, subito te sasui mansi pientem rediisse: quique rogent, unde istud suparatro ad. cilium,&id genus alia. Non enim quid illi dicant, mouit, ne aut non dicant, nosti . est arbitrii. Videtur autem
respiciat. alludere ad id quod Pythagorei per ambagescunt. Si aedem sis ingressus, non debere te conuerti: quo ignificant, qui ad Deum se contulerit, non esse debere ancipiti animo, neque res hum
OVO Us tandem disseres pr/flantissima quaque
tibi vendicare, ct nullatentu dismctionem rationis violare Z Accepist pracepta qua amplectenda tibi fuerunt, eoch amplexus es. Qualem utitur adhuc
do torem exspeeias ' cuius in aduenitim tui correctionem disserm. Non iam adolestens es, sed matura etate
miri Itaq)si neglexeris o cessaris, ac subinde mora moram. proposito propositum adiunxeris, ct dies alios post alios constitueris: non animaduertes nihilte profarissu, sed hominem plebeium fore tam viventem quam morientem Nuuc igitur viri perfecti , pro cientis vitam tibi sume, ac quicquid tibi visumfuerit optimum, ea lex sit inuiolabilis. Aesi quid labori sum, auisuave, autgloriosum, aut ignominiosum imiruerit: memento tum adesse discrimen, tum instare
212쪽
Olmpia, hec licere disser er ae profectum una clade
Mcremisone vel erire . vel retineri. Ita Socrates in eum euasit qui fuit, cum in omnibus se ipse promoueret : cum nemini austuliaret, nisi rationi. Tri vero etsi nondum es Socrates, sic tamen ut qui Socrates usa velis, debes vivere.
Illud quoque decebat, qui praecepta persecte
audissit. ne cunctaretur& differret diutius. Recte Hesiodus: Disser opus,nunquam non confictabere damnis. Igna ule praetextus in ora est. In quod igitur, inquit, tempus prorogas, quominus dignum ipse te iudices, qui ungulis iis quae dicta surit, utaris 3 Ea enim sunt optima & per fecti isii ,3c finis ac meta disputationum, Vt nusquam a recta ratione recedas, sed
ut ea iubet administres omnia tam appetendo qua declinando. Ac alius quidem dixerit: exspecto dum Cunctato. artis disserendi praecepta, dc doctrinae quae est de res moribus,audiero. Tu vero qui iam nonnullos in doctrina morum progressius habeas, praeceptaque perceperis. quibus in primis assentiendum est, ut veris&bonis, actum parendum ut notis 5c fami- iliaribus:quem adhuc magistrum exspectas in cuius aduentum correctionem tui ipsius differast Alii , sunt adolescentuli. Tu vero non iam es adolescens, sed vir persecta prudentia, ac ne decrepitus quidem senex. Quod si cessas, aut per incuriam aliud atque aliud tempus, aliam atq; aliam diem tibi praefinis, qua te ipsum sis curaturus: spe inani lactaris, diem hodiernum dc crastinum cogitando: itaque imprudens paulatim regrediere magis quam progredieris Vna quas assiuetudine icordiae, dc rudis atque indoctus per vitae r ho- manebis dc vivens ci mortuus. Ut enim illa horum minis fiam principia sunt,& magnum adiumentum est natur te natiuita- atque ingenii praeparatio, quam inde habemus: sic tem, S in ea quae hic fiunt, illorum s uni principium & prae terris. 6 paratio. Una enim est tota una ratioque post obitum.
213쪽
quae hic di illic mutatur. Iarii igitur, inquit, iue dum tibi esse statue tanquam perfecto, non quod persectionem sis assecutus sid enim sermones h iusmodi non destiterat sed quasi ratione progressi um persectus qui nunquam progredi desistas, num sempera- quam cesses aut remolliscas. Scd quicquid tibi romor lauris, ct uni videbitur, id legem putato, quae idem exsequis ervb iubeat. Omnibus autem iis quae inciderint,recte utictoria cura. licebit,atque etiam rebus inter sese contrariis,s eas recta ratione moderere: sue res laboriosae, siue sua- Des obiiciantur, siue gloria, sue ignominia. Nam siue particina fuerit illud quod oHertur, non contemnes: siue magnum, non reformidabis: neque illud praeteistueta sines, scd in uno quolibet tibi certamen est epi opositum statuito, in quo aut coronari sit necesse, aut repudiari. N cc enim aliud cst requum instante certamine. Nec vero xllus dies negligendus, nec ulla res, quod ex eius contem turnam seram nihil ad te damni rediturum existimes. Obunum ruinam tra. enim diem & unam rem, tua, inquit, progrcssi unt. conseruatur,& perit. Quomodo istud Z An quoc a qui uno die&in una recessarit, segnior fit atque ve- missor, ut alia re inciden te minus habeat virium quam prius , & magis ei succumbat quam pilus: idque indies magis ac magis, Alim iis socordia sunditus periei it rectae rationis pi ogre Hlo
quae ratione contraria conseruatur atque augetur
Nam ab uno die&vna re, nota quaedam imprimitur, de qualiscunque fit accessio, ut quicquid postridie inciderit, eo minus offendaris, & minus etiam Socrates ex- die tertio. Sic &Socrates, inquit,omnium virorum emploratio- sapientissimus euasir, cum se consuesccisset, ne ullanis iussa -- in re sui correctionem prociastinaret: sed in casta pesso. quolibet alii nemini pareret, nisi ei rationi quae ipsi cogitanti optima videretur. Tu vero si nondum es Socrates, at sicut qui Socrates esse velis, vivere dobes. Qui vero exemplum aliquod intuetur, de acteius similitudinem contendit: no committit,quin semper in eo imitando elaboret.
214쪽
COMMENTARIVS MA ZZi EPICTE TVS.
P R mm ct maxime necessarius in philosophia i
cm ea is, qui agit de His decretorum: veluti de non mentiendo. Alter. qui demo rationes tractat: veluti, cur non sit mentiundum. Tertius, is qui hasi u confirmat , disi:nguis. veluti. qui ut ut ista sit demonstrarioZ quid it kemonstrario i quidconsequentia Z quid pugna ' quid verum: quid far im Z 2 uare
tertim Acin necessarius est propter secundum, secun- propter primum. Maxime Au em necessarim eΗ, ct in quo conrticescendumsit, primm. Nos vero diuersum facimim. nam in tertio loco immornmur, in eos omnestudium nos m consumimus: primum autem prorsus negligimu4. Proinδε mentimur quidem: quomodo autem demonstretur non esse mentiendum. in promtu habemus.
Pnilosophanti,ut qui naturalem suam persectio' seientia ebnnem tum vivenditum cognoscendi recuperarς sanim si-piat, quidnam sit verum, scientia comprehendere reii necesse est: ne, si opinione tantum fretus,magistris 'onem. absque ratione ac rebus inexploratis crediderit, simul & a scopo aberret, simul etiam alias ad aliud transire cogatur. Scientiae porro cognitio demon- scientia de stratione comparatur. Demonstrationem vero esse moserationaratiocinationem,quae ex euidentibus propositioni- eoparatur. bus rite collocatis concludatur, &quae propositi nes firmamenta rationum non desiderent, quotq; modis inter sese componantur : id docere artis dinserendi munus est. Quod eum ita sit, tres sunt in Tres loriphi philosophia loci maxime necessarii. primus, inusii losophici.
positus praeceptorum: modestiam in factis, veritatem in dictis esse coledam. Alter demonstrationis, qui rationibus couincit, haec esse facienda. Tertius, . . qui disseredi praeceptis confirmat, dilucideq; declarat, eam esse demonstrationem,& non deceptos esse
215쪽
quid pugnar Consequentia esse angustioribus ea
quae latius pateat: ut si homo sit,esse animal. Contraria inter sese pugnare : Aliquis,nemo : Omnis, non omnis. Neque posse fieri ut ea simul vera sint aut falsa. Ostendit etiam quae vera sit ratiocinatio, e quibus conflata pi opositionibus, qua compositione t quae falsa Z Perspicuum autem est, hunc quidem tertium locum necessarium esse propter secundum . ut certa scientia comprehendamus quae nostra bona sint, & quomodo paranda Θ acquiri ea ipsis actionibus. Et hic quidem maxime est necessarius,& omnis institutionis finis. Ob hunc enim,&huius gratia caeteri adhibentur. Nos vero contra fa- . cimus. nam in tertio loco immoramur potissim ii, alterum leuiter attingimus: primum vero, cui sese uiunt caeteri, negligimus. Proinde mentimur: quomodo autem demonstretur, non esse mentiendum, di quibus dialecticis viis: id in promtu habemus. Eni mucro decebat cum didicissemus quomodo es set demonstrandum, Mentiri non oportere: mox demonstratione certaque scientia cognoscere, non esse mentiendum,idq; ubi cognoscemus, in eo perpetuo elaborare, quod ea gratia ει secundus & te tius locus esset traditus. Optimo igitur ordine, dc acerrime etiam in hoc capite nos ad praestanda ea quae praecipiuntur,veluti manu duxit.
T Nquouis incepto hac optanda Ant: a Mis Iupiter due, se Fati necessit s,
Luocuns vestro destinaim numine Sum. nam volenssequar. Ωuodsi minus velim. sequar coactus, improbu s ct impiu .
cestati qui probest accommodat,bsit, elis rerum diuinarum conseius:
ouia praeceptiones fuse traditas veterum quida
216쪽
in compendium redegerunt: eas in promtu semper habendas esse monet, ut& memoratu facitcs, &vtob testimonium praestantium virorum, ipsorum lidictorum leporem , fiduciam nostiam de hiice admonitionibus confirment. Prima est Cleanthis, Cleanthis Stoici philosophi, Assio nati, qui fuit Zenonis diici- Assiopa-pulus, Chrysippi magister. Huius statuam admira- tua. bilem, magnificentiae Romani Senatus specimen, in ipsa Asso vidi, in viri eius honorem dedicatam. iPrecatur autem in iis iambis, ut a Deo ducatur. &, k sit eηβr quae ab eo per omnia ordine transit, causa effectrice rμ; ρ & moti ice, quam Fatum appellabat: pollicens se strenue atque vitio secuturum. Nam si repugnaro, inquit, non modo malus ero, sed de plorans & g mens sequar. Necessie enim est, imbecilliora sequi ea quae fortiora sunt,&causas ea quae orta sunt de causis. Quae ipse etiam Epictetus innuit in eo capite, quo ait: Noli velle, ut ea quae fiunt, ita fiant ut tu ν vis : sed ita velis ea fieri quae fiunt, ut fiunt. Sic faci- , alime agitabis. Hoc enim disciplinam morsi omnem γε continet, se colungere cum uniuerso, & totum cum eo esse velle: non autem ab uniuerso sese avellentem,& in angustias, ac poli' ad nihilum redactum, uniuerso repugnare, & velle ut uniuersum partem tam vile sequatur. Alterum dictu Euripidis estTragici, eandemque sententia continet. Necessitas enim est, quae ad superna diuinamq; causam reducat, Ο-mnia,tam inuita quam Voluntaria. Cui qui assenti- . - , tur&comitatur, nec renititur, sed strenue sequitur, , vere sapiens est: rerumque naturam , & partium ae
totius discrimen satis intelligit, & honorem habet eum qui decet diuinae potentiae.
erit, ita fiat. Me autem ADtus is Melitus oce dere sanesto sunt, ladere vero non possunt.
Dicta Socratis est,e Critone Platonis, eandemq;
217쪽
sententiam maiore compendio complectitur. QMenim non tantum ita loquitur, sed ita etiam viuit: separationi sui ab uniuerti,& fugae a Deo medetur,& a deterioribus omni b. recedit,uniuersitati&Deo GHY, sis mdncipatus. Ac videtur mihi hic vir per hosce testes ad D vhti in fine citatos innuere: omnem humani animi permani animi inionem conuexsione ad Deum, eiusq; coniunctia
. one absolui & consummari. Quod autem extremia adiectum est, Me vero Anytus & Meli tus occidere sane possunt, Iaedete aute non possunt: sit m tum est ex Apologia Platonica,& Socratis accusatoribus Anytodi Mesito dicti im .Finem autem principio connectit, dum initio dicta in memoriam reuocat, eum qui bonum & malum in rebus in nostra potestate sitis collocet, non autem in rebus externis, neque coactum iri unquam, neq; laesum iri ab ullo.
Haec habui quae Epicteti studiosis, ad dicta illius declaranda, pro mea virili conserrem:gaudes dc ipse datam mihi occasionem de huiusmodi sermonibus
commentadi, quae quide in tyrannicas grassationespci opportune incidit. Peculiari autem voto his a lecto.concludam hunc Commentariolum. supplico tibi Domine, pater & dux rationis nostis,ut nostret nobilitatis recordemur,qua tu nos o nasti: & ut tu nobis praesto sis.ut iis qui per sese m uetur: ut & a corporis c5tagio, brutoi iique affectu una repurgemur, eosq; superemus& regamus, dc sicut decet, pro instrumentis iis utamur.Deinde ut nobis adiumentosis ad accuratam rationis nostrae correcti ortem,&coniunctione cum iis,qui vere sunt, perlucem veritatis. Et, tertium Seruatori. pplax oro, ut ab oculis animorum nostrorum caliginem pro sus abstergas,ut quod 'pud H0merum est, Nor in bene qui Dem aut mortalis habendus. FINis COMMENTARIOR vM SIMPLiCII
Epicteti Enchiridioti Hieronymo Uuot fio Oetingensi interprete.
218쪽
IO ANNIs ST OBEI COLLEC T ne is, cxiis ut coniicimus ARRIANI Commenta-xiis reliquae, quibus ille ut auctor est Simpliscius, vitam & obitum Epictetic piose descripsit:
sis interprete. DE FORTUNA.VIta quae a Fortuna pendet, torrenti flumini similis est: quippe turbuleta,coenosa,imperilia,
tyrannica,tumultuosa, non diuturna. De vi tute.
Animus virtuti familiaris,perenni sonti est similis, qui puram, placidam, potabilem, salubrem, sociabilem, innoxiam, incorruptam aquam sue peditat. i De profectu. Si bonus esse volueris, primum credito te malum esse. Castigato affectus, ne illi te puniant. Opinionem non tam verere,quam ipsius rei veritateii , Bene audire si cupis, disce bene loqui: bene loqui edoctus. bene facere conare. Ita id consequeris, victbene audias. Da diuitiis se selicitate. Inquire in teipsum, diues ne malis esse,an beat' tQuod si diues: scito id neq, bonum esse,neq; omnino penes te. Sin beatus: id & bonum esse; & penes te. Nam opulentia quidem usura est ad breue tempus,a Fortuna concessa. Beatitudo vero ab animo dc voluntate pendet. De improbitate in diuitiss. Vt viperam aut aspidem scorpiumue in eburnea vel aurea cista visum , non ob materiae pretium
magni facisci diligit, sed ob restiseram naturam
219쪽
eao EPICTETrodisti & auersaris: ita cum in diuitiis & fortunae
splendore improbitalcm conspexeris, noli percelli. diuitiarum magnificentia, sed perueisitatem morum aspernare. lModsia non temere cum opulentia
Diuitiae non sunt in bonis: luxus in malis est m destia in bonis. Modestia vocat ad frugalitatem dc paranda bona: opulentia ad luxum , & abstrahit a modestia Difficile igitur est vel in diuitiis modestiam colere,vel in modestia parare diuitias. Praterm a quo ferenda animo. Quemadmodum ii in naui conceptus aut natus esses. eius este gubernator non studeres: ira neq; in terris diuitiae tibi expetendae sunt. Neq; enim illienatura tecum cohaeret nauis. neque hic opulentia: sed ubiq; RATIO. Quae ut tibi cognata dc a natura tributa est: ita eam tuam esse ducito atq; excolito. si in Persia natus esses, habitare in Graecia non cuperes, sed ibi degens beatus esse. Cum aut in paupertate natus sis. quid ditescere cupis, ac non potius
in ea esse felix Z Vt in paruolemi locoarctatum valere piae stat, quam in amplo thalamo voluptatum 'aegrotare: sic in paruis copiis anguste vivere prestat, quam in magnis opibus afflictari. Non paupertas dolorem pari t, sed cupiditas: neq; diuitiae metu liberant, sed rario. Ratione igitur exculta, nec diuitias optabis, ncc paupertatem reprehendes. Neq; equus obpiaesae pe, phaleras Stapetes, neque auis ob crista& nidum insolescit, sed uterq; ob celer, talem alter pedum,altera alarum Z Neq; tu igitur ob victum ecam ictum aut ullas cxternas copias efferaris, sed ob humanitatem & beneficentiam. Discrimen beata se luxurios vita. Beara vita differt a luxuriosa. Nam illa quidem
modestia, animo sua sorte contento, bona consuetudine, temperantia, frugalitate paratur: haec intemperantia, delitiis perturbatione ordinis,inam
destia, ae finis illius laudatio vera est, huius vitupe-
220쪽
sENTENTIAE. et a Iratio Si ergo beate vivere cupis, ne ca ptato laudem e luxu.Modus tibi omnis cibi & pol' cito,pristia cxpletio appetitus: condimentum & voluptas, ipse
sit appetitus. Sic neque plusquam oporici inscies, neq; coquis egebis.& quouis potu. contentus cri,. Prandia dccoenae sint neq; petulantes, neq; seueiae. sed hilares de frugales: ut neque propter corpora mentes perturbentur inestatae voluptatibus, neque se i pias negligant,opum delitiis dc morbis corporis assiictae. Animuε curandus potius quam corpo . Curato ut non ea tantum quae ventri ingesseris te laudent: sed Jc animi hilaritas. nam illa quidem in stςrcus redacta,torrentis instar eiduunt: saee vero etiam separato animo, perpetuo incolumis manet. in conuiuiis meditare, quemadmodum duo haec, corpus&animum, tractes. Quicquid autem
corpori dedetis, statim effundi xur: quod animo,
Ira luxui non miscenda. Noli mista irae luxuria frui. Luxuria enim intra corpus recepta. non multo post perit: ira vero diutissime permanet. Quamobrem vide,ne ira impulsus, conuiuas laute simul &contumeliose tractes, sed ut eos potius placabilitate & frugalitate exhilares. Apum enim muneribus cibos quidem Ic potiones delinire, dono vero deorum oratione vitia tanquam aculeo acerbe insectari. turpe est. ln sera eulis curae tibi sit, ne ministri locupletiores sint ijs quibus ministratur. Absurdum enim est, muli homines paucis seruire lectulis. AEquatit sertιanda in conuiuiis. Optimum sane fuerit, tum apparandis rebus necessariis manum admouere, tum in conuiuio ministris impertiri de iis quae adsunt. Quod si per
tempus praestari commode nrqui uerit: memento tibi otioso ministrare negotiolos, edenti esurientes, bibenti sitientes, loquenti tacentes, exhilarato moestos. Sic nec ipse inflammatus quicquam inis