장음표시 사용
181쪽
16s Liber I U de Praedicamentis. mis qualitatibus calo ii videlicet & se igiditati,
humiditati & liccitati; sed ratione illarum conuenit etia aliis, ut ignis ratione calori S contra- Iiat unaque; dc sic latione primarum qualitatum; secandario conuenit contrarietas secundis etiam qualitatibus, atque ita ea ratione album propite contrariatur nigro , non tamen proprie contrariantur flauum & fuscum ut bene notat
phiIosophus; siquidem ad propriam contrarietatem non sum cit quod aliqua se mutuo expellant, sed requiritur etiam quod lub eodem genere maxime distent, qualiter in genere. coloris distant colores extremi,album & nigra. non autem colores medii, ut flauum & fuscum. Dices et . aduersus secundam proprietatem, quod aliquod accidens suscipere magis & minus nihil aliud est , quam magis aut minus ra dicari in lubiecto; iam sile est quod omni conuenit accidenti magis aut minus radicari in subiecto ; cum omni conueniat esse in subiecto rErgo Ec omni conuenit suscipere magis & minus ac proinde id soli non conuenit qdalitati. Responsteo negando minorem. magis e Irim aut minus radicari aliquod accidens in subiecto conuenit maxime ratione activitatis ipsius accidentis , quatenus est a subiecto expulsivum sui contrari j; atque ita cum haec activitas solis conueniat primis qualitatibus, dc ratione illaiarum secundis, non vero aliis accidentibus; ideo fit quod licet illa sint in subiecto , non tamen ut magis aut minus radicata , ac proinde quod nec suscipiant magis aut minus. Dices 3. ad uerius tertiam proprietatem quod etiam secundum alia praeter qualitatem, aliqua
dicuntur si in ilia vel dissimilia : duae enim substantiae eiusdem speciei dicuntur esse si inites ScPatet dicitur generare sibi simile, dc relatio paternitatis & filiationis dicitntur esse dissimiles,& sic de eae telis : Ergo recundum alia praeter qualitatem dicuntur aliqua similia vel dissimilia,
182쪽
VI. de sipecie bin qualitatis Hyr. 3 6
Respondeo Negando antecedens in sensa mox exponendo. Vnde dico quod quando supra dictu in est quod proprium est qualitati , quod secundum illam dicantur aliqua similia vel disti milia , hoc ita venire intelli- gendum ; ita ut omnia quae dicunttar similia vel dilli milia , vel dicantur talia ratione qualitatis , vel ratione alicuius habentis in in illis ad modum qualitatis : atque ita si duo homines dicuntur similes , est ratione unitatis differentiarum , quae in illis se habent admodum qualitatis 3 dc sic manet semper quod
proprium sit qualitatis reddere similia aut di inmitia.
Coordinatio pradicamenti qualitatis.
Haec est coordinatio praedicamenti qualitatis , ita ut genus generalissimum quod est qua Iitas diuidatur in quatuor genera immemdiate , quae su ni habitus ec dispositio ; potentia de impotentia ; passio dc patibilis qualitas ; de forma dc figura : porro vn urri quodque istorum generum in varias diuiditur 1 pecies. Habitus enim diuidi potest in operativum , dc non operativum. Non operati uus in corporalem , ut pulchritudo , sanitas, de in spiti tualem ut gratia : operat tutis similiter in sensibilem diuidi potest , de spiritu a
Iem t sensibilis in varios diuiditur habitus appetitus sensitivi , ut sunt temperantia . fortitudo dcc. spiritualis vero in intellectua- Iem diuiditur ec moralem. 7ntellectualis in quinque species , scilicet sapientiam , scientiam , habitum primozum principiorum , prudentiam , dc artem et moralis diui est ut in bonum dc malum. Malus , si vexe est habitus per Omnia multiplicatur genera vitiorum,dc bonust per omnia genera virtutum m OIalium ,
ut iustitia religio pie fas ecc. Logica P. I i. H Quantum
183쪽
Vtrum pradicamentalis relatio realiter di. singuatur afundamento. D amittendum prim o pro habenda natura Zei quid ditate relationis praedicamentalis accidentium genus esse duplex : alia enim subiecto inhaerent , illique sutim effectum formalem tribuunt sine ordine ad aliud ; unde & vocan xur.absoluta , qua si ab alio soluta: sic albcdo in lapide illum absolute efficit album , lux , luci dum , calor calidum , quantitas quantum &c. Verum alterius generis est accidens , quod in subiecto non existit nisi ipsum ad aliud ordinando seu referendo ; & hoc est quod dicitur praedicamentalis relatio , de qua controuerti. tur in praesenti quae que propterea definiri so- Iet accidens cuius t oti: m isse s se habere ad pud terminum , cum re ipsa & de facto totum esse sitarere vltimatum talis relationis sit in ordine ad ter μι-viseminum , propterea quod ipsum etiam lubiectum non assicit, nisi ut illud referat , seu faciat referri ad terminum sic similitudo albedini in existens , illam sacit alteri similem di prae dicamentaliter relatam : sic paternitas in homine generante facit illum esse alicuius pali a in in
184쪽
et i Lib. I V. De predicamentis,
trem & conitituit illum praedicamentaliter relatiuum ; bc ita Baculus per relat Ionem aequa - . litatis est alteri aequalis , ac . praedicamentasHes' rotib hine facile colligitur differentia quae
intercedit inter relationem Praedicamentale Inde transcendentalem , quaeque in his praecipue Peν quid duobus sita videtur: primo quidem in eo quoa i ειν ut relationes praedicamentales , quamuis habeant resatio suum esse in ordine ad subiectum , in quantum praedica- sunt accidentia realia ; per relata ua tamen no- me in mina quibus si incamur,nuum e tum GPl-- tran- ea lux o Ido ad IubIectum , ted praecise orclo ecscendenta- respectus earumdem ad terminuma in quo ιM. propterea differunt a relativis transcendentalibus, quae quidem non lotum dicunt aliquis aliud praeter ordinem ad terminum, sed re illud aliud per ipsorum nomina significatur dc explicatur. Explica Iut hoc in ex eplo: licet enim creatura verbi gratia quae dicitur relativa transcendenialiter dicat rei pectum trant centale ad creatorem, per hoc tamen nomen, Creatura non sienificatur formaliter talis rei pectus , sed certa'quaedam entitas seu quid ditas positiua , quπquidem adaequale explicari non pote st nisi per ordinem ad creatorem ὁ & ita creatum dicitur relativum tra scendentale, quia Includit respectam non tamen per tale nomen significata ex ptimit illum. Pater autem qui dicitur relati uum praedicamentale ; licet reuera sit anima , re sit causa filii , dc dicat respectunt ad filium tanquam ad terminum , nihilominus per hocinomen , pater, non significatur formaliter, nisi se ut dicens talem respectum ; & ita totum effe atris ut significatur hoc nomine pater est in ordine ad filium tanquam ad terminum , a Coro inde pater, ut hoc nomine stater significa the est te latiuum praedicamentale. . Alia vero differentia quae similiter reperit ux;nt et haec duo relativa consistit in hoc , quocilicet reΙatiua Praedicamentalia ordinem dicant
185쪽
Quas. VII utrum relatio diu. cte. I 3
ad subiectum , non tamen ut aliud esse tribuant subiecto , quam faceret illud referri ad terminum, ad differentiam relativorum transcendentalium , quae non solum aificiunt subiectum sistit accidentia realia ut ipsum subie um faciant referri ad terminum , sed principaliter ut aliud esse absolutum ipsi subiecto tribuant: quud patet in scientia verbi gratia quae ut hoc
nomine lignificatur , dicitur relativum tran- .scendentale : non enim habet praecise subiectum afficere , ut illud referri faciat, sed priu'cipaliter ut in eo ponat perfectionem quam dam ab lolutam , puta qualitatem & habitum , quae tamen perfectio & qualitas, cum talis sit naturae , quod ad eam consequatur habitudo quaedam seu respectus ad aliud puta ad scibile , dicitur propterea relativum transcenden . tale , seu, quod in idem redit , relatiuum 1ecundum dici , ut enim ostendam infra idem prorsus eis relatio transcendentalis dc secundum dici; sicut & idem est relatio praedicamentalis dc secundum esse. Praemittendum secvngo contra veteres ali quos Philosophos qui nolcbant , extitere Te-1ationes formaliter in rebus , nisi per opera
tionem intellectus comparativam unius CX tremi cum alio , praemittendum inquam esse Om nino admittendas relationes in rebus citra illam mentis operationem. Enim vero impoIIibile est de . aliquo contradictoria velificari deianouo praedicata sine aduentu nouae alicuius a mimn realitatis vel formalitatis realis. Iam sic e st .e rel. quod de eodem verbi gratia albo , cum aliud tio ιν
album non ex illis, verificatur non simile qui a les. non datur simile , nisi detur eui illud sit sitnil c) c adueniente alio albo verisi eatur de primo albo quod est simile r Ergo cum simile & non simile sint praedicata contradictoria , illa nota possunt de eodem albo absque aduentu alicuius nouae realitatis vel formali talis realis velificari : sed nulla tali albo , per id quod alm
186쪽
r Liber I V. de Pradicamentis.
terum ponatur album , aduenit realita, ve I formalitas realis , nisi re alio similitudinis ad alterum albam : Ergo est illa reale quid , siue
citra mentis operationem in rebus existens: ad- -.
do quod laltem habemus de fide existere in Deo relationes reales , quibus constituunturdi distinguuntur personae diuinae : Ergo a pari Per proportionem paternitas verbi gratia de filiatio quae reperiuntur in creatis debent esseae ales , nihil enim repugnat nec ratio est , cui Perinde non dicantur reales C Iunt enim iliae denominationes omnino intrinsecae , quod verbi gratia homo generans dicatur pater quo modo per proportionem in Diuinis perso na prima non habet tantum ab extrinseco quod sit pates.
Ex quo quidem ulterius sequitur , quod quamuis duplex distingui polsit conceptus
in adaequatus , alter se eundum rationem communem relationis cum aliis entibus seu accidentibus realibus, siue secundum esse in ; de alter secundum pio Priam rationem relatio uis, sue secundum esse ad , sit tamen uterque in adaequatus conceptus reale quid , hoc iplo quod alter eorum est quid reale ; alias non posset ex utroque tali conceptu in adaequato unica resultare realis relatio cum ex aliquo reali , & ex alio quod reale non est ; non . possit uni-gum sns reale resultare. Vnde ad fundamentum aduersae sententiae, quae tamen hodie videtur extincta , ex quo quidem V - 'Iebant illi Philolisphi , requiri ad forma
Iem relationem actionem intellectus eomparativam , adeo ut inquiebant , sit tantum in rebus ex natura rei fundamentum ex quo comparet intellectus extremum unum alis teri , ad qum comparationem sequatur formalis relatio , aut potius quae comparatio sit
ipla formalis relatio I ad hoc inquam funda- metum respondetur facile quod in his quidem tebus, ubi solum est suod mentum, ut unam: alteri
187쪽
Quas. VII. utrum relatio diu. cte. I s
a heri comparet intellectus , nec est sussiciens fιndamentum , ut ad illas independenter a comparatione intellectus resutiet relatio, defectu scilicet vel existentiae alicuius extremi , ves distinctionis realis inter extrema , vel rationis realis fundandi, tunc si aliqua inter illas interuenit relatio , erit non realis , sed rationis, bc talis est ea quae reperitur inter hominem 5e animat: quia vero datur praeterea in pluribus
sum ciens fundamentum ex quo non tantum
comparare possit intellectus , sed etiam cx quo de facto resultet realis ordo , ut in duobus albis relatio similitudinis formalis unius ad aberum; propterea quod ad resultantiam talis formalis relationis nec deficit reale fundamentum , scilicet albedo utriusque , nec Iealis ratio funis dandi, scilicet unitas 5c conuenientia utriusque in albedine , nec realis coexistentia viri utaque exiremi 3 nec denique te alis distinctio unius extremi ab alio, consequenter fit quod
praeter relationes rationis dentur praeterea fota maliter relationes reales in rc bus.
His ergo suppositis , dc diligenter praenotatis, iam quod in praese, ti inquii itur est , virum relatio praedia amentalis , quae ita supponitur realis , siue existens a parte rei citra Omnem intellectus operationem , realis sit ipsa realitate sui 'fundamenti, seu subiecti cui immediate in existit; adeo ut similitudo quta est inter duo, parietes alb Is sit realis N realiter ens ipsa metentitate V realitate ipsius albedinis , quae est fundamentum siue subiectum cui immediatei nexi stit, an vero distincta sit realiter a fundamento ita ut alia sit realitas a realitate sui fundamenti pro quo, γλυ=cittendum ultimo pro declaratione principiorum , ad quae conclusionis veritas reduci debet, quod haec tria sunt apud omnes receptissima subindeque Sc vim habitura ut in- .cipii respectu conclusionis inferende puta quod
ea ad qua terminantur motus aut qtia si motis
188쪽
I 6 Liber I V. de praedicamentis.
oppositi, non possunt non disingui realite ν Θ a
parte rei; quod dependentia est de genere relationis Θ vera relatio ; quod dari non potest
forma a parte rei sine essectu suo formali pr-
mario : primo quidem receptissimum est aputio nes prima illa propositio , quod ea ad queterminantur motus aut quasi motus oppositi iNon pollunt non distin i realiter ril a parte Tei , cuius ratio est , quia cum motus ut talis sit ad terminum, sitque subiective in termino, consequenter sit , quod hoc ipso quod suppo. Nuntur motus aut quasi motus Oppositi, supponi debeant termini aliqua oppositione di itinet i; cumque talis oppositio supponatur a parte rei; quia a parte rei sunt motus oppositi , ex quibus prouenit oppositio terminorum, euiden-δer loquitur quod ea ad quae terminantur motus aut quasi motus oppositi debeant a parte rei, siue realiter distingui. 5ecundo receptissima est atque verissima secunda illa propositio, quod scilicet depondentia est de genere relationis dc vera relatio , cuius ratio h st quia dependentia totum suum esse labet ad aliud ; dc iubiectum siue fundamen tum quod afficit, prout hoc nomine , dependens exprimitur , non significatur nisi cum recpectu di ut dicens respectum, ut per 1 e patet τlam sic est quod per haec duo distinguitur relatio , quae vere est degenere relationis , ab om-ari alio quod non est tale , ut etiam palet, Mabunde colligitur ex dictis supra , ubi de differentia r . lationis praedicamentalis : vera ergoti ab omnibus concedenda secunda illa propo- sitio puta quod dependentia est de genere Icla tionis δε veta relatio. Tandem verisina a est de ab omnibus conce sa icrtia haec propositio , puta quod dari non potest forma a parte rei sine cffectu suo formali primario ; quod quidem , praeter quam quod patet inductione '; nec enim dari potesta parie rei fi Sura veIbi gratia sui e figurato, nec albedo .
189쪽
albedo sine subiecto albo , nec scientia sine sciente dic. suadetur hoc idem ulterius ex discrimine quod intercedit inter effectum formalem primarium formae , dc effectum secundarium: primarius enim nihil aliud dicit nec importat, aut exigit nisi formam communicatam; album enim , nihil exigit quam albediit em
communicatam ἱ cum tamen effectus lecandarius non solum dicat aut exigat formam liln-Pliciter communicatam ; sed praeterea exigat eam communicatam subiecto disposito , non quidem ad receptionem & communicationem formae , quia hoc etiam cxigit ec effectus primarius ; sed disposito ad talem effectum secundarium tanquam ad aliquid superaddi- Ium formae prout praecise communicatae : defectu cuius dispolitionis gratia habitualis non tribuit Christo Domino effectu in suum secundarium , este scilicet filium adoptionis, quia qua nivis gratia illa sit ad modum for- Inae communicata animae Christi , non cst tamen communicata animae Christi prout ditapolitae ad talem effectum , sed magis prout incapaci , utpote quia ratione unionis hi- postaticae habet esse filium naturalem. Igitur cffectus formalis primarius formae ad di fierentiam secundarii importat pracve & so, Ium exigit formam sitnpliciter communica tam : atqui dari non potest forma a parte rei, quae non sit communicata: Ergo nec dari potest forma a parte rei sine effectu suo formali primario. His ergo tribus piaemistis tanquam certis de ab omnibus conciliis principiis , iam pro quaesiti resolutione de con clusionis ad eadem principia reductione , sit CONCI. v SI o: R elatro radicamen 'lis di-
singuitur realitεr , siue a parte rei a funda
. Probatur primo ex primo praemisto principio. Ea ad qua terminantur motus aut ad A si
190쪽
1 8 Liber I V. de Praedisamensis. motus oppositi, non possunt non distingui realiter, siue is parte rei: Ergo distinguitur relatio
Praedicamentalis realiter siue a parte rei a fundamento. Probatur conseqtientia : relatio dc fundamentum te habent , ac si terminantia motus aut quasi motus oppositos : Ergo hoc ipso quod ea ad quae terminantur motus aut quasi motus oppositi, distinguuntur a parte rei, distinguuntur hoc ipso relatio dc fundamentum a parte rei. Consequentia est euidens Probatur Antecedens r crescere dc minui se habent ut motus oppositi ; sed aliquando crescente fundamento minuitur relatio 1 Ergo se habent ali quando relatio & fundamentum , ac si terminantia motus oppositos. orator patet e X termi
nis. Probatur Minor e ubi crescente albedine minuitur similitudo , ibi crescente fundamento minuitur relatio. sed aliquando crescente albedine in pariete A, minuitur eius similitudo. Ergo & aliquando crescente fundamento mirinuitur relatio. Maior per se patet : se habent enim albedo & similitudo tanquam fundamens tum & relatio, ut conceditur , & colligitur ea. praemissis de fundamento, & relatione. Proba tur Minor : fieri potest de multoties fit , quod- crescat albedo parietis A. super albedine parietis B; sed tunc mis uitur eius similitudo, ut per se:
Patet e Ergo crescente aliquando albedine minuitur eius similitudo; Ergo crescente aliquando fundamento minuitur relatio ; Ergo se habent aliquando relatio & fundamentum ac si . terminantia motus aut quasi motus oppositos rErgo hoc ipso quod ea ad que terminantur mo- us aut quasi motus oppositi distinguum ut ab parte rei, quod est primum praemissum principium , non possunt relatio dc fundamentum, non distingui a parte rei. Probatur a. ex secundo praemisso principio. Tependentia es de genere relationis , or vera a relatio. Ergo rcaliter distinguitur relatio a furi,