장음표시 사용
51쪽
ideo statim eos iuri di do p eme fs eri, aut Iudicerese oportebit. Quotus enim qui l ex adolesentium
numero,cuis munus publicum credideris, non sari uoscilicet iudicio Spiat latim sciat omnia, neminem vereatu imitetur nemine atque ipse ibi exemplumsitfPropria es enim adolsentve temeritas, quaestabilitatis omnisWgravitatis expers, maximas a forentisimaspe reuub.labefctauit. J Ies enim iuvenilis est consi, ea omnia prac lare quae in hoc tractatu postea dicturi sumus. Piidaute de fine dicendum 'Dubiti ex eo duci tu quod risoteles tradit essequandam ut corporis,ita etiam mentis senectutem. Ob quem etiam opinor metum, Plato nolebat quens uistuagesinu amsi exc Usit, nomophylacem esse: neque enim temerὸ HI, quod vetere proverbio iactatu biis pueri senes. R ondeo: in deligendonice,nullius rei aeque sit habenda ratio ac quesapientiae er integritatiu:convenire tamen valde videtur,ut natu grandes ei muneri praeficiantur, de reipub. pendet incolumitas. Nam eonibus plus adess exu rem prudentiae flet, a 'insunt moderatiores:tum etiam relucet quiddam in senis vultu ob vadae maturitares, quod illi apud populum plurimu autoritatis conciliat:
tum uero no viribus,aut velocitatibu' avt celeritate cor
porum res magnaegeratur,sed consilio Cr autoritate Crsntentiarquibus non modo non orbari augeri quoque .
52쪽
Jenectussset. Quar etiam nisi essint insinibu nosummilconsitium maiores noriri apρellessent Senatum. Sic enim Tullius,M. Catonem loquentem introducit. Idem alio loco: Senibus labores corpori int minuendi, exercitatio nes animi etiam augendae uidenturinibiIs magis cauendue Uenectuti,quam ne languor des suecsse dedat. Nam ut idem alibi dicit:Nihileriprofessu hominis prudentia
dulci , quam, ut taetem auferat, UPrt cera nectus. Proinde nee recipienda erivetra illa petulantiae Romanae tentia exagenarios filicet de ponte dei cien dos: manent enim ingeni nibus, modo permaneasu dium est' industria. B MD er o maiores nostri,qui in omnispecie honoris,minores natu siniorib. de loco cedere docverunt. Gasis ratus:Semper in ciuitate ne a nectus venerabilis sit: nans maiores nostri,pen/ evnde honore snibus,quem magistratib. tribuebat. L Gel . Apud antiquisimos Romanoru,neis generi,neus pecuniae raefantior honos tribui, quo aetati fluus: maiores, natua minorib. colebantur, ad deum propὸ a arentu vicem,
atque in omni loco, inj omni specie honoris priores potiores, habui. Cui nodi testimonia apud Liuia, Valeriutrix. aliosj bonos autores,plurima reperies. Non igitursines a repub Mbmovendi, sed adeam mons omnJ. Ufendi. quo tamen et illa providenda erit, ne vitra. id quodpos et, imo ne quantumstpnsare cogantur.
53쪽
enim6us idem Cato Ciceronianus admoneocorpo ri soli subueniendum e hsed etiam mensi ars animo multo magis: nanque h. ec quos,nistans lumini oleum instilles,extinguuntur in senectute. Hinc etia ne sienes exercitationib. immodicis rangerentur, Plato, eum sequuti Iureconfiti censere,maiore L π π. anou rvde quod assio donari, illum flitorem munerum vacationem accipere oportere. Haec habui nunc obiter, quae velanaeter vel contra quorundam opinion de Iudicis aetate dicerem. M ubia autem alia eodem pertinenti consito praetereo, quod
ea horam temporum coditio, haudqua Derreposse videatur. Nunc ad id quodproximum instat properemus. B o M v s. Bois Valla te Ierienenale nomen e I, b nesa pariter aris utilia complectens. Bonitas etiam re quenterpro clementia eremisericordia Vurpatur,vi apud Ciceronem: Nihil est tam populare quam bonitas. I Lla de virtutib. tutis plurimis nec gratior, nec admirabilior misericordia nos bonitatem quandam pleniorem experimus,nempe eam quae ex generan iussita nocitur,
sicuti a nobis dictum es. Nes idem penituS erisi dixerimus bonum Iudicem, bonum virum. BonusJudex etiadicitur,qui ut idem Valla ait: exequens estofici is hoc est,qui iusitia particulari no abutitur, id quod etiam uir non exasse bonus notare pessis: quo modo etiam dic mus, bonum agricola bonum, colonum. INos autem de
54쪽
LIBER P R I AE V Lviro bono quaerimus, viper lindicis nomens poss: quo certe nomine dignuN non qui jua alius erit,m ter eum,qui nulliin expers virturis ferit. Cicero: Omnis bonos Ner beatos volumus esse. Chios dicam bonos,perspicuum e omnibus enim virtutibus infractoser ornatos,tum viros bonos dicimus. Si qua defieri nee
plane vir bonus, nec dex pei fictus dici poterit. Non enim but Quintilianus aio persectum qumst, quo melius
eri aliud: etenim eam rem innumerabilibus orci's contineri iam diximus. Hunc etiam articulum quans no ita omnino ad vivum exigant noriri Iuris autores, sed viros bonos numerent eos,non qui optantur,idqui in us uita is comuni habentur: accedunt tamen g proximὸ ad scopi huius in Iudice nossi inuestigationem, dum boni viri appellatione, Iudicem intelligunt. Irinuleius. Cum itastipula russi Ephesi dari, ines tempus: quod autem accipi de
beat, quaeritur: Cr magis eri,ut totam eam rem ad Iudicem,rde had virum bona remittamus. P planus: Pne ror at arbitratu Iudicis, viis quasi viri boni, utilem modum verberum imponat. Idem: Mala medicamenta eruenena veniunt quidem in hoc iudicium ed Iudex omnina interponeres in his non debet. Boni enim innocentis viri oscio eum
55쪽
DB o FI cIo IVDI cIs DE IURE CERTO. CAP. IIII.
μὴ dicendi er aequitatus ruendae peritus. Pars isti distrare,ctinae bis vicem eri: ac duo tantam uni res maere ina umera esse demonsnu quodis cognitione asteremiserum quod in interpretatione consit.Id quod etiamstaindicare videtur Cicero in ossici :Cum musta inquiti praedam maiora, tum poptimὸ consituti iuris civilis ummosi per in honore fit cognitis,arcs interpretatio. Priorigeneri quas materia, quam inus6σ in qua verssur ubie inius Mitim'quodantea ex Cicerone certum er apertum
appellavis . In hoc enimpotioresIudicispartes se tagnoscere, er quod cognitum e I iudicare: tum enim si re βρ iudicatumst,idfit ius quodivescarum eri. Poserius
autem genus versatur circa ius incertum'controvems quodlatens bonum er aequum dicitur. I. Icuitis idem Cicer. recuperatores admonuit his verbis:Nam ceteri tum ad iriam hortationem decvrrant, cum se in cutis putant habere aequum er bonum quod defendant. Sic in verbis olueris, but dici sole ummo iure consenditur, lent em os iniquitati, boni er aequi nomen d gnitatem opponere. Iudicis igitur peritia er sapientia, duabus rebus constat:sconsanterφpuis de iure certo pronunciaverit: si btiliter de iure controvers quod aequum bonum est constituerit. Confindi enim acpem
56쪽
Iceri isa non debent. Nam quoties aperta lex eri, Iudex nihil interpretabitur,mbilis immutabit. Quod clarum es interpretatione non eget: ddeo ut non debeat Iudex in reclanu apientis petere consilium eis impliciter iuris aperti regula equi : nam mirare Iudices debent. Quam. qua int qui dican ab eius iuramenti necemitate nonΝ- prema modo tribunalia, sed er novo iure maiores magistratus eximi. Nam ersupremi tribunalis est ira certumsic posse emendare ut corrigatur, velut ad id quicD coninu mentem legislatoris suppleatur. Idaec enimno qui buslibetIudicibus permis edprincipitantu acsenatui, Pnrfecto praetorio refruat uni. dsi Iudex ali
ter ais iure certo confitutu in verbis expreses,ve errelatioae adacta pronuntiaverit, non modo nulla erit sintentias am quos dicetvrscere hie cum, vi Iureo Iustus at secti quidem quaesiosu in pote late iudicantia,
iuris autem avtoritas non st. Porro certi apertiis iuris appellation etia receptas cuivis regionis,non plan&n quas confletudines contineri puto. Penitus iniquam ap-
pesso eam, quae vel lege es improbat vel nulla rectam non latur, omnino, naturae duci repugnet: cvivseodi consuetudines in pleris locis, Acto,non etiam iure ob revantur: ut quumfir, cum argentis vicini deprehenditur,f epe malo minore irem pensilem reddit: ille aufenumos ablatos adpribusbi,vero domino nequicqua illos
57쪽
vendicante. . ut cum terrae dominus, quicquid sortesem runa oberrat vel deperditum, ac minusuo nes ceu ci reperit,moxsuum esse uel praeter vel etiam contra veri domini voluntatem aseisit. Et dentes cum quidam ob quantumuis fortuitum homicidium lapsi bona publicant, est infum conuerrunt ver/pertusum dolium, accustifibys aut fratribus,honestascilicet vi, uocesione depulpis. quidem confietudines si tufas esse dixerim , non video cur no etiam res furtiuasoriit sub confietudinis uelamen eo vocapi. Quid enim maioris viiij in hoc, quam in illis casibus erit es Merum quia hic articuluS ad tractatum no Liram non adeo pertinet, redeamus unde digremi sumus. Si confletu non sit motis omnibus turpis ac vitio avi teri alicubι ese non utilis modi sed etiam honeria. Sunt enim Outore arisotelo leges omnes adrempub. accommodandae. Bais iudex non minus perperam iudicasse, θ' te fiamscisse dicetur, i contra consietudinem notoria pronunciaverit, quamsi cotra ius legitimu, certum dubitatum. Nam Apatria co etudo fit notoria, nihileri quos Iudex purgare queat, opprimetur enim tb reuons: Turpe eripatritio Cr nobili viro Cr causes oranti, ius in quo versatur ignorare. Quid autem censeam dum sit de comuni opinione, π an eam Iudex nun impunὸ deserere queas, alio loco dicturisiimus.
58쪽
Pscde iure controuers videamus. Omne ius
controversm seu dubium, latum habet qui legitimus appellatur,vel co titutio legitima: quae quide id ipsιm eLi,de quo in causa σιudicio maximὸ partes lyceptant: etiamsi una atque eadem causi, complures aliquando flatus coplectatur, eda potentiori is denom natio. Cum hocstatum requiro ripti alicuius cotrouersam esse intelligo. Nam quaesines,st int controversu, puta quae ex nud dis oriuntur, interdumflues tu Am:quod quidem ut consultus atri vult, modis III I. ut Trapezuntius, modiis X I I. contingere poteri: quod in Fripti controuersapernum accidit. Scripti vero appellatione, nos,iptune intellectu di m quae cernitur oculis eN legitur, o ipturum contineri tradunt L planus aulus iureconsulti. O KI idquos legere cern re, uidemur,oem quae verba voce prolata Ant confideramus. Quintil. admis de legibus dico, idem accipi volo de te menti h pactis, Zipulationibus, omni deni rapto:
idem de voce. I ocitur aut flatus ex intentione ac de pulsone:hoc Hhex actione erractioniis reiectione, eu imrentioniis exceptione'exclusione. inem locum acutissimὸ doctis Q in suis Intellectibus Diris singularib. ese pense I n. matrictus Zbasus. Cuius tamen verba, - ira re Iubsequentia, quibus rect ἔ docet negationem
59쪽
actioni oppositam e venum intentionis exceptionem erdepulsionem, puto maximὸ obtinere, quando defcto e lquaeritio,tum enim negatio flatum coniecturalim Acit, ui ob id injicialis egi a quibusdam nominatus. ubi legitimussatu turus eri, necese es exscripto nasci controversiam, quo casι reus nos pliciter negat do suam quosproponit intentionem, cum actoris intentione pugnantemuum, veru esse cognsitur, quod Vlpianus ait reum in exceptione actorem 6μ Huius legitimisa
russex esse species tradit ille qu quis e I Rhetoricorum
autor ad fierenniuenempe raptum G sintentiam contrarias leges,ambigvu,definitionem, translationem, natiocinationem. Verum quia nec definitionis locus,satus legitiminecies eri,cum in ea non de lege, desi h nomine diuutetur Putipules oculi trapezuntius : σtranslatio adeo species propria non e I legitimae consitutionis,ut Fabio autor vix in ulla controversi inanslationissatus reperiri posit, vi non σ' alius in eadem rem dicatur: π ratiocinatio habet aliquid it riptoluntati, qui Ner pars ishic alten ripto nititur, edductu diue o aliud quiddam incertum extrus,iptum quaerens,ade) ut plerus ratiocinationi cu nitione quaedam cognatio fit, quemadmodum idem Fabius aperte δε-cet: ideo certam Ciceronis doctrinE amplectamur. Is brevιbus verbis omnem rem conclusi: Triasent inquit me qua
60쪽
LIBER PRIMVs. 43m quae controversam in omniso stoscere possunt:ambiguum, dissupantiasci sti Cr volantatiis, C riptu
na contraria. D alio loco:Exiriere autem controversias
etiam ex ripti interpretatione , in quo aut ambigvὸ quidstscriptum, aut contrarah alit italitasententia scriptura dissentia quaeritvr. Pitu autem omnibus ρanιbusfb- .recta quaedam esse a vineta propria. . mbigui species dicit Fabius esse innumerabiles, adeo ut philo horari
quibusdam*ωd de Gosino testatur Gellius) nullum
uideatur esse verbum, quod noρlumsignificet. Genera aurem ese pauca,quae ipse recenset . bigvu autem detrre ab osvro,probat Papinianus: Placet isqvfovete ribus Sonem ob iram velambigva venditori, erei qui locauit, nocere d non ea ratione quam ibi adfere coef. iam C equens eri in una tactione amphibologia, e ' in ea magis ostenditu, niscatio duplex, vi in homonmis suis no virens dicatur. I a Ulures Stichos habens, Stichum legauerit, no censebitur virens ti gag se item tantum. Et breviter, quoties eadem scri plura manente,significatis in diversas partes aperte e Apoteri,ambiguu e idquodvarin mons contingit vel quia rictio plex e i homonyma,scuti nunc liximus: vel cum per collocatione dubius, quid quo refrei opor- .rea revilater dote promittit nomine fili cui etiaρmpria