장음표시 사용
61쪽
ad cuius bona,illapromisso referri debiset. Sic cum planus 'ibit, pupillum mutuam pecuniam asoto tutore accipientem non obligari tutori, turalite tamen obligari in quantum locupletiooctussi: ambivum eri a periora ne an ad inferiora verbum,naturalite refretoporteat. Simile erit quod Quintilianus assen, de eo qui ponii itflatuam auream h am tenentem. Sic Cr ver bum, pervenissent, in S. C. de petitione haereditatis, quo referri debere ambigebatur. Dictionis etia divise amphibologia cit,ut in exemplo consisti Chiri'. Quidam duos amicos habebat, alterum nomine 2 ilsum, alteruLesum:testamento ita canit, . micus meus haeres erio Miles: contendunt de haereditate Lesius o I gigestus. Sic ablativo ineri 6vt Quintilianus aio naturalis am
phibologia,CT ea IurecoMilus plerums difficillimae desse
lationis. scuti in ambigvo displuiauesignificat ultro ses nobis osteremita obfurum nihil aper significationis habet, edui sonat, in obfuro latet, Cr afriptiae voluntatis diriguissione pendet. Q detiam Rabius indicare videtur his verbis: Eius genus unum eri, in quo descripto π voluntate quaeritur:idium accidit, oem est in lege aliqua obfuritas. Haec egris rus aliquanto, nequis sntentiam cus sequutus,ambiguum'ob cura vel inuertat vescon unda ea enimplurima disrreputo. Secundum genus controversiam legitimarum esse diximus,
62쪽
Hipti er uolantatis disseremiam. Eubius:Scripti er voluntatu frequentisima inter ultos quaestio est, er pars magna controversae iuris hinc pendet. Sunt pwisceat hoc
genus in tres velut species, ut sis praedam quaekbo scriptitantu, quaedam voluntatis tantum quaedamsci ipti ervolunt Asimul. Egosum inis permitto ius sed mi hi verius esse videtur linam tantum ac si hcem essescripti er volumaus quaesione etiamsisternaria exempla tractari queri. Conuenire enim in hoc omnia necesse e Lvit in his partium altera sciripto, altera voluntate nitatur. Idutus ergo generis aliquot proferamus exempla. Fabi=mile e i Bart. exemplum: Contra delinquentem in viapultica poena duplicetur: item π cotra noctu delinquentem:
item si sesesso delictu sit idem si nobilis delinquat. ALbilis, dies io, noctu, in uia publica deliquit, vocatur ad praena octuplam, ille uultpendere duplam. Et aliud eius d Bar. exemplum Si quis ab accusetione destitisse dicetur,sifco centum inferre cogatur. chidam ritium uno libello compluria criminu reum egit, tanon peregi ac destitit: petitur ab eo multiplex poena, illis plicem seri. Citatur er protritum illud exemplum statuti Bononien
exemplum ab omnibus sertur. Fur quadruplum fluat: duosurripuersi ariter decem millia, petuntur ab viros quadragena: illi postulant,ut vigena con erunt. I Ion abs
63쪽
44 DE OFFI cIo IVDI cIsaudam in palatio venam aperui accestur capitis. Banfribit magnamsisse contentionem: cuius verbi mesupe vile cum ea res vel a mulierculis ex sensu comuni desniri potverit. Porro in genere quis capitali audem dicatur admisisse,aperit Vlpian. his verbis: Capitale audem admi e accipiemus dolo malo, a per nequitiam. . . ptius paradigma erit quodi Bart. alio locopropo nit, de eo qui a fra camparue edno audito, deliquit, in poenam duplam trabitur. Iureconsultora responsa plena sunt huiusmodi quae Itonum, vi in hoc exemplosneto quod metus cause essum erit nutum non habebo. Magylautus vim intuli id ne ergo ratum erit' Pugnant verba, sed Vlpianus praetorissententia probat. liud: In locosacro ne quid stat: quiddam flornamenti cavs,an competat interdictum planus negat. lius P torai unde tu illum deiecis aut amilia tua deieci iudicium dabo. Ebutius non deiecit Secinnam,sed obristit ne infundum ingrederetur,ac armatos homines opposuit. Prae torDolabella de vi interdixit. Ebutius si osione intermstas resiluiss dicit: de easto bone cognosut recuperatores. Olivd: Praetor patronum in iussine venia vocari vetat: quidsi patronus vocatus non veniat, vel no invitus
catus sis Edicti uerba libertu ligan voluntas eum liberat. Sic πὸ diuers depe verbis edicti legis uelibenu riaidetur, qui legi s sententia obligatur. Porro non eri
64쪽
omiuendum claram illud exemplum, quod Rabius refert In testamentis singulor' in accidunt,ut voluntas mani risust riptum nihils ut in iudicio Curians,in quo nota L. usi Scaevolvesiit contentio. Subsitutus hae res erus pos thumus ante tute Me annos decemissetii Jon e i natus: propinqui bonasibi vendicabant. Quis dubitaret quin ea voluntas fuisset resanus, ut is non nato filio haeres essi qui mortuo ed hoc mocripserat. --ctenus Quinti verba. L. Gulfus apud Ciceronem de eadem cause: ud verὸ inquit clarissima M. um causis οἱ Coponij nuper apud Sentumviros, quo cocum P hominu, qua expectatione defensa eri scum C ci vola Iureconsultore eloquentisimus,eloquentia iurisieritis imus, scripto teriamentora iura defenderet, nega retj nisipos Uumus natus, er antes in tutelamsi ueniret mortuus esset, haeredem eum se posse, qui esset secundum poribumu natu Cy' mortuRha res insitu tus: ego videlicet defendere eum hac tum mentesisse qui
tessamentumscis et, visi eis ius non eset qui in tutelam iret, o I. Curius haeres set. Num fluit uteres nos
in ea cavs, in autoritatibus,m exemplis, intestamentoruformulis, hoc eri, in medio iure ciuili versaris Harc ille. Uam ego hanc altius paulo repeto,ut ne quis adeo miretursi Doctores nostri, in hac quotion ripti est' ιτο-- luntatis explicanda,valde torqueatur, dum Pomponij re
65쪽
su conciliare tentant,cum tam eminentis doctrimae viri L. Qe siti Scaevola tantopere In eo negocio laboraverint: nam σLyon dicit ese terribilem antino
miam. Pomponius pro respondirae videri sertisse potui, dum dicit,cuum omi m rumpere teria mentum at usinianus ecundum Cnufium pronunciasie. Vult enim in huiu odi subsitutiomb.cusem omifum sub evryti contineri,prando clara no eri ratio diuerstatu. dicemus uintilianus L. iij similiter,ub bit: sinfirmior in iure dicendo Eab' videriurautoriotas, etiam jub grauisimis o excellensissimis Iudicibus, nempe in Centumuirali iudicio apud uos de ea re disce piabatur9 L. usus Scaeuoia perauit. Id quod ex hisaeisiij verbis intelligi pote ἰ: I t. ntonius coniectura
movenda,austandas picion aut excitanda, incredibilem vim habebat:sic in interpretando in definiendo,in ex plicanda aequitate, nihil erat usio copiosius: ld, cum Ide alias,tum apud entumuiros in Curij tuus cognitum e l. IIa enim muli tum conmus,iptumpro aequo er bono dixi ut hominu acutifimu O caevolam, o in ure, in quo illa cum versabatur, paratisiimu, obrveret, exemplora argumentorumj copia. Idem: Exemplis nune uti videlicet, mihi necesse eri. Harum rerum omniu non occurrit uni vis vestrum aliud abhin omni genere exem- 'plum
66쪽
plum, quod tesimoniosse, non ex verbiis tantum pendere ius,sed verba servire hominum consilin Cr avtoritatibus'Ornate er copiose L. Crasius,homo long/elopientisimus, paulo ant/quam nos ιn foram venimus, iudicio Centumvirali hanc,ententiam defendit, cili,cum G-tra eum pruden im homo C Mutius dicere probauit omnibus, M. Curta,qui haeres it tutus set ita, mortuo posthumo filio,cumfli non modo non moris , ne natin quidem se haeredem esse oportere. Quidruerbissatis hoc cautium erat' minim/. Quae res igitur vaLusuoluntas erc. Ea Ciceronis verba, aciunt ut no absque cause de Pomponij rq VS dubitare liceat, cum erre alia magis obscura scripti e uoluntatis quaesion eum qui non nato poshumo substitutus enta etiam nato posthumo, qui mri matrem anse tutelaesiue annos moritur, ad succesionem admitti receptum se legamus. Tertium legitimae cometroversae genus orirur exsorte una contraria. Scripturam intellige quemadmodu in
mus, vel de lege, vel de te timento, pacto, Itipulationeerc. In hoc genere duos Vcripti Cr voluntarissatus: utrinq; enim cui doceti abiu contra scriptum dicitur, Crquaenio eri de voluntate: in vinus ambigitur,an utis
illa legesit utendum. Et in eo deret hoc genus asperiore quodU plicem habet statum, quia unum duntaxat scriptum in pugnam cadit. Porro in legibus nostris ovi de hu
67쪽
peculiariter dicamus certi um eri, autore Abio, Ilam esse legem legi cometrariam iure iis, quia si diueresumius oe alterum altero abrogaretur. Flam er qui lege abrogata niteretur,Alpse alligaret. QN Eabi semen ria,autoritate quos Asinianiprobatur, negantiis qui
in legibus ab eo digeriis contrarium reperiri. Sed appa rent interdum pugnare lNes,cosiisione quadam aut eum tu,aut etiam ex opinionu luctu er varietate, non adeo tamen,quin conciliari placaris valeant i quis OtIustinianus ait ubtili animo diuerstatis rationes excutiat. Idam aut eri aliquodnovum inventu aut quiddam occult/pos tum, quod dissonantiae querelam di luit. Non nego ta men, quin quaedam ita collis videantur, vi mutuo se subvertere putentur: sicuti cernere e I in paulo antὸ recensi- ω anetinomia Pomponiani respons er Iustinianae con titutionis, de eo quiporibu Aub titutus erat: er in qui-.busiam a s antinom sa Ebaso k claris. Imaris pla-nὸ oculis acacerrimo i laus ingenio. Eiu ossi antinomiam est commons Inuntium adeo plenasent omnia, ut unus quidam,laboris tolerantissimus,ex uno Bariolo,ad
Ccc XXXVII. antinomias in unum libellum coegeritii Et tantum deterris Aenere.
Ex his igitur tribus generibus constat omne jus travers de quibus omnibus latius aliquanto di rendum fit,tum ut intelligeret,quiyPistode tura es is,qui adper
68쪽
LIBER PRIMUS. Astapescti Iudicis laudem recta conten re destinarit, ede aequitate consituenda vix umquamstu rectὸ iudicaturum, nisi noslum ea prae de iure cotrouerso sorvimus siquans eapotissmu)sder multa alia huc pertinenti a nobis po Iea Νrrasis explicanda,tenuerit,ac copertimi
masempero numenaeoc tans in manu habuerit. Hae . enim resedet totius interpretationis origo ac findamentur
ea, propriὸ es ars boni er orpii,piam ubique necessemini Iudicem exercere Tum vero vi persuasim habeat, Iuris civilis cognitionem, nisi onatorum artificio quadam nus adiuvetur,non satis perfectam esse,autore etiam ipse Ciceron qui eloquentiaesua fes,no veretur civili scien.tiae summiuere. Sic enimscriptu ipse reliquit: iuilis quaedam ratio eri, quae multis Cr magnis ex rebus conniat. Eius quaedam magna er ampla pars est artificios eloquentis,quam Rhetorica vocant. Nam nes cum bis sentimus, qui ciuilem scientiam eloquentia no putant indige re: er ab his qui eam putant omnem, NI etoris vi Cr aratificio cotineri,magnopere dissentimus. Qirare hanc oraetoriam Acultate in eo genere ponemus,ut eam civilisfientiae partem esse dicamus. Haec ille. Sed pergamus. Tota ergo Iudicis periti prout initio huius articuli dictum eri a nobis,in duabus cons Iu rebussi ius apertu cognoverit,i sine interpretarione ulla ecundu illudpronuntiaverit: ersi ius controversum, confluerasis diligeti
69쪽
ter,acsubtili acri is ingenio expensis circunsaniijs, ex quo bono ferat interpretatus. Nam ut olim ctificis illis
Iureconsultis data avtoritas erat, de rure vario resondendi quorum omnium interpretationes legis vicem obtinebant sc etiam Iudicibus credita Hi pote Ias, ambigua,ob una pugnantia, aequa lance disternent, ac iudi candiij es quod Ciceronem dixisse retulimus, Iuris civilis cognitionem Er interpretationem immo per inhonore fisse. De quibus, ut unde oriantur intelligamus, Iatis hoc loco dictum esse putamus. I Iam de iudicandi munere, interpretationisscientie regulis, dicetur a nobiis, ubi peculiariter, quid Iudici curandum incumbat,
aperiemus. VPLICI AEQVITATE. CAP. VL
Ed quia omnis interpretatio mala π vitiosae iqvie non ab aequitate ducitur, operi re' cium e I, de ipsius aequitatis origine, nonni hil attingere. De aequitate complures viri docti stri yrono ira etiam Oetate,sedρnaeter caeteros siqvos equidem legerim9 egregi/ Dn. Gulielmus Ludarit omnium quos unquam Gallia dedit do Isimus. Non verebor tanien'ipf, quas fmbolam de hac re annotationem in medium conferre, ne matertie mihi propostae des huel ubeundos in ea re labores re se exifimer. Tnudabo autem hunc articulum,non aliter atque opuS totum,
70쪽
hoceri, meo quodam marte er arbitrio: acutas' nihil praeiudici=adferens, ita nec in ullius nis Ohus veritatis verba iuratus. Primumque omnium placet, quemadmodum dictum eri a nobis duplicem ese ivntiam, uniuem flem'particularem ita Cr nunc dividere aequitatem, ut quaedam sit uniuersaliis, er quindisarriaitaris. Nam Cr ivsu obticum,autore i lotes duplex e halterum naturale, alterum legitimum. Sed nonsicuti natura. le iurium a legitimo, ita universalem aequitatem a parri culari disrre dicimus. Haec ceu riuulus a sente manat universalis aequitares:illa, ius pereessunt. Qua 3, ni Milo dicere pomumus, omne aequitate nam id de paraticulari tradit Aisoteleo se ivsum naturale aut fiarem,hanctuso es quod secorum honeso. Nam Diti ea vis decori est, ut ab honeso non queat spanumac quemadmodum filis plendor in corpus=mctaclive irectus non solum adiacentia illarinat, seder radios quosam ins recandentes excitate ita aequum bonum, ex naturali tu so bene accommodato, mox relucet, omnias deliberant, sanimi nubila serenat. Verum i lascibus intelligi qua explanari pori teritis egi Ciceroenam cogitatione magis,quam resiparantur. Vniversalem aequitatem defini-remfumus hocpacto: equitas effrma ratio, ex qua quid in omni re ad dictoste ripto, magis natune bo- no, publico convenia discerni poterit.