장음표시 사용
201쪽
Quas. VII. Utrum relatio disi. oc. 18st
Prie inueniretur quia realitatam non explicat , non est et solius relativi generis . , 1ed etiam generis actionis inueniri proprie inentibus rationis ; cum haec secundum proprium conceptum actionis , Ec ut dicit ab non explicet realam inhaerentiam , 1ed λ- Ium egressum dc emanationem ab agente: Ergo prauata tolutionis doctrina stare non potest cum citato testimonio diui Tho
Re pondeo negando minorem. Ad probationem vero Nego similiter minorem : λ-lius enim est relativi genetis , quod realitatem non explicet in proprio conceptu 3 neque est hoc commune generi actionis , ut Praetendit arguens ; cuius quidem dii paritatis ratio est , quia relativum genus non eX alio capite habet posse explicare realitatem in Proprio conceptu , nisi ex inhaerentia , seu ex ordine ad subiectum , cuin eX duobus tantum confletur conceptibus , puta ex conceptu in , dc ex conceptu ad , dc ex hoc ultimo explicare non possit realitate mi, ut dictum est supra ; ac proinde cum de facto non explicet relativum genus praefatum ordinem
ad sub num , in proprio conceptu; ideo fit quod nec explicet , dc exprimat in proprio
At vero genus actionis ex alio capite habet exprimere dc explicite importare Iealitatem , quam ex capite inhaerentiae, seu ordinis ad subiectum ; cum e X eo etiam quod dicit esse ab , siue ex proprio Ordine , quem dicit ad agens habeat essc reale quid , de
exprimere realitatem ; propterea quod agens inquantum tale realitatem importat explicite, Ec in quantum tale denominatur ab actio .ne , inquantum dicit esse ab , cum igitur genus actionis ex alio capite , quam ex capite inhaerentiae habeat ea plicare realitatem,
202쪽
roo Liber In fle Pradicamentis.
ad differentiam generis relatiui , conseqllento fit . quod quamuis in proprio conceptu non importet explicite inhaerentiam , si- ue orctinem ad subiectum , adhuc tamen realitatem explicet ex proprio conceptu 3 at que ita conlona manet praefatae solutionis docti ina cum citato testimonio diui Thomae , quod 1 cilicet lolius sit relativi generis inueniri proprie in entibu S rationis , ex eo quod realitatem non explicet in pro-Prio conceptu ; cum hoc solius sit relatius generis , nec competat etiam generi actio, ni S , quantumuis non exprimat actio inhaerentiam , siue ordinem ad lubiectum eae proprio conceptu.
Obiicies tentio. in intelligibile est variari intrinlece parietem A , verbi gratia , ex VaIia tione parietis B ; sed si relatio esset rcaliter distincta & superaddita fundamento , hoc sequeretur : Ergo in intelligibile est , esse rem. lationem realiter distinctam a fundamento. Minor est euidens , siquidem hoc ipso quod variaretur paries B , noua in pariete Α , exurgeret relatio qua quidem utpote in hoc casu realiter superaddita non potest non mutari. Probat r Maior : in intelligibile est , Variari parietem A , quamdiu circa illum non exercet ut qui variat ; sed si variaretur ad variationem parietis B , variaretur , dum circa illum non exerceret ut qui variat 3 cun solum circa parietem B , supponatur tunc egerceri qui variat : Ergo in intelligibile est variari parietem Α , intrinsece , ad variatio nem parietis B.
Respondeo distinguendo maiorem sic : in in telligibile est vatiari parietem A , intrinsece , ad variationem parietis B i si sermo sit de variatione in absolutis , Concedo, quod sit hoc in intelligibile , si autem sermo sit, ut de facto est , de variatione in relativis
203쪽
VII. utrum rel.rtio dist. 6 c. 'ex Nego ; & sub eadem distinctione minoris Nego consequentiam. Dico igitur pro difficultatis huius intelligentia , quam mirum in modum extollunt aduersari j , sed meo iudicio ) multum pueriliter ; dico , inquam,
hoc intercedere dii crimen inter absoluta de relatiua , quod cum relativa ex sui natura habeant hoc ipso totum suum esse ad aliud , non sunt propterea in esse suo ab alio soluta , sic sunt entia absoluta , quae hac de causa sic appellantur, ted potius cervam habent connexionem quantum ad esse cum illo alio ad quod sunt : ac proinde sicut inintelligibile non est , ex duobus en tibus connexis variari unum intrinsece ex variatione alterius , ex eo scilicet quod ex vi dc natura connexionis unum secum a fert dc infert aliud , consequenter fir , quod nec inintelligibile sit quod varietur intrina sece paries Α, in relati uis , 1eu, ratione nO-uae alicuius relationis in eo exurgentis , aut de nouo deperditae , ad variationem parie
tis B. Vnde ad probationem potest sic distingui maior, in intelligibile est , variari parietem A , quamdiu circa illum non exercetur qui variat , si circa illum non exerceatur nec formaliter , nec virtualiter seu aequi- ualenter , Concedo : si vero circa illum . non exerceatur qui variat , formaliter , bene tamen virtualiter seu aequi ualenter, uego.
Iam sic est , quod quamuis ille qui variat , puta vel dealbando vel denigrando
parietem B , non exerceatur formaliter circa parietem A , exercetur tamen virtualiter, seu aequi ualenter , quantum ad variationem in relati uis , ratione scilicet connexionis
quae supponitur inter illa , & ratione cuius, sicut unum stare non potest sine altero, nec unum per conlequens variari potest , quin
204쪽
isi Libsν IR de Pradicamentis.
hoc ipso varietur ic aliud. Etenim cum vis& natura connexionis hoc praestet , quod unum secum afferat Zc inferat aliud , praestat per consequctas , quod variatio unius secum afferat Zc inferat variationem alterius, quantum ad esse vel non esse ; Zc sic facit quod ubi qui variat exercetur formaliter circa unum , virtualiter etiam dc aequi ualenter Exerceatur circa aliud. Notabis tamen quod quamuis relativa ita connexa sint . non tamen propterea sequitur quod ad productionem dc nouam positionem unius , nouae exurgant relationes in aliis singulis , quae incipiunt ad istud referri , subindeque dc nouae mutationes et neque enim opus est , tot multiplicati relationes , quot multiplicantur termini ; eum iuxta sententiam diui Tho-mM 3. pari. quae t. 3 s. art. s. eadem numero relatione referatur quis ad plures terminos , quos scilicet sub eadem ratione respici ut pater ad plures filios, Dominus ad plures seruos , dc magister ad plures discipulos . quos eadem doctrina initruit ; 3c similiter
idem album eadem numero relatione similitudinis refertur ad plura , quae cum illo in eodem gradu dc intentione albedinis con
Instabis : quantumcumque connexi sint 'paries Α , dc paries B , in relati uis . non potest ad variationem parietis B , noua exurgere relatio in pariete A , qua varietur: Ergo nulla soluti b. Probatur antecedens rnon potest noua exurgere relatio nisi ex vi actionis alicuius ; sed non est' in praesenti casu assignabilis talis actio et Ergo nec potest ibi ad variationem parietis B , noua. exurgere relatio in pariete A , qua varie tur. Maior est certa , cum omne quod est de nouo , vel sit per actionem quam per se primo terminat, vel sit Per resultantiam.
205쪽
ad quam similiter prae requiritur actio , ad aliud scilicet terminata ex quo resultat : Pr0batur Minor, non alia assignabilis est actio ex qua noua exurgat relati O , nisi ex qua productum fuit fundamentum puta albedo : sed actio qua producta fuit albedo in pariete A iam lup- Ponitur transi ille , quando variatur palles B. Ergo non est in praesenti casu a Isignabilis talis actio. Respondeo negando antecedens ; ad cuius probationem Nego Μinorem ; ad tertium dico quod cum ad relationem non detur per te motus ex Philolopho , ideo dicendum est , quod resultat relatio tanquam terminus secundarius ad actionem productivam sui suudamenti, deis pendenter tamen ab aliquo extrinseco, scilicet
a positione sui termini ue unde fit quod ulque
ad positionem termini non rei ultet relatio e Cum autem ponitur terminus , etiam si actio Productiva fundamenti formalit et transierit. imo etiam si agens quod tale produxit fundamentum non existat in rerum natura ; quia tamen ipsum agens dc eius actio existunt tunc virtualiter in effectu seu fundamento a se producto , puta in albedine , ideo fit, quod ad
- eius actionem sequatur tanquam terminus secundarius ipsa relatio , iubindeque dc quod assignabilis sit actio ex qua noua exsurgat relatio in pariete Α , etiam dum variatur paries B. Quia vero plurec ex aduersariis, qui solum a limine Thom istarum salutant doctrinam , ad hoc dicere solent, quod qua facilitate adducitur eadem facilitate Megatur , placet proptere a hoc idem confirmare exemplo irrefragabili ; ut unde quaero ab iis: Nunquid non existente formaliter actione nec agente quod produxit lapidem , cuius quidem motus in centrum de facto non fuit 1ecutus . vel propter aliquod impedimentum , vel propter defectum alicum ius conditionis ad motum a requisitae , ni,in
206쪽
I 4. Liber I V. de Pradicamentis. quid , inquam, ablato tali impedimento vel
posita tal conditione rei ultat motus in centrum tanquam terminus 3c effectus secundarius actionis illius productivae lapidis , utpote quae in suo effectu primario , puta in ipso lapidu virtualiter permanebat Θ Cum ergo in hoc eAemilio pr tatam supra admittant doctrinam, vel certe admittere debeant, 1i boni sint ὁc cordati Pirilosoplii, num qua facilitate adduximus, Cadem facilitate negate possint tuo Lector rebra quo iudicio obiicies quarto, si esset relatio distincta a
parte rei a fundamento , vel esset ab co di itin-'eta ut res a re , vel tanquam modus : sed nec Vt Ies , re , nec tanquam modus distingui potest relatio a fundamento : Ergo non est relatio distincta a parte rei a fundamento. Proba tur Minor, primo quidem quoad primam Partem. Relatio inter omnia genera habet esse minimum de debili nimum , ut dicit Diuus Thoma 4. contra gens. cap. I . sed si esset distincta a fundamento ut res a se . non esset inter omnia gen cra minimum Sc debilissimum ;cum alia sint genera , quae lunt tantum modi. dc non realitates , ut ubi, situs de alia similia; Ergo distingui non potest relatio a fundamento tanquam reς 1 rc , sine tanquam realitas cientitas superaddita entitari atque reulitati sun damenti. Iam vero quod non distinguatur a. fundamento ut modus a re probazu i sic eadem est realitas siue realis em itas rei modi : sed non potest este una de eadem realitas de entitas relationis dρ fundamentit Ergo nec distingui potest relatio a fundamen o ut moduS a re. Probatur , inor, in intelligibile est quod ea dem realiter entitas sit substantia de accidens ipsi substantiae inhaerens , cum inhaerentia acciden iis praedicam cutalis , ad di erentiam ac cidentis praecliciabilis , si per realem informa-
et lonem dc inhaesionem forniae in subiecto : sed
207쪽
ut asserit D. Thomas quast. s. de potentia, art. s. Relatio vere dc proprie inhaeret ; dc lubiectum cui inhaeret est aliquando fundamentum , quod contingit , quando relatio fundatur immediate in iubstantia , ut relatio id cntitatis specificae inter duos homines , vel relatio mensurabιlis ad mensura in , 'qua qua libet subitan ria creata refertur ad Deum : Ergo non potest tunc esse una Sc eadem realitas atque realis entitas 'relationis Ec fundamenti : fel par est ratio quantum ad distinctionem a funis damento de una relatione ac de altera : Ergis nusquaui potest esse una .& eadem realitas dede entitas relationis Ec fundamenti. Resspondeo negando minorcin ; pro quo dico , quod quamvis controuertatur apud Tho-m istas de modo quo distinguitur a parte rei gelatio a fundamento , adeo ut plures sint, inis ter quos est Ioannes a Sancto Thoma, Contendentes distingui solum relationem k fund metito tanquam modum a re , probabilius tamen exittimo oppositum, atque menti de doctrinae Angelici Praeceptotis magis contonum, ut facit c colligitur ex testimoniis infra adductis. Dico igitur distingui relationem praedicamentalem a fundamento ut rem a re ; de hoc tum ob rationem expositam in argumento, en qua habetur aliquando relationem vere dc re a- alter inhaerere suo fundamento, quae quidem inhaerentia saluari non potest si solum dili ingueretur ut modus , adeo ut una dc eadem e set realitas fundamenti 5c relationis ; adeo que cum pati modo philosophandum videatur de una dc altera relatione quantum ad diis stinctionem a fundamento , dicendum conie-quenter videtur nullam relationem praedicamentalem distingui posse a fundamento prae cis e tanquam modum ; tum etiam quia si relatio solum adderet formalitatem modi, non autem evictate Iu aliquam supra suum funda I a mentu
208쪽
mentum , nec etiam resultaret ad illud per ve- Iam resultantiam dc emanationem : non enim
potest intelligi realiter emanare ab aliquo, ni 1iquod ab illo est realiter entitatiue distinctum; qua de ea usa mon dicimus , quod gradus intensionis qualitatis , siue quod esse qualitatem intensam ut qstatuor, resultet Ec emanet ab ipSaqualitate , quamvis dicat modum 'ualitatis, propterea quod non est alia entitas a qualitate , sed potius est ipsa qualitas : Iam sic est
quod apud Thom istas conceditur communiter, haberi relationem per Iesultantiam dc emanationem a fundamento.
Non ergo est negandum in via & doctrina Thomistarum, quod distinguatur relatio ut res
a re a fundamento, non vero solummodo Nnquam modus.
Vnd ad rationem quae a sertur in contra, 1ium ab arguente, quaeque affertur similitera Ioanne a s. Thoma pro stabilienda distinctione sua solum modali , ad hane, inquam , rationem respondeo negando minorem. Licet enim alia sint genera quae sunt tantum modi, adhuc tamen verificatur esse relationem minimum de debilissimum , quantumvis importet& afferat realitatem de distinguatur ut res a re cuius ratio est quia realitas illa quam affert, cum sit ex suo genere relativa, est consequenter talis ex sua natura , ut simpliciter lo quendo dici non possit quid seu aliquid , sed solum
ad aliquid ; adeo ut licet habeat esse Ze entitatem , illud tamen minime exprimat ex ratione sui generis: Iam sic est quod alia genera; puta. Vbi, si rus, Sce. Quantumvis sint tantum modi, habent tamen ex ratione sui generis, esse quid
seu aliquid, Se habent exprimere e Te, quinimo ipsum e Te , siue ipsa existentia est modale quid , ut demonstrabimus in Metaphysicae Ergo licet relatio sit realita 3 quaedam , ic alia λrealitate sui fundamenti , adhuc tamen Ve
209쪽
Past. VII. utrum relatio diui . sec. I97
rificatur, quod sit ex genere suo minimum de debilissimum. Instabis ex eodem Ioanne a sancto Thoma rfieri non potest quod ex relationibus praedicamentalibus una sit res , dc altera modus et sed datur una praedicamentalis relatio quae non est res , sed tantum modus : Ergo Omnis praedicamentalis relatio est 1 olum modus, subindeque de lolum modaliter distincta. Maiore ii certa : non enim fieri potest quod ea quae directe Zc per se sunt eiusdem generis ita se habeant , ut unum sit res , de aliud modus. Frobatur Minor , potest in ubi Jc situ aliisque modis fundari aliqua relatio , v g. similitudinis , vel dissimilitudinis , effectus vel causae :1ed relatio fundata in modo non potest esse
res sed tantum modus : Ergo datur relatio quae non est res led tantum modus. Probal rerMinor , fundata entitas esse non Porcst perfectior quam ea quae fundat : sed si relatio fundata in m udo elI et res , hoc sequeretur : Ergo relatio fundata in modo esse non potest res, sue realitas, sed tantum modus. Resspondeo negando minorem ; ad cuius probationem Nego similiter minorem ; ad tertium autem in quo sita est vis argumenti negoci iam in norem , Sc quidem duplici de caula rprimo quia quantumcumque relatio fundata sit res te realis entitas , de modus fundans sit tantum modus , adhuc tamen saluatur , quod res illa non est ex propria ratione quid sed lo-lum ad aliquid ; cum e contra modus ille fundaens iit vere quid , ex quo ulterius fit quod res illa fundata non dicat ex propria rat lane esse siue existere , cum e contra esse siue cxistere
ingrediatur de ingredi possit conceptum modi, imo de aliquando sit ipse modus , ut dictuna est supra : Iam sic est quod omnis perfectio
attenditur 3c mensuratur per esse, vel smpliciter dictuni, vel tale ut consideranti patebit : Ergo quantumvis ' relatio fundata su-
210쪽
pra modum sit Ies , non tamen propterea sesequitur quod per factius sit id quod fundatur, quam id quod fundat 3 cum potius id quod sundatur secundum id quod dicit ex propria satione praescindat ab omni perfectione ; scd
Praeterea hoc idem colligo , ex eo quod re- Iatio quae fundatur supra modum non habet undari supra illum prout seorsim sumptum ab entitate rei cuius est modus, siue prout praecise formalitas est 3 cum fundetur supra illum tanquam ab illo Iesultans Zc emanans, subindeque de aliqualem supponat in tali mo-do essicient tam M. activitatem , quae haud- dubie inueniti non potest in eo ut leorsim sumpto ab entitate quam secum affert : Cum igitur modus ille sumptus entitatiue , siue cum entilate rei cuius est modus sit haud- dubie persectior en ritas , quam relatio fundata , quantumvis haec supponatur esse res , consequenter fit, quod quamvis relatio fundata in modis non sit modus sed res, non propterea illud sequatur inconueniens de quo
ε tranam fueris mens D. Thoma circa agit iam dissicultatem. BELyondeo Diuum Thomam omnino fauere
praefatae nostrae conclutioni , quod ex tribus praecipue locis aperte colligo ; & primo quidem ex verbis quae habet prima parte. quaicn'e vr esima octaua , articulo fecunao , ubi haec habet : dicut in creatis in co quod dicitur relative non solum inuenitur respecfusad alie m , sed aliquid absolutum d ita in Deo ; βed aliter nam id quod inueni ur in creatura prater id quod continetur sub signi1
catione nominis relatiui , est alia res : ina eo aulcm non es alia res. Haec sanctus